گزارش اختصاصی از گوان‌چا
نویسنده: روآن جیاچی
ترجمه و تنظیم: تحریریه

دو هفته از آغاز لشکرکشی آمریکا علیه ایران می‌گذرد و حالا واشنگتن بیش از هر زمان دیگری در باتلاقی فرو رفته که خودش رقم زد. جنگ آنطور که پنتاگون پیش‌بینی می‌کرد پیش نمی‌رود و کاخ سفید به صحنه مناقشه‌ای تمام‌عیار بر سر چگونگی خروج از این بحران تبدیل شده است.

به گزارش رویترز، دست‌کم سه جناح قدرتمند درون دولت آمریکا تلاش می‌کنند تا مسیر تصمیم‌گیری ترامپ درباره ایران را به نفع خود تغییر دهند.

یک سو؛ قاتلان بنزین

نخستین گروه، مشاوران اقتصادی کاخ سفید از وزارت خزانه‌داری و شورای اقتصادی ملی هستند. آن‌ها با هشدار نسبت به تبعات داخلی جنگ، به ترامپ گوشزد کرده‌اند که ادامه حملات مشترک با اسرائیل، جهش قیمت بنزین را در پی خواهد داشت که خود به معنای پرداخت هزینه‌ای سیاسی گزاف و فرسایش سریع پشتیبانی عمومی است. این جریان، خواهان خروج فوری از باتلاق ایران است.
منابع آگاه می‌گویند سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، و جیمز بلر، معاون رئیس‌دفتر در امور قانونگذاری و سیاسی، نیز با این گروه هم‌نوا هستند. آن‌ها به ترامپ توصیه می‌کنند «به همان اندازه که گرفته قانع باشد»، پیروزی را در محدوده‌ای تنگ تعریف کند و با انتشار پیامی مبنی بر پایان عملیات، از میدان خارج شود.

سوی دیگر؛ بازهای جنگ

در آن سو، بازهای تندروی جمهوری‌خواه همچون لیندسی گراهام و تام کاتن صف کشیده‌اند. این گروه بر تشدید حملات پافشاری می‌کنند و خواستار نابودی کامل برنامه هسته‌ای ایران و پاسخ کوبنده به هرگونه حمله به نیروهای آمریکایی و کشتی‌های منطقه‌اند.

نیروی سوم؛ پایگاه پوپولیستی

سومین ضلع این مثلث، پایگاه سنتی ترامپ و چهره‌هایی چون استیو بنن، استراتژیست پیشین کاخ سفید، و تاکر کارلسن، چهره سرشناس رسانه‌های محافظه‌کار است. آن‌ها از ترامپ می‌خواهند به هیچ‌وجه پای آمریکا را به جنگی فرسایشی در خاورمیانه باز نکند.

معمای سخنان متناقض

رویترز می‌نویسد ریشه تناقض‌گویی‌های اخیر ترامپ درباره ایران در همین تلاش او برای راضی نگه‌داشتن همزمان هر سه جناح نهفته است. او که جنگ را با اهدافی بلندپروازانه آغاز کرده بود، اینک از عملیاتی محدود سخن می‌گوید که تقریباً به تمام اهدافش رسیده است.

چهارشنبه گذشته در کنتاکی نمونه‌ای بارز از این آشفتگی زبانی دیده شد. او ابتدا مدعی شد: «ما پیروز شده‌ایم» و بی‌درنگ افزود: «اما نمی‌خواهیم زودتر از موعد عقب‌نشینی کنیم، مگر نه؟ باید کار را تمام کنیم».

یکی از مشاوران نزدیک به رئیس‌جمهور این رفتار را چنین تعبیر می‌کند: «او می‌خواهد همزمان به تندروها بقبولاند جنگ همچنان ادامه دارد، به بازار بفهماند که تمام شده، و به پایگاه رأی‌اش اطمینان دهد که درگیری از کنترل خارج نمی‌شود».

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در واکنش به این گزارش‌ها آن‌ها را مبتنی بر شنیده‌های منابع ناشناس خواند که در جلسات تصمیم‌گیری حضور نداشته‌اند. با این حال، او در بخش دیگری از اظهاراتش تأکید کرد: «رئیس‌جمهور به شنیدن نظرات مختلف شهره است، اما همه می‌دانند که او خود تصمیم‌گیر نهایی و بهترین سخنگوی خودش است».

جنگ بدون نقشه راه

رویترز خاطرنشان می‌کند ترامپ تقریباً بدون هیچ توضیحی وارد جنگ با ایران شد و اهداف خود را مدام تغییر داد: از جلوگیری از یک «حمله قریب‌الوقوع» ایران تا نابودی برنامه هسته‌ای و حتی براندازی نظام. منتقدان می‌گویند این سردرگمی، بحرانی را که از پیش پیچیده بود، دشوارتر کرده است. تغییر مداوم توجیه جنگ و گسترش دامنه آن به چند کشور، مسیر آینده را به کلی غیرقابل‌پیش‌بینی ساخته است.

