نوشته: آلن مکلئود
منتشرشده در مانتلی ریویو
خاویر میلی در اوایل ماه جاری حضور ویژهای در کنفرانس اقدام سیاسی محافظهکاران (CPAC) داشت. رئیسجمهور آرژانتین به ایلان ماسک یک ارهبرقی سفارشی هدیه داد؛ ابزاری که ماسک وعده داده است از آن برای کاهش حداکثری هزینههای عمومی در جایگاه جدید خود به عنوان رهبر دوفاکتوی «وزارت کارآمدی دولت» (DOGE) استفاده کند.
ماسک و میلی در ماههای اخیر به متحدانی نزدیک بدل شدهاند؛ چرا که ماسک آشکارا تحت تأثیر سیاستهای آنارکو-کاپیتالیستی میلی و قلعوقمع گستردهٔ برنامههای دولتی و انحلال وزارتخانهها توسط او قرار گرفته است. اگر ماسک حقیقتاً آرژانتینِ میلی را الهامبخش مأموریت خود در «دوج» قرار داده باشد، این امر نویدبخش آیندهای بسیار تیره برای ایالات متحده است. حکمرانی میلی به فقر تودهای مردم آرژانتین، ثروتاندوزی نخبگان کشور و گسترش وسیع یک پلیسمقتدرِ نوظهور منجر شده است. بسیاری از مردم آرژانتین با نگرانی ناظر بر اوضاع هستند و میان تاکتیکهای میلی و طرحهای دولت ترامپ-ماسک، شباهتهای مستقیمی میبینند.
شوکدرمانی اقتصادی
میلی در کنفرانس CPAC، که نافذترین گردهمایی راستگرایان در طول سال محسوب میشود، در کنار ماسک بر صحنه حاضر شد. ماسک در حالی که حزب دموکرات را به «خیانت» متهم میکرد، ارهبرقی براقی را که شعار میلی، «زنده باد آزادی، لعنتی!» (¡Viva la Libertad, Carajo!) بر آن نقش بسته بود، بالای سر برد و در میان تشویق جمعیت فریاد زد: «این ارهبرقیِ بوروکراسی است! ارهبرقی!»
میلی این ابزار را به نماد حکمرانی خود و تمایلش برای کاهش شالودهشکنانهٔ هزینههای دولتی و حذف کامل وزارتخانهها، در راستای ایدئولوژی لیبرتارین خود، بدل کرده است. ماسک که مدتهاست از هواداران اوست، پس از پیروزی میلی در انتخابات نوامبر ۲۰۲۳ در توییتی نوشت: «شکوفایی در انتظار آرژانتین است». چند ماه بعد، این دو بهصورت حضوری ملاقات کردند و ماسک اعلام کرد: «من سرمایهگذاری در آرژانتین را توصیه میکنم.»
جودور جالیت، روزنامهنگار و پژوهشگر آرژانتینی، در گفتگو با «مینتپرس» اظهار داشت: «بین میلی و ماسک از نظر ایدئولوژیک قرابت وجود دارد. هر دو حامی کوچکسازی دولت هستند، اما با انگیزههای متفاوت. برای میلی، این یک جهاد برای ساماندهی به اقتصاد کلان است؛ اما برای ماسک، حرکتی جهت قبضهٔ قدرت است. او میکوشد رقبای بالقوه را در بدنهٔ دولت حذف کند. با این حال، انگیزهٔ میلی برای کوچکسازی دولت، اقتصادی است.»
این واقعیت که ماسک — مسئول اجرای پروژهٔ عظیم کاهش هزینههای دولت — چنین الهامی از میلی میگیرد، باید موجب نگرانی تمامی آمریکاییها باشد. میلی در مدت اندکی بیش از یک سال صدارت، حقیقتاً با ارهبرقی به جان جامعهٔ آرژانتین افتاده است؛ او ۱۳ وزارتخانه را تعطیل و ۳۰ هزار کارمند بخش عمومی را اخراج کرده که معادل حدود ۱۰ درصد از نیروی کار فدرال است. این حذفیات شامل وزارتخانههای حملونقل، آموزش، امور عمومی، فرهنگ، توسعهٔ اجتماعی، علم و فناوری و وزارت کار و تأمین اجتماعی میشود. او پیشتر اعلام کرده بود: «من موشی هستم که دولت را از درون ویران میکند.»
جالیت خاطرنشان کرد: «بسیاری از سیاستهایی که او اجرا کرد، عملاً به مثابه «دکترین شوک» بود.» میلی بلافاصله پس از تصدی ریاستجمهوری، کنترل اجارهبها را لغو کرد که منجر به افزایش ۱۳۵ درصدی هزینهٔ مسکن در بوئنوسآیرس ظرف یک سال شد. نظارت بر قیمت کالاهای اساسی نیز ملغی گشت و در نتیجه، مواد غذایی برای میلیونها نفر غیرقابلدسترس شد؛ تا جایی که اکنون بسیاری ناچار به زبالهگردی در خیابانها هستند. تعرفههای خدمات عمومی نیز سر به فلک کشیده است: برای نمونه، هزینههای گاز مصرفی و گرمایشی بین دسامبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۴ رشدی ۷۱۵ درصدی داشته است.
