تصویر رویترز-ایلان روزنبرگ
چگونه حملات گستردۀ ایران استحکامات دفاعی اسرائیل و آمریکا را در هم میکوبد
ا. م. شیری- تقدیم به رزمندگان پشت جبهه که با حضور شبانه روزی خود در خیابانها و میادین شهرها، خیال مدافعان قهرمان میهن را از بابت تحرکات ستون پنجم در داخل کشور آسوده کردهاند.
در طول درگیریهای خاورمیانه، موشکهای ایرانی به صورت دورهای به دفاع موشکی چندلایه اسرائیل نفوذ میکنند. این ممکن است به دلیل کمبود موشکهای رهگیر- ناکافی برای همۀ اهداف باشد. ایزوستیا آمار استفاده از مهمات دفاع موشکی ائتلاف و پیشبینیهای آمریکا و اسرائیل برای آیندۀ نزدیک را بررسی میکند.
ساختار دفاع موشکی کشورهای ائتلاف چگونه است؟
روزنامۀ «واشنگتن پست» مینویسد موشکهای ایرانی به لایههای دفاعی اسرائیل نفوذ میکنند و این امر موجب تردیدهایی در مورد اثربخشی رهگیرها میشود. بهاحتمال زیاد، ایران از تاکتیک نفوذ به سامانههای دفاع موشکی با استفاده از انواع مختلف موشکها بهره میبرد و حملات را از نظر زمان و مکان ترکیب میکند. از آخرین ناکامیهای قابلتوجه دفاعی میتوان به اصابت موشکهای ایرانی به مناطق مسکونی در آراد و دیمونا اشاره کرد. بهویژه اینکه مرکز هستهای اسرائیل در دیمونا واقع است و بعید است که این مرکز در برابر حملات محافظت نشده باشد.
سامانۀ دفاع موشکی اسرائیل شامل چندین لایه است. در دورترین لایه، موشکهای رهگیر «ارو-۲» و «ارو-۳» عمل میکنند که رهگیری اهداف بالستیک مهاجم را در خارج از جو انجام میدهند. در لایۀ بعد، سامانۀ «فلاخن داوود» وارد عمل میشود که اهداف پرسرعت را پس از ورودشان به لایههای متراکم جو منهدم میکند. در نهایت، در نزدیکترین سطح به زمین، سامانۀ «گنبد آهنین» قرار دارد. این سامانه میتواند راکتهای کوتاهبرد و غیرهدایتشونده را بهطور مؤثر رهگیری کند. اما، در برابر اهدافی مانند موشکهای بالستیک چندان مؤثر نیست.
در پادشاهیهای همسایۀ اسرائیل در خلیج فارس، اساس و پایهٔ سامانههای دفاع موشکی را سامانههای پدافند هوایی «پاتریوت» با انواع مختلف موشکها، و همچنین سامانههای دوربرد دفاع موشکی «تاد» ساخت آمریکا تشکیل میدهند. همچنین برای مقابله با موشکهای ایرانی از سامانههای دفاعی «ایجیس» (AEGIS) متعلق به نیروی دریایی آمریکا استفاده میشود. اما، در اینجا یک نکتۀ قابل توجه وجود دارد: کشتیهای آمریکایی وارد خلیج فارس نمیشوند و عملاً فقط میتوانند از خودشان دفاع کنند و قادرند تنها بخش کوچکی از موشکهایی را که ایران به کار میبرد، رهگیری کنند.
موشکهای ضدهوایی کشورهای ائتلاف چگونه مصرف میشوند؟
در مواجهه با حملات مداوم ایران، مصرف موشکهای رهگیر خیلی بالا و بسیار گران است. به عنوان مثال، یک موشک آرو تقریباً ٣ میلیون دلار و یک موشک رهگیر دیوید اسلینگ تقریباً ٧٠٠ هزار دلار قیمت دارد. موشک رهگیر اگزواتموسفری دفاع منطقهای ارتفاع بالا ترمینال آمریکا تقریباً ١۵ میلیون دلار قیمت دارد. آمریکا همچنین رهگیرهای خود را در خاورمیانه با گشاده دستی مصرف میکند. علاوه بر این، پاتریوت و سایر سامانههای ضد هوایی علیه موشکها و پهپادهای ایرانی استفاده میشوند.
