مذاکره هیئتهایی از ایران و آمریکا در اسلامآباد؛ تهران بر پیششرطهای گفتوگو پافشاری میکند.
منتشرشده در کوبا دباته
ترجمه مجله جنوب جهانی
· ایران: طرح دهمادهای به عنوان پایه گفتوگوها
· ایران با حسننیت میآید، اما اعتماد ندارد
· پاکستان: لحظهٔ سرنوشتساز برای آتشبسی پایدار
· ترامپ با تهدیدهای بیشتر از مذاکرات استقبال میکند
· آمریکا در میانهٔ آتشبس نیروهای خود را حفظ کرده است
هیئت رسمی ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، شامگاه جمعه وارد اسلامآباد شد. این سفر در چارچوب تحرکات دیپلماتیک مرتبط با روند مذاکره با ایالات متحده صورت میگیرد و قرار است شنبه همین هفته، دو طرف در پایتخت پاکستان پای میز گفتوگو بنشینند.
کاروان حدوداً ۷۰ نفرهٔ ایرانی شامل کمیسیونهای امنیتی، سیاسی، نظامی، اقتصادی و حقوقی است – ترکیبی که نشان میدهد پروندههای مطروحه چقدر گسترده و چندلایه هستند. از جمله اعضای این هیئت میتوان به عباس عراقچی (وزیر امور خارجه)، سردار علیاکبر احمدیان (دبیر شورای عالی امنیت ملی) و عبدالناصر همتی (رئیس کل بانک مرکزی) اشاره کرد.
در سوی مقابل، هیئت آمریکایی به رهبری جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور، و با حضور استیو ویتکاف و جرد کوشنر (فرستادگان ویژه) پا به اسلامآباد گذاشته است – به گزارش منابع پاکستانی به رویترز، این مقامات نیز پیش از آغاز مذاکرات وارد شدهاند.
هیئت مذاکرهکنندهٔ ایران شب گذشته با فرمانده ارتش پاکستان دیدار کرد و قرار است عصر امروز نیز با نخستوزیر ملاقات کند. به گفتهٔ خبرگزاری سیانان، یک مقام پاکستانی اعلام کرده که گفتوگوهای آمریکا و ایران برای برقراری آتشبس چند روز ادامه خواهد یافت.
دولت پاکستان با نصب یک مرکز پیشرفتهٔ مطبوعاتی، کار خبرنگاران داخلی و خارجیِ پوششدهندهٔ این مذاکرات را تسهیل کرده است؛ این خبر را عطاءالله تارر، وزیر اطلاعرسانی پاکستان اعلام کرد.
—
ایران: طرح دهمادهای به عنوان پایه گفتوگوها
به گزارش هیسپانتیوی، مجید تخت روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران در امور سیاسی، روز جمعه در نشستی با سفرا و روسای نمایندگیهای دیپلماتیک خارجی و سازمانهای بینالمللی در تهران اعلام کرد که مذاکرات با آمریکا در پاکستان بر اساس طرح دهمادهای آتشبس که از سوی ایران ارائه شده استوار خواهد بود.
او در آن نشست ابعاد جنایات آمریکا و رژیم اسرائیل را – در طول ۴۰ روز جنگ تحمیلی و بمباران گسترده علیه مردم ایران – تشریح کرد.
تخت روانچی تأکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران همواره از دیپلماسی و گفتوگو استقبال میکند، اما نه گفتوگویی که بر پایهٔ اطلاعات نادرست باشد و هدفش فریب افکار عمومی و آمادهسازی زمینه برای تجاوز نظامی تازه علیه ایران.»
او تصریح کرد: «آتشبسی که به مهاجم اجازه دهد دوباره مسلح شود و حملهای دیگر ترتیب دهد، خواست ما نیست. به طرفهای مقابل گفتهایم که این وضعیت بدون تضمینهای لازم تکرار نخواهد شد.»
