رسانههای اسرائیل از «پیروزی قاطع ایران» سخن میگویند؛ تهران شروط خود را دیکته میکند
فلسطین کرونیکل
ترجمه مجله جنوب جهانی
تحولات بازارهای جهانی و منطقهای
بازار نفت: قیمت نفت خام برنت پس از اعلام توافق آتشبس میان ایالات متحده و ایران، به زیر ۹۶ دلار سقوط کرد.
حملات اسرائیل به لبنان:
به گزارش «المیادین»، جنگندههای اسرائیلی منطقه «وادی برغاز» در جنوب لبنان را هدف قرار دادند.
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد: در پی حمله هوایی اسرائیل به یک کافه در شهر «صیدا»، هشت تن جان باختند و ۲۸ نفر زخمی شدند.
طبق گزارشهای میدانی، حمله به یک خودرو در «رأسالعین» جنوب لبنان، دو کشته و چند زخمی بر جای گذاشت.
شهرکهای «سحمر» و «یحمور» در بقاء غربی نیز زیر بمباران هوایی رفتند.
خبرگزاری ملی لبنان از آسیبهای جدی به «بیمارستان حیرام» در صور در پی حملات شبانه اسرائیل خبر داد.
—
مواضع بینالمللی
روسیه: ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، با اشاره به توافق آتشبس تهران-واشنگتن تأکید کرد: «رویکرد تهاجمی و مبتنی بر ضربالاجل، شکست خورده است.»
آلمان: یوهان وادپفول، وزیر خارجه آلمان، آتشبس فعلی را «نخستین گام ضروری» به سوی صلح پایدار خواند.
سازمان ملل: دبیرکل سازمان ملل متحد از توافق آتشبس دو هفتهای میان واشنگتن و تهران استقبال کرد.
مالزی: نخستوزیر مالزی طرح دهمادهای ایران را «مسیری امیدبخش» برای بازگرداندن آرامش به منطقه ارزیابی و بر ضرورت تبدیل آن به توافقی جامع تأکید نمود.
ژاپن: توکیو ضمن استقبال از آتشبس، بر تداوم تلاشهای دیپلماتیک خود، از جمله تضمین بازگشایی ایمن تنگه هرمز، پافشاری کرد.
ونزوئلا: تجمعی همبستگی با ایران در کاراکاس برگزار شد؛ گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، با محکومکردن هرگونه گفتار حذفگرایانه نسبت به تمدنها، از تصمیم اخیر ترامپ حمایت کرد.
—
بحران سیاسی در اسرائیل
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل:
جبران خسارات سیاسی و راهبردی ناشی از خودکامگی، غفلت و فقدان برنامهریزی نتانیاهو، سالها زمان خواهد برد.
نتانیاهو در عرصه سیاست و راهبرد شکست خورده و به هیچیک از اهداف اعلامشدهاش دست نیافته است.
اسرائیل حتی در میز تصمیمگیری درباره مسائل حیاتی امنیت ملی خود حضور نداشت.
چنین فاجعهای در تاریخ سیاسی اسرائیل بیسابقه است.
ارزیابی رسانههای اسرائیلی:
روزنامه «معاریت» در تحلیلی صریح نوشت: «ایران اورانیوم غنیشده را تحویل نداد؛ توافق فعلی تنها بحثهای آتی درباره کاهش موجودی را در چارچوب برنامه هستهای غیرنظامی مجاز میداند.»
مقایسه اهداف جنگ با دستاوردهای نهایی نشان میدهد نظام ایران بهعنوان طرف برتر میدان خارج شده است.
ایالات متحده و اسرائیل از بیشتر اهداف جنگی خود صرفنظر کردند و واقعیتی جدید در منطقه رقم خورد.
ایران با موفقیت، اسرائیل و آمریکا را به توافقی با عناصری از تسلیم واداشت.
به نظر میرسد ایران و متحدانش تنها بازیگرانی باشند که از این رویارویی پیروز بیرون آمدهاند.
پس از ۴۱ روز درگیری و تخریب ۵۰۰۰ ساختمان، جنگ با «پیروزی قاطع ایران» به پایان رسید و انتظار میرود حزبالله با توانی افزونتر بازگردد.
دستاورد نهایی، بهواقع، تسلیم راهبردی اسرائیل و ایالات متحده است.
—
جزئیات طرح دهمادهای ایران (چارچوب آتشبس)
توقف کامل هرگونه تجاوز علیه ایران و گروههای مقاومت متحد.
خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه و منع هرگونه حمله از پایگاههای منطقهای.
لغو کلیه تحریمهای اولیه، ثانویه و سازمان ملل علیه ایران.
جبران خسارات وارده از طریق ایجاد صندوق مالی و سرمایهگذاری.
