پس از میانجیگریِ مستقیم ترامپ، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، میگوید: خوب، «اجازه» میدهم رژهٔ میدان سرخ برگزار شود
نویسنده: مشاهدهگر نتلیو چیچیا
ترجمه مجله جنوب جهانی
این روزها بر سر آتشبس در ایام «روز پیروزی»، مناقشه میان روسیه و اوکراین بالا گرفته است.
هشتم ماه مه (۱۸ اردیبهشت)، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شخصاً وارد میدان شد و گفت که روسیه و اوکراین به مدت سه روز – از ۹ تا ۱۱ مه – آتشبس خواهند کرد و در این مدت، تبادل زندانیان انجام خواهد شد. او افزود: «مراسم روز پیروزی» شامل حال اوکراین هم میشود، چراکه اوکراین نیز از شرکتکنندگان مهم در جنگ جهانی دوم بوده است.
به گزارش رسانهٔ اوکراینی «کیف ایندیپندنت»، پس از آن، روسیه با پیشنهاد آتشبس ترامپ موافقت کرد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، با صدور فرمان ریاستجمهوری، «اجازه» داد روسیه رژهٔ «روز پیروزی» را در مسکو برگزار کند و متعهد شد در آن مدت دست به حمله نزند.
«با خرسندی اعلام میکنم که روسیه و اوکراین به مدت سه روز (۹، ۱۰ و ۱۱ مه) آتشبس خواهند کرد.» ترامپ در شبکهٔ اجتماعی خود نوشت: «روسیه روز پیروزی را جشن میگیرد و اوکراین نیز جشن میگیرد، چون اوکراین هم بخش مهمی از جنگ جهانی دوم است.»
به گفتهٔ ترامپ، این آتشبس شامل توقف همهٔ عملیاتهای نظامی و تبادلِ هزار اسیر از هر طرف خواهد بود.
به گفتهٔ خودش، این پیشنهاد آتشبس را «شخصاً» مطرح کرده است: «از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور، که با آن موافقت کردند، بسیار سپاسگزارم.» او افزود مذاکرات برای پایان دادن به این «بزرگترین درگیری از زمان جنگ جهانی دوم» همچنان ادامه دارد و طرفها هر روز به سوی هدف پیش میروند.
گزارش میگوید این اعلامیه در آستانهٔ جشنهای «روز پیروزی» روسیه و در شرایط تشدید تنش میان روسیه و اوکراین منتشر شده است.
پیش از این، روسیه اعلام کرده بود به مناسبت «روز پیروزی»، به مدت دو روز (۸ و ۹ مه) آتشبس موقت برقرار میکند. زلنسکی نیز در ادامه گفت اوکراین از نیمهشب ۶ مه آتشبس را زودتر آغاز خواهد کرد. در مسئلهٔ آتشبس، هر دو طرف دست به آزمون و خطا میزدند.
ششم مه، اوکراین ادعا کرد که تا ساعت ۱۰ همان روز، روسیه مجموعاً ۱٬۸۲۰ بار آتشبس را نقض کرده است. قابل ذکر است که زلنسکی اخیراً چند بار تهدید کرد که ممکن است پهپادهای اوکراینی در مراسم رژهٔ روز پیروزی روسیه ظاهر شوند.
پس از اعلام پیشنهاد آتشبس از سوی ترامپ در ۸ مه، زلنسکی تأیید کرد که تیمش درخواستِ آتشبس سهروزه و تبادل اسرا را دریافت کرده و اوکراین خود را برای تبادل آماده میکند و بر «اصل برابری» پای میفشارد و اولویت را به بازگرداندن اسرا میدهد، نه به حمله به مسکو.
او گفت: «میدان سرخ برای ما از جان اسیران اوکراینی مهمتر نیست؛ آنها میتوانند به خانه بازگردند.»
همان روز، یوری اوشاکوف، دستیار رئیسجمهور روسیه، اعلام کرد روسیه با پیشنهاد ترامپ برای آتشبس ۹ تا ۱۱ مه و تبادل هزار اسیر از هر طرف موافقت کرده است. به گفتهٔ او، این پیشنهاد بر پایهٔ تماس اخیر میان رئیسجمهوران روسیه و آمریکا شکل گرفته؛ در آن تماس، «دو رهبر به ویژه بر روابط همپیمانی دو کشور در جنگ جهانی دوم تأکید کردند و دربارهٔ احتمال آتشبس در طول جشنهای روز پیروزی گفتوگو نمودند».
زلنسکی سپس با صدور فرمان ریاستجمهوری اوکراین، گفت «اجازه» میدهد روسیه رژهٔ روز پیروزی را در مسکو برگزار کند.
«در طول برگزاری رژه (از ساعت ۱۰ صبح به وقت کیف)، ناحیهٔ میدان سرخ در محدودهٔ استفاده از سلاح اوکراین قرار نخواهد گرفت.» در این فرمان، مختصات دقیق میدان سرخ در مسکو نیز فهرست شده است. اما این بیانیه به توقف حملات در سایر نقاط روسیه اشارهای ندارد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، از اعلامیهٔ زلنسکی ابراز ناخرسندی کرد و گفت: «هر کسی که بخواهد ارزش روز پیروزی را ناچیز بشمارد، روزگار خوشی نخواهد داشت. این مشکل و مسئلهٔ خودشان است. ما به اجازهٔ هیچ کسی نیاز نداریم.»
توضیح تصویر: زلنسکی در فرمان خود، مختصات دقیق میدان سرخ را فهرست کرده است.
پسکوف پیشتر اعلام کرده بود که رژهٔ روز پیروزی در ۹ مه – روز پیروزی در جنگ بزرگ میهنی – طبق برنامه برگزار میشود، هرچند اندازهٔ آن کاهش خواهد یافت. او همچنین گفت که چندین رهبر خارجی حضور خود را در رژهٔ میدان سرخ مسکو تأیید کردهاند.
از زمان آغاز عملیات ویژهٔ نظامی روسیه، اندازهٔ رژهٔ میدان سرخ اغلب کاهش یافته است.
در ۲۸ آوریل، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که گردانهای تجهیزات نظامی در رژهٔ روز پیروزی مسکو که ۹ مه برگزار میشود، شرکت نخواهند کرد.
پسکوف گفت که در این رژه، تجهیزات نظامی به نمایش درنمیآید و بخشی از دلیل آن به «فعالیتهای تروریستی» اوکراین مربوط است. او توضیح داد: «در این فضای تهدید تروریستی، البته باید همهٔ اقدامات برای کاهش ریسک تا حد ممکن انجام شود. رژه برگزار خواهد شد. اما باید توجه داشته باشیم که سال گذشته (۲۰۲۵) رژه به مناسبت سالگرد هشتادم (۸۰ سالگی) برگزار شد.»