نویسنده: وایت رید
منتشرشده در گریزون
ترجمه مجله جنوب جهانی
در پی برانگیخته شدن خشم عمومی نسبت به انتشار نقلقولی در بیبیسی که خواستار بمباران اتمی ایران شده بود، هویت خبرنگار ارشد نگارنده این مطلب بهطرز آشکاری فاش شد؛ وی یک فعال تمامعیار در حوزه «تغییر رژیم» است که فعالیت حرفهایاش توسط یک شبکه تبلیغاتیِ بنیانگذاریشده توسط سازمان سیا (CIA) آغاز شده است. این موضوع پرسشهایی جدی را درباره فرآیند سردبیری و نظارتی در بیبیسی مطرح میسازد.
در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۲۶، کاربران شبکههای اجتماعی با بهت و حیرت، توجهات را به اظهارات خارقالعادهای معطوف کردند که ادعا میشد توسط جوانی بیست و چند ساله از داخل ایران در اختیار بیبیسی قرار گرفته است:
«درباره هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی، استفاده از بمب اتمی، یا با خاک یکسان کردن ایران – واکنش صادقانه من این است که با تمام اینها موافقم.»
سه ساعت بعد، با بالا گرفتن اعتراضات، این نقلقول ناگهان از مقاله بیبیسی حذف شد و با نقدی بسیار ملایمتر و کمچالشتر نسبت به دولت ایران جایگزین گردید. این رخداد، پرسشهای تأملبرانگیزی را پیرامون فرآیندهای تحریریه بیبیسی و همچنین پیشینه و انگیزههای نویسنده مسئول آن مقاله برمیانگیزد.
غنچه حبیبیآزاد کیست؟
غنچه حبیبیآزاد در سن ۲۷ سالگی، به جایگاهی دست یافته است که بسیاری از روزنامهنگاران بریتانیایی در طول تمام عمر حرفهای خود نیز بدان نمیرسند. او تنها پس از چهار سال فعالیت میدانی، به کرسی «خبرنگار ارشد» در بخش فارسی بیبیسی ارتقا یافته است؛ جایگاهی معتبر و اثرگذار که طبق آگهیهای استخدامی بیبیسی، مستلزم «حداقل ۸ تا ۱۰ سال سابقه روزنامهنگاری» است.
حبیبیآزاد پس از گذراندن چهار سال تحصیلات عالی با هزینه دولت ایران، در سال ۲۰۲۰ از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد و بلافاصله همسویی با دشمنان کشورش را آغاز کرد. در اکتبر ۲۰۲۱، وی بهعنوان کارآموز در رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی (RFE/RL) مشغول به کار شد؛ پروژهای تبلیغاتی متعلق به سیا که توسط جاسوس نامدار، آلن دالس، بنیان نهاده شد و در دهه ۷۰ میلادی بهصورت اسمی از این سازمان جدا گشت. صفحه لینکدین حبیبیآزاد خاطرنشان میکند که وی در دوران حضورش در استودیوی این شبکه در پراگ، به انجام تحقیقاتی بدیع همچون نگارش مقالهای درباره «معلولیتهای پنهان» پرداخته و همزمان بهصورت دورکاری برای «رادیو فردا» (زیرمجموعه رادیو اروپای آزاد که تریبون رسمی واشینگتن به زبان فارسی محسوب میشود) فعالیت میکرده است.
در همان ماهی که وی کارآموزی خود را در رادیو اروپای آزاد آغاز کرد، به «مرجان تیوی» پیوست؛ رسانه دیگری که توسط فعالان برونمرزیِ حامی تغییر رژیم تأسیس شده است. او یک سال و نیم بعد را صرف تولید محتوا برای شبکههای اجتماعی این رسانه و واحد تابعه آن، یعنی «منوتو»، کرد. شهاب اسفندیاری، پژوهشگر ایرانی، این شبکه را «یک شبکه سلطنتطلب با مأموریت تطهیر دودمان پهلوی، بهعنوان یکی از بدترین نظامهای دیکتاتوری قرن بیستم» توصیف کرده است.
نگاهی گذرا به کانال یوتیوب منوتو، عمق شیفتگی این سازمان به خاندان سلطنتی سابق و مطرود را آشکار میسازد. تقریباً در تمام ویدئوهای این صفحه، چهره رضا پهلوی دیده میشود؛ پادشاهِ خودخواندهای که آشکارا به دنبال برافروختن جنگ داخلی در ایران است.
