گوانچا نوشته چنگ شو

ترجمه مجله جنوب جهانی

در پی افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و ادامهٔ پنجمین هفتهٔ درگیری، ایالات متحده به تقویت حضور نظامی خود در منطقه می‌پردازد. با این حال، شماری از متحدان اروپایی واشنگتن در اقدامی بی‌سابقه، کوشیده‌اند با فاصله گرفتن از این بحران، از همراهی با اقدامات نظامی آمریکا خودداری کنند.

روزنامهٔ ایتالیایی «کوریره دلا سرا» روز ۳۱ مارس گزارش داد که چند فروند هواپیمای نظامی ایالات متحده قصد داشتند در پایگاه «سیگونلا» در جزیرهٔ سیسیل فرود آمده و سپس عازم خاورمیانه شوند. اما از آنجا که آمریکا این پروازها را از پیش با مقامات نظامی ایتالیا هماهنگ نکرده بود و این عملیات در چارچوب توافقات دوجانبه نیز نمی‌گنجید، ایتالیا درخواست آمریکا را رد کرد و اجازهٔ فرود به این هواپیماها نداد.

این رویداد چند روز پیش رخ داد. دریاسالار لوسیانو پورتولانو، رئیس ستاد دفاع ایتالیا، پس از اطلاع از قصد آمریکا برای فرود چند فروند هواپیمای نظامی در پایگاه سیگونلا و عزیمت به خاورمیانه، دریافت که نه تنها مجوزی برای این عملیات درخواست نشده، بلکه هماهنگی‌های لازم نیز صورت نگرفته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که آمریکایی‌ها پس از برخاستن هواپیماها، برنامهٔ خود را به ایتالیا اعلام کرده‌اند.

بررسی‌های اولیهٔ ارتش ایتالیا نشان داد که این پروازها در زمرهٔ مأموریت‌های معمول یا عملیات پشتیبانی لجستیکی قرار ندارند و مشمول توافقات دوجانبهٔ ایتالیا و آمریکا نمی‌شوند. از این رو، هرگونه فرود این هواپیماها مستلزم تأیید قبلی دولت ایتالیا و نظارت پارلمان این کشور بود.

به نوشتهٔ کوریره دلا سرا، پورتولانو پس از رایزنی با گوئیدو کروزتو، وزیر دفاع ایتالیا، تصمیمی گرفت که می‌تواند بر روابط رم-واشنگتن تأثیر بگذارد: درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاه سیگونلا رد شد. مقامات ایتالیایی به طرف آمریکایی اعلام کردند که «این هواپیماها به دلیل عدم دریافت مجوز و نبود هماهنگی‌های قبلی، اجازهٔ فرود در پایگاه سیگونلا را ندارند».

وزارت دفاع ایتالیا تاکنون به این گزارش‌ها واکنش نشان نداده است. روزنامهٔ جمهوری ایتالیا نیز به نقل از یک منبع آگاه در دولت این کشور نوشت که آمریکا نسبت به این اقدام اعتراضی مطرح نکرده است.

پایگاه سیگونلا که در سال ۱۹۵۹ تأسیس شده، به صورت مشترک در اختیار نیروی دریایی آمریکا و نیروی هوایی ایتالیا قرار دارد. موقعیت راهبردی این پایگاه در نزدیکی مرکز دریای مدیترانه، آن را به یکی از مهم‌ترین ایستگاه‌های ترانزیت برای پروازهای نظامی آمریکا به مقصد غرب آسیا و اقیانوس هند تبدیل کرده است.

رسانه‌های ایتالیا گزارش داده‌اند که از زمان آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، تحرکات پهپادها و هواپیماهای آمریکایی در پایگاه سیگونلا افزایش یافته، اما این فعالیت‌ها عمدتاً در چارچوب سوخت‌رسانی و شناسایی هوایی بوده است. بر اساس توافقات موجود میان ایتالیا و آمریکا، هرگونه استفاده از پایگاه‌های مستقر در خاک ایتالیا به عنوان سکوی پرش برای حملات نظامی، نیازمند تأیید رسمی دولت ایتالیاست.

کروزتو، وزیر دفاع ایتالیا، اوایل ماه مارس در پاسخ به سوال یکی از احزاب مخالف در شبکه‌های اجتماعی تأکید کرده بود که استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی در ایتالیا باید در چارچوب توافقات دوجانبه صورت گیرد.

اسپانیا نیز از دیگر متحدان اروپایی است که کوشیده از بحران خاورمیانه فاصله بگیرد. دولت اسپانیا روز ۳۰ مارس اعلام کرد که از پرواز هواپیماهای آمریکایی و اسرائیلی که در حملات علیه ایران مشارکت دارند، جلوگیری خواهد کرد. پیش از این نیز اسپانیا درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاه‌های «روتا» و «مُرُن دِ لا فرونترا» در عملیات نظامی علیه ایران را رد کرده بود.

ماگاریتا روبلس، وزیر دفاع اسپانیا، در این باره گفت: «ما نه استفاده از پایگاه‌های نظامی و نه استفاده از حریم هوایی خود را برای هرگونه عملیات مرتبط با جنگ علیه ایران تأیید نمی‌کنیم. گمان می‌کنم موضع اسپانیا برای همه روشن و شفاف است.» وی این اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل را «بسیار غیرقانونی و بسیار ناعادلانه» خواند.
در پاسخ به این پرسش که آیا محدودیت در استفاده از حریم هوایی می‌تواند روابط اسپانیا و آمریکا را که از پیش دچار تنش شده، بیش از پیش تیره کند، کارلوس کوئرپو، وزیر اقتصاد اسپانیا، به رسانه‌های محلی گفت: «جدیدترین تصمیم دولت، بخشی از سیاست پیشین ما مبنی بر عدم مشارکت و عدم همراهی با جنگی است که به صورت یکجانبه و در تضاد با حقوق بین‌الملل آغاز شده است.»

بلومبرگ در تحلیلی نوشت که مواضع کشورهای اروپایی در قبال اقدامات نظامی آمریکا، می‌تواند بر روابط آنها با دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، سایه بیفکند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز ۳۰ مارس هشدار داد که احتمالاً پس از پایان جنگ، بازنگری در روابط با ناتو در دستور کار قرار گیرد.