تعهد ایران به عدم توسعه سلاح هستهای، در ازای بهرسمیتشناختن حق غنیسازی و مذاکره درباره سطوح آن.
اجازه عبور محدود روزانه کشتیها از تنگه هرمز بهمدت دو هفته، تحت نظارت و پروتکلهای تعریفشده ایرانی.
آمادگی تهران برای مذاکره درباره پیمانهای دوجانبه و چندجانبه صلح با کشورهای منطقه، در چارچوب منافع ملی.
تعمیم اصل عدم تجاوز به کلیه بازیگرانی که گروههای مقاومت را هدف قرار میدهند.
لغو کلیه قطعنامههای شورای حکام آژانس و شورای امنیت، و جایگزینی آنها با چارچوبی واحد در سازمان ملل.
تضمین عدم تکرار اقدامات تهاجمی از طریق مکانیسمهای نظارتی بینالمللی.
—
واکنشهای سیاسی در ایالات متحده
چارلز شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا:
«ترامپ عقبنشینی کرده و اکنون بهطور مذبوحانه به دنبال راه فراری از تشدیدی است که خود آن را «بیپروا» خوانده بود.»
مارکو روبیو، سناتور جمهوریخواه:
«خبرنگار آمریکایی، شاله کیتلرسون، آزاد شده و تلاشها برای خروج ایمن وی از عراق در جریان است.»
رهبر دموکراتها در مجلس نمایندگان:
مردم آمریکا بهشدت با این جنگ بیپروا که توسط دولت ترامپ آغاز شد، مخالفاند.
کنگره هفته آینده جلسه فوقالعادهای برای ارائه قطعنامهای درباره اختیارات جنگی برگزار خواهد کرد.
آتشبس دو هفتهای کافی نیست؛ پایان دائمی جنگ ضروری است.
—
تحولات میدانی: لحظات پایانی پیش از آتشبس
جبهه لبنان:
حزبالله اعلام کرد: یگانهای ما مواضع اسرائیلی در «طیبه»، «مرکبا»، «عدیسه»، «مارونالرأس»، «عیتاالشعب»، «عیناتا» و پادگان «راموت نفتالی» را با چندین موج راکتی هدف قرار دادند.
بیش از ۱۲ موج راکتی نیروهای اسرائیلی را در «بیاضه» و «شمعا» در جنوب لبنان تحت فشار قرار داد.
شهرکهای «کاتسیرین»، «ملکیه»، «آویم» (دو بار)، «کریاتشمونه» و «بیتهلیل» همچنین مواضع توپخانهای در «دیشون» و «ساده» هدف راکتها قرار گرفتند.
جبهه ایران:
رسانههای ایرانی گزارش دادند: تأسیسات صنعتی، از جمله دو واحد در اراک و یک کارخانه آلومینیوم در مرکز ایران، هدف حمله قرار گرفتند.
مسئول خوزستان تأیید کرد: اهواز و مجتمع پتروشیمی ماهشهر هدف قرار گرفتند؛ تلفات جانی گزارش نشده است.
سپاه پاسداران اعلام کرد: یک پهپاد امکیو-۹ در منطقه ملارد (استان تهران) ساقط شده است.
سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیاء هشدار داد: ایران دسترسی آمریکا و متحدانش به زیرساختهای نفت و گاز منطقه را قطع خواهد کرد.
عراق:
وزارت کشور عراق: دو غیرنظامی در پی اصابت گلوله به خانهای در «عامریه» غرب بغداد کشته شدند؛ یک پلیس و چهار نیروی امنیتی در حملهای هوایی شمال پایتخت زخمی شدند.
منبعی در الحشد الشعبی: پایگاه این گروه در منطقه «دجیل» شمال بغداد هدف حمله هوایی قرار گرفت.
رویترز: یک تأسیسات دیپلماتیک آمریکا در نزدیکی فرودگاه بینالمللی بغداد مورد حمله واقع شد.
—
تحلیل راهبردی: چرا این توافق، پیروزی ایران محسوب میشود؟
رابرت پیپ، پژوهشگر امنیت بینالملل:
«طرح پذیرفتهشده، ظهور ایران بهعنوان چهارمین قدرت نوظهور جهانی را تثبیت میکند و بزرگترین شکست راهبردی آمریکا از زمان ویتنام را رقم میزند.»
نکته حائز اهمیت آنکه:
در این میان، آنچه بیش از هر چیز توجه ناظران را جلب کرد، توانایی دیپلماسی تهران در تبدیل فشار نظامی به اهرم مذاکره بود. با این همه، نباید از نقش میانجیگری پاکستان و تمایل پکن به ثبات منطقهای غافل ماند. از سوی دیگر، شکاف فزاینده میان کاخ سفید و متحدان سنتیاش در خاورمیانه، نشاندهنده دگردیسی عمیق در معادلات قدرت منطقهای است.