بهرهگیری از منابع مشکوک در خدمت پروژه تغییر رژیم
حبیبیآزاد بهطور مکرر با «دیپا پارنت» همکاری میکند؛ وبلاگنویس سابق حوزه مد که اکنون ردای خبرنگاری اعتراضات ایران را بر تن کرده است. پارنت در فوریه امسال و پس از آنکه «گِریزون» نقش او را در جعل آمار کشتهشدگان اعتراضات فاش کرد، حساب توییتر خود را حذف نمود. حبیبیآزاد نیز همانند پارنت، در جریان اعتراضات سال ۲۰۲۲ ایران (زن، زندگی، آزادی) به شهرت در رسانههای جریان اصلی دست یافت.
از جمله نخستین موفقیتهای حرفهای او، مقالهای در نشریه گاردین بود که با همکاری پارنت نگاشته شد؛ در آن مقاله ادعا شده بود که پلیس ایران بهطور عامدانه به اندامهای تناسلی معترضان زن شلیک میکند. این دو خبرنگار تازهکار به جای ارائه شواهد متقن، به شبکهای از پزشکان وابسته به اپوزیسیون متوسل شدند که مدعی بودند نیروهای امنیتی به این دلیل «به صورت و اندامهای خصوصی زنان شلیک میکنند که دچار عقده حقارت هستند و میخواهند با آسیب رساندن به این جوانان، عقدههای جنسی خود را تخلیه کنند.»
این دو نفر در گفتوگو با یکی دیگر از تریبونهای رادیویی دولت آمریکا یعنی «صدای آمریکا»، فاش کردند که این «گروه مورد اعتماد پزشکان… همگی با یکدیگر آشنا بودند» و از آن طریق با آنها ارتباط برقرار شده است. اگرچه این دو زن مدعی بودند که اسناد بیشماری از تخلفات ایران در اختیار دارند، اما از انتشار بخش اعظم آنها به این بهانه که «بیش از حد هولناک» هستند، خودداری کردند. پارنت به مصاحبهکننده گفت: «برخی از شواهدی که به دست آوردیم چنان فجیع بود که حتی نتوانستیم آنها را با سردبیران خود به اشتراک بگذاریم.»
حبیبیآزاد همچنین مدعی شد که ادعاهای بدون سند آنها توسط دیگران نیز تأیید شده است: «زمانی که مقاله ما منتشر شد… افراد بیشتری را دیدم که شجاعت پیدا کردند تا تجربیات خود را از نحوه هدف قرار گرفتنشان به اشتراک بگذارند.» با این حال، او تصریح کرد که «اکثر اینها کاربران ناشناس در توییتر بودند.»
در حالی که اکثر سردبیران باسابقه نسبت به چنین منابع ضعیفی بدگمان میشوند، بیبیسی به آن پاداش داد. در ژانویه ۲۰۲۴، رسانه دولتی بریتانیا، حبیبیآزاد را بهعنوان عضو تماموقت تیم ایران در بخش «مانیتورینگ بیبیسی» استخدام کرد. او در آنجا با گردآوری واکنشهای سازمانهای مختلف «حقیقتسنج» که بودجه آنها توسط دولتهای غربی تأمین میشود، برای تضعیف ارتباطات رسمی دولت ایران تلاش میکرد.
حبیبیآزاد در طول دوران حرفهای خود بهشدت به منابع مشکوک دیگری نیز اتکا کرده است. در تاریخ ۳۱ مارس، این خبرنگار به اصطلاح مستقل، با لحنی تأییدآمیز به «مؤسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک» استناد کرد؛ اندیشکدهای که بهعنوان ویترین لابی اسرائیل شناخته شده و در اصل توسط «آیپک» (AIPAC) تأسیس شده است.
حبیبیآزاد در جایگاه فعلی خود بهعنوان خبرنگار ارشد بیبیسی فارسی، آزادانه اعتراف میکند که هیچگونه تماسی با ایرانیان حامی دولت ندارد و منحصراً با چهرههای ضدحکومتی در ارتباط است. او در تاریخ ۴ آوریل فاش کرد: «تمام کسانی که من [در داخل ایران] با آنها صحبت میکنم، مخالف نظام فعلی هستند.»
https://x.com/wyattreed13/status/2040441532222750937
حبیبیآزاد از زمان حذف نقلقول مربوط به حمایت از حمله اتمی به ایران، شروع به مسدود کردن منتقدان در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) کرده است؛ اقدامی که نقض آشکار دیگری نسبت به سیاستهای ویرایشی و حرفهای بیبیسی محسوب میشود.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 