لوئیس بریتو گارسیا
ترجمه مجله جنوب جهانی
جلسهای پرتنش در دفتر بیضیشکل کاخ سفید. موضوع: نفت؛ منبعی حیاتی که ایالات متحده ذخایر استراتژیک آن را تنها برای حدود بیست روز در اختیار دارد. بدهی سرسامآور آمریکا، خرید این کالا از کشورهای تولیدکننده را دشوار ساخته و برخی از این کشورها با ملیکردن صنایع هیدروکربنی خود، جسارت به خرج دادهاند. راهحل پیشنهادی: نابودی آنان برای تصاحب غنایم. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بار دیگر دستورالعملهای جین شارپ برای بیثباتسازی کشورها را مرور میکند: اعمال فشار اقتصادی برای توقف تجارت، و سازماندهی اعتراضات «خودجوش» برای سرنگونی حکومتها. پیت هگزت، وزیر جنگ، صریحتر سخن میگوید: تنگ کردن حلقه محاصره دریایی با ناوهای جنگی، زیردریاییها و ناوهای هواپیمابر؛ بمبارانهای اشباعکننده؛ و ترور یا حذف فیزیکی رهبران. رئیسجمهور برای فرونشاندن طوفان رسانهای پیرامون پرونده اپستین و سایر اتهامات، و نیز برای تقسیم سهم شخصی از غنایم انرژی، نیازمند نتایج فوری است. تماسی از تلآویو میرسد. دستور صادر میشود. پیروزی آسان بر قربانیان بیدفاع، اجتنابناپذیر انگاشته میشود. اراذل و اوباش، در انتظار غارت، دستان خود را به هم میمالند و گمان میکنند هماکنون صدای انفجارها، فریاد دختران و نالههای قربانیان را میشنوند. آنان این سخن امام جعفر صادق (ع) را نادیده میگیرند: «هر مؤمنی که برای شکرگزاری در برابر خدا سجده کند، خداوند متعال به او ده برابر پاداش میدهد.»
۲
هیچ ترکیبی خطرناکتر از حرص و جهل نیست. روبیو نخوانده است که کشور مورد تهاجم، بیش از ۹۳ میلیون نفر جمعیت با میانگین سنی ۳۴.۵ سال دارد که اکثریت آنان توانایی حمل سلاح را دارند. هگزت نمیداند که این کشور، جغرافیایی چالشبرانگیز به وسعت حدود ۱.۶۵ میلیون کیلومتر مربع را در بر میگیرد؛ سرزمینی پر از کوهستان، موانع طبیعی، و پناهگاههای مخفی یا حفرشده که هرگونه تهاجم را دشوار میسازد. سطحینگری عمیق ترامپ، او را از درک چهار هزاره تمدن ایرانی بازمیدارد: ایلامیان، مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان، سلجوقیان، تیموریان، صفاریان، افشاریان، و میراثی از پارسیان، زرتشت، عمر خیام و حافظ. هیچیک از سیاستمداران کاخ سفید، «دعای طرد شیطان» امام حسن مجتبی (ع) را نخواندهاند: «خدایا، اگر [دشمن] قصد فریب مرا دارد، او را فریب ده، و اگر علیه من نقشه میکشد، نقشهاش را به خود او بازگردان؛ مرا از شر او رهایی بخش و به لطف و رحمت خود، مکرش را به دامانش بینداز.»
۳
بمبهای ویرانگر، رهبر ایران، آیتالله علی خامنهای، خانواده ایشان، همسر فرزند و جانشین ایشان، مجتبی خامنهای، و مقامات عالیرتبه ایرانی را هدف قرار میدهند. هزاران غیرنظامی در خانههای خود و ۱۸۹ دانشآموز دختر در مدارسشان به خاک و خون کشیده میشوند. در این غرش ویرانگر، تنها صدایی که شنیده نمیشود، صدای تسلیم است. ایرانیان تسلیم نشدند هنگامی که در سال ۱۹۵۳، سیا و امآی۶ بریتانیا کودتایی را برای برکناری مصدق به خاطر ملیکردن صنعت نفت ترتیب دادند. عقب ننشستند وقتی قدرتهای شمالی، دیکتاتوری رضا پهلوی را تحمیل کردند. تسلیم نشدند هنگامی که در سال ۱۹۸۰، جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا، عملیات ناموفق و مضحک نجات گروگانها را با نیروی دلتا و انبوهی از ناوهای هواپیمابر، جنگندهها و هلیکوپترها آغاز کرد. تسلیم نشدند وقتی ایالات متحده ارتش همسایه، عراق، را به مدت هشت سال علیه آنان به کار گرفت. عقبنشینی نکردند هنگامی که صهیونیستها ترور دانشمندان ایرانی را آغاز کردند. متزلزل نشدند وقتی ترامپ، سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، را با پهپاد ترور کرد. و نیز هنگامی که در ژوئن ۲۰۲۵، ایالات متحده و اسرائیل در حالی که مذاکرات صلح در ژنو در جریان بود، حملهای خائنانه را آغاز کردند، تردید به خود راه ندادند. تسلیم نشدند وقتی ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، بار دیگر و در بحبوحه مذاکرات صلح، حملهای خائنانه را تکرار کردند. آنان میدانند که هیچکس با تسلیمشدن به چیزی دست نیافته است. ایالات متحده آنان را عادت داده است که خودسوزی و مقاومت را بهعنوان چالشی روزمره بپذیرند. آنان سلام زیارتی حضرت امینالله (ع) را فراموش نمیکنند: «خدایا! مرا با شفاعت حسین (ع) هنگام ورود به میدان بزرگ در روز رستاخیز مورد لطف قرار ده، و گامهایم را در کنار حسین (ع) و یارانش که آخرین قطره خون خود را برای او فدا کردند، استوار بدار.»
