آمریکاییها بالأخره پی بردند: ایران ظرف چند ساعت سامانههای موشکی زیرزمینی را پس از بمباران بازمیسازد
رسانه چینی
ترجمه مجله جنوب جهانی
پس از آغاز جنگ علیه ایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، همراه با گروهی از مقامات نظامی مدعی شده بود که «به طور کامل» بر آسمان ایران چیره شده است. اما این ادعا چندی پیش با فرود آمدن چند فروند جنگندهٔ آمریکایی و تلاش طاقتفرسا برای نجات یک خلبان سرگردان، پاسخی سخت دریافت کرد.
چهارم آوریل، روزنامهٔ نیویورک تایمز بار دیگر کاخ سفید را نشانه رفت و گزارش داد که توان شلیک موشک از سوی ایران همچنان پابرجاست.
بر اساس گزارش سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده، ایران همواره در حال حفر و بازسازی پناهگاهها و سکوهای زیرزمینی موشکی خود است که هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتهاند؛ تا جایی که تنها چند ساعت پس از هر حمله، این سکوها دوباره به مدار عملیاتی بازمیگردند. افزون بر این، ایران انبوهی از موشکها و سکوهای متحرک را نیز در اختیار دارد.
همین هفته، برخی تحلیلگران به روزنامهٔ تلگراف گفتند که کاهش نسبی تعداد شلیکهای موشکی در روزهای اخیر، نشاندهندهٔ تغییر راهبرد تهران است؛ بدین معنا که شاید این کشور پس از هر شلیک، سکوهای پرتاب را ماهرانهتر پنهان میکند.
از اژدهای مصنوعی تا آمارهای متناقض
پنتاگون و کاخ سفید در طول هفتهٔ گذشته اصرار داشتند که در عملیات علیه ایران به پیشرفتهای چشمگیری دست یافتهاند. در یکی از جلسات توجیهی پنجضلعی اعلام شد که طی پنج هفته جنگ، ۱۱ هزار هدف در خاک ایران منهدم شده است.
اما آژانسهای اطلاعاتی آمریکا در خصوص اینکه ایالات متحده تا چه حد در نابودی توان موشکی ایران (که یکی از کلیدواژههای اصلی استراتژی ترامپ در این جنگ بود) موفق بوده، ابراز تردید میکنند. به گفتهٔ یکی از مقامات آگاه اطلاعاتی، هرچند آمار دقیق سکوهای موشکی بازمانده در دست نیست، ایران همچنان قادر است با موشکهای بالستیک و سکوهای پرتاب باقیماندهٔ خود، اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه را هدف قرار دهد.
پیت هگزت، وزیر دفاع آمریکا، بارها به کاهش شمار حملات موشکی ایران اشاره کرده است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، نیز در بیانیهای گفت: «واقعیت آن است که حملات بالستیک و پهپادی ایران نود درصد کاهش یافته، نیروی دریایی آنها نابود شده، دو سوم تأسیسات تولیدیشان ویران یا آسیب دیده، و برتری هوایی آمریکا و اسرائیل بر ایران کامل است.»
باز هم نیویورک تایمز خاطرنشان میکند که آنچنان که هگزت و مقامات کاخ سفید میگویند، بسامد حملات موشکی و پهپادی ایران از آغاز جنگ به شدت کاهش یافته؛ این کاهش تا حدودی بازتابدهندهٔ موفقیت حملات هوایی آمریکا و اسرائیل است.
در سوی دیگر، سازمانهای اطلاعاتی آمریکا نیز بر این باورند که تهران برای مصون ماندن از حملات، شمار بیشتری از سکوهای پرتاب را در دل پناهگاهها و غارها پنهان میکند. به گفتهٔ یک مقام آگاه آمریکایی، ایران میکوشد تا جای ممکن توان پرتاب موشک را حفظ کند – چه برای ادامهٔ فشار در حین جنگ و چه برای ذخیرهٔ قدرت پس از پایان مخاصمات.
روزانه چند موشک؟ معمای آمار و ارقام
در شرایط کنونی، ایران با احتیاط بیشتری از سکوهای موشکی خود استفاده میکند؛ زرادخانهٔ آن کوچکتر شده، اما هنوز اسرائیل را آماج حملات خود قرار میدهد.