این دیپلمات ارشد، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل را «جنگی غیرقانونی و جنایت جنگی» علیه ملت ایران خواند و یادآور شد این دومین بار است که واشینگتن به ایران حمله میکند در حالی که تهران دقیقاً در میانهٔ روند گفتوگوهای دیپلماتیک در ژنو دربارهٔ برنامهٔ صلحآمیز هستهای خود بود.
او همچنین دربارهٔ اهداف آمریکا و اسرائیل برای سلطه بر غرب آسیا و تحقق پروژهٔ اسرائیل بزرگ هشدار داد و بار دیگر تأکید کرد که سیاست ایران در قبال همسایگانش مبتنی بر حسن همجواری است.
تخت روانچی خاطرنشان کرد: «عملیات دفاعی ایران را نباید حملاتی به این کشورها تعبیر کرد، بلکه اقدامی علیه پایگاهها و تأسیسات آمریکایی در خاک آن کشورهاست که در تجاوز نظامی به ایران مورد استفاده قرار گرفتهاند.»
از جمله ده شرط ایران برای پایان دادن به عملیات تلافیجویانه در برابر جنگی که از ۲۸ فوریه از سوی آمریکا و اسرائیل به ایران تحمیل شده، میتوان به این موارد اشاره کرد: تضمین برای عدم تجاوز مجدد، تداوم کنترل ایران بر تنگهٔ هرمز، پذیرش غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز، و لغو تمام تحریمهای اولیه و ثانویه.
علاوه بر اینها، پرداخت غرامت جنگی به ایران (بمبارانهای آمریکا و اسرائیل تاکنون ۱۲۵ هزار زیرساخت غیرنظامی را تخریب یا آسیب زده است)، خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، و توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، دیگر شرایط ایران هستند.
—ایران با حسننیت میآید، اما اعتماد ندارد
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، روز جمعه تصویری از داخل هواپیمای حامل هیئت مذاکرهکننده به سوی اسلامآباد منتشر کرد؛ تصویری که همراه بود با عکس و وسایل کودکان کشتهشده در حمله به میناب و پیامی کوتاه: «همراهان من در این سفر».
قالیباف به محض ورود به اسلامآباد گفت ایران با حسننیت گام برمیدارد، اما به طرف مقابل اعتماد ندارد – چراکه تجربههای پیشین مذاکره «امیدوارکننده نبوده است». او یادآور شد که کشورش در حالی در یک سال با «دو جنگ» مواجه شده که در روندهای مذاکرهای شرکت داشته است.
خبرگزاری فارس ایران گزارش داد که آغاز گفتوگوها همچنان منوط به پذیرش پیششرطهای تعیینشده از سوی تهران است و احتمالاً نشستها روز شنبه در هتل سرنا آغاز خواهد شد.
مهدی طباطبایی، مشاور رئیسجمهور ایران، به هماهنگی میان جبههٔ داخلی و دیپلماتیک اشاره کرد و گفت: نیروهای مسلح آمادهٔ پاسخگویی به هرگونه نقض آتشبس هستند، همزمان که دیپلماتها برای تأمین منافع ایران تلاش میکنند.
قالیباف دو شرط اساسی ایران برای آغاز مذاکرات را که هنوز اجرایی نشده، دوباره یادآور شد: برقراری آتشبس در لبنان و آزادسازی داراییهای بلوکهشدهٔ ایران. او تأکید کرد که این دو شرط باید پیش از هر گفتوگویی محقق شود.
پاکستان: لحظهٔ سرنوشتساز برای آتشبسی پایدار
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روز جمعه در سخنرانی تلویزیونی خود اعلام کرد که گفتوگوهای مستقیم ایران و آمریکا از شنبه در اسلامآباد، «لحظهای سرنوشتساز» برای دستیابی به آتشبسی پایدار خواهد بود.
او تأکید کرد: «این مرحلهای است که در انگلیسی به آن «make or break» میگویند – لحظهٔ تعیینکننده برای یافتن آتشبسی دائمی.»
نخستوزیر پاکستان که میانجیگری بین دو طرف را بر عهده دارد، افزود: «آتشبس موقت اعلام شده، اما پیشِ رو مرحلهای بس دشوارتر است: دستیابی به آتشبسی پایدار و حل مسائل پیچیده از طریق مذاکره.»