۴
اگر یک درگیری نامتقارن شایسته مطالعه باشد، آن درگیری مربوط به ایران است. دو قدرت هستهای، ایالات متحده و اسرائیل، به بهانهای اثباتنشده مبنی بر تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای، به این کشور حمله میکنند و بدینترتیب نشان میدهند که هر قدرت فاقد سلاح هستهای، در معرض تهاجم آنان قرار خواهد گرفت. ایالات متحده میتواند با زرادخانه ۵۱۷۷ کلاهک هستهای خود ایران را نابود کند [[36]]، اما این کار را نمیکند، زیرا انجام آن ذخایر نفتی مورد نظر را با تشعشعات آلوده میسازد، احتمالاً بقیه جهان را نیز درگیر میکند، و واکنش سایر قدرتهای هستهای را در پی خواهد داشت. در دنیایی جهانیشده، هیچ درگیری منزوی نیست. نابودی ایران از نظر استراتژیک بر فدراسیون روسیه، ترکیه، یمن و کره شمالی تأثیر میگذارد؛ از منظر انرژی بر هند، اروپا و خاورمیانه اثرگذار است؛ بر چین که حدود ۹۱ درصد از صادرات نفتی ایران را دریافت میکند [[29]]، تأثیر مستقیم دارد؛ و از نظر اقتصادی، کل جهان را تحت تأثیر قرار میدهد. از اینرو، روسها با ارسال سلاح و اطلاعات ماهوارهای از ایران حمایت میکنند، کره شمالیها با انتقال فناوری موشک مافوقصوت هوااسونگ-۱۰، کشورهای بریکس با اقداماتی پراکنده در نهادهای بینالمللی، و قربانیان امپریالیسم با همبستگی چندجانبه، در کنار بشریتی آگاه به این واقعیت که سرنوشت ایران، سرنوشت فردای بشریت خواهد بود، همراهی میکنند. «پروردگارا، مرا از آتش دوزخ نجات ده!» این جمله، کتاب نیایشها و درودها را به پایان میرساند.
۵
ایران نمیتواند مستقیماً در جنگی علیه ایالات متحده که در دوردستها قرار دارد، پیروز شود، اما میتواند با پرهزینهساختن جنگ، آن را به شکست بکشاند. ایالات متحده، مانند تمام امپراتوریهای رو به زوال، بیشازحد گسترش یافته است. این کشور حدود ۶۰۰۰ پایگاه نظامی در خاک خود و بیش از ۷۵۰ پایگاه در خارج از کشور دارد [[44]][[45]]، که توسط ۱.۵ میلیون پرسنل نظامی فعال بهعلاوه نیروهای مخفی، متغیر و احتمالاً همارز آنان از مزدوران، همراه با کارکنان پشتیبانی و پیمانکاران خارجی اداره میشوند. هزینههای نظامی آمریکا از سال ۲۰۲۴ سالانه از مرز ۹۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته و بزرگترین قلم هزینههای فدرال را تشکیل میدهد که حدود ۳۷ درصد از کل هزینههای نظامی جهان را به خود اختصاص داده است [[53]][[56]]. شاید بهتر باشد آنان دعای صبحگاهی امام علی (ع) را بخوانند: «اینها گناهان سنگین من هستند؛ آنها را به وسیله بخشش و رحمت تو پاک میکنم.»
