ایران به جنگنده اف-۳۵ آسیب رساند؛ تردید آمریکا در اعزام نیروی زمینی و هشدار کارشناسان درباره گرفتار شدن در باتلاقی که واشنگتن میخواست از آن پرهیز کند
گلوبال تایمز
ترجمه مجله جنوب جهانی
با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به هفته چهارم، تحولات غیرمنتظرهای در میدان نبرد رخ داده است. با وجود ادعای مقام ارشد آمریکایی مبنی بر انهدام پدافند هوایی ایران، ارتش این کشور اعلام کرده که به یک جنگنده اف-۳۵ آمریکایی آسیب رسانده و طرف آمریکایی نیز این رویداد را کماهمیت خوانده است.
در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اخیراً هرگونه اعزام نیروی زمینی به ایران را رد کرده، فشار اسرائیل برای تشدید درگیری و مقاومت سرسختانه تهران، خطر گرفتار شدن ایالات متحده در یک باتلاق طولانیمدت و پرهزینه را بهطور فزایندهای افزایش داده است.
به گزارش وزارت امور خارجه چین، ژای جون، فرستاده ویژه این کشور در امور خاورمیانه، روز جمعه با عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در پکن، دیدار و درباره اوضاع پرتنش کنونی منطقه گفتوگو کرد.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، همان روز تأکید کرد: «تاریخ و واقعیت بارها نشان داده که زورگویی راهحل نیست و درگیری مسلحانه تنها کینههای تازه میآفریند… چین به تلاشهای میانجیگرانه خود برای پایان دادن به جنگ و بازگرداندن هرچه سریعتر صلح و ثبات به خاورمیانه ادامه خواهد داد.»
ضربه به نماد استکبار
به گزارش خبرگزاری آناتولی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روز پنجشنبه در بیانیهای اعلام کرد حدود ساعت ۲:۳۰ بامداد همان روز، با استفاده از سامانههای پدافند هوایی، یک فروند جنگنده اف-۳۵ آمریکایی را بر فراز مرکز ایران هدف قرار داده و به آن «آسیب جدی» وارد کرده است.
سپاه در ادامه ادعا کرد این عملیات «پس از رهگیری موفق بیش از ۱۲۵ پهپاد آمریکایی-اسرائیلی» انجام شده و افزود این رخداد «نشاندهنده پیشرفتهای چشمگیر و هدفمند در سامانههای یکپارچه پدافند هوایی کشور است».
خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران نیز همان روز ویدیویی در شبکه ایکس منتشر کرد که ظاهراً نشان میدهد یک اف-۳۵ توسط سامانه پدافند هوایی ایران هدف قرار گرفته و منهدم شده است.
به گزارش سیانان، تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، بدون تأیید یا رد اصابت جنگنده اف-۳۵ توسط ایران، گفت این هواپیما در حال «انجام مأموریت رزمی بر فراز ایران» بود که مجبور به فرود اضطراری شد. هاوکینز افزود هواپیما به سلامت فرود آمده و بررسیها درباره این حادثه ادامه دارد.
پیش از بیانیه سنتکام، سیانان روز پنجشنبه به نقل از دو منبع آگاه، نخستین گزارش درباره هدف قرار گرفتن اف-۳۵ را منتشر کرد و نوشت این حادثه «نخستین باری خواهد بود که ایران در جریان جنگی که از اواخر فوریه آغاز شده، یک هواپیمای آمریکایی را هدف قرار میدهد». این رسانه هزینه هر فروند از این جنگنده را بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برآورد کرد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، روز جمعه در پستی در شبکه ایکس نوشت اصابت موشک به اف-۳۵ آمریکا «لحظه فروپاشی یک نظم» است، چرا که اف-۳۵ «تنها یک جنگنده نبود، بلکه مجسمه شکستناپذیری و تکبر ارتش آمریکا به شمار میرفت».
به گزارش سیانان، پیش از این رخداد، پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، صبح پنجشنبه ادعا کرده بود که آمریکا «قطعاً در حال پیروزی» است و پدافند هوایی ایران «متلاشی» شده است. اوایل همین ماه نیز هگست مدعی شده بود ایالات متحده در این جنگ به «تسلط کامل هوایی» دست یافته است.
سونگ ژونگپینگ، کارشناس امور نظامی چین، در گفتوگو با گلوبال تایمز گفت: «به نظر میرسد نیروی هوایی آمریکا و اسرائیل بیش از حد به خود اطمینان داشته و گمان میکنند ایران دیگر از تواناییهای قابلتوجه پدافند هوایی یا رهگیری موشکی برخوردار نیست. با این حال، حادثه اف-۳۵ نشان میدهد که واشنگتن و تلآویو هنوز به برتری هوایی کامل بر فراز آسمان ایران دست نیافتهاند.»
ژو یونگبیائو، کارشناس امور خاورمیانه در دانشگاه لانژو، نیز افزود: «سامانههای پدافند هوایی ایران واقعاً از حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند، اما از طریق درگیریهای رزمی و تلاشهای مقاومت، قابلیتهای پدافندی آن – دستکم در برخی مناطق محلی – تا حدی بازسازی یا حتی ارتقا یافته است.»
ژو در ادامه تأکید کرد: «این موضوع نشان میدهد ایران کاملاً از گزینههای ضدحمله یا دفاعی بیبهره نیست.»
بر اساس گزارش مجله نیروهای هوایی و فضایی، ایران سامانههای پدافند هوایی را توسعه داده که میتوانند بهجای رادار، از حسگرهای غیرفعال مادون قرمز برای هدفگیری هواپیماها استفاده کنند.
