ایالات متحده پیشنهاد ده مادهای ایران را کاملاً رد میکند: این پیشنهاد که توسط هوش مصنوعی تولید شده، به سطل زباله انداخته شده است.
«سه روایت از یک آتشبس: جدال دهبندیهای جعلی، سطل زباله و یک توافقِ معلق»
بر اساس گزارش خبرگزاری ناظر (گوانچای چین) – به قلم روان جیاچی
ترجمه مجله جنوب جهانی
مقدمهی پرتنش:
ساعاتی پس از اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، فضای مجازی و رسانهها درگیر روایتهای متضاد از «متن واقعی توافق» شدند. هستهی اصلی این مناقشه، برگهای دهبندی شده است که به ایران نسبت داده میشود.
ونس: سه نسخه، یک حقیقت گمشده
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه (۹ آوریل) در حال ترک بوداپست تلاش کرد موضع رسمی واشنگتن را شفافسازی کند. به گفتۀ او، اکنون سه فهرست دهمادهای مختلف از شرایط آتشبس میان ایران و آمریکا در گردش است که سردرگمی گستردهای ایجاد کرده.
· نسخه اول: «صراحتاً به نظر ما این سند با ChatGPT تولید شده است. این برگه وقتی به دست استیو ویتکاف (نماینده ویژه در امور خاورمیانه) و جرد کوشنر (داماد ترامپ) رسید، بلافاصله راهی سطل زباله شد و رد گردید.»
· نسخه دوم: «بسیار معقولتر است و حاصل چندین دور گفتوگو میان آمریکا، پاکستان و ایران میباشد. همین نسخه است که رئیسجمهور دیروز در تروث سوشیال به آن اشاره کرد.»
· نسخه سوم: در شبکههای اجتماعی دیده میشود که به مراتب تندتر و افراطیتر از نسخه اول است.
ونس با طعنه افزود: «نسخه اول را یک «فرد ناشناسی» در ایران مطرح کرده و به هیچ وجه نمایانگر موافقتی نیست که واشنگتن روی آن مصر است.» او این ادعا که «ایران به پیروزی بزرگی دست یافته و آمریکا را مجبور به پذیرش دهبندی خود کرده» را کاملاً مردود خواند.
ده شرط ایران: زبانی که واشنگتن را به خشم آورد
اما شبکه سیانان، که نسخه اول را مستقیماً از یک مقام ایرانی دریافت کرده، گزارش داد که این بیانیه توسط شورای عالی امنیت ملی ایران منتشر شده و رسانههای رسمی ایران آن را بازتاب دادهاند. متن کامل این دهبندی که در اختیار رسانهها قرار گرفته، به شرح زیر است:
آمریکا در اصل متعهد شده:
به ایران حمله نکند.
حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد.
فعالیت غنیسازی اورانیوم ایران را بپذیرد.
تمام تحریمهای اولیه و ثانویه علیه ایران را لغو کند.
قطعنامههای شورای امنیت و آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران را خاتمه دهد.
غرامت جنگی بپردازد.
نیروهای خود را از خاورمیانه خارج کند.
عملیات نظامی در تمام جبههها، از جمله لبنان، را متوقف سازد.
در مقابل، ایران تعهد میدهد:
· به سمت ساخت سلاح هستهای نرود.
· با همسایگان منطقه پیمان صلح امضا کند.
لحن این بیانیه کمسابقه توصیف شده:
«ایران و نیروهای مقاومت، ماشین جنگی آمریکا را در منطقه درهم کوبیدند. دشمن متحمل شکستی غیرقابل انکار، تاریخی و ویرانگر شده است. دست ما همچنان روی ماشه است. اگر دشمن خطا کند، پاسخ را با تمام قوا خواهد گرفت.»
واکنش ترامپ: خشم از CNN و «شارلاتانها»
تنها ساعاتی پس از اعلام آتشبس توسط ترامپ (و ادعای او مبنی بر دریافت «دهبندی قابل قبول» از ایران)، انتشار این متن جنجال به پا کرد. کاخ سفید ناچار شد توضیح دهد که «نسخه منتشر شده توسط CNN دقیق نیست». ترامپ نیز در تروث سوشیال فریاد زد: «CNN بیانیه جعلی منتشر کرده، باید آن را پس بگیرد و عذرخواهی کند.»
ترامپ سپس توئیت سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران را بازنشر کرد که لحنی بسیار ملایمتر از بیانیه شورای عالی امنیت ملی داشت. عراقچی نوشته بود:
«با توجه به درخواست آمریکا برای مذاکره بر اساس پانزدهبندی پیشنهادی این کشور، و پذیرش چارچوب کلی دهبندی ایران توسط ترامپ، به نمایندگی از شورای عالی امنیت ملی اعلام میدارم: اگر آمریکا حملات را متوقف کند، ایران اقدامات دفاعی خود را پایان میدهد. ظرف دو هفته آینده، تردد کشتیها در تنگه هرمز – با هماهنگی نیروهای مسلح و رعایت محدودیتهای فنی – امکانپذیر خواهد بود.»