۶
پراکندگی و گسترش بیشازحد قدرت، نقاط ضعف آن را چندبرابر میکند. آمریکاییها در حال ترک پایگاههای خود در عربستان سعودی، بحرین، کویت، قطر، امارات متحده عربی و دبی هستند. دولتهای محلی، کارآمدی این مناطق محصور را که به بهانه حفاظت ایجاد شدهاند اما تنها خطراتی را به همراه دارند، زیر سؤال میبرند. هگزت این عقبنشینی را «عقبنشینی استراتژیک» مینامد؛ برخی شکاکان آن را فرار وحشتزده تعبیر میکنند. در مقابل، او ۵۰۰۰ تفنگدار دریایی را از ژاپن بسیج میکند و کنگره ایالات متحده، خدمت سربازی گستردهای را که پیشدرآمد همه شکستهای نظامیاش بوده، تصویب مینماید. تهران اعلام میکند تا زمانی که بمبها بر خاکش فرود میآیند، آتشبس برقرار نخواهد شد. آخرین باری که آتشبس را پذیرفت، دوباره مورد حمله قرار گرفت. توافقات عمان مانع از حمله جدید نشد. شاید بهتر باشد دعای عهد، از دعاهای برجسته امام مهدی (عج) را به خاطر داشته باشند: «خدایا، اگر بین من و او مرگی که برای بندگانت حتمی قرار دادهای فرا رسد، مرا از قبر بیرون آور، در حالی که کفنم را پیچیدهام، شمشیرم را بیرون آوردهام و نیزهام را تکاندهام، به ندای کسی که مردم شهرها و روستاها را فرا میخواند.»
۷
در حالی که ایالات متحده سیل پول را صرف ناوهای هواپیمابر گرانقیمت، جنگندهها و موشکها میکند، ایران بر سلاحهای ارزان، ساده و مؤثر تمرکز دارد. بیست و هفت دسته موشکی، از جمله موشکهای مافوقصوت فتح-۲ و خرمشهر-۴؛ موشک بالستیک نسل چهارمی که قادر به حمل کلاهک چهارتنی با سرعت ۱۰ تا ۱۵ برابر سرعت صوت و برد هزاران کیلومتر است، میتواند مسیر خود را در میانه پرواز تغییر دهد و از سامانههای رهگیر ظاهراً آسیبناپذیر اسرائیل بگریزد [[59]][[60]]. دستههای پهپادهای انتحاری، اهداف آمریکایی و اسرائیلی را آزار میدهند و آنان را مجبور میکنند تا رهگیرهای محدود خود را مصرف کنند. موشکهای ایرانی یک ناوشکن را غرق میکنند، به ناو هواپیمابر غولپیکر آبراهام لینکلن حمله میکنند و واحدهای دریایی را مجبور به عقبنشینی بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر مینمایند. قدرت سلاحهای ایرانی نهتنها در سرعت و تطبیقپذیری آنها، بلکه در هزینه پایین آنها نیز نهفته است: حدود بیستبار کمتر از سلاحهای فوقپیچیده، دیرتأمین و کمیاب دشمنانشان. ایران برای دفاع از خود، و ایالات متحده برای حرص و طمع سیریناپذیر مجتمع نظامی-صنعتی خود، صنایع نظامیشان را میسازند. در چهار روز تجاوز، ۱۱ میلیارد دلار هزینه شد، بدون احتساب هزینه نگهداری پرسنل یا استقرار گسترده ناوگان. ترامپ بودجه دفاعی تریلیوندلاری اضافی پیشنهاد میدهد و اجازه فروش ذخایر استراتژیک کشور، شامل ۴۰۰ میلیون بشکه که تنها بیست روز مصرف را پوشش میدهد [[72]][[73]]، را صادر میکند. این مسیر به اتمام سوخت و سلاح و در نهایت، شکست استراتژیک منجر میشود. همانگونه که در دعای روز سهشنبه آمده است: «از شر نفس خود به او پناه میبرم، زیرا نفس به بدی متمایل است، مگر آنچه پروردگارم رحم کند.»
۸
بستهشدن تنگه هرمز و مجوز ایران برای عبور کشتیهای کشورهایی که از تجاوز حمایت نمیکنند—مانند چین، ترکیه، قطر، ایتالیا و فرانسه—وابستگی کشورهای توسعهیافته گروه بیست به هیدروکربنها و وابستگی ایالات متحده به سلطه دلاری را یادآوری میکند؛ سلطهای که قدرت آمریکا در گرو آن است که تمام جهان را مجبور به خرید با دلارهای نفتی کند. این وابستگیها میتواند نظم کنونی را از هم بپاشد. برای نفت، خون انسان ریخته میشود و نبرد بین قدرتهای نوظهور و رو به زوال در جریان است. همه ما درگیر آن هستیم. بیایید عاقلانه انتخاب کنیم. همانگونه که در دعای صبح آمده است: «چگونه میتوانی کسی را که برای هدایتیافتن به درگاه تو میشتابد، از خود دور کنی؟»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 