پپه اسکوبار: روسیه به ایران کمک می‌کند، اما هند به آن خیانت کرد

ترجمه مجله جنوب جهانی

ارزیابی میزان فروپاشی بریکس در پی آنچه خیانت هند خوانده می‌شود، زمان‌بر خواهد بود. در حال حاضر، بریکس در وضعیت اغما به سر می‌برد.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در پیامی صمیمانه، انتخاب آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران را شخصاً تبریک گفت.

کلمات معنا دارند: در شرایطی که ایران با تجاوز نظامی مواجه است، تلاش‌های ایشان در این جایگاه والا، بی‌شک نیازمند شجاعت و ازخودگذشتگی فراوان خواهد بود. من اطمینان دارم که ایشان با سربلندی راه پدر خود را ادامه داده و ملت ایران را در مواجهه با این چالش عظیم متحد خواهند کرد.

پوتین پس از اشاره به «تجاوز» خارجی و تداوم حاکمیت، مشارکت راهبردی را با عباراتی شفاف تکرار کرد: از جانب خود، بار دیگر بر حمایت قاطع خود از تهران و همبستگی‌مان با دوستان ایرانی تأکید می‌کنم. روسیه شریکی قابل اعتماد برای جمهوری اسلامی بوده و خواهد بود.

این پیام باعث شد رئیس‌جمهور ترامپ، با ناامیدی یا شاید خشم، با پوتین تماس گرفته و عملاً از او بخواهد که به عنوان میانجگر وارد عمل شده و ایران را به پذیرش آتش‌بس متقاعد کند. اما در مقابل، پوتین با ادب، حقایق ناخوشایندی را درباره جنگی که به رهبری «سندیکای اپستین» علیه ایران به راه افتاده، برای او برشمرد.

ترامپ، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه‌اش را مسئول این وضعیت می‌داند و معتقد است او به همراه جرد کوشنر بی‌تأثیر و شخصی ظاهربین که خود را وزیر امور خارجه جنگ‌های بی‌پایان جا زده، او را مجبور به بمباران ایران کرده‌اند. پس از تماس تلفنی، ویتکاف ادعا کرد که روسیه اعلام کرده اطلاعاتی در اختیار ایران قرار نمی‌دهد و به گفته او، یوری اوشاکوف، دستیار رئیس‌جمهور در امور بین‌الملل، این موضوع را تأیید کرده است. این ادعا کاملاً بی‌اساس است. اوشاکوف هرگز چنین چیزی نگفته است. روس‌ها در بالاترین سطوح سیاسی، درباره مسائل نظامی مرتبط با اتحادهای راهبردی خود با ایران و چین اظهارنظر نمی‌کنند.

و اکنون، حقایق.

بر کسی پوشیده نیست که مسکو حجم عظیمی از اطلاعات و داده‌های میدان نبرد جمع‌آوری‌شده در اوکراین را با تهران به اشتراک گذاشته است. بخش عمده‌ای از فناوری پیشرفته پارازیت و اطلاعات ماهواره‌ای که منجر به نابودی گسترده سامانه‌های راداری تاد، پاتریوت و سایر تأسیسات راداری ثابت فوق‌سنگین شده، از سوی روسیه و چین تأمین می‌شود. اگرچه تصاویری از رهگیری موفقیت‌آمیز موشک‌های آمریکایی توسط سامانه‌های اس-۴۰۰ و کراسوخای روسیه منتشر نشده و احتمالاً نخواهد شد، اما این واقعیت به قوت خود باقی است که تکنسین‌های روسی به خدمه ایرانی در تنظیم دقیق مسیر موشک‌ها و پهپادها در طول پرواز کمک می‌کنند. بنابراین، یک هماهنگی عملی و پیچیده بین تصویربرداری مداری با وضوح بالا و کمک‌های هدایتی از سوی چین و روسیه با انبوهی از پهپادهای ارزان‌قیمت ۲۰ هزار دلاری وجود دارد.

روسیه پهپادهای گران-۳ و گران-۵ را که بهبود یافته، ارتقا داده شده و در نبرد آزمایش شده‌اند، در اختیار ایران قرار داد. این پهپادها عملاً موشک‌های کروز روسی هستند: مرگبار، ارزان، مجهز به قابلیت مقابله با پارازیت از طریق آنتن کومت و قادر به رسیدن به سرعت ۶۰۰ کیلومتر در ساعت. آنها اکنون در سراسر میدان نبرد مستقر شده‌اند.