تغییر لحن پس از هشدار نفتی

به نوشته رویترز، مشاوران اقتصادی که پیش از جنگ نسبت به پیامدهای آن هشدار داده و نادیده گرفته شده بودند، این هفته نقش‌آفرین اصلی در ترغیب ترامپ به تعدیل لحن و آرام کردن بازارها شدند. ترامپ به سرعت تغییر مسیر داد، از عملیاتی «کوتاه‌مدت» سخن گفت و افزایش قیمت بنزین را موقتی خواند تا نگرانی از جنگی بی‌پایان را فرو نشاند.

منابع آگاه می‌گویند شماری از مشاوران ارشد به او پیشنهاد کرده‌اند که با اعلام «پیروزی نظامی» از میدان خارج شود. آن‌ها استدلال می‌کنند که ترامپ می‌تواند از این دستاوردها دم بزند: حملات مشترک با اسرائیل، جان حدود دو هزار نفر از جمله شماری از فرماندهان ارشد ایران را گرفته، زرادخانه موشک‌های بالستیک ایران را نابود، نیروی دریایی‌اش را فلج و توانایی او را برای پشتیبانی از گروه‌های نیابتی در منطقه تضعیف کرده است.

اما ایران با تشدید حملات به نفتکش‌ها و تأسیسات نفتی در خلیج فارس و تهدید به بستن تنگه هرمز، برگ برنده را از دست آمریکا بیرون آورده است. کارشناسان می‌گویند اگر ایران به محاصره تنگه ادامه دهد و قیمت بنزین در آمریکا سر به فلک بکشد، ترامپ با فشار سیاسی طاقت‌فرسایی روبه‌رو خواهد شد و چه بسا برای حفظ کرسی‌های جمهوری‌خواهان در انتخابات میاندوره‌ای نوامبر، ناچار به عقب‌نشینی پیش از موعد شود.

ونزوئلا نه؛ ایران داستانی دیگر است

منابع آگاه فاش کردند از زمان آغاز جنگ، شماری از مشاوران نتوانسته‌اند ترامپ را قانع کنند که عملیات در ایران، تکرار سناریوی برق‌آسای ونزوئلا و ربودن مادورو نیست. واقعیت تلخ این است که ایران دشمنی «بسیار سرسخت‌تر و مجهزتر» است؛ نظامی ریشه‌دار در عمق باورها و ساختارهای امنیتی که هیچ شباهتی به ونزوئلا ندارد.

نکته تعیین‌کننده دیگر آنکه ایران نه تنها در برابر حملات مشترک آمریکا و اسرائیل تاب‌آورده، بلکه توانسته پاسخ‌هایی کوبنده به اسرائیل و متحدان آمریکا بدهد. از سوی دیگر، رهبری ایران ظاهراً در معرض فروپاشی نیست. این دو عامل، هرگونه «اعلام پیروزی» یکجانبه از سوی ترامپ را به شدت بی‌اعتبار می‌کند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند اگر جنگ طولانی شود و شمار تلفات آمریکایی‌ها و هزینه‌های اقتصادی افزایش یابد، حتی پایگاه سنتی ترامپ نیز ممکن است از او روی برگرداند.

تهدید ایران؛ شطرنج بسته برای واشنگتن

مجتبی خامنه‌ای، رهبر عالی ایران، روز ۱۲ مارس در نخستین سخنرانی خود پس از روی کار آمدن، بر ادامه محاصره تنگه هرمز برای اعمال فشار بر دشمنان تأکید کرد. شبکه سی‌ان‌ان این موضع را «کاهنده گزینه‌های باقی‌مانده برای آمریکا» توصیف کرده است.

سی‌ان‌ان به نقل از چند منبع آگاه گزارش داد که پنتاگون و شورای امنیت ملی کاخ سفید هنگام طراحی عملیات، عزم ایران برای بستن تنگه هرمز در تلافی حمله را به شدت دست‌کم گرفته بودند. به گفته این منابع، تیم امنیت ملی ترامپ نتوانسته پیامدهای کامل عملیات را ارزیابی کند و برخی مقامات ارشد معتقدند دولت در «بدترین سناریوی ممکن» گرفتار شده است.

مدیران شرکت‌های انرژی از آمریکا خواسته‌اند هرچه زودتر به جنگ پایان دهد. آن‌ها نگران جان کارکنان و دارایی‌های خود در عبور از تنگه هستند و تا زمانی که عملیات نظامی به طور محسوسی کاهش نیابد، حاضر به ازسرگیری تردد نیستند.

اما پنتاگون می‌گوید اعزام کاروان‌های دریایی برای اسکورت کشتی‌ها از تنگه، بسیار پرخطر است و فعلاً شرایط اجرای آن فراهم نیست. مقامات نظامی همچنین اعلام کردند توانایی اعزام ناوهای بیشتر را ندارند، زیرا این شناورها در جاهای دیگر مشغول عملیات تهاجمی‌اند.

سی‌ان‌ان می‌افزاید: هنوز مشخص نیست ترامپ وقتی سوم مارس در شبکه‌های اجتماعی ایده اسکورت کشتی‌ها را مطرح کرد، از محدودیت‌های نیروی دریایی برای انجام چنین مأموریتی آگاه بوده یا نه. تا ۱۱ مارس، هنوز برنامه زمانی مشخصی برای این کار از سوی پنتاگون اعلام نشده است.