گزارشگر: لیو بای — ۲۲ مارس ۲۰۲۶
ترجمه مجله جنوب جهانی
بر اساس گزارش گاردین در ۲۱ مارس، لامنت کور، وزیر خارجه بریتانیا، ضمن محکوم کردن «تهدیدی بیپروا» از سوی ایران در حمله موشکی به پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در جزیره دیگو گارسیا، خط بطلانی بر موضع واحد با واشنگتن و تلآویو کشید. وی تأکید کرد لندن صرفاً از اقدامات دفاعی برای حفاظت از منافع خود و متحدان حمایت میکند.
دولت بریتانیا روز ۲۰ مارس اعلام کرد اجازه استفاده از پایگاههای خود را به آمریکا برای «عملیات نظامی دفاعی محدود» با هدف «خنثیسازی سامانههای موشکی و تواناییهای مرتبط با حمله به کشتیها» صادر کرده است. این تصمیم با واکنش شدید تهران روبرو شد؛ حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، هشدار داد که جان شهروندان بریتانیایی با تصمیم نخستوزیر استارمر به خطر افتاده و ایران «حق دفاع از خود» را محفوظ میدارد.
به نقل از والاستریتژورنال (۲۰ مارس)، مقامات آمریکایی اعلام کردند ایران دو موشک بالستیک میانبرد به سوی پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در جزیره دیگو گارسیا، واقع در اقیانوس هند، شلیک کرده است. هر دو موشک به هدف اصابت نکرد، اما این نخستین بهکارگیری رزمی موشکهای میانبرد ایران و نخستین تلاش جدی برای گسترش دامنه تهدید فراتر از خاورمیانه به شمار میرود.
منابع آگاه گفتند یکی از موشکها در مسیر دچار نقص فنی شد، در حالی که ناوشکن آمریکایی با شلیک موشک «استاندارد-۳» به سوی موشک دوم اقدام کرد. یک مقام نظامی اعلام کرد هنوز مشخص نیست آیا موشک دوم با موفقیت رهگیری شده یا خیر.
خبرگزاری مهر این خبر را بازنشر کرد و نوشت این عملیات نشاندهنده توانایی ایران در هدفگیری اهداف دوربرد است
فاصله دیگو گارسیا از خاک ایران نزدیک به ۴۰۰۰ کیلومتر است
در واکنش به این حمله، کور در ۲۱ مارس موضع دولت را روشن ساخت. وی گفت بریتانیا همواره از اقدامات دفاعی برای حفاظت از منافع ملی، از جمله تدابیر دفاعی در برابر تهدیدات موشکی بالستیک، حمایت کرده، اما هرگز در عملیات تهاجمی مشارکت نخواهد کرد و موضعش در این بحران با آمریکا و اسرائیل متفاوت است. هدف اصلی لندن، به گفته وی، پایان هرچه سریعتر درگیریهاست.
«ما در گذشته در عملیات تهاجمی شرکت نکردهایم و اکنون نیز چنین نخواهیم کرد؛ با این حال، تهدید ایران علیه کشتیرانی بینالمللی و کشورهای همسایه خلیج فارس روزبهروز جدیتر میشود.»
وزارت دفاع بریتانیا نیز با بیان اینکه استفاده آمریکا از پایگاههای بریتانیایی «محدود و دفاعی» بوده، حمله ایران را «اقدامی بیپروا» خواند. سخنگوی وزارت دفاع افزود حملات ایران در سراسر منطقه گسترش یافته و «تهدیدی جدی» برای منافع بریتانیا و امنیت متحدان ایجاد کرده است؛ نیروی هوایی سلطنتی و سایر داراییهای نظامی هماکنون در حال حفاظت از پرسنل بریتانیایی در منطقه هستند.
نکته حائز اهمیت آنکه جزیره دیگو گارسیا نزدیک به ۴۰۰۰ کیلومتر با ایران فاصله دارد و هدفی بهشدت دور محسوب میشود. اگر این حمله موشکی به اصابت میانجامید، دورترین برد ثبتشده در تاریخ موشکی ایران رقم میخورد. بر اساس ارزیابی پیش از جنگ کنگره آمریکا، برد حداکثری موشکهای ایران حدود ۳۰۰۰ کیلومتر تخمین زده شده بود.
تحلیلگران معتقدند ایران با این اقدام قصد داشت توانایی نظامی خود را فراتر از محدوده خاورمیانه به نمایش بگذارد.
اتین مارکوز، پژوهشگر بنیاد مطالعات استراتژیک فرانسه، در گفتوگو با آژانس فرانسهپرس گفت: «شلیک دو موشک میانبرد به سوی دیگو گارسia واقعیتی است که نباید نادیده گرفت؛ این اقدام فراتر از حداکثر بردی است که کارشناسان برای موشکهای ایران برآورد کرده بودند.»
پایگاه نظامی آمریکا در جزیره دیگو گارسیا
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها بریتانیا را به «کندی در صدور مجوز استفاده از پایگاهها» متهم کرده است. پیشتر، وی متحدان ناتو را که از اعزام ناو جنگی برای بازگشایی تنگه هرمز خودداری کردهاند، «ترسو» خوانده و فشار آورده بود. در داخل بریتانیا نیز، کیمی بادنوک، رهبر حزب محافظهکار، در شبکه اجتماعی ایکس این اقدام استارمر را «بزرگترین چرخش سیاسی تاریخ» توصیف کرد و ابراز نگرانی کرد که لندن در حال «کشیده شدن» به باتلاق منطقهای است؛ وی از نخستوزیر خواست چشماندازی بلندمدت ارائه دهد.
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر مؤسسه امنیت ملی تلآویو، معتقد است حمله به دیگو گارسیا پیامد مستقیم تحولات درونی قدرت در ایران — بهویژه افزایش نفوذ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ترور آیتالله خامنهای — به شمار میرود.
وی میافزاید: «با وجود خصومت ایدئولوژیک عمیق خامنهای با غرب، وی در بهکارگیری نیروی نظامی ایران خویشتنداری قابلتوجهی از خود نشان میداد. از این پس، چنین خویشتنداریای تضمینشده نخواهد بود.»
به باور وی، اکنون کسانی قدرت را در دست دارند که دیگر محتاط و حسابگرای گذشته نیستند؛ جای آنها را «ساختاری ماجراجوتر» گرفته است.
برای کاهش تنشهای منطقهای، استارمر در ۲۱ مارس با نیکوس خریستودولیدیس، رئیسجمهور قبرس، گفتوگو کرد و تأکید کرد پایگاه نیروی هوایی سلطنتی آکراتیری در قبرس برای حمله به تأسیسات موشکی ایران در اختیار آمریکا قرار نخواهد گرفت. سخنگوی دفتر نخستوزیری افزود دو طرف بر ضرورت کاهش تنشها اتفاق نظر داشتند و درباره پیامدهای اقتصادی جنگ تبادل نظر کردند.
گفته میشود استارمر هفته آینده جلسه فوقالعاده کابینه را برای بررسی راهکارهای مقابله با پیامدهای هزینههای زندگی ناشی از جنگ تشکیل خواهد داد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 