روبیو تهدید کرد: واشنگتن اجازه نخواهد داد تهران از عبور کشتیها از تنگه هرمز عوارض بگیرد
رسانه چینی گوانچا
ترجمه مجله جنوب جهانی
به گزارش ناظر جهانی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در گفتوگو با شبکه ایبیسی خبر داده است که کاخ سفید «طی هفتههای آتی» به اهداف عملیاتی خود در قبال ایران دست خواهد یافت و تأکید کرده که دولت ترامپ هرگز اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی برای عبور شناورها از تنگه هرمز، عوارض یا باج مالی مطالبه کند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که پس از حملات نظامی اخیر آمریکا و اسرائیل به مواضع ایران، رفتوآمد دریایی در این آبراه راهبردی عملاً متوقف شده و بهای جهانی انرژی را با جهشی بیسابقه روبهرو کرده است. با وجود فشارهای مکرر واشنگتن برای بازگشایی تنگه، تهران تاکنون کوتاه نیامده و در عوض، طرحهایی برای وضع نظام جدیدی از «مجوز عبور و هزینهگذاری» در این مسیر حیاتی را در دست بررسی دارد.
روبیو با لحنی قاطع اعلام کرد: «تهدید ایران به کنترل دائمی تنگه هرمز و ایجاد سازوکار دریافت عوارض کشتیرانی، هرگز پذیرفتنی نخواهد بود. اگر رئیسجمهور تصمیم به ممانعت از این سناریو بگیرد، گزینههای عملیاتی متعددی روی میز است.» وی با خودداری از افشای جزئیات این گزینهها، افزود که مایل نیست درباره تاکتیکهای نظامی ایالات متحده به صورت علنی سخن بگوید.
همزمان، دونالد ترامپ در پلتفرم اجتماعی خود، «حقیقت اجتماعی»، مدعی شد که واشنگتن با «دولتی جدید و عقلانیتر» در تهران در حال «مذاکراتی جدی» است و این گفتوگوها «پیشرفتهای چشمگیری» داشته است. با این حال، او هشدار داد در صورت عدم دستیابی به توافق، آمریکا «زیرساختهای تولید برق، چاههای نفت و پایانه صادراتی جزیره خارک» ایران را بهطور کامل نابود خواهد کرد.
در واکنش به این تهدیدها، روبیو تصریح کرد که گرچه دولت آمریکا «ترجیح میدهد مسیر دیپلماسی را دنبال کند»، اما «باید برای شکست احتمالی این تلاشها نیز آماده باشد؛ چرا که با رژیمی ۴۷ساله روبهرو هستیم که هنوز بسیاری از ارکان آن، نه با دیپلماسی همسویند و نه با صلح».
نشریه لیبرال «نیو ریپابلیک» نیز یادآور شده است که روبیو تا حدی بر ادعاهای ترامپ درباره تغییر رژیم در ایران ترمز کشیده و تأکید کرده است: «باید دید آیا این چهرهها در نهایت به قدرت خواهند رسید و توانایی عملیسازی وعدههایشان را دارند یا خیر. ما آنها را مورد آزمون قرار خواهیم داد. امیدواریم اوضاع به همین سمت پیش برود. بدیهی است که برخی از آنها با زبانی متفاوت از رهبران پیشین ایران با ما گفتوگو میکنند.»
شایان ذکر است که مواضع مقامات آمریکایی بارها از سوی تهران تکذیب شده است. محمدرضا عارف، معاون رئیسجمهور ایران، ۲۹ مارس اعلام کرد که هرگونه تلاش رقبای ایران برای «تغییر رژیم» در تهران، تنها به «تحول در نظام مدیریتی تنگه هرمز» منجر خواهد شد. به گفته وی، هدف حکومت ایران «تبدیل دستاوردهای میدانی به منافع پایدار اقتصادی و امنیتی برای کشور» است.
