نویسنده: چن سیجیا (خبرنگار ناظر)
منتشرشده در شبکه ابزرور چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ائتلاف با اسرائیل به ایران حمله نظامی کرد و کوشید آتش بحران در خاورمیانه را شعلهورتر کند. این اقدام، افزون بر محکومیت گستردهٔ بینالمللی، در خود آمریکا نیز موجی از پرسش و نگرانی برانگیخته است.
شبکهٔ ملی رادیو عمومی آمریکا (NPR) در ۱۰ آوریل گزارش داد که در یک ماه گذشته، ناآرامی درونی در ارتش آمریکا رو به گسترش است. روزبهروز بر شمار سربازانی افزوده میشود که در مشروعیت حمله به ایران تردید دارند و از تصمیمگیری فرماندهان نگرانند. برخی از آنان به فکر ترک ارتش افتادهاند؛ شماری خواستار بازنشستگی پیشازموعد شدهاند و شماری دیگر قصد تمدید نکردن قرارداد خدمت خود را دارند.
خط تلفنی که ناگهان شلوغ شد
سازمان غیرانتفاعی «وجدان و جنگ» در آمریکا خط تلفنی برای سربازان راه اندازی کرده تا آنان را از گزینههای پیش روی خود آگاه کند. بیل گالوین، مدیر مشاورهٔ این سازمان، میگوید این خط تلفنی این روزها حسابی شلوغ است. بیشتر تماسگیرندگان نگران و دلسردند و میپرسند چگونه میتوانند درخواست «سربازِ مخالف وجدانیِ جنگ» بدهند.
«سرباز مخالف وجدانی» به کسی گفته میشود که به دلایل مذهبی یا اخلاقی از جنگیدن سر باز میزند. در دوران جنگ ویتنام، دهها هزار آمریکایی چنین درخواستی دادند تا از اعزام به جبهه طفره روند. در سال ۱۹۷۰، دیوان عالی آمریکا حکم داد که لزوماً نباید این درخواست بر پایهٔ باورهای سنتی مذهبی باشد.
شبکهٔ ملی رادیو عمومی آمریکا مینویسد فرایند گرفتن این وضعیت بسیار پیچیده، زمانبر و همراه با بررسیهای عمیق است و به ندرت استفاده میشود. بسیاری از سربازان حتی نمیدانند چنین گزینهای وجود دارد.
اما پس از حملهٔ آمریکا و اسرائیل به ایران، اوضاع تغییر کرده است. مایکل پرایسنر، مدیر اجرایی سازمان «وجدان و جنگ» و از سربازان پیشین، میگوید پیش از این، سازمان فقط چند تماس در هفته دریافت میکرد، اما اکنون روزانه سه تا چهار نفر دربارهٔ «سرباز مخالف وجدانی» پرسش میکنند.
پرایسنر میگوید: «این افراد از نظر اخلاقی با آنچه در جهان میگذرد به شدت در تعارضند و دیگر نمیخواهند در آن شرکت کنند. به نظرم حمله به ایران، جرقهای بود که تمام احساسات انباشتهشده را منفجر کرد.»
تماسگیرندگان از یگانهای مختلف ارتش هستند؛ حتی از نیروهای ویژه و خلبانان جنگنده. بالاترین مقام در میان تماسگیرندگان، یک سرگردِ فعالِ ارتش بوده است.
یک پناهگاه قانونی برای فرار از خط مقدم
به گفتهٔ منابع آگاه، روند دریافت وضعیت «سرباز مخالف وجدانی» ماهها طول میکشد و شامل بیانیهٔ کتبی، ارزیابی روانی، و مصاحبه با روحانی یگان و افسر تحقیق است. اما نکتهٔ کلیدی اینجاست: به محض ثبت درخواست، سرباز بلافاصله از آن پست یا مأموریتی که با آن مخالف است، منتقل میشود و دیگر به خط مقدم اعزام نمیشود.
گالوین میگوید در هفتههای اخیر چندین سرباز با همین روش توانستهاند از اعزام فوری به خاورمیانه بگریزند. او میگوید: «برخی از تماسگیرندگان میگفتند ظرف چند روز اعزام میشوند. ما کمک کردیم حداقل یک بیانیهٔ کوتاه بنویسند تا مخالفتشان ثبت شود.»
تقریباً همهٔ تماسگیرندگان به بمباران یک دبستان دخترانه در روز اول جنگ اشاره کردهاند. گالوین میگوید: «تقریباً همه از آن حرف میزنند. انگار میخواهند بگویند «من نمیتوانم بخشی از چنین چیزی باشم.»»
سربازان عادی: نه پاسیفیست، اما شرمنده
«کویکر هاوس» (خانۀ کویکرها) نیز که به سربازان مشاوره میدهد، میگوید شمار تماسها پس از حملات به ایران دو برابر شده است. استیو وولفورد، مشاور این سازمان، میگوید بیشتر تماسگیرندگان به گرفتن وضعیت «سرباز مخالف وجدانی» علاقه نشان میدهند.