متخصصان «OSINT» مصارف مهمات ضدهوایی توسط آمریکا، اسرائیل و متحدانشان را از ٢٨ فوریه تجزیه و تحلیل کردند. ارقام بسیار قابل توجه است: ۱۲۸۵ موشک «PAC-3» و ۴۰۲ موشک «PAC-2» برای سامانۀ پاتریوت، ۳۴۰ موشک «تاد»، ۱۳۵ موشک سامانۀ «فلاخن داوود»، ۵۶۳ موشک «Tamir» برای «گنبد آهنین» و ۴۳۱ موشک «SM-2/3/6» برای سامانههای دریایی «ایجیس» (AEGIS). و این تنها بخشی از فهرست است. در مجموع حدود ۳۵۰۰ موشک پدافندی و رهگیر مصرف شده است
در عین حال، چنین تصور میشود که ایران در مجموع بیش از ۱۳۰۰ موشک بالستیک و حدود ۳۵۰۰ پهپاد انتحاری برد بلند به اهدافی در خاورمیانه شلیک کرده است. در مقابل هر موشک بالستیک که ایران پرتاب میکند، آمریکا و متحدانش ۲ تا ۳ موشک گرانقیمت پدافندی مصرف میکنند. بخشی از این موشکها همچنین برای مقابله با پهپادها به کار میرود. اما، به نظر میرسد که نقش اصلی در دفع حملات آنها را همچنان نیروی هوایی ایفا میکند.
یک نکتۀ مهم دیگر این است که سامانۀ پدافند موشکی اسرائیل فقط در برابر آن دسته از موشکهای ایرانی عمل میکند که به سمت اهداف حفاظتشده میروند. این اهداف معمولاً شامل تأسیسات نظامی، مراکز صنعتی و مناطق مسکونی است. اگر موشک مهاجم «به بیراهه برود» و به هدفی اصابت نکند، موشکهای رهگیر برای آن مصرف نمیشوند. بیتردید، از سوی ایرانیها نیز خطاهایی سر میزند و این یعنی آمار عملکرد سامانۀ پدافندی در برابر موشکهای بالستیک بهطور متوسط به حدود سه شلیک برای هر هدف، یا حتی بیشتر میرسد. در چنین شرایطی، مصرف موشکهای رهگیر بدون شک بسیار بالاست.
بنابراین، متحدان قرار است از کجا موشکهای ضدموشک برای سامانههای دفاع موشکی خود تهیه کنند؟ اول، البته، از انبارهای خودشان. آمریکا بیدلیل پادشاهیهای خلیج فارس را مسلح نکرده است. اکنون آنها مقدار معینی مهمات دارند و قطعاً به کارشان آمده است.
دوم، سلاحها و پرتابگرها از پایگاههای دیگر ارتش آمریکا منتقل میشوند. انتقال مجدد برخی از سامانههای ضد موشکی تاد و مهمات از کرۀ جنوبی به خاورمیانه مشخص شده است. تجهیزات اضافی نیز مستقیماً از آمریکا ارسال میشوند. در عین حال، واشنگتن نمیتواند زرادخانههای اروپا را کاملاً نادیده بگیرد. مهمات اضافی نیز ممکن است از انبارهای آمریکا و ناتو در اروپا ارسال شود.
سوم، به نظر میرسد پنتاگون در برنامۀ «فهرست الزامات اولویتبندیشده اوکراین» که تحت آن کشورهای اروپایی سلاح و تجهیزات برای تحویل به اوکراین خریداری میکردند، غرق شده است. پنتاگون پیش از این به کنگرۀ آمریکا اطلاع داده است که قصد دارد ۷۵۰ میلیون دلار سلاحی را که اروپاییها هزینۀ آن را پرداخت کردهاند، به نیازهای خود اختصاص دهد. این بسته به احتمال زیاد شامل موشکهای پاتریوت است که کییف مشتاقانه منتظر آنها بوده است. در حال فعلی واشنگتن خودش به آنها نیاز دارد و هنوز بر نیازهای نیروهای مسلح اوکراین تمرکز نکرده است.
اگر حملات موشکی ایران متوقف نشود، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مهمات کافی برای پدافند هوایی و سامانههای دفاع موشکی کفایت نخواهد کرد و طبق برآوردهای مختلف، از هم اکنون کمبود موشکهای ضد موشک آغاز شده است. اگر درگیری با شدت فعلی خود برای چند هفتۀ دیگر ادامه یابد، احتمالاً موشکهای بالستیک بیشتر و بیشتری از ایران به اهداف خود خواهند رسید.
بنابراین، برای آمریکا و متحدانش بسیار مهم است که به یک هدف دوگانه دست یابند: نابود کردن هرچه بیشتر سکوهای پرتاب موشک ایران و ذخایر آنها، و همچنین به دست آوردن موشکهای رهگیر از مناطق دیگر. بسیار محتمل است که موشکهای رهگیر از آمریکا، کره جنوبی، ژاپن و اروپا منتقل شوند. آمریکا همچنین سعی خواهد کرد از پادشاهیهای خلیج فارس در حملات علیه توان موشکی ایران استفاده کند. شیوخ احتمالاً از نظر مالی نیز به تأمین سامانههای دفاع موشکی برای پایگاههای به دفاع موشکی در کشورهای خود کمک خواهند کرد.
آیا فکر میکنید ذخایر موشکی متحدان برای یک درگیری طولانی مدت کافی خواهد بود؟
برگرفته از: دزن.رو
١٧ فروردین- حمل ١۴٠۵
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 