سیانان: «ایران پیروزی خود را اعلام کرد و گفت آمریکا را وادار به پذیرش دهبندی کرده است»
مجله جنوب جهانی
در آمریکا همه میدانند آمریکا و اسرائیل شکست خوردهاند و این ترامپ را دیوانه کرده.
افشاگری سیانان از «دهبندی ایران»؛ چرا ترامپ دوباره از کوره در رفت؟
هشتم آوریل ۲۰۲۶، کمتر از نود دقیقه به مهلتی که دونالد ترامپ تعیین کرده بود باقی مانده بود که ناگهان واشنگتن و تهران هر دو از پذیرش آتشبس خبر دادند. اما آرامش دیری نپایید.
شبکه خبری سیانان با تیتری غوغایی – «ایران پیروزی خود را اعلام کرد و گفت آمریکا را وادار به پذیرش دهبندی کرده است» – به سراغ بیانیه روز شورای عالی امنیت ملی ایران رفت. همین یک تیتر کافی بود تا خشم رئیسجمهور آمریکا و کارکنان کاخ سفید را برانگیزد.
ترامپ بلافاصله در توییتر (یا همان ایکس کنونی) فریاد زد که سیانان «ادعایی دروغ» منتشر کرده و به یک «سایت جعلی نیجریهای» لینک داده است. او دستور داد این گزارش فوری جمعآوری شود و شبکه به طور کامل عذرخواهی کند. حرف آخر ترامپ اما این بود: «دستگاههای مربوطه در حال بررسی این موضوع هستند که آیا اقدام سیانان جرم محسوب میشود یا نه.»
حساب رسمی کاخ سفید با نام «واکنش سریع ۴۷» نیز از این توییت جانبداری کرد و گزارش سیانان را «کلاهبرداری» خواند.
اما سخنگوی سیانان در پاسخ به خبرگزاری «نیوزویک» قاطعانه گفت: «ما این بیانیه را مستقیماً از یک مقام رسمی ایرانی دریافت کردیم. چندین رسانه رسمی ایران هم آن را پوشش دادهاند. حرف ما مستند است.»
در سوی دیگر میدان، ترامپ و تیمش به بیانیهای استناد میکردند که سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، منتشر کرده و خود ترامپ هم آن را بازنشر داده بود. در آن بیانیه آمده بود: «به شرط توقف حملات علیه ایران، نیروهای ما عملیات تدافعی را متوقف میکنند. ظرف دو هفته آینده، با رعایت محدودیتهای فنی، تردد کشتیها در تنگه هرمز امن خواهد شد.»
اما آنچه شورای عالی امنیت ملی ایران منتشر کرد، هم بلندتر بود و هم تندتر. خبرگزاری تسنیم گزارش داد که شورا در بیانیهاش نوشته: «ایران به پیروزی بزرگ دست یافت و آمریکای جنایتکار را مجبور به پذیرش دهبندی کرد.» در این دهبندی، تعهدات آمریکا از جمله عبارت بودند از: تضمین عدم تجاوز به ایران، به رسمیت شناختن کنترل تهران بر تنگه هرمز، پذیرش غنیسازی اورانیوم توسط ایران، و لغو تمام تحریمهای اولیه و ثانویه.
در بخش دیگری از این بیانیه آمده: «ماشین نظامی آمریکا در منطقه تقریباً منهدم شده و تلفات سنگینی به نیروهای جنایتکار آمریکایی وارد آمده است. دست ما همچنان روی ماشه است؛ اگر دشمن خطا کند، با تمام قدرت پاسخ خواهیم داد.»
نکته حائز اهمیت آنکه به نوشته سیانان و آسوشیتدپرس، در نسخه انگلیسی ابتدایی بیانیهای که ایران در اختیار رسانههای غربی گذاشت، بندی درباره «پذیرش غنیسازی» وجود نداشته، حال آنکه در نسخه فارسی آن این بند قید شده بوده. البته در حال حاضر، نسخه انگلیسی خبرگزاریهای ایرانی (از جمله تسنیم) نیز این بند را شامل میشود.
و اما پایان بندی ماجرا: سیانان هنوز گزارش خود را برنداشته و کوتاه نیامده است.