از سوی دیگر، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در مصاحبه با فاکس نیوز ادعا کرد که با گذشت زمان، واشنگتن «کنترل تنگه هرمز را بازپس خواهد گرفت» و با اسکورت کشتیها—چه به صورت یکجانبه و چه چندجانبه—آزادی کشتیرانی را تضمین خواهد کرد. وی با اطمینان خاطر افزود که «تعداد فزایندهای از کشتیها» هماکنون در حال عبور از تنگه هستند و بازار جهانی نفت «از تأمین کافی برخوردار است».
با این حال، آمارها روایت دیگری دارند. پیش از تشدید درگیریها، بهطور میانگین روزانه ۱۳۵ فروند کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند؛ اما پس از حملات آمریکا و اسرائیل، این رقم بهشدت افت کرد. بر پایه دادههای اساندپی گلوبال، در بازه ۱ تا ۲۵ مارس، تنها ۱۱۶ کشتی از این آبراه گذشتهاند که نسبت به مدت مشابه در فوریه، کاهشی ۹۷درصدی را نشان میدهد.
گزارشهای رسانههای تخصصی دریانوردی، از جمله «لویدز لیست»، و همچنین منابع مطلع در میان مالکان کشتیها حاکی از آن است که برخی از شناورها برای عبور ایمن از تنگه، مبالغی تا ۲ میلیون دلار به مقامات ایرانی پرداخت کردهاند.
در همین راستا، علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، ۳۰ مارس تأکید کرد که با توجه به شرایط امنیتی بینالمللی و تهدیدات خارجی، ایران در حال طراحی نظامی سختگیرانهتر برای «ورود و دریافت عوارض» از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز است. به گفته وی، تهران هماکنون کنترل کامل این آبراه راهبردی را در اختیار دارد و قصد دارد با الگوبرداری از مدلهای مدیریتی ترکیه در تنگه بسفر و مصر در کانال سوئز، سازوکاری جدید تعریف کند که بر اساس آن، هر کشتی برای عبور از هرمز، نیازمند اخذ مجوز از ایران و پرداخت هزینههای مربوطه خواهد بود.
پیش از این، ترامپ با تهدید به نابودی تأسیسات برق ایران، سعی در وادار کردن تهران به بازگشایی تنگه داشت؛ اما در ۲۳ مارس، لحن خود را تعدیل کرد و از «گفتوگوهای بسیار خوب و پربار» در دو روز اخیر خبر داد و اعلام کرد که حمله هوایی به نیروگاههای ایران را ۵ روز به تعویق انداخته است. سه روز بعد، وی در شبکه اجتماعی خود، این مهلت را ۱۰ روز دیگر تمدید کرد.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، نیز ۲۵ مارس در گفتوگو با رسانههای داخلی تصریح کرد که تنگه هرمز «کاملاً بسته نشده، بلکه تنها بر روی دشمنان مسدود است». وی افزود: «پس از پایان درگیریها، قواعد جدیدی برای تردد در این آبراه اجرا خواهد شد و ما خواهان ترتیبات امنیتی تازهای برای عبور و مرور کشتیها هستیم.»
سرانجام، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیهای مورخ ۲۷ مارس اعلام کرد که هرگونه تردد کشتیهایی که مبدأ یا مقصد آنها بنادر آمریکا، اسرائیل یا حامیان این دو باشد، در تنگه هرمز ممنوع است و هر تلاش برای عبور غیرمجاز، با «اقدامات قهرآمیز و شدید» روبهرو خواهد شد.
ترامپ تهدید نیکند: در صورت عدم توافق، نیروگاهها، چاههای نفت و جزیره خارک ایران را ویران خواهیم کرد
به گزارش ناظر جهانی، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، ۳۰ مارس در پلتفرم اجتماعی «حقیقت اجتماعی» مدعی شد که واشنگتن با تهران در حال «مذاکراتی جدی» است و همزمان هشدار داد که در صورت ناکامی این گفتوگوها، آمریکا «زیرساختهای تولید برق، میادین نفتی و پایانه صادراتی جزیره خارک» ایران را بهطور کامل منهدم خواهد ساخت.
