رسانه چینی گوانچا
سرویس: ونجووان، خبرنگار ناظران
ترجمه مجله جنوب جهانی
نخستین دور مذاکرات پس از بروز تجاور امپریالیستی آمریکا و اسرائیل به ایران، بدون دستاورد و با تلخی به پایان رسید.
«جیدی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، صبح روز یکشنبه ۱۲ آوریل در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، اعلام کرد که پس از گفتوگوهای طاقتفرسا، دو طرف به هیچ توافقی نرسیدهاند. ونس ایران را به خودداری از تعهد به عدم توسعه جنگافزارهای هستهای متهم کرد و گفت که هیئت آمریکایی «آخرین و بهترین پیشنهاد» خود را ارائه داده، اما ایران از پذیرش آن سر باز زده است.
از سوی دیگر، منابع ایرانی اعلام کردهاند که آنچه روند مذاکرات را مختل کرد، «شرطهای غیرمنطقی و فراتر از حد» آمریکا بود. به گفته این منابع، ایران پیشنهادهای منطقی خود را مطرح کرده و اکنون «توپ در زمین آمریکاست».
ادعای ونس: ایران مانع اصلی است
ونس در نشست خبری کوتاه خود (کمتر از چهار دقیقه) در هتل سرینا در اسلامآباد، تنها به سه پرسش خبرنگاران پاسخ داد و سپس با هواپیمای «نیروی هوایی دو» راهی واشنگتن شد.
یک منبع آگاه پاکستانی درباره فضا و حال و هوای مذاکرات گفت: «احساسات دو طرف بسیار متغیر بود و گاه تنش و گاه آرامش نسبی بر جلسات حاکم بود.»
ونس تأکید کرد که طرفین نتوانستهاند بر سر پایان دائمی جنگ به توافق برسند و اختلافها همچنان پابرجاست:
«۲۱ ساعت مذاکره پشت سر گذاشتیم و بحثهای جدی متعددی داشتیم – این خبر خوبی است. اما خبر بد اینکه به توافق نرسیدیم. به نظرم این وضعیت برای ایران بسیار بدتر از آمریکاست. در نتیجه با دست خالی بازمیگردیم.»
او سعی کرد بار شکست را بر دوش ایران بیندازد و ادعا کرد که پیشنهادهای آمریکا «بسیار منعطف» بوده است:
«ما بسیار انعطافپذیر ظاهر شدیم. رئیسجمهور به ما گفته بود که با حسننیت بیایید و نهایت تلاشتان را برای توافق بکنید. ما همین کار را کردیم، اما متأسفانه هیچ پیشرفتی حاصل نشد.»
ونس اشاره کرد که مشکل اصلی، خودداری ایران از کنار گذاشتن برنامه هستهای خود است. او درباره ادامه مذاکرات در آینده اظهار بیاطلاعی کرد، اما ابراز امیدواری کرد که ایران «آخرین پیشنهاد» آمریکا را بپذیرد:
«ما پیشنهادی بسیار مختصر و روشن بر جای گذاشتیم – این آخرین و بهترین گزینه ماست. حالا باید دید ایران چه پاسخی خواهد داشت.»
در پاسخ به این پرسش که ایران دقیقاً با کدام بندها مخالفت کرده، گفت: «واقعیت ساده این است: ما نیاز به تعهدی روشن از ایران داریم مبنی بر اینکه نه به دنبال سلاح هستهای باشد و نه فناوریهایی که او را به سرعت به چنین توانایی برساند.»
او افزود: «مسئله این است که آیا ایران تعهدی بنیادین – نه فقط برای امروز و فردا، بلکه برای بلندمدت – به چشمپوشی از توسعه سلاح هستهای خواهد داد؟ تاکنون چنین تعهدی ندیدهایم، اما همچنان امیدواریم.»
ونس فاش کرد که در طول مذاکرات با دونالد ترامپ، مارکو روبیو (وزیر خارجه)، پیت هگست (وزیر دفاع)، اسکات بسنت (وزیر خزانهداری) و ژنرال مایکل کوریلا (فرمانده سنتکام) «هماهنگی مستمر» داشته است.
تهران: خواستههای آمریکا زیادهخواهانه بود
وزارت خارجه ایران پیشتر هشدار داده بود که موفقیت مذاکرات آخر هفته به دوری واشنگتن از «شرطهای غیرمنطقی و غیرقانونی» بستگی دارد. محور گفتوگوها شامل تنگه راهبردی هرمز، مسئله انرژی هستهای، غرامت جنگ و تحریمها بود.
«اسماعیل بقائی»، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز ۱۲ آوریل گفت که از ابتدا نباید انتظار داشت در یک دور مذاکره به توافق رسید. او افزود که در این دور مباحث جدیدی از جمله تنگه هرمز و مسائل منطقهای مطرح شده است.
بقائی تأکید کرد: «مذاکرات ایران و آمریکا پس از ۴۰ روز جنگ تحمیلی و در فضایی سرشار از بیاعتمادی و بدگمانی برگزار شد.» به گفته او، این مذاکرات طولانیترین دور مذاکره طی سالهای اخیر بود و رایزنیهای ایران، پاکستان و دیگر شرکای منطقهای ادامه خواهد یافت.
از گزارش خبرگزاری تسنیم ایران چنین برمیآید که مسئله تنگه هرمز کماکان یکی از محورهای اصلی «اختلاف جدی» میان دو طرف است.
