به گزارشها، مقامات پنتاگون به کنگره اعتراف کردهاند که هیچ نشانهای مبنی بر اینکه ایران قصد حمله پیشگیرانه علیه ایالات متحده را داشته باشد، وجود ندارد.
ران ژائویو
گوانچای چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
در حالی که دولت ترامپ با تیغ تیز تحریم و تهدید نظامی علیه ایران «چاقو تیز میکند»، با قطعیت تمام مدعی است که حمله گسترده و مرگبار به این کشور اسلامی، صرفاً برای دفع «تهدیدی آشکار و قریبالوقوع» صورت گرفته است. آیا این استدلال، قابل باور است؟
روز شنبه، اول مارس، خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که در جلسهای غیرعلنی با کارکنان کنگره، مقامات دولت ترامپ به صراحت اقرار کردند هیچ اطلاعاتی مبنی بر «برنامهریزی ایران برای حمله پیشدستانه به نیروهای آمریکایی» در دست نیست. پایگاه خبری «پلیتیکو» نیز در همان روز تأیید کرد که دولت ترامپ هیچ مدرکی دال بر وجود چنین طرحی ارائه نکرده است.
مقامات دولت ترامپ مدعیاند که آمریکا و اسرائیل در آخرین روزهای فوریه، بزرگترین حمله نظامی چند دهه اخیر را علیه ایران اجرا کردند که در پی آن، آیتالله علی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، به شهادت رسید، ناوگان دریایی ایران غرق شد و تاکنون بیش از هزار هدف مورد اصابت قرار گرفته است.
با این همه، در حالی که این مقامات «پیروزیهای نظامی» خود را به رخ میکشند، به نظر میرسد استدلال اصلی مقامات ارشد دولت برای توجیه این جنگ، اساساً فرو میریزد.
آنها تنها یک روز پیش از این، به خبرنگاران گفته بودند که تصمیم ترامپ به حمله، بخشی به این دلیل بوده که نشانههایی از احتمال «حمله پیشدستانه» ایران علیه نیروهای آمریکایی در منطقه مشاهده شده است. یکی از مقامات مدعی شده بود: «ترامپ قصد ندارد دست روی دست بگذارد و شاهد حمله به نیروهای آمریکایی در این منطقه باشد.»
«پلیتیکو» در این باره مینویسد: در شرایطی که خاورمیانه شاهد بزرگترین تجمع نظامی دهههای اخیر است، کاخ سفید هنوز به طور رسمی به افکار عمومی یا کنگره توضیح نداده است که چه تهدیدی باعث شده تا چنین حملهای صورت گیرد که میتواند موازنه منطقهای را بر هم زند و آمریکا را به جنگ دیگری در خاورمیانه کشاند.
پنتاگون در برابر فشارها کم میآورد
به گزارشها، سخنگوی کاخ سفید، دیلن جانسون، اعلام کرد که مقامات پنتاگون روز شنبه، اول مارس، در جلسهای بیش از نود دقیقهای، نمایندگان کمیتههای امنیت ملی مجلس نمایندگان و سنا از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه را در جریان حملات آمریکا علیه ایران قرار دادهاند.
رویترز به نقل از دو منبع ناشناس آورده است که در این جلسه، مقامات دولت همچنان بر این باور بودند که موشکهای بالستیک ایران و «نیروهای نیابتی» آن در منطقه، «تهدیدی آشکار» برای منافع آمریکا محسوب میشوند، اما هیچ اطلاعاتی دال بر طرحریزی ایران برای حمله اولیه به نیروهای آمریکایی وجود ندارد.
«پلیتیکو» به نقل از چهار نفر دیگر که مستقیماً از محتوای این جلسه مطلع بودند، گزارش داد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، پیت هگست، وزیر دفاع، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، و جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی (سیا)، روز دوشنبه، سوم مارس، وضعیت ایران را به نمایندگان مجلس گزارش خواهند داد. دو منبع دیگر نیز افزودند که آنها با سناتورهای فدرال نیز دیدار خواهند کرد.
ترامپ در همان روز شنبه، از طریق ویدیویی در شبکههای اجتماعی و مصاحبههای متعدد با رسانهها، به دفاع علنی از حملات گسترده نظامی علیه ایران پرداخت.
وی اعلام کرد که عملیات نظامی علیه «قدرت بزرگی» چون ایران ممکن است تا چهار هفته به