ترامپ با تکرار ادعای همیشگی خود مبنی بر وقوع «تغییر رژیم» !! در ایران، اظهار داشت که کاخ سفید با «دولتی جدید و عقلانیتر» در تهران گفتوگو میکند تا به عملیات نظامی آمریکا در قبال ایران پایان دهد. به گفته وی، این مذاکرات «پیشرفتهای قابلتوجهی» داشته و ممکن است «بهزودی به توافق منجر شود».
با این حال، لحن تهدیدآمیز او در ادامه پیامش کاملاً آشکار بود: «اگر به هر دلیلی توافق به سرعت حاصل نشود و اگر تنگه هرمز بلافاصله بازگشایی نگردد، ما با انهدام کامل تمامی تأسیسات برقرسانی، چاههای نفت و جزیره خارک —و شاید حتی واحدهای آبشیرینکن— به این ‹اقامت خوشایند› پایان خواهیم داد؛ اهدافی که تاکنون عمداً از گزند حملات ما در امان ماندهاند.»
رئیسجمهور آمریکا تصریح کرد که این اقدامات، پاسخی انتقامجویانه به «رژیم پیشین ایران» خواهد بود.
ترامپ در روزهای اخیر بارها بر این باور تأکید ورزیده که ایران دستخوش «تغییر رژیم» شده است؛ استدلالی که وی آن را بر پایه کشتهشدن تعدادی از مقامات ارشد تهران در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل بنا کرده است. او همچنان اصرار دارد که واشنگتن اکنون با «دولتی منطقیتر» در حال مذاکره است.
اما این ادعای مسخره از سوی مقامات ایرانی با پاسخ قاطع روبهرو شده است. محمدرضا عارف، معاون رئیسجمهور ایران، ۲۹ مارس اعلام کرد که هرگونه تلاش رقبای ایران برای «تغییر رژیم» در تهران، تنها به «تحول در نظام مدیریتی تنگه هرمز» خواهد انجامید. به گفته وی، هدف حکومت ایران «تبدیل دستاوردهای میدانی به منافع پایدار اقتصادی و امنیتی برای کشور» است.
همزمان با ورود درگیریهای منطقه به پنجمین هفته، به نظر میرسد ترامپ قصد دارد ریسک بزرگی را بپذیرد و تمرکز خود را بر جزیره خارک، شریان حیاتی صادرات نفت ایران، معطوف کند. وی ۲۹ مارس در گفتوگو با فایننشال تایمز انگلستان، با صراحت اعلام کرد که مایل است «نفت ایران را تصاحب کند» و حتی احتمال اشغال جزیره خارک را نیز رد نکرده است.
ترامپ با لحنی صریح و بیپرده گفت: «صادقانه بگویم، محبوبترین گزینه برای من، تصرف نفت ایران است. برخی افراد نادان در داخل آمریکا میپرسند «چرا باید چنین کاری بکنی؟» اما آنها همان نادانها هستند. شاید خارک را بگیریم، شاید هم نگیریم. گزینههای متعددی پیش رو داریم. البته این به معنای آن است که باید مدتی در آنجا حضور داشته باشیم.»
جزیره خارک در شمال خلیج فارس و در فاصله حدود ۲۴ کیلومتری سواحل ایران واقع شده و نقشی بیبدیل در زنجیره صادرات نفت این کشور ایفا میکند؛ بهطوری که نزدیک به ۹۰ درصد از صادرات نفتی ایران از طریق این پایانه دریایی انجام میپذیرد.
