نوشته ران ژائوویو
شبکه ناظر چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
باز هم همان نوار تکراری «پیروزی، پیروزی، پیروزی» از کاخ سفید پخش شد.
شامگاه نخستین روز آوریل، دونالد ترامپ در یک نطق تلویزیونی ملی از وضعیت درگیری با ایران سخن گفت؛ نخستین اظهارنظر مهم ریاستجمهوری آمریکا درباره جنگی که از اواخر فوریۀ گذشته آغاز شده است. او در همان دقایق ابتداییِ سخنانش، عملیات نظامی علیه ایران را «پیروزی سریع، قاطع و کوبنده» توصیف کرد.
ترامپ در این سخنرانی حدود نوزده دقیقهای به مردم آمریکا گفت که جنگ «به زودی پایان مییابد» و همزمان هشدار داد که اگر تهران به توافقی تن ندهد، واشنگتن حملات خود را تشدید خواهد کرد و زیرساختهای انرژی ایران را هدف میگیرد. او اما از تعیین یک ضربالاجل روشن برای پایان جنگ خودداری کرد و تنها پیشبینی کرد که درگیری «دو تا سه هفتۀ دیگر» طول بکشد.
«طی دو یا سه هفتۀ آینده، آنها را به عصر حجر بازمیگردانیم – همان جایی که جایشان است. البته مذاکرات همچنان ادامه دارد.»
او درباره بحران تنگۀ هرمز نیز گفت که پس از پایان درگیری، این آبراه راهبردی به طور طبیعی بازگشایی خواهد شد.
«پیروزی» در حرف، ابهام در عمل
به نوشتۀ نیویورکتایمز، با گذشت بیش از یک ماه از جنگ، ترامپ هنوز توضیح نداده که چرا این درگیری «اجتنابناپذیر» بوده است. او در سخنرانی اخیر خود نیز بار دیگر به ادعای «تهدید موشکی ایران» تکرار کرد، در حالی که شبکه سیانان به نقل از منابع اطلاعاتی آمریکا تأکید کرده، این ادعاها از سوی نهادهای اطلاعاتی تأیید نشده است.
ملیسا توفانیان، مشاور ارشد سابق آنتونی بلینکن (وزیر اسبق امور خارجه آمریکا)، در گفتگو با بیبیسی اظهار داشت که به گمان او مردم آمریکا پس از این سخنرانی بیش از پیش «در سردرگمی» فرو رفتهاند. او افزود: «به نظرم هیچ یک از شهروندان آمریکایی که این سخنرانی را دنبال کردند، حس نکردند که ترامپ نقشۀ مشخص یا زمانبندی روشنی دارد تا احساس امنیت و اطمینان را به آنها بازگرداند.»
ایوو دالدر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو، نیز خاطرنشان کرد که ترامپ به بسیاری از پرسشهای کلیدی پاسخ نداده است؛ از جمله اینکه اگر بنابر ادعای او توان هستهای، نیروی دریایی و موشکی ایران «نابود شده»، چرا آمریکا همچنان عملیات نظامی خود را ادامه میدهد؟ دالدر افزود که اگرچه ترامپ در این سخنرانی مواضع تندی علیه متحدان ناتو اتخاذ نکرد و بار دیگر تهدید به خروج از این پیمان ننمود، اما احتمالاً بعداً در رسانههای اجتماعی چنین خواهد کرد.
واکنش بازار: شاخصها ریختند، نفت گران شد
بازارهای مالی نیز واکنشی صریح و بیپرده به این سخنرانی «پیروزیمحور» نشان دادند. رویترز نوشت که عدم شفافیت ترامپ در مورد زمان پایان جنگ، به کاهش شاخصهای سهام و افزایش قیمت نفت انجامید.
قبل از آغاز سخنرانی، قیمت نفت اندکی کاهش یافته بود، اما پس از پایان آن، نفت برنت (شاخص بینالمللی) بیش از چهار درصد جهش کرد و به ۱۰۵٫۳۸ دلار در هر بشکه رسید. در مقابل، آتی شاخصهای سهام آمریکا افت کرد: داو جونز و اساندپی ۵۰۰ حدود ۰٫۷ درصد و نزدک حدود یک درصد کاهش یافتند که نشان از آغاز معاملات والاستریت در دوم آوریل با شیب نزولی داشت.
نظرسنجی نیویورکتایمز: «گفتمان دوگانه» و وعدۀ سرمایهگذاری برای آیندگان!
نیویورکتایمز ساعاتی پیش از سخنرانی ترامپ پیشبینی کرده بود که او کوشش خواهد کرد جنگ را «پیروزی بزرگی» جلوه دهد و بار دیگر بر پایان دو تا سه هفتۀ آن تأکید کند. این روزنامه همچنین به تناقضگوییهای پیاپی ترامپ در مورد مدت زمان جنگ اشاره کرد.
دیوید ئی. سنگر، خبرنگار کاخ سفید در نیویورکتایمز، سه پرسش کلیدی را مطرح کرد: آیا ترامپ ضربالاجلی روشن برای خروج نیروهای آمریکایی تعیین میکند؟ آیا با رهبران ایران در مورد راهحل دیپلماتیک گفتگو خواهد کرد؟ و آیا ملت آمریکا را برای حضور نظامی در خاک ایران آماده میسازد؟
ترامپ اما در آغاز سخنانش، همانطور که پیشبینی میشد، به خودستایی پرداخت: «طی چهار هفتۀ گذشته، نیروهای مسلح ما در میدان نبرد به پیروزی سریع، قاطع و کوبندهای دست یافتند؛ پیروزیای که کمتر کسی نمونهاش را دیده است.»
او گفت هدف آمریکا «نابودی سیستماتیک توانایی ایران برای تهدید ایالات متحده و نمایش قدرت فرامرزی» است.