وولفورد تأکید میکند: «بسیاری از آنان خود را صلحطلب نمیدانند. سربازان عادیاند که میخواهند از کشور دفاع کنند، اما از عملیات کنونی ارتش نگران و دچار تردید شدهاند.»
او که بیش از ۲۵ سال سابقه دارد، میگوید در دوران جنگ افغانستان و عراق نیز تماسها افزایش یافته بود. اما این بار اوضاع فرق میکند. «مردم سردرگمند. سطح بیاعتمادی به دولت آمریکا بیسابقه است. بسیاری نگرانند که مبادا دستور غیرقانونی یا مشارکت در جنایت جنگی به آنان داده شود.»
در همین حال، شمار سربازانی که خواستار بازنشستگی زودهنگام یا تمدید نکردن قرارداد شدهاند، رو به افزایش است. برخی نیز برای بازنشستگی پزشکی اقدام کردهاند و بعضی حتی بدون در نظر گرفتن عواقب، قرارداد خود را رها میکنند.
«خیلیها میدانند کار نادرستی میکنیم»
یکی از سربازان فعال در گارد ملی هوایی اوهایو به NPR گفت که روز دوم جنگ با خط تلفنی تماس گرفته و دربارهٔ نحوهٔ بازنشستگی پرسش کرده است. این سرباز بیش از ده سال سابقه دارد و هنوز دو سال از قراردادش باقی است، اما اکنون بیرون از ارتش دنبال کار میگردد.
او گفت با دیگر اعضای یگانش حرف زده و بیشترشان حمایتش کردهاند: «با آنان گفتم، ناراحت نشدند. به گمانم دلیلش این است که خیلیها در دلشان میدانند کاری که میکنیم اشتباه است.»
چند مشاور شغلی ارتش نیز گفتهاند سربازانی که دورهٔ اول خدمت خود را میگذرانند، پرسش میکنند که چطور میتوانند زودتر از موعد به «ذخیرهٔ شخصی» منتقل شوند؛ وضعیتی که در آن فعال نیستند و وظیفهٔ سربازی ندارند.
منابع آگاه به NPR گفتهاند این روزها گرفتن نوبت برای برنامهٔ «انتقال یارانهای» (که اکنون برای همهٔ بازنشستگان اجباری شده) بسیار دشوار است. این نشان میدهد که حتی پیش از شروع جنگ ایران، بسیاری از سربازان از رهبری دولت آمریکا نگران بوده و به فکر ترک ارتش افتاده بودهاند.
کارل، پزشک پیشین ارتش، سال ۲۰۲۵ درخواست «سرباز مخالف وجدانی» داد و سرانجام در مارس ۲۰۲۶ بازنشسته شد. او میگوید فرایند طولانی و پیچیده بود، اما ارزشش را داشت: «مردم حق دارند سؤال بپرسند. شاید ناخوشایند باشد، اما قانونی است. تو یک انسان زندهای و حق داری سؤال کنی.»
آتش درون خانه
کوری شک، کارشناس مؤسسهٔ آمریکن انترپرایز (محافظهکار) نیز اشاره میکند که برنامهٔ دولت ترامپ برای حذف «تنوع، برابری و شمول» (DEI) از درون ارتش، خود عاملی دیگر برای ناآرامی شده است. شک میگوید: «بسیاری این پرسش را مطرح میکنند که آیا ارتش آمریکا در برابر فشارهای سیاسی، هنوز میتواند نظام شایستهسالاری فراگیر خود را حفظ کند؟»
از شکست مذاکره تا تهدید جدید
مذاکرات آمریکا و ایران روز ۱۲ آوریل در اسلامآباد پایان یافت و دو طرف به توافقی نرسیدند. ترامپ بلافاصله تهدید به «بستن» تنگهٔ هرمز کرد. او اعلام کرد از ساعت ۱۰ صبح روز ۱۳ آوریل به وقت شرق آمریکا، تردد هرگونه کشتی به بنادر ایران ممنوع است و گفت کشورهای دیگر نیز در این کار مشارکت خواهند کرد.
ترامپ در شبکهٔ اجتماعی خود نوشت: «نیروی دریایی آمریکا مانع تردد هر کشتی به داخل یا خارج از تنگهٔ هرمز خواهد شد. هر کشتی که به ایران عوارض عبور پرداخته باشد، توقیف خواهد شد. مینهای ایران را هم پاکسازی میکنیم.» او هشدار داد: «ایران قول داده بود تنگه را باز کند، اما عمداً به قولش عمل نمیکند. بهتر است سریعاً این آبراه بینالمللی را باز کند!»
در پاسخ، محسن رضایی، مشاور نظامی رهبر معظم ایران، گفت ایران «جایی نیست که با یک پست و تخیلات بشود محاصرهاش کرد». او افزود آمریکا پیش از این در خلیج فارس «شکستی تاریخی» خورده و این محاصره دریایی نیز «محکوم به شکست» است؛ نیروهای مسلح ایران اجازهٔ چنین محاصرهای را نخواهند داد.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 