اینجا بخش بسیار جالب ماجرا فرا می‌رسد. کمی بیش از یک هفته قبل از حمله به «سندیکای اپستین» در تهران در ۲۸ فوریه، اطلاعات روسیه طرح کامل عملیات ایالات متحده شامل فهرست اهداف، سکوهای پرتاب و جدول‌بندی زمانی را در اختیار سپاه پاسداران قرار داد. به این ترتیب، سپاه دقیقاً می‌دانست که چه انتظاری داشته باشد. شش هفته پیش از آن، در دسامبر سال گذشته، مسکو یک قرارداد تسلیحاتی به ارزش ۵۰۰ میلیون یورو با ایران امضا کرد که شامل تحویل ۵۰۰ پرتابگر موشک‌انداز ورتا و ۲۵۰۰ موشک پیشرفته ۹ام۳۳۶ می‌شد. به بیان ساده، روسیه اطلاعات و سامانه‌های پدافند هوایی را در اختیار ایران می‌گذارد و چین نیز موشک‌های ضدکشتی و نظارت ماهواره‌ای بی‌درنگ را تأمین می‌کند.

نکته مهم اینکه هیچ اتحاد سه‌جانبه رسمی و هیچ پیمان نظامی منعقد نشده است. همه این همکاری‌ها در چارچوب مشارکت‌های راهبردی درهم‌تنیده آنها ادغام شده است.

با توجه به موارد فوق، جای شگفتی نیست که «سندیکای اپستین» سرگشته، سرویس‌های اطلاعاتی روسیه و چین را عامل حملات تأییدشده‌ای نظیر حمله به ایستگاه ارتباطات ماهواره‌ای، که بخشی از واحد ارتباطات و دفاع سایبری ارتش اسرائیل در نزدیکی بئرالسبع است، می‌داند. و این حتی شامل گام بعدی محتمل روسیه، یعنی استقرار سامانه پدافند هوایی فوق‌پیشرفته اس-۵۰۰ پرومتئوس در ایران، نمی‌شود.

چگونه بدون دردسر سهم بازار را افزایش دهیم

مشارکت راهبردی روسیه و ایران، هرچند شامل یک پیمان نظامی نمی‌شود، در چندین سطح به‌هم‌پیوسته عمل می‌کند. در بخش انرژی، مسکو با دستور پوتین، در حال بررسی تعلیق پیشگیرانه صادرات باقی‌مانده خود به اتحادیه اروپا است تا بتواند این محموله‌ها را با قیمت‌های بالاتر به بازارهای آسیایی هدایت کند. اتحادیه اروپا در حال تدریجی کردن حذف گاز روسیه است: قراردادهای کوتاه‌مدت از پایان آوریل ممنوع خواهند شد؛ ممنوعیت کامل الانجی تا پایان سال جاری؛ و ممنوعیت گاز خط لوله از سال ۲۰۲۷. بنابراین، حجم عظیمی از الانجی هم‌اکنون به چین، هند، تایلند و فیلیپین ارسال می‌شود. قاعده «پول را دنبال کن» صادق است: کشتی‌های حمل الانجی در میانه مسیر خود از بنادر اروپایی به سمت آسیا تغییر جهت می‌دهند تا از قیمت‌های بالاتر لحظه‌ای بهره‌مند شوند. هر روزی که تنگه هرمز بسته بماند، روسیه سهم بیشتری از بازار را در هر نقطه از جهان با قیمتی بالاتر و بدون زحمت به دست می‌آورد.

علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به چندین زبان از جمله روسی، به وضوح اعلام کرد که در مورد تنگه هرمز، «فرصت‌های باز برای همه» از جمله همکاری با متحدانی چون روسیه و چین وجود دارد و این تنگه به «بن‌بستی برای جنگ‌طلبان» نظیر «سندیکای اپستین» و سایر بازیگران متخاصم تبدیل خواهد شد. روسیه قطعاً نیازی به بازگشایی تنگه هرمز ندارد. با این حال، لاریجانی تأیید کرد که روسیه در این زمینه همکاری لازم را خواهد داشت.

جنگ «سندیکای اپستین» علیه ایران برای بودجه دولتی روسیه به شدت سودآور شده است، روندی که از زمان افزایش قیمت‌ها در اوایل سال ۲۰۲۲ بی‌سابقه بوده است. با بسته شدن تنگه هرمز و از مدار خارج شدن کامل الانجی قطر، انرژی روسیه به تنها گزینه باقی‌مانده تبدیل شده و دیگر یک کالای تحریمی نیست. عملاً، جنگ علیه ایران به اهرمی برای استفاده از نفت و گاز روسیه به عنوان یک سلاح تبدیل شده است.

