ترامپ برای نخستین بار تأیید کرد: «اسلحههای زیادی برای معترضان ایرانی فرستادیم، اما کردها ضبط کردند»
رسانه چینی ناظر
ترجمه مجله جنوب جهانی
خلاصه برای خوانندگان پرمشغله
ترامپ برای نخستین بار رسماً تأیید کرد: آمریکا در جریان اعتراضات اخیر ایران، تلاش کرده معترضان را مخفیانه مسلح کند – اما محمولههای بزرگ اسلحه به دست گیرندگان اصلی نرسیده و او گمان میکند «کردها اسلحهها را ضبط کردهاند».
· ادعای ترامپ: «اسلحه فرستادیم، ولی تحویلگیرندگان گفتند «این اسلحهها مال خودمان» و ندادند. بهای سنگینی میپردازند.»
· واکنش کردها: همهٔ گروههای اصلی کرد (پدکی، پژاک، پاک، کومله) این ادعا را قاطعانه تکذیب کردهاند. هیچ مدرکی ارائه نشده است.
· تحلیل کارشناسان:
· جغرافیا اجازهٔ انتقال محمولهٔ بزرگ به شهرهای اصلی ایران را نمیدهد.
· مخالفان غیرکُرد ایرانی به شدت پراکنده و فاقد رهبری واحدند.
· اگر شبکهٔ لجستیکی وجود داشت، مخالفان بدون کمک آمریکا هم میتوانستند سلاح تهیه کنند.
· چرخش ترامپ: یک ماه پیش گفت «کردها کمک کنند»؛ دو روز بعد گفت «نمیخواهم پیچیده شود»؛ دیروز گفت «دور بمانند که فقط مرگ میخرند».
نکتهٔ کلیدی: این اولین بار است که واشنگتن اینقدر صریح از تلاش برای مسلح کردن مخالفان یک کشور دیگر سخن میگوید – هرچند ادعا مستند نیست و رد شده است.
اواخر سال گذشته، اعتراضات گستردهای در تهران و چندین شهر ایران به راه افتاد. مردم نسبت به تورم طاقتفرسا و سقوط آزاد پول ملی اعتراض میکردند. این اعتراضات که از بازار بزرگ تهران آغاز شد، به سرعت به شهرهای دیگر کشیده شد و از زمان اعتراضات «مهسا امینی» (۲۰۲۲) تا آن روز، بیسابقه بود.
در همان زمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، با اظهاراتی آتشافروز، به مقامات ایران هشدار میداد که اگر «خشونت به کار گیرند»، آمریکا «به کمک معترضان خواهد آمد». او با شعار «کمک در راه است» معترضان را به خیابانها و حتی تصرف نهادهای حکومتی تشویق میکرد. اما در عمل، جز اظهارات پرشور، کار خاصی از او دیده نمیشد.
با این حال، «تری اینگست»، خبرنگار ارشد خارجی شبکهٔ فاکس نیوز (که به نزدیکی به رسانهٔ حزب جمهوریخواه شهرت دارد)، به تازگی فاش کرده که ترامپ در یک مصاحبۀ تلفنی برای نخستین بار پذیرفته است: آمریکا در جریان آن اعتراضات، تلاش کرده معترضان ایرانی را مخفیانه مسلح کند – اما محمولههای بزرگ اسلحه هرگز به دست معترضان نرسیده است. ترامپ گمان میکند که این اسلحهها را «کردهای مخالف دولت ایران» که نقش واسطه داشتهاند، توقیف کردهاند.
گروههای کُرد ایران این ادعا را به کلی رد کردهاند. به گزارش جروزالم پست، بیشتر تشکلهای کُرد با انتشار بیانیهای، هرگونه نقش واسطهگری در ارسال سلاح از سوی آمریکا را انکار کردهاند.
یک روز پس از این افشاگری، خود ترامپ نیز ادعاهای مذکور را تأیید کرد. به گزارش والاستریت ژورنال و تایمز آو ایزرائیل، ترامپ روز دوشنبه (در مراسم سنتی «تخممرغ غلطان» کاخ سفید به مناسبت عید پاک) در جمع خبرنگاران رسماً اذعان کرد که آمریکا تلاش کرده معترضان ضد دولت ایران را مسلح کند، اما سلاحها توقیف شده و به دست گیرندگان اصلی نرسیده است. او در عین حال تهدید کرد که «متخلفان بهای سنگینی خواهند پرداخت».
ترامپ: «اسلحه را زدند به جیب»
ترامپ به خبرنگاران گفت: «ما اسلحه فرستادیم، مقدار زیادی اسلحه. این اسلحهها باید به دست مردم میرسید تا بتوانند در برابر آن اوباش [نظام ایران] از خود دفاع کنند. میدانید چه شد؟ کسانی که قرار بود تحویل بگیرند، خودشان اسلحهها را توقیف کردند.»
او با لحنی طعنهآمیز افزود: «گفتند، چه اسلحههای خوبی! مال خودمان میکنیم.» سپس ادامه داد: «از یک عده خیلی ناراضیام. بهای سنگینی برای این کار خواهند پرداخت.»
ترامپ در ادامه به رویافروشی خود ادامه داد و اظهار داشت: «اما مردم ایران مقاومت خواهند کرد. به محض اینکه بدانند هدف گلوله قرار نمیگیرند و به محض اینکه اسلحه به دست بیاورند – حتی اگر فقط تعداد کمی صاحب اسلحه شوند – اوضاع برعکس میشود. میدانید چه میشود؟ رژیم ایران ظرف دو ثانیه سقوط میکند، چون طاقت نمیآورد.»
