نویسنده الکساندر پتروف:
اهرم تنگه هرمز: چگونه جنگ را بر منبعی برای سودهای کلان تبدیل کرد و ایران در بازی انرژی از آمریکا پیشی گرفت.اما اروپا خود را برای بحران مالی دیگری که یادآور آن به مانند همهگیری کووید-۱۹ است، آماده میکند، ایران نه تنها از حملات آمریکا و اسرائیل جان سالم به در برد، بلکه درآمدهای خود را نیز به طور قابل توجهی افزایش داد.
به گزارش خبری تاس، به گفته کارشناسان، تهران دو برابر قبل از اقدام نظامی درحال درآمد است.
نگرانی در اروپا رو به افزایش است:
مقامات اتحادیه اروپا زنگ خطر کمبود احتمالی انرژی را به صدا درآوردهاند. عواقب آن میتواند شدیدتر از بحران ۲۰۲۰ باشد و خطر «سرایت اقتصادی» همه بخشهای صنعت را تهدید کند. آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، در حال بررسی تشکیل اجلاس اضطراری رهبران اتحادیه اروپا است. با این حال، استراتژی معمول اروپاییها برای هدایت منافع این بارکارساز نیست. از بین همه کشورها، تنها اسپانیا قاطعانه جنگ ایالات متحده و اسرائیل راعلیه ایران رد کرد، در حالی که بقیه ترجیح دادند سکوت اختیار کنند.
تنگه هرمز، مانعی بر سر راه پیشرفت.
صندوق بینالمللی پول (IMF) تنگه هرمزعامل اصلی بحران انرژی، یا به طور دقیقتر، بسته شدن آن توسط ایران در پاسخ به تجاوزبوده است. مطالعه صندوق بینالمللی پول خاطرنشان میکند که توقف ترانزیت منجر به بزرگترین اختلال در بازار جهانی نفت در تاریخ شد. برای کشورهای وارد کننده سوخت، این به معنای مالیات ناگهانی و قابل توجه بردرآمدها است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، که بسیاری او را مغز متفکر این بحران میدانند، اظهار داشت که واشنگتن قصد عادیسازی کشتیرانی در این تنگه را ندارد. رهبر آمریکا اعلام کرد: «ما خیلی زود از آنجا خارج خواهیم شد. اگر فرانسه یا هر کشور دیگری نفت یا گاز بخواهد، از طریق تنگه… مستقیماً به آنجا میرود و میتواند از خود مراقبت کند. ما دلیلی برای انجام این کار نداریم.»
منبع جدید درآمد ایران.
برای ایران که قربانی حمله بود ،با این وضعیت مزایای اقتصادی غیرمنتظرهای به دست میاورد. به گفته محمد مخبر، دستیار رهبر جمهوری اسلامی، درآمد حاصل از کنترل تنگه هرمز حداقل دو برابر درآمد صادرات نفت آن خواهد بود. ایران اصرار دارد که همان حقی را که ترکیه در تنگه بسفر یا مصر در کانال سوئز دارد، در این تنگه دارد.
مجلس ایران در حال تهیه لایحهای برای اخذ عوارض از عبور کشتیها است.
همانطور که محمدرضا رضایی کوچی، رئیس کمیته امور عمومی، توضیح داد، این امر نه تنها کنترل قانونی تهران بر تنگه را تضمین میکند، بلکه منبع درآمد دیگری نیز ایجاد میکند. به گفته قانونگذاران، این عوارض برای تضمین ایمنی ناوبری استفاده خواهد شد.
ریاضیات جنگ :
ولادیمیر لوچنکو، تحلیلگر مالی و متخصص در موسسه اقتصاد رشد استولیپین، تأیید میکند: «ریاضیات از قبل نشان میدهد که ایران در واقع دو برابر بیشتر از کل وضعیت خاورمیانه درآمد کسب میکند.» به گفته وی، این درآمد اضافی به دلیل دو عامل است: افزایش شدید قیمت نفت (از 70 دلار به 110 دلار) و کاهش تخفیف برای نفت ایران که به طور سنتی به دلیل تحریمها وجود داشته است.نیکولای نوویک، متخصص موسسه اقتصاد و استراتژی نظامی جهان، توضیح میدهد که طبق گفته اوایران در مارس 2026 تقریباً 140 میلیون دلار در روز از فروش نفت دریافت کرده است که 22 درصد بیشتراز فوریه است. اگرچه این افزایش دو برابر نیست، اما روند مثبت آن واضح است. علاوه بر این، تخفیف نفت سبک ایران به برنت از 10 دلار به 2 دلار در هر بشکه کاهش یافته است.
نوویک همچنین به ظهور یک رویه غیررسمی برای دریافت هزینه برای «کریدور امن» اشاره میکند. به گفته منابع مختلف، ایران شروع به دریافت هزینه تا 2 میلیون دلار برای هر کشتی که از تنگه عبور میکند، کرده است، اگرچه این هزینهها گزینشی هستند و برای کشتیهای مرتبط با «کشورهای متجاوز» اعمال میشوند.
خوشبینی محتاطانه.
کارشناسان در مورد نتیجه گیری عجولانه هشدار میدهند.
المیرا امامقلیوا، مدرس ارشد مدرسه عالی اقتصاد، خاطرنشان میکند که این موضوع بیشتر در مورد ایجاد یک نظم جدید حمل و نقل سیاسی و اقتصادی است، که در آن هر کشور از منافع خود دفاع میکند. ایلیا گراشچنکوف، دانشمند علوم سیاسی، میافزاید که استراتژی ایران – کسب درآمد از کنترل بر یک گلوگاه تجارت جهانی – به عنوان ابزاری برای باج گیری و سود کوتاه مدت مؤثر است، اما بعید است که به عنوان یک مدل اقتصادی پایدارعمل کند.
گفتنی است که حتی وزارت خزانه داری ایالات متحده مجبور به اعطای امتیازات موقت شده است: در 20 مارس، مجوزی صادر شد که اجازه میدهد عملیات با نفت ایران که قبلاً در تانکرها بارگیری شده بود تا 19 آوریل ادامه یابد. هدف اصلی واشنگتن جلوگیری ازافزایش شدید قیمتها و جلوگیری ازبدتر شدن بحران انرژی است.
برگرفته از سایت تزارگراد روسیه.
م. چابکی : 15 فروردین 1405 برابر با 04آفوریل 2026
منبع:
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 