تشکر ایران از چین و روسیه در برابر وتوی آمریکا؛ واشنگتن از کوره در رفت
تنها ساعتی پیش از اعلام آتشبس میان تهران و واشنگتن و وعده ایران برای بازگشایی موقت تنگه هرمز، شورای امنیت سازمان ملل در هفتم آوریل ۲۰۲۶ صحنه رویارویی تازهای شد. در این جلسه، قطعنامهای که بحرین با حمایت آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ارائه کرده بود، به رأی گذاشته شد. متن قطعنامه «تشویق شدید» کشورهای استفادهکننده از آبراه هرمز را به هماهنگی دفاعی فرا میخواند. اما چین و روسیه به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت، پای وتو را وسط کشیدند و قطعنامه از تصویب بازماند.
به گزارش آسوشیتدپرس، پیشنویس اولیه این قطعنامه ادبیاتی بسیار تندتر داشت و به کشورها اجازه میداد برای حفاظت از کشتیهای تجاری از «همه ابزارهای دفاعی ضروری» استفاده کنند. اما چین، روسیه و حتی فرانسه قاطعانه با هرگونه مجوز استفاده از زور مخالفت کردند. پس از هفتهها چانهزنی، سرانجام عبارت به «تشویق شدید به هماهنگی» تعدیل شد، اما این هم برای پکن و مسکو قابل قبول نبود.
نکته حائز اهمیت آنکه آمریکا که خود طراح اصلی این قطعنامه و متهم ردیف اول بحران منطقه است، پس از وتوی قطعنامه به جای تأمل، غوغایی به راه انداخت. مایکل والتز، نماینده دائم آمریکا در شورای امنیت، با رویهای که در ادبیات دیپلماتیک بیسابقه نیست اما همیشه تأسفبار است، انگشت اتهام را به سوی پکن و مسکو گرفت و فریاد زد: «هیچ کس نباید تحمل کند که ایران اقتصاد جهانی را تهدید کند. اما امروز روسیه و چین چنین رفتاری را تحمل کردند؛ آنها در کنار رژیمی ایستادهاند که میخواهد کشورهای ساحلی خلیج فارس را به زور به زانو درآورد.»
اما چین و روسیه دست کم گرفته نشدند. هر دو کشور در بیانیههای توضیحی خود پس از رأیگیری، با صلابت تمام از موضعشان دفاع کردند. استدلال آنها روشن بود: این قطعنامه ریشههای واقعی بحران را نادیده گرفته و تصویری یکسویه از ماجرا ارائه میداد. در این پیشنویس، نه نامی از آمریکا و متحدان اصلیاش به عنوان آغازگران جنگ آمده بود و نه اشارهای به بمبارانهای بیامان ماههای اخیر.
نمایندگان چین و روسیه همچنین به تهدید آشکار رئیسجمهور آمریکا مبنی بر «نابودی تمدن ایران» اشاره کردند. فو تسونگ، نماینده دائم چین در شورای امنیت، هشدار داد: «در شرایطی که یک عضو شورای امنیت علناً موجودیت یک تمدن را تهدید میکند و جنگ تحمیلی علیه ایران ممکن است هر لحظه از کنترل خارج شود، تصویب چنین قطعنامهای پیامی کاملاً اشتباه و عواقبی فاجعهبار به همراه خواهد داشت.»
واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه نیز با صراحت بیشتری گفت: «برخی بندهای این قطعنامه عملاً چکی سفید برای آمریکاست تا شدت تجاوزات خود را بیشتر کند. اگر این قطعنامه تصویب میشد، شورای امنیت سابقهای خطرناک در حقوق بینالملل ثبت میکرد و هرگونه چشمانداز مذاکره را نابود میساخت.»
گفتنی است از اواخر فوریه که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، قیمت نفت سر به فلک کشیده و تنگه هرمز عملاً بر روی کشتیرانی بینالمللی بسته شده است. والاستریت ژورنال چندی پیش فاش کرده بود که کشورهای عربی به شدت از شورای امنیت میخواستند اجازه «باز کردن نظامی تنگه» را صادر کند. اما حتی پس از هفتهها مذاکره پشت درهای بسته، چهارمین ویرایش قطعنامه نیز چنان جنجالی بود که نمیتوانست اجماعی به دست آورد.
متن بنبستشکن آن بند از قطعنامه این بود: «شورای امنیت به کشورهای عضو اجازه میدهد – چه به صورت مستقل و چه در قالب همکاری دریایی داوطلبانه – پس از اطلاع قبلی به شورا، از تمام ابزارهای لازم برای تأمین امنیت عبور و مرور در تنگه هرمز و جلوگیری از هرگونه اقدامی برای بستن یا مختل کردن این آبراه بینالمللی استفاده کنند.»
نیویورک تایمز نیز به نقل از یک مقام ارشد سازمان ملل نوشت که نه تنها چین، روسیه و فرانسه با این قطعنامه مخالفت کردند، بلکه حتی میان اعضای غیردائم شورا نیز اختلاف نظر عمیقی وجود داشت.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 