نتیجهٔ این اقدامات، فلاکت تودهای بوده است. نرخ فقر به ۵۳ درصد جمعیت رسیده که در دهههای اخیر بیسابقه است. قوانین جدیدِ حامی کسبوکار که هماکنون در حال بررسی است، ساعت کاری را از ۸ به ۱۲ ساعت افزایش داده و به شرکتها اجازه میدهد به جای پول نقد، دستمزد کارگران را با بنهایی پرداخت کنند که تنها در فروشگاههای خاصی قابل استفاده است.
میلی و حامیانش استدلال میکنند که این شوکدرمانی، دارویی تلخ اما ضروری برای درمان مشکلات اقتصادی دیرینهٔ کشور است. با این حال، این سیاستها به صنعتزدایی و فرار مغزها منجر شده است؛ چرا که صاحبان مهارت و تخصص، در اولین فرصت کشور را ترک کردهاند.
نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که ۷۲ درصد از مردم آرژانتین معتقدند وضعیتشان در دوران میلی بدتر شده است. با این حال، رئیسجمهور توانسته است نرخ محبوبیت خود را بالای ۴۰ درصد حفظ کند. خاویر گومز، فعال رسانهای و تحلیلگر سیاسی آرژانتینی، به مینتپرس گفت: «وضعیت پیچیده است؛ زیرا کسانی که به او رأی دادهاند میگویند این بحرانها بخشی از نقشهٔ رئیسجمهور است. تصور رایج میان هواداران او این است که ما باید ابتدا رنج بکشیم تا بدهیهای دولتهای قبلی را بپردازیم. بنابراین، هر اقدام اشتباه، احمقانه یا فقرزایی که انجام دهد، از نظر آنها پذیرفتنی است.»
در حالی که هزینههای اجتماعی تا مغز استخوان سلاخی شده، بودجهٔ نیروهای امنیتی کشور به شدت افزایش یافته است. بودجهٔ پلیس، نهادهای جاسوسی و ارتش — یعنی همان گروههایی که با هرگونه چالش علیه حاکمیت میلی مقابله خواهند کرد — بیش از سه برابر شده است. او همچنین پیشنهاد فروش زندانهای فعلی و احداث ابَرزندانهایی با ظرفیت ۶ هزار نفر را مطرح کرده است.
آشوب در واشینگتن
ماسک در نقش خود در «دوج»، رویکردی نه چندان متفاوت با میلی در پیش گرفته است. در اوایل ماه جاری، این میلیاردر متولد آفریقای جنوبی ایمیلی جمعی به تمامی کارمندان فدرال فرستاد و از آنها خواست خلاصهای از وظایف انجامشدهٔ خود در هفتهٔ گذشته را گزارش کنند. ماسک اعلام کرد: «عدم پاسخگویی به منزلهٔ استعفا تلقی خواهد شد.» به گفتهٔ منابع آگاه، این پاسخها به یک سیستم هوش مصنوعی تغذیه میشوند تا «ضرورت وجودی آن شغل» تعیین گردد.
منطق ماسک این است که هزاران کارمند فدرال یا فوت شدهاند یا وجود خارجی ندارند اما همچنان حقوق میگیرند، و بسیاری دیگر نیز مشغول کارهای بیفایدهٔ اجتماعی هستند و صرفاً به عنوان سهمیههای تنوعگرایی (DEI) جهت پیشبرد برنامههای «ووک» (Woke) استخدام شدهاند. در ژانویه، دولت جدید پرداختها به آژانس توسعهٔ بینالمللی ایالات متحده (USAID) را به این دلیل که — به تعبیر ماسک — «لانهٔ افعی مارکسیستهای رادیکال و متنفر از آمریکا» است، متوقف کرد. در این فرآیند، شبکهای تحت حمایت واشینگتن شامل بیش از ۶ هزار روزنامهنگار در سراسر جهان فاش شد که برای ترویج پروپاگاندای آمریکا مبالغی دریافت میکردند.
ایمیل ماسک که در آن از ارزیابی مجدد مشاغل توسط هوش مصنوعی سخن گفته بود، موجب هراس گسترده و شورش در سایر قوای دولتی شد. رؤسای وزارت دادگستری، افبیآی، وزارت خارجه، پنتاگون، وزارت انرژی، وزارت امنیت داخلی و دفتر مدیریت اطلاعات ملی، همگی به کارکنان خود دستور دادند که به این ایمیل پاسخ ندهند.
