در فاصله‌ای چهارهزارکیلومتری: آزمون موشکی ایران در پهنه اقیانوس هند

به گزارش وال‌استریت ژورنال، مقامات آمریکایی فاش ساخته‌اند که جمهوری اسلامی ایران دو فروند موشک بالستیک میان‌برد به سوی پایگاه مشترک نظامی ایالات متحده و بریتانیا در جزیره «دیه‌گو گارسیا»، واقع در میانه اقیانوس هند، شلیک کرده است. بنابر ادعای وال استریت ژورنال هرچند هیچ‌یک از این موشک‌ها به هدف اصابت نکرده، اما این رویداد از دو منظر حائز اهمیت راهبردی است: نخست، نخستین به‌کارگیری عملیاتی موشک‌های بالستیک میان‌برد توسط ایران در میدان نبرد؛ و دوم، گامی جسورانه در فراتر رفتن از مرزهای خاورمیانه و به چالش کشیدن منافع واشینگتن در پهنه‌های دوردست.

بر پایه اظهارات دو منبع آگاه، یکی از موشک‌ها در میانه پرواز دچار نقص فنی شده و فروند دیگر هدف رهگیری موشک ضدبالستیک «اس‌ام-۳» شلیک‌شده از ناوگان نیروی دریایی آمریکا قرار گرفته است؛ با این حال، یکی از مقامات تأکید کرده که هنوز به‌طور قطع مشخص نیست آیا این رهگیری با موفقیت انجام شده است یا خیر.

دیه‌گو گارسیا که در فاصله‌ای نزدیک به چهارهزار کیلومتر از خاک ایران جای گرفته، یکی از پایگاه‌های کلیدی راهبردی واشینگتن برای استقرار بمب‌افکن‌های استراتژیک، زیردریایی‌های اتمی و ناوشکن‌های مجهز به سامانه‌های موشکی پیشرفته به شمار می‌رود. قرارگیری این جزیره در فهرست اهداف ایران، حاکی از آن است که برد موشک‌های تهران بسیار فراتر از ارقامی است که پیش‌تر به‌صورت رسمی اعلام شده بود.

ایران در حال حاضر بزرگ‌ترین زرادخانه موشک‌های بالستیک خاورمیانه را در اختیار دارد و چندین سامانه موشکی آن—از جمله «سجیل» با برد دو هزار کیلومتر و «عماد» با برد ۱۷۰۰ کیلومتر—قادر به پوشش کامل قلمرو اسرائیل هستند. در این میان، نکته حائز اهمیت آنکه توانایی هدف‌گیری پایگاهی در فاصله چهارهزار کیلومتری، معادلات بازدارندگی منطقه‌ای را دستخوش تحولی بنیادین خواهد کرد.

از سوی دیگر، در آستانه دور جدید گفت‌وگوهای دیپلماتیک، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، در تاریخ ۵ اسفند هشدار داد که ایران موفق به توسعه موشک‌هایی شده که قادر به تهدید پایگاه‌های فرادریایی آمریکا و متحدان اروپایی‌اش هستند و هم‌اکنون در حال پیشبرد برنامه‌ای است که به‌زودی توانایی هدف‌گیری خاک اصلی ایالات متحده را فراهم خواهد آورد.

در واکنش، وزیر امور خارجه ایران این ادعا را رد کرد و تأکید نمود که تهران به‌صورت داوطلبانه برد موشک‌های خود را به مرز دو هزار کیلومتر محدود ساخته و این سامانه‌ها صرفاً ماهیت تدافعی و بازدارنده دارند، نه تهدیدی جهانی. با این همه، تحولات اخیر نشان می‌دهد که مرزهای جغرافیایی بازدارندگی در حال بازتعریف است.

پیش‌زمینه جغرافیایی-تاریخی
دیه‌گو گارسیا، بزرگ‌ترین جزیره مجمع‌الجزایر چاگوس، در حدود ۷۵۰ کیلومتری شمال شرقی جزیره موریس و در پهنه جنوب غربی اقیانوس هند واقع شده است. این مجمع‌الجزایر در سال ۱۹۶۵ به حکومت استعماری بریتانیا واگذار گردید و لندن یک سال بعد، حق بهره‌برداری از دیه‌گو گارسیا را برای احداث پایگاه هوایی در اختیار واشینگتن قرار داد. شایان ذکر است که در تاریخ ۲ خرداد ۱۴۰۴، بریتانیا و موریس طی توافق‌نامه‌ای رسمی، حاکمیت مجمع‌الجزایر چاگوس را به موریس بازگرداندند؛ با این حال، بر اساس مفاد همین توافق، پایگاه نظامی دیه‌گو گارسیا کماکان تحت اجاره بلندمدت به نیروهای آمریکایی و بریتانیایی باقی خواهد ماند.

—
این گزارش انحصاری پایگاه تحلیلی-خبری چینی ناظر است و هرگونه بازنشر آن بدون اخذ مجوز کتبی، ممنوع می‌باشد.