گوانچاچین
ترجمه مجله جنوب جهانی

ترامپ بار دیگر با انتشار ادعایی بی‌پایه، فضای رسانه‌ای را به نفع خود دستکاری کرد؛ پاسخی که از سوی دیپلماسی ایران، «عدم صداقت» خوانده شد.

به گزارش پایگاه تحلیلی «گوان‌چا»، در حالی که گمانه‌زنی‌ها پیرامون سرنوشت مذاکرات واشنگتن و تهران به اوج رسیده، دونالد ترامپ با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی مدعی شد ضرب‌الاجل حمله به تأسیسات انرژی ایران را به مدت ده روز دیگر، تا ششم آوریل، تمدید کرده است. نکته قابل‌تأمل در این اظهارات، تأکید رئیس‌جمهور آمریکا بر این مدعا بود که گویا این تصمیم «در پاسخ به درخواست رسمی دولت ایران» اتخاذ شده است. با این حال، گزارش‌های موازی رسانه‌های معتبر آمریکایی حاکی از آن است که نه‌تنها چنین درخواستی از سوی تهران مطرح نشده، بلکه مقامات ایرانی همچنان در حال بررسی و واکاوی طرح پانزده‌ماده‌ای واشنگتن برای توقف درگیری‌ها هستند.

پس از انتشار این پیام، ترامپ در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز، با تغییر جزئی در روایت خود، ادعا کرد که تهران خواهان تعویق هفت‌روزه عملیات نظامی بوده است. اما در مقابل، «جرمی اسکیل»، خبرنگار رسانه مستقل «دراپ‌سایت نیوز»، با استناد به پاسخ یک مقام ارشد ایرانی، پرده از واقعیت دیگری برداشت: «ترامپ صادق نیست؛ ما هیچ‌گونه درخواستی برای به تعویق انداختن حملات احتمالی آمریکا ارائه نکرده‌ایم.»

روزنامه «وال‌استریت ژورنال» نیز با تکیه بر اظهارات میانجی‌های آگاه، تأیید کرد که ایران چنین درخواستی را مطرح نکرده است. به گفته این منابع، اگرچه مقامات ایرانی تمایل خود را برای گفت‌وگو نشان داده‌اند، اما لایه‌های تصمیم‌گیر در تهران هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده‌اند؛ چراکه شروط مندرج در طرح پانزده‌ماده‌ای آمریکا را «فراتر از حد انتظار و دشوار» ارزیابی می‌کنند.

بر اساس گزارش‌های پیشین، دولت آمریکا از طریق واسطه‌گری پاکستان، طرحی مشتمل بر پانزده بند برای پایان دادن به تنش‌ها به تهران تسلیم کرده است. محور اصلی این طرح، مشروط کردن لغو کامل تحریم‌های بین‌المللی به عقب‌نشینی ایران در سه حوزه کلیدی: برنامه هسته‌ای، پروژه موشکی و حمایت از گروه‌های مقاومت منطقه‌ای است. اما تهران با قاطعیت اعلام کرده که حاضر نیست برنامه موشکی خود را به نقطه آغاز مذاکرات تبدیل کند یا متعهد به توقف دائمی غنی‌سازی اورانیوم شود. ناظران بر این باورند که با توجه به پافشاری هر دو طرف بر شروطی که برای طرف مقابل غیرقابل‌قبول است، چشم‌انداز موفقیت مذاکرات آتش‌بس همچنان مبهم و کم‌رمق باقی مانده است.

یک مقام ایرانی در گفت‌وگو با رویترز تصریح کرد: نمایندگان عالی‌رتبه و نماینده مقام معظم رهبری، روز بیست‌وپنجم مارس، طرح پانزده‌ماده‌ای آمریکا را با جزئیات بررسی کردند، اما به این نتیجه رسیدند که این پیشنهاد «یک‌جانبه و ناعادلانه» است و صرفاً منافع واشنگتن و تل‌آویو را تأمین می‌کند. با این وجود، وی تأکید کرد که درهای دیپلماسی همچنان باز است.