خبرنگار تسنیم از اسلامآباد گزارش داد: «مذاکرات هیئتهای ایران و آمریکا دقایقی پیش پایان یافت و تاکنون به دلیل زیادهخواهیها و خواستههای فراتر از حد آمریکا، هیچ توافقی حاصل نشده است.»
این خبرگزاری پیشتر به نقل از منابع آگاه نوشته بود که ایران عجلهای برای ادامه مذاکره با آمریکا ندارد. بر اساس این گزارش، ایران پیشنهادهای منطقی خود را مطرح کرده و اکنون «توپ در زمین آمریکاست» – واشنگتن باید واقعبینانه به مسائل بنگرد.
همان منبع آگاه افزود: «همانگونه که دولت آمریکا در تصمیمگیری برای جنگ اشتباه کرد، تاکنون در تصمیمگیری برای مذاکره نیز اشتباه کرده است.» به گفته او، ایران عجلهای ندارد و تا زمانی که آمریکا با توافقی منطقی موافقت نکند، وضعیت تنگه هرمز تغییری نخواهد کرد. زمان و مکان دور بعدی مذاکرات هنوز مشخص نیست.
رادیو و تلویزیون دولتی ایران (IRIB) نیز علت شکست مذاکرات را «شرطهای غیرمنطقی آمریکا» اعلام کرد.
در کانال تلگرامی این رسانه آمده است: «هیئت ایرانی بهخاطر حفظ منافع ملی، ۲۱ ساعت مذاکره فشرده را پشت سر گذاشت. با وجود طرح چندین پیشنهاد از سوی ایران، شرطهای غیرمنطقی آمریکا مانع از پیشرفت مذاکرات شد. در نتیجه مذاکرات پایان یافت.»
ضربه سنگین به امید برای رسیدن به صلح
شکست مذاکرات نگرانیها درباره آینده درگیری را تشدید کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند این بنبست، آتشبس دو هفتهای را نیز در هالهای از ابهام قرار داده است. اگر ایران برای بازگشایی تنگه هرمز تعهد ندهد، عرضه انرژی جهان با محدودیت مواجه خواهد ماند.
پیش از برقراری آتشبس، ترامپ تهدید کرده بود که اگر رهبران ایران با توافقنامه موافقت نکنند، «تمام تمدن ایران نابود خواهد شد». رسانههای آمریکا نوشتهاند که هنوز مشخص نیست ترامپ قصد ازسرگیری جنگی را دارد که در میان مردم آمریکا بسیار نامحبوب است و تنها خود او مدعی پیروزی آمریکا در آن شده است.
«آلن دیوید میلر»، دیپلمات پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور خاورمیانه، معتقد است با وجود مذاکرات طولانی و عدم حصول توافق، «ایران برگهای برنده بیشتری نسبت به آمریکا در اختیار دارد».
میلر به شبکه سیانان گفت: «به وضوح آنها عجلهای برای امتیاز دادن ندارند.» او معتقد است ریتم حرکت ایران به مراتب کندتر از آمریکاست:
«آنها همچنان اورانیوم با غلظت بالا در اختیار دارند، ثابت کردهاند که میتوانند جغرافیا را به سلاحی تبدیل کنند، تنگه هرمز را کنترل کنند، و نظامشان نیز پابرجا مانده است. آنها توانایی شگفتانگیزی در برهم زدن امنیت و ثبات نشان دادهاند – و اینها همه برگ برنده آنهاست.»
میلر افزود: به گمان او ایران ترجیح میدهد خطر حملات نظامی مجدد آمریکا و اسرائیل را بپذیرد تا اینکه با دست خالی از مذاکره خارج شود.
«نیک رابرتسون»، خبرنگار سیانان در محل مذاکرات، از نتیجه به دست آمده به سختی ناامید بود.
او گفت: «اهمیت این مذاکرات غیرقابلانکار بود – این بالاترین سطح دیدار میان ایران و آمریکا از زمان تأسیس جمهوری اسلامی ایران در ۱۹۷۹ است. پیچیدگی این مذاکرات را هرچه بگوییم کم گفتهایم.»
رابرتسون افزود: «ما در اسلامآباد طلوع و غروب خورشید را بر فراز این مذاکرات طاقتفرسا دیدیم. پایان بدون توافق این مذاکرات، ضربهای بنیادین به امید تازه شکل گرفته برای یافتن راهی برای برونرفت از این بحران وارد کرد.»
او فاش کرد که علاوه بر بحثهای میز مذاکره، دو طرف بارها اسناد فنی متعددی را مبادله و بررسی کردهاند. اما اختلافات میان ایران و آمریکا نه فقط در محتوا، بلکه در سبک و رویکرد مذاکره نیز بسیار عمیق است: «هیئتها با دو طرز فکر کاملاً متفاوت پا به مذاکره گذاشتند – معاون رئیسجمهور آمریکا به دنبال راهحلی نسبتاً سریع پس از آتشبس دو هفتهای بود، در حالی که تهران همیشه با ریتمی بسیار کندتر و با نگاهی بلندمدت عمل میکند.»
او دو پرسش اساسی دیگر را نیز مطرح کرد: ایران چه پاسخی به خروج آمریکا از مذاکرات خواهد داد؟ و اقتصاد جهانی تا کی باید در این حالت تعلیق نامشخص دوام بیاورد؟
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 