اگر با یوان نفت را معامله کنی اجازه عبور از هرمز را داری!

ایران می‌خواهد به برخی از نفتکش‌ها اجازه عبور از تنگه هرمز را بدهد، مشروط بر اینکه نفت به یوان تسویه شود.

با شعله‌ورتر شدن آتش جنگ در خاورمیانه و تجاوز آمریکا و اسرائیل به میهنمان، نگرانی‌ها از بسته شدن شاهراه حیاتی انرژی، تنگهٔ هرمز، به اوج خود رسیده است. در تازه‌ترین تحول، منابع آگاه از آن حکایت دارند که جمهوری اسلامی ایران در حال تعریف شرایطی تازه برای تردد شناورها از این آبراهٔ راهبردی است.

یک مقام ارشد ایرانی، روز ۱۳ مارس به شبکهٔ سی‌ان‌ان اعلام کرد که تهران در حال بررسی طرحی است که بر اساس آن، به شمار محدودی از نفت‌کش‌ها اجازهٔ عبور از تنگهٔ هرمز داده شود، مشروط بر آنکه محمولهٔ نفتی آن‌ها تنها و تنها به یوآن چین تسویه حساب شود. این اقدام بالقوه، در چارچوب راهبرد تازه‌ای برای ساماندهی و مدیریت ترافیک دریایی در این تنگه طراحی شده است.

سی‌ان‌ان در ادامه گزارش خود یادآور شده که بازار نفت جهان اکنون تقریباً به طور کامل بر پایهٔ دلار آمریکا دادوستد می‌شود و تنها استثنا، نفت روسیه است که به دلیل تحریم‌ها به روبل یا یوآن فروخته می‌شود. جمهوری خلق چین طی سال‌های اخیر، همواره کوشیده است تا به ویژه در معاملات با عربستان سعودی، خرید نفت با پول ملی خود را ترویج کند، هرچند که همچنان دلار آمریکا جایگاه خود را به عنوان ارز ذخیرهٔ اصلی جهان حفظ کرده است.
هم‌زمان با ادامهٔ درگیری‌ها، ایران از بسته شدن تنگهٔ هرمز خبر داده است. مجتبی خامنه‌ای، رهبر عالی ایران، در نخستین نطق خود پس از تصدی این مقام در ۱۲ مارس، بر لزوم تداوم محاصرهٔ این آبراه برای اعمال فشار بر دشمنان جمهوری اسلامی تأکید کرد.

تنگهٔ هرمز که میان عمان و ایران قرار گرفته، تنها راه آبی ارتباطی خلیج عمان با خلیج فارس است و به مثابه یکی از شریان‌های حیاتی انرژی در جهان، روزانه میزبان گذر حدود یک‌پنجم از نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان است. هرگونه تداوم در بسته شدن این مسیر، بی‌تردید لرزه بر پیکرهٔ صادرات انرژی جهان خواهد انداخت.

خبرگزاری بلومبرگ در دوم مارس، بسته شدن فراگیر تنگهٔ هرمز را برای بازار نفت رویدادی «در حد یک زلزله» توصیف کرد. نگرانی‌های کنونی از اختلال در این شاهراه حیاتی، قیمت نفت را به بالاترین سطح از ژوئیهٔ ۲۰۲۲، یعنی تابستان پس از آغاز جنگ اوکراین، رسانده است.

سازمان ملل متحد در ۱۳ مارس هشداری تکان‌دهنده صادر کرد و گفت که اگر در نتیجهٔ درگیری‌ها، محدودیتی بر ترافیک دریایی این تنگه اعمال شود، پیامدهایی «فاجعه‌بار» برای عملیات بشردوستانه در پی خواهد داشت. تام فلچر، معاون دبیرکل در امور بشردوستانه، توضیح داد: «توقف حرکت کشتی‌ها، سرریز پیامدها را به دنبال خواهد داشت. حمل مواد غذایی، دارو، کود و دیگر کالاهای ضروری، به شدت دشوار و پرهزینه خواهد شد.»

پیش از این، مجید تخت‌روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، گفته بود که اگرچه تردد برای برخی کشورها آزاد خواهد بود، اما کشورهایی که در تجاوز به ایران مشارکت داشته باشند، از «حق عبور ایمن» از تنگه برخوردار نخواهند شد.

به گزارش سی‌ان‌ان به نقل از چند منبع آگاه در ۱۲ مارس، پنتاگون و شورای امنیت ملی کاخ سفید در طراحی حملات نظامی اخیر، عزم ایران برای بستن تنگهٔ هرمز در تلافی این حملات را به شدت دست‌کم گرفته‌اند. این منابع می‌گویند که تیم امنیت ملی دونالد ترامپ در ارزیابی پیامدهای احتمالی اقدام نظامی خود ناکام مانده است. اکنون برخی مقامات بر این باورند که دولت با یک «سناریوی فاجعه‌بار» روبه‌رو شده است.

به نوشتهٔ سی‌ان‌ان، با آنکه مقامات ارشد وزارت خزانه‌داری و وزارت انرژی آمریکا در برخی جلسات رسمی پیش از جنگ حضور داشته‌اند، اما تحلیل‌های آن‌ها که در دولت‌های پیشین جزو ملزومات تصمیم‌گیری به شمار می‌رفت، در دولت کنونی به «اولویت درجه چندم» تنزل یافته است. گفته می‌شود ترامپ در تصمیم‌گیری‌های مربوط به امنیت ملی بیش از هر چیز به مشورت‌های حلقهٔ محدودی از نزدیکانش تکیه می‌کند و این عملاً بحث‌های کارشناسی دربارهٔ پیامدهای اقتصادی احتمالی را به حاشیه رانده است.