اما عراقچی مشخص نکرده که «چارچوب کلی دهبندی» دقیقاً شامل چه مواردی است. ونس نیز روز چهارشنبه جزئیات «نسخه سوم» را فاش نکرد.
لبنان؛ خط قرمزی که آتشبس را لرزاند
کمتر از ۲۴ ساعت پس از برقراری آتشبس، تنگه هرمز دوباره بسته شد. ایران گفت: رژیم صهیونیستی بزرگترین حمله خود به لبنان را انجام داده و این نقض آشکار آتشبس است. در مقابل، آمریکا و اسرائیل مدعی شدند: «لبنان هرگز بخشی از توافق نبوده است.»
ونس این وضع را «سوءتفاهمی منطقی» خواند اما تأکید کرد: «نه ما و نه اسرائیل نگفتیم لبنان جزئی از آتشبس است.»
اما محمد شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که نقش میانجی اصلی را بر عهده داشت، شب قبل در توئیتر قاطعانه نوشته بود:
«توقف جنگ و تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی در لبنان، بخشی از توافق آتشبس میان ایران و آمریکاست.»
سید عباس عراقچی این جمله را برجسته کرد و در واکنش به موضع آمریکا نوشت:
«شرایط آتشبس میان آمریکا و ایران روشن است: آمریکا یا باید به توافق پایبند باشد، یا از طریق اسرائیل جنگ را ادامه دهد. هر دو ممکن نیست. جهان قتلعام در لبنان را دیده است. توپ حالا در زمین آمریکاست و جامعه جهانی نظاره میکند که آیا آمریکا به تعهدات خود عمل خواهد کرد.»
نکته حائز اهمیت: تفاوت نسخه فارسی و انگلیسی
سیانان و آسوشیتدپرس اشاره کردهاند که در نسخه انگلیسی اولیه بیانیه ایران (که در اختیار رسانههای غربی قرار گرفته)، بند «پذیرش فعالیت غنیسازی» دیده نمیشود، اما این بند در نسخه فارسی آن موجود است. با این حال، در گزارشهای بعدی خبرگزاری تسنیم و دیگر رسانههای ایران، «به رسمیت شناختن حق غنیسازی» قید شده است. قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز صراحتاً گفت که دهبندی شامل «به رسمیت شناختن حق غنیسازی ایران» میشود.
در سوی مقابل، کرولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه تأکید کرد:
«خط قرمز رئیسجمهور – یعنی پایان دادن به غنیسازی اورانیوم توسط ایران – تغییر نکرده است. این توهم که ایشان با فهرست خواستههای ایران معامله کند، کاملاً مضحک است.»
علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس ایران، نیز هشدار داد:
«اگر آمریکا دهبندی ایران را نپذیرد، رهبری معظم آتشبس را تأیید نخواهند کرد و تنگه هرمز به وضع عادی بازنمیگردد.»
والاستریت ژورنال: ایران عقبنشینی کرد
به گزارش جدیدترین تحولات، منابع میانجی شامگاه چهارشنبه فاش کردند که ایران در چند بند از فهرست اولیه خود عقبنشسته است: «مواضع تهران در مورد خروج نیروهای آمریکایی از خاورمیانه، غرامت جنگی و غنیسازی اورانیوم انعطاف بیشتری یافته است.»
ترامپ: آتش را با شدتی بیسابقه از سر خواهم گرفت
نیمهشب چهارشنبه، ترامپ در تروث سوشیال نوشت:
«تمام کشتیها، هواپیماها، نیروها و تجهیزات آمریکایی همچنان در داخل ایران و اطراف آن مستقر خواهند بود تا توافق به طور کامل اجرا شود. اگر به هر دلیلی این توافق حفظ نشود، آتش جنگ با شدتی بیسابقه، قدرتی کوبنده و اوجی بینظیر از سر گرفته خواهد شد.»
بر اساس دادههای نیویورک تایمز، در پایان ماه مارس، شمار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه از ۵۰ هزار نفر عبور کرده بود – حدود ۱۰ هزار نفر بیشتر از میانگین معمول.
ونس: اگر ایران بخواهد توافق را به خاطر لبنان بشکند، احمقانه است
ونس پیش از ترک بوداپست با لحنی تلویحی گفت:
«اگر ایران به خاطر مسئله لبنان – که ربطی به آنها ندارد – بخواهد توافق را از بین ببرد، به نظر ما این کار احمقانه است، اما در نهایت انتخاب خودشان است.»
صلح، باز هم بر لبه تیغ
و به این ترتیب، صلحی که کمتر از یک روز عمر کرده بود، در هالهای از ابهام و اختلافهای موازی بر سر لبنان، غنیسازی، و اینکه «کدام نسخه از دهبندی در سطل زباله انداخته شده»، دوباره به نقطه صفر بازگشت.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 