کردها قاطعانه رد کردند
گرچه کردها این اتهام را با قاطعیت رد کردهاند، اما نشریهٔ نیوزویک مینویسد: این نخستین بار نیست که واشنگتن به ندرت ارتباط خود با گروههای شورشی در کشورهای دیگر و حمایت تسلیحاتی از مخالفان دولتها را فاش میکند. این اظهارات همچنین پیوند آمریکا با کردها را بیپرده آشکار میسازد.
ترامپ در نشست خبری روز دوشنبه صراحتاً نام «ضبطکنندگان» را نبرد. اما یک روز پیش از آن، خبرنگار فاکس نیوز به نقل از مصاحبۀ تلفنی با ترامپ گفته بود: «ما مقدار زیادی اسلحه از طریق کردها برای معترضان ایرانی فرستادیم… به گمان من، کردها اسلحهها را برداشتند.»
ترامپ برای ادعای خود هیچ مدرکی ارائه نکرد. والاستریت ژورنال مینویسد: مقامات ارشد گروههای کُرد مخالف ایران در مصاحبه با این رسانه، دریافت هرگونه سلاح از آمریکا را قویاً تکذیب کرده و این ادعاها را بیاساس خواندهاند.
گروههای اصلی مخالف کُرد ایران عبارتند از: حزب دموکرات کردستان ایران (پدکی)، حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، حزب آزادی کردستان (پاک)، و حزب کومله کردستان.
«شوکریا برادوست»، کارشناس مسائل کرد، به جروزالم پست گفت: «بر اساس منابع من در میان کردها، هیچ گروهی در جریان اعتراضات ایران سلاحی دریافت نکرده است.»
«هژار برنجی»، نمایندهٔ پدکی (یکی از بزرگترین و سازمانیافتهترین گروههای مخالف کُرد ایران)، به صراحت گفت: «ما گزارش فاکس نیوز را قاطعانه رد میکنیم. هر ادعایی مبنی بر دریافت سلاح از دولت آمریکا، نادرست و خلاف واقع است.» او افزود: «در جریان اعتراضات ایران، ما هیچ سلاحی دریافت نکردیم.»
یکی از اعضای شورای روابط خارجی پژاک نیز هرگونه ارتباط این سازمان با آمریکا را تکذیب کرد و تأکید کرد که «ائتلاف سیاسی پنج گروه کُرد مخالف ایران» نیز هیچ گفتوگویی با آمریکا نداشته است.
حزب کومله نیز اعلام کرد «هیچ گونه کمک نظامی یا تسلیحاتی از آمریکا دریافت نکرده است».
چالشهای جغرافیایی و سیاسی
«سنگر سانیچ»، تحلیلگر ارشد یک شرکت اطلاعاتی ژئوپلیتیک فراملی و کارشناس شناختهشدهٔ مسائل کرد، میگوید: «گروههای کرد عمدتاً در مناطق کردنشین فعالیت میکنند، نه تهران، تبریز یا اصفهان. صرفاً از نظر جغرافیایی، انتقال سلاح به شهرهای اصلی ایران که محل اعتراضات بود، بسیار دشوار است.»
او همچنین اشاره کرد که گروههای کرد فعال در غرب ایران «بیشتر به مسیرهای پیادهروی و جابهجایی در مقیاس کوچک محدودند، که انتقال محمولههای بزرگ اسلحه را تقریباً غیرممکن میکند.»
از سوی دیگر، سانیچ تأکید کرد که در ایران «یک نهاد سیاسی واحد» که بتواند از کردها سلاح تحویل بگیرد، وجود ندارد. «مخالفان غیرکُرد ایرانی به شدت دچار تفرقهاند و فاقد رهبری واحد هستند. این واقعیتی تأسفبار اما انکارناپذیر است.»
این مخالفانِ پراکنده توانایی تأمین مسیرهای لجستیکی امن تا مرزهای عراق، ترکیه یا افغانستان را نیز ندارند. سانیچ میگوید: «اگر چنین شبکههایی وجود داشت، گروههای مخالف برای رسیدن به شهرهای اصلی نیازی به سلاح آمریکایی نداشتند.»
چرخش دوبارهٔ ترامپ
جالب آنکه ترامپ در ماه گذشته، موضعی متناقض در قبال حمایت از کردها علیه ایران اتخاذ کرده است. پنجم مارس، برخی رسانههای آمریکایی به نقل از منابع آگاه گزارش دادند که ترامپ از کردها خواسته در عملیات علیه ایران همکاری کنند. اما فقط دو روز بعد، او رسماً کردها را از مشارکت در اقدامات نظامی علیه ایران منع کرد و گفت: «نمیخواهیم جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران پیچیدهتر شود.»
در نشست خبری روز دوشنبه (پس از مراسم عید پاک)، وقتی از ترامپ پرسیدند آیا میخواهد «کردها در این جنگ دخالت کنند»، او بار دیگر به کردها حمله لفظی کرد و گفت: «ترجیح میدهم دور بمانند، چون فکر میکنم دردسر و مشکل درست میکنند… فقط مرگ را برای خودشان میخرند.»
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 