روزنامه واشنگتن پست ۲۸ مارس به نقل از مقامات پنتاگون گزارش داد که وزارت دفاع آمریکا در حال آمادهسازی طرحهایی برای عملیات زمینی چندهفتهای در خاک ایران است. این مقامات که نامشان فاش نشده، تأکید کردهاند که هرگونه اقدام زمینی احتمالی، به معنای «تهاجم همهجانبه» نخواهد بود، بلکه بیشتر به شکل یورشهای سریع و با ترکیبی از نیروهای ویژه و یگانهای پیادهنظام کلاسیک اجرا خواهد شد.
بر اساس این گزارش، تاکنون هزاران نفر از نیروهای ارتش و تفنگداران دریایی آمریکا به منطقه خاورمیانه اعزام شدهاند.
از سوی دیگر، والاستریت ژورنال ۲۹ مارس در گزارشی انحصاری به نقل از مقامات آمریکایی نوشت که ترامپ در حال بررسی گزینهای نظامی برای انتقال نزدیک به ۴۵۰ کیلوگرم مواد اورانیومی از خاک ایران است. این مأموریت، عملیاتی پیچیده و پرخطر توصیف شده که احتمالاً مستلزم حضور چندروزه یا حتی طولانیتر نیروهای آمریکایی در داخل مرزهای ایران خواهد بود.
مقامات واشنگتن تأکید کردهاند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را درباره صدور دستور این عملیات نگرفته و در حال سنجش خطرات احتمالی برای نیروهای آمریکایی است. با این حال، منابع مطلع اشاره کردهاند که رئیسجمهور آمریکا بهطور کلی با این ایده «موافق» است، چرا که آن را گامی مؤثر در جهت «متوقفسازی کامل برنامه ساخت سلاح هستهای ایران» میداند.
یکی از این مقامات فاش کرد که ستاد فرماندهی ارتش آمریکا هماکنون در حال تدوین سناریوهای متعدد برای دستورات احتمالی ترامپ است؛ از جمله اعزام یگانهای واکنش سریع تفنگداران دریایی و چتربازان لشکر ۸۲ هوابرد ارتش به منطقه، تا در صورت لزوم، نقاط استراتژیک کلیدی —نظیر جزایر واقع در سواحل جنوبی ایران— را به سرعت تحت کنترل درآورند.
ترامپ پیش از این نیز با تهدید به حمله به تأسیسات برق ایران، سعی در وادار کردن تهران به بازگشایی تنگه هرمز داشت. اما وی ۲۳ مارس لحن خود را تعدیل کرد و از «گفتوگوهای بسیار خوب و پربار» در دو روز اخیر خبر داد و اعلام کرد که حمله هوایی به نیروگاههای ایران را ۵ روز به تعویق انداخته است. سه روز بعد، وی در شبکه اجتماعی خود، این مهلت را ۱۰ روز دیگر تمدید کرد.
در واکنش به این تحولات، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، ۲۹ مارس تأکید کرد که آمریکا از یک سو با پوشش دیپلماسی، سیگنالهایی از امکان مذاکره مخابره میکند و از سوی دیگر، طرحریزی برای اعزام نیروی زمینی را در دستور کار دارد؛ اقدامی که در واقع، زمینهسازی برای تهاجم زمینی است. وی هشدار داد که در صورت اجرای این طرح، ایران بلافاصله پاسخ خواهد داد و افزود: «هر زمان که آمریکاییها بخواهند ایران را به تسلیم وادارند، پاسخ ما روشن است: ما هیچگونه تحقیری را نخواهیم پذیرفت.»
همزمان، ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء نیروهای مسلح ایران، نیز با انتقاد از مواضع ترامپ اظهار داشت: «این رئیسجمهور آمریکا ثابت کرده که تنها زبانی که میفهمد، زبان زور است.» وی تأکید کرد که ترامپ «بههیچوجه قابل اعتماد نیست» و نیروهای مسلح ایران برای مقابله با هرگونه تهاجم زمینی، در حالت آمادهباش کامل به سر میبرند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 