هند از خیانت دوگانه خود چه خواهد آموخت؟

در سوی دیگر، هند نمونه‌ای است که می‌تواند هر تیم روانکاوی را به چالش بکشد. دهلی نو ریاست بریکس را در سال ۲۰۲۶ بر عهده خواهد داشت. این کشور از اعضای بنیانگذار بریکس است و ایران نیز عضو کامل آن. تمامی اعضای اصلی بریکس – برزیل، روسیه، چین و آفریقای جنوبی – جنگ «سندیکای اپستین» علیه ایران را محکوم کردند. اما هند سه روز صبر کرد تا صرفاً بر لزوم گفتگوی «دوستانه» بین ایران و ایالات متحده تأکید کند. در حالی که نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در حال امضای قراردادهای دفاعی با آن فرقه مرگ در غرب آسیا بود (۴۰ درصد صادرات تسلیحاتی آن کشور به هند می‌رود)، یکی از اعضای بریکس با همین تسلیحات بمباران می‌شد. مودی تنها ۴۸ ساعت پیش از آن‌که آن فرقه مرگ و به‌طور کلی «سندیکای اپستین» حمله ویرانگر خود به تهران را آغاز کنند، در اسرائیل به سر می‌برد و از «وطن» (هند) و «سرزمین مادری» (اسرائیل) تمجید می‌کرد. در عمل، دولت مودی قراردادهای تسلیحاتی و کاهش تعرفه‌های ترامپ را بر اصول حقوق بین‌الملل اولویت داد.

اوضاع حتی کثیف‌تر هم می‌شود. هند حتی پس از حمله اژدری آمریکا به ناو جنگی ایرانی «ایرینا دنا» در آب‌های بین‌المللی، بیانیه رسمی محکومیتی صادر نکرد. این در حالی بود که نیروی دریایی هند پیشتر میزبان این ناو در یک رزمایش نظامی بود. تمام اعضای بنیانگذار بریکس این حمله را محکوم کردند، اما هند سکوت کرد. این جنجال ادامه دارد: این احتمال وجود دارد که هند مختصات ناو ایرینا دنا – که غیرمسلح و مهمان بود – را در اختیار آمریکایی‌ها قرار داده باشد. اکنون نیز سریلانکا تحت فشار ایالات متحده از تحویل پیکر قربانیان به ایران خودداری می‌کند.

ارزیابی میزان فروپاشی بریکس به دلیل خیانت هند، زمان‌بر خواهد بود. در حال حاضر، بریکس در کماست. شاید اما نتیجه‌ای امیدوارکننده از دل این وضعیت بیرون آید؛ آن هم به لطف درایت و ظرافت ایران.

سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تلفنی گفتگو کرد. عراقچی همچون یک دیپلمات تمام‌عیار رفتار کرد. او نه به هند درس اخلاق داد و نه مانند آمریکایی‌ها از خشم منفجر شد. او خویشتن‌داری پیشه کرد و به‌گونه‌ای به هند فهماند که ایران کاملاً از شرایط بسیار دشوار دهلی نو آگاه است و این ابهام راهبردی را نه خصمانه، که نسبتاً مفید تفسیر می‌کند. در عمل، ایران تقریباً همسایه هند است: ساحل جنوبی مَکران درست در آن سوی دریای عرب و روبه‌روی ساحل غربی هند قرار دارد. فاصله بندر کاندلا در گجرات با بندر چابهار در سیستان و بلوچستان تنها ۵۵۰ مایل دریایی است. این مسیر دریایی سده‌ها به عنوان جاده ابریشم دریایی بین دو تمدن عمل می‌کرد و امروز به عنوان بخشی از کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال-جنوب (ای‌ان‌اس‌تی‌سی) که سه کشور عضو بریکس – روسیه، ایران و هند – را به هم متصل می‌کند، احیا شده است.

علاوه بر این، ایران منبع اصلی نفت و نزدیک‌ترین مسیر تأمین الانجی برای هند است.

روسیه برای هند به یک درس عبرت تبدیل شده است. دهلی نو بهای سنگینی برای این خطای راهبردی خواهد پرداخت: دیگر خبری از تخفیف در تأمین انرژی نیست، حتی اگر مسکو آماده باشد سهم هند از واردات نفت خام روسیه را به ۴۰ درصد افزایش دهد، چنانکه الکساندر نواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، تأیید کرده است. دهلی نو شاید در موقعیتی نباشد که بتواند خطرات عظیم جنگ «سندیکای اپستین» علیه ایران را درک کند. اما مسکو و پکن در سطح کاملاً متفاوتی عمل می‌کنند. آنها روی نتیجه مطلوب سرمایه‌گذاری کرده‌اند: جنگی که امپراتوری هرج‌ومرج نمی‌تواند در آن پیروز شود و بهایی که توانایی پرداختش را ندارد.

صحنه آماده است. روسیه ایران را از آنچه در راه بود آگاه کرد؛ روسیه و چین اطلاعات حیاتی و نظارت ماهواره‌ای شبانه‌روزی را تأمین می‌کنند و شبکه‌های غیرمتمرکز و پراکنده کار میدانی را انجام می‌دهند. طرح حمله «استثناگرایان» از همان ابتدا محکوم به شکست بود.