ترامپ با تهدیدهای بیشتر از مذاکرات استقبال میکند
روز جمعه – درست زمانی که هیئتهای ایران و آمریکا راهی اسلامآباد برای آغاز مذاکرات بودند – دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بیش از آنکه با واقعیت جنگ و دیدگاه نخستوزیر پاکستان همسو باشد، در پلتفرم «تروث سوشال» خود به همان لفاظیهای جنگی روزانه دامن زد.
ترامپ که در آغاز تجاوز از یک «عملیات کوتاه» سخن گفته بود، حالا با جنگی مواجه شده که بیش از یک ماه طول کشیده؛ جنگی که ایران نه تنها مقاومت کرده، بلکه به نیروهای آمریکا و اسرائیل تلفات وارد کرده، چندین هواپیمای مهاجم را سرنگون، تأسیسات گرانقیمت راداری و نظامی آمریکا را در منطقه آسیب زده و تنگهٔ هرمز را کنترل کرده است.
در کنار اینها، ترامپ با انتقادات شدیدی از جنگ بدون مجوز و هزینهٔ فزایندهٔ اقتصادی آن در سطح جهان و در خود آمریکا روبروست: قیمت بالای انرژی و کالاهای اساسی به دلیل جهش نفت و کاهش شتابان محبوبیت مدیریتش.
او روز جمعه در تروث سوشال نوشت که اجازه نمیدهد ایران برای تردد کشتیها در تنگهٔ هرمز عوارض بگیرد و این منطقه «به زودی» – چه با همکاری ایران چه بدون آن – بازگشایی خواهد شد؛ ادعایی که چندین بار پیش از این هم تکرار کرده بود، اما بینتیجه مانده است.
رئیسجمهور آمریکا به روزنامهٔ نیویورک پست گفت که واشینگتن خود را برای حملهای سنگین علیه ایران آماده میکند اگر مذاکرات شکست بخورد:
«ما در حال آمادهسازی ازسرگیری [حملات] هستیم. کشتیها را با بهترین مهمات و بهترین سلاحهایی که تاکنون ساخته شده بار میزنیم – حتی بهتر از آنچه قبلاً استفاده کردیم. اگر به توافق نرسیم، از آنها استفاده خواهیم کرد، و با کارایی بسیار بالا.»
آمریکا در میانهٔ آتشبس نیروهای خود را حفظ کرده است
روزنامهٔ والاستریت ژورنال به نقل از منابع نظامی و یک مقام دولت آمریکا گزارش داد که ایالات متحده در حال استقرار نیروهای بیشتر در خاورمیانه برای عملیات احتمالی است – درست زمانی که هیئتهای آمریکایی و ایرانی خود را برای مذاکرات آخر هفته در پاکستان آماده میکنند.
بر اساس دادههای ردیابی پروازها و گفتهٔ یک مقام آمریکایی، جنگندههایی به تازگی وارد منطقه شدهاند. افزون بر این، بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سرباز نخبه از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا ممکن است در روزهای آینده به منطقه بیایند.
هزاران تفنگدار دریایی نیز عازم منطقهٔ درگیری هستند. ناو هواپیمابر یواساس جرج اچ. دبلیو. بوش و ناوهای جنگی همراه آن در اواخر مارس از ویرجینیا حرکت کردهاند و اکنون در اقیانوس اطلس به سر میبرند.
ناو یواساس باکسر – یک شناور تهاجم آبی-خاکی – همراه با دیگر ناوهای جنگی حامل یازدهمین واحد اعزامی تفنگداران دریایی، از اواسط مارس از کالیفرنیا حرکت کرده و اکنون در اقیانوس آرام است. به گزارش والاستریت ژورنال، در صورت فراخوانده شدن به عملیات، این شناورها حدود یک هفته طول خواهند کشید تا به خاورمیانه برسند.
(به نقل از خبرگزاریها، هیسپانتیوی، الجزیره و المیادین)
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 