«واشینگتن پست» نیز در تحلیلی هم‌زمان اشاره کرد که لحن رسانه‌های رسمی ایران، حاکی از فروپاشی کامل مذاکرات نیست؛ نشانه‌ای که امکان ارائه پیشنهادهای تکمیلی از سوی آمریکا را در آینده منتفی نمی‌سازد. تهران پیش‌تر شروط خود برای پایان درگیری را شامل جبران خسارات جنگ توسط آمریکا و اسرائیل، توقف حملات اسرائیل به لبنان و به رسمیت شناختن حاکمیت ایران بر تنگه هرمز اعلام کرده بود.

در همین راستا، «بلاول بوتو زرداری»، وزیر امور خارجه پاکستان، روز بیست‌وششم مارس تأیید کرد که واشنگتن و تهران از طریق کانال‌های دیپلماتیک پاکستان، در حال «مذاکرات غیرمستقیم» هستند و کشورهایی نظیر ترکیه و مصر نیز از این تلاش‌های میانجی‌گرانه حمایت می‌کنند.

در میانه این کشمکش دیپلماتیک، آتش جنگ همچنان شعله‌ور است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که عملیات نظامی اسرائیل در خاک ایران، با تمرکز بر حذف هدفمند فرماندهان ارشد، ادامه دارد. «یوآو گالانت»، وزیر دفاع اسرائیل، روز بیست‌وششم مارس از کشته شدن «علی‌رضا تنگسیری»، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران در حمله اسرائیل خبر داد و تهدید کرد که ارتش این رژیم، تعقیب و حذف تک‌تک مقامات ایرانی را در دستور کار دارد.

هم‌زمان، «وال‌استریت ژورنال» افشا کرد که ترامپ در حال بررسی اعزام ده هزار نیروی زمینی اضافی به خاورمیانه است؛ نیروهایی که احتمالاً شامل پیاده‌نظام و زره‌پوش‌ها بوده و به پنج هزار تفنگدار دریایی از پیش مستقر در منطقه ملحق خواهند شد. این روزنامه تحلیل می‌کند که چنین تحرکی، ضمن حفظ فشار برای پیشبرد مذاکرات، گزینه‌های نظامی ترامپ را برای اعمال زور گسترش خواهد داد.

ایران نیز در پاسخ به این فشارها، دست به اقدام متقابل زده است. به گزارش رویترز، تهران روز بیست‌وششم مارس چندین موج حمله موشکی به سمت اسرائیل شلیک کرد که مناطق حیاتی از جمله تل‌آویو و حیفا را هدف قرار داد. ارتش اسرائیل تأیید کرد که حداقل یک موشک بالستیک به تل‌آویو اصابت کرده و سایر موشک‌ها که مجهز به مهمات خوشه‌ای بودند، خساراتی به ساختمان‌ها و خودروها وارد کرده‌اند. اورژانس اسرائیل نیز از کشته شدن یک مرد در شهر ناهاریا بر اثر حملات راکتی حزب‌الله خبر داد.

پیامدهای اقتصادی و سیاسی؛ از تورم جهانی تا افول محبوبیت ترامپ

این درگیری‌های فرسایشی، پیامدهای سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده است: اختلال در زنجیره تأمین دریایی، جهش حدود چهل‌درصدی قیمت نفت خام، افزایش سرسام‌آور قیمت گاز طبیعی مایع (LNG) و رشد پنجاه‌درصدی قیمت کودهای نیتروژنه که نقشی حیاتی در تولید مواد غذایی دارند؛ عواملی که همگی بر فشارهای تورمی در بخش خوراک دامن زده‌اند.

این شرایط، تأثیر مستقیمی بر افکار عمومی آمریکا داشته و موجب فرسایش حمایت‌ها از ترامپ شده است. به گزارش بی‌بی‌سی، در حالی که در آغاز جنگ (تا ۲۸ فوریه)، ۴۲ درصد از شهروندان آمریکایی نگاهی مثبت به عملکرد ترامپ داشتند، این رقم در هفته جاری به ۴۰ درصد کاهش یافته است.

نظرسنجی اخیر دانشگاه کوئینیپیاک نیز نشان می‌دهد که در میان کل رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌کرده، تنها ۳۹ درصد از اقدامات نظامی علیه ایران حمایت می‌کنند و صرفاً ۳۴ درصد، نحوه مدیریت ترامپ در این بحران را تأیید می‌نمایند.