به گفتهٔ مقامات کنونی و پیشین ایالات متحده، ایران روزانه حدود ۲۰ موشک به سوی اسرائیل شلیک میکند – هر بار یک یا دو فروند. یکی از مقامات غربی نیز اخیراً گفته است که ایران روزانه ۱۵ تا ۳۰ موشک بالستیک و ۵۰ تا ۱۰۰ پهپاد یکبارمصوب شلیک میکند.
برخی از مقامات پیشین آمریکایی گمانه میزنند که شکافهای درونی در حاکمیت ایران، فرماندهی و کنترل را مختل کرده و اجازهٔ شلیک هماهنگِ حجم بالایی از موشکها را نمیدهد.
نیویورک تایمز مینویسد: با توجه به استفادهٔ گستردهٔ ایران از اهداف فریبنده، ایالات متحده نمیتواند با قاطعیت بگوید از میان «سکوهای پرتابی» که مدعی نابودی آنهاست، چندتای آنها واقعی بودهاند. افزون بر این، آمریکا آمار دقیقی از شمار سکوهای موشکی ایران پیش از جنگ ندارد و نیز ارزیابی این مسئله دشوار است که چه تعداد از این سکوها در پناهگاهها یا غارهایی پنهان شده بودند که حملات هوایی نتوانسته آنها را نابود کند.
گزارش حاکی از آن است که پس از بمباران، هرچند پناهگاهها، غارها یا سیلوهای زیرزمینی در نگاه نخست ویران به نظر میرسند، اما ایران عملاً توانسته با سرعتی حیرتآور سکوهای پرتاب را از دل خاک بیرون بکشد و دوباره شلیک کند. پیشتر نیز روزنامهٔ اسرائیلی هاآرتص گزارش داده بود که ایران از بولدوزر برای بیرون آوردن سکوهای موشکی مدفون در پناهگاههای زیرزمینی یا مسدودشده استفاده کرده است.
ارزیابیهای تازه: نیمی از توان موشکی و هزاران پهپاد
دوم آوریل، شبکهٔ سیانان تأکید کرد که ادعای ترامپ دربارهٔ نابودی سکوهای موشکی ایران بسیار اغراقآمیز است. واقعیت آن است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هنوز نزدیک به نیمی از توان موشکی خود را حفظ کرده است.
انبیسی نیوز نیز به نقل از یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه نوشت: حدود نیمی از سکوهای پرتاب موشک بالستیک ایران همچنان سالم است و هزاران پهپاد یکبارمصوب نیز در زرادخانهٔ آن باقی مانده. بر اساس این گزارش، چندین انبار زیرزمینی موشکی ایران نیز دستنخورده باقی مانده است.
آمریکا در بنبست انبار مهمات
در برابر این توانایی بازیابی، هزینهٔ جنگی آمریکا نیز سرسامآور بوده. به گزارش مؤسسهٔ سلطنتی خدمات متحد (آر.یو.اس.آی) در شانزده روز نخست جنگ، ائتلاف آمریکا و همپیمانانش بیش از ۱۱,۲۰۰ فروند موشک و سامانهٔ ضدموشکی مصرف کردهاند که هزینهٔ تخمینی آن به ۲۶ میلیارد دلار میرسد. در این شمار، بیش از ۱,۲۰۰ موشک «پاتریوت» از شرکت ریتیون، صدها موشک دوربرد «تاماهاوک» و بیش از ۳۰۰ موشک ضدموشکی «تاد» (ساخت لاکهید مارتین) قرار دارد.
روزنامهٔ واشنگتن پست اخیراً گزارش داد که نیروی دریایی آمریکا بیش از ۸۵۰ فروند موشک تاماهاوک شلیک کرده و این مسئله در پنتاگون نگرانی ایجاد کرده است. مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (سی.اس.آی.اس) تحلیل کرده که اگر خبر شلیک ۸۵۰ موشک تاماهاوک علیه ایران صحت داشته باشد، آمریکا نزدیک به یکچهارم کل انبار این موشکها را مصرف کرده است.
خبرگزاری اسپوتنیک نیز به نقل از محاسبات خود مینویسد: بر این پایه، باقیماندهٔ انبار موشکهای تاماهاوک در اختیار آمریکا تنها برای ۳/۷ ماه میدان جنگ کفایت میکند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 