سونگ توضیح داد: «جنگنده رادارگریز اف-۳۵ به معنای واقعی کلمه «نامرئی» نیست. اگرچه در فرار از تشخیص راداری عملکردی عالی دارد، اما در برابر سایر روشهای شناسایی، مانند سامانههای حسگر الکترواپتیکال و هدایت مادون قرمز، آسیبپذیر است.»
وی خاطرنشان کرد ایران از پیش دارای قابلیتهای ضد رادارگریزی، از جمله تسلیحات و حسگرهای مجهز به فناوریهای تشخیص مادون قرمز و الکترواپتیکال است که میتواند جنگنده اف-۳۵ را بهطور مؤثر شناسایی و با آن مقابله کند.
بلومبرگ روز پنجشنبه گزارش داد از آغاز جنگ، دستکم ۱۶ فروند هواپیمای نظامی آمریکایی از دست رفته که شامل ۱۰ پهپاد تهاجمی ریپر ساقطشده توسط آتش ایران و شش فروند هواپیمای دیگر با آسیب شدید در جریان حملات یا حوادث مختلف است.
تردید درباره اعزام نیروی زمینی
آخرین رخداد مرتبط با جنگندههای اف-۳۵ در بحبوحه نگرانیها از تشدید بیشتر تنشها و افزایش شدت جنگ رخ داد.
به گزارش خبرگزاری مهر ایران، روز جمعه سپاه پاسداران از اجرای موج شصتوهفتم عملیات تلافیجویانه خود با عنوان «وعده صادق ۴» خبر داد و اعلام کرد مواضع کلیدی آمریکا، از جمله پایگاه علیالسالم که مراکز فرماندهی پهپاد و کنترل حریم هوایی، تأسیسات تعمیر و نگهداری هواپیما و مرکز عملیات ائتلاف به رهبری ایالات متحده را در خود جای داده، هدف قرار گرفته است. این حمله همچنین سامانههای راداری هشدار اولیه و تأسیسات دفاع موشکی در پایگاه الوفا را هدف قرار داد.
سپاه پاسداران روز جمعه تأیید کرد که سخنگوی آن، سردار علیمحمد نائینی، در حمله موشکی اسرائیل و آمریکا کشته شده است. به گزارش الجزیره، سپاه هشدار داده که جنگ تا «خستگی کامل دشمن» ادامه خواهد یافت.
کشتهشدن سخنگوی سپاه پس از ترور علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، و اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، در اوایل همین هفته رخ داد که دستیابی به راهحل سیاسی برای این درگیری را دشوارتر کرده است.
در همین حال، کاخ سفید در مسئله استقرار نیروهای زمینی، رویکردی مردد اتخاذ کرده است.
منابع روز جمعه به اکسیوس گفتند دولت ترامپ در حال بررسی طرحهایی برای اشغال یا محاصره جزیره خارک ایران است که ۹۰ درصد از صادرات نفت خام این کشور را پردازش میکند تا به تهران برای بازگشایی تنگه هرمز فشار وارد شود. اما این رسانه همچنین هشدار داد که چنین عملیاتی میتواند «نیروهای آمریکایی را مستقیماً در خط آتش قرار دهد».
با این حال، به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ روز پنجشنبه ادعا کرد هیچ برنامهای برای اعزام نیروی زمینی ندارد؛ این در حالی است که منابع آگاه روز چهارشنبه به رویترز گفته بودند دولت آمریکا در حال بررسی استقرار هزاران نیروی آمریکایی برای تقویت عملیات خود در خاورمیانه است.
ترامپ به رسانهها گفت: «من به هیچ جایی نیرو اعزام نمیکنم و اگر هم چنین تصمیمی بگیرم، قطعاً به شما نخواهم گفت.»
به گزارش سیانبیسی، ساعاتی پس از اظهارات ترامپ، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت ایران در حال «نابودی» است و افزود تغییر معنادار در رژیم تهران نیازمند «عملیات زمینی» است.
به گفته سونگ، حمله به جزیره خارک آسان اما دفاع از آن دشوار است و امکان اشغال و کنترل کامل آن وجود ندارد. وی خاطرنشان کرد: «هرگونه تلاش برای تصرف خارک، حملات تلافیجویانه شدید ایران را در پی خواهد داشت که منجر به تلفات سنگین برای نیروهای آمریکایی خواهد شد.»
روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامات آمریکایی نوشت پنتاگون روز پنجشنبه درخواست ۲۰۰ میلیارد دلار – تقریباً یکچهارم کل بودجه دفاعی سالانه ایالات متحده – را برای تأمین هزینههای این جنگ ارائه کرده است.
ژو در پایان گفت: «همزمان که اسرائیل به کشاندن آمریکا به عمق درگیری ادامه میدهد و ایران بر مقاومت شدید و طولانیمدت خود پافشاری میکند، احتمال استقرار نیروی زمینی آمریکا بهطور فزایندهای افزایش مییابد.»
وی افزود: «با این حال، هر تصمیمی برای اعزام نیروی زمینی، خطر تبدیل جنگ به یک باتلاق طولانی و تحلیلبرنده منابع را بهشدت افزایش میدهد و تلفات نظامی و هزینههای مالی را به سطوح بسیار بالاتری میرساند. به نظر میرسد ایالات متحده بهتدریج در همان وضعیتی قرار میگیرد که میخواست از آن پرهیز کند.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 