«امشب، نیروی دریایی ایران دیگر وجود ندارد. نیروی هواییشان به ویرانه تبدیل شده است. رهبرانشان – دیگر زنده نیستند. هماکنون که سخن میگویم، فرماندهی و کنترل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حال نابودی کامل است و توانایی شلیک موشک و پهپادشان به شدت تضعیف شده.»
با این حال، او همزمان ادعا کرد که ایران «هر روز» به حملات خود در منطقۀ خلیج فارس و علیه اسرائیل ادامه میدهد.
جنگ به مثابه «سرمایهگذاری برای نسلهای آینده»!
در تلاش برای توجیه جنگ برای افکار عمومی آمریکا، ترامپ بار دیگر به ذخایر موشکی ایران اشاره کرد و مدعی شد که این موشکها به زودی «میتوانند خاک آمریکا، اروپا – و تقریباً هر نقطه از کره زمین را هدف قرار دهند». او جنگ را جدیدترین اقدام خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توصیف کرد و آن را «برای امنیت آمریکا و جهان آزاد ضروری» خواند.
«سختترین بخش کار به پایان رسیده، بنابراین ادامۀ کار باید آسان باشد. به هر حال، وقتی درگیری پایان یابد، تنگۀ هرمز به طور طبیعی باز میشود و همه چیز روال عادی خود را پیدا میکند. آنها قطعاً میخواهند نفت بفروشند، چون تنها راه بازسازیشان همین است.»
ترامپ با کماهمیت جلوه دادن بحران تنگۀ هرمز، متحدان آمریکا را مسئول بازگشایی این آبراه دانست و از آنها خواست «اندکی شجاعت دیروزین خود را احیا کنند» و رهبری عملیات بازپسگیری کنترل این گذرگاه حیاتی را بر عهده بگیرند.
او همچنین بار دیگر مدعی شد که آمریکا «تغییر رژیم» را در ایران محقق کرده، زیرا «همه رهبران پیشین مردهاند». به گفتۀ او، رهبران جدید ایران «کمتر تندرو و معقولترند» و مقامات آمریکایی از طریق واسطهها برای مذاکره دربارۀ پایان جنگ تلاش میکنند.
ترامپ در تلاش برای آرام کردن شهروندانی که از جنگهای بیپایان در خارج و افزایش قیمت بنزین در داخل نگرانند، این درگیری را با جنگهای پیشین آمریکا مقایسه کرد:
«جنگ جهانی اول یک سال و هفت ماه و پنج روز طول کشید؛ جنگ جهانی دوم سه سال و هشت ماه و ۲۵ روز؛ جنگ کره سه سال و یک ماه و دو روز؛ ویتنام نوزده سال و پنج ماه و ۲۹ روز؛ عراق هشت سال و هشت ماه و ۲۸ روز.»
«ما در برابر یک کشور بسیار قدرتمند، سی و دو روز عملیات نظامی قدرتمند و دقیق انجام دادهایم. این کشور اکنون به طور کامل در هم شکسته شده و عملاً دیگر تهدیدی محسوب نمیشود. … این واقعاً یک سرمایهگذاری برای آیندۀ فرزندان شماست.»
بازخورد کاخ سفید: «پیروزینگاری» کار میکند
پس از پایان سخنرانی، مقامات کاخ سفید به سیانان گفتند که از اظهارات ترامپ رضایت دارند. به گفتۀ آنها، ترامپ توانسته انتظاراتشان را برآورده کند: تشریح دلیل جنگ، تبلیغ موفقیتهای نظامی تا کنون، و قانعکردن مردم آمریکا به اینکه جنگ به پایان نزدیک میشود.
اما نیویورکتایمز که همواره از سوی ترامپ به «اخبار جعلی» متهم شده، در ارزیابی خود به هیچوجه نگاه مثبتی نداشت. این روزنامه نوشت که سخنان ترامپ اساساً تکرار همان ادعاهای پیشین او بود و بیشک شماری از متحدان جمهوریخواه و سرمایهگذاران را ناامید کرد – کسانی که انتظار داشتند رئیسجمهور آمریکا توضیح دهد چگونه میخواهد به این جنگ پایان دهد.
از زمان آغاز جنگ، ترامپ پیامهای متناقضی ارسال کرده است: از یک سو حامی اقدام نظامی علیه ایران، و از سوی دیگر تلاش برای آرام کردن حامیانی که نگران عواقب اقتصادی جنگ هستند. نیویورکتایمز معتقد است که سخنرانی او بار دیگر این «پیام دوگانه» را منعکس کرد: هم شرح جزئیات عملیات نظامی، هم مقدمهچینی برای خروج از ایران طی چند هفته.
«نکته شگفتآور آنکه ترامپ تقریباً هیچ اشارهای به پیامدهای اقتصادی جنگ نکرد؛ در حالی که مردم در سراسر آمریکا هنوز فشار قیمت بالای بنزین را تحمل میکنند. حتی در موارد نادری که به این مسائل پرداخت، آنها را موقتی خواند و مدعی شد اقتصاد همچنان قدرتمند است.»
اما اقتصاددانان پیشبینیهای فزایندهای تلخی دربارۀ هزینههای جنگ ارائه دادهاند. برخی از آنها پیشبینی رشد اقتصادی را کاهش و پیشبینی تورم و بیکاری را افزایش دادهاند. گروهی دیگر هشدار دادهاند که در صورت تداوم و گسترش جنگ توسط آمریکا، افزایش قیمت نفت و سقوط اقتصاد به رکود، سناریوهایی کاملاً واقعی هستند.
«پیروزی محض» به روایت ترامپ؛ از وعدۀ پایان جنگ تا سقوط شاخصها
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 