با این حال، پرزیدنت ترامپ این شورش را در نطفه خفه کرد. او ضمن حمایت از منطق ماسک گفت: «به نظرم عالی بود. ما افرادی داریم که سر کار نمیآیند و کسی هم نمیداند اصلاً برای دولت کار میکنند یا نه.» ترامپ بعداً در تلویزیون زنده و در برابر کابینهاش تاکید کرد که اگر کسی از مدیریت ماسک ناراضی باشد، از دولت «اخراج» خواهد شد. ماسک نیز ایمیل دومی فرستاد و به کارکنان فدرال «فرصتی دوباره» داد تا ضرورت شغل خود را توجیه کنند.
شیادان کریپتو
میلی و ماسک در راستای ایدئولوژیهای آنارکو-کاپیتالیستی خود، حامیان سرسخت ارزهای دیجیتال هستند؛ اشتیاقی که هر دو را به دردسر انداخته است. در روز ولنتاین، میلی ارز دیجیتال جدیداً تأسیسشدهٔ $LIBRA را تبلیغ کرد و مدعی شد ابزاری برای تحریک رشد اقتصادی از طریق سرمایهگذاری در کسبوکارهای کوچک است. در پی این حمایت، ارزش این ارز از کسری از سنت به ۵.۲ دلار رسید و بنیانگذاران آن دهها میلیون دلار سود بردند. اما ساعاتی بعد، میلی تمام پستهای مربوطه را حذف کرد و قیمت ارز سقوط کرد که منجر به نابودی بیش از ۲۵۰ میلیون دلار از ثروت سرمایهگذاران شد؛ رویدادی که تمامی نشانههای یک کلاهبرداری «راگ پول» (Rug Pull) کلاسیک را داشت.
ماسک نیز به طور مداوم ارزهای دیجیتال، بهویژه «دوجکوین» را تبلیغ کرده است. منتقدان این اقدامات را دستکاری در بازار میدانند. اگرچه شکایتی علیه او به اتهام تقلب در قیمت مطرح شد، اما به دلیل عدم نظارت قانونی بر ارزهای دیجیتال همانند سهام، این پرونده به نتیجه نرسید. با این حال، تصادفی نیست که ماسک مخفف DOGE را برای وزارتخانهٔ جدید خود انتخاب کرده است.
برای من گریه کن، آرژانتین
در عرصهٔ بینالمللی، چرخش سیاستی میلی کمتر از اقدامات داخلیاش تکاندهنده نبوده است. آرژانتین دعوت رسمی برای پیوستن به بلوک اقتصادی بریکس را دریافت کرده بود، اما میلی با ادعای اینکه هرگز با کشورهای «کمونیست» مانند چین یا برزیل معامله نخواهد کرد، این پیشنهاد را رد کرد. او تاکید کرد: «ترازبندی ژئوپلیتیک ما با ایالات متحده و اسرائیل است.»
تعهد به خدمت به منافع واشینگتن، بنمایهٔ ثابت ریاستجمهوری او بوده است. وی با دعوت از فرماندهان ارشد نظامی آمریکا و خرید تجهیزات جنگی از این کشور، ساخت یک پایگاه دریایی آمریکایی در منتهیالیه جنوب آرژانتین را آغاز کرده است؛ پایگاهی که به واشینگتن اجازه میدهد بر منطقهٔ قطب جنوب و ترافیک دریایی «کیپ هورن» نظارت و کنترل داشته باشد. همچنین، او با امضای قراردادی، آموزش سرویسهای اطلاعاتی و امنیتی آرژانتین را به سیا (CIA) سپرد.
برخلاف اکثر کشورهای آمریکای لاتین، آرژانتین تحت رهبری میلی به حامی صریح اوکراین بدل شد؛ هرچند با تغییر موضع دولت ترامپ در قبال اوکراین، میلی نیز بلافاصله تغییر جهت داد و در رایگیریهای مجمع عمومی سازمان ملل ممتنع رای داد. او همچنین در اقدامی بیسابقه در آمریکای لاتین، حماس را در فهرست گروههای تروریستی قرار داد و با سفر به قدس، وعده داد سفارت آرژانتین را به این شهر منتقل کند؛ اقدامی که از منظر حقوق بینالملل غیرقانونی تلقی میشود.
بنابراین، اگر اقدامات میلی در آرژانتین حقیقتاً الگوی ماسک باشد، آمریکاییها باید عمیقاً نگران باشند. سلاخی ناشیانهٔ دولت و خدمات اجتماعی توسط او، بذر آشوب، فقر و بیثباتی را در آرژانتین کاشته است؛ هرچند این سیاستها طبقهٔ فرادست جامعه را ثروتمندتر کرده است. قطعوبریدهای بیمحابای ماسک شباهت خیرهکنندهای به رویکرد میلی دارد و مردم آرژانتین با حسی از «دژاوو» نظارهگر حرکات ماسک هستند؛ آنها قبلاً پایان این بازی را دیدهاند.
مجله جنوب جهانی-بررسی مسائل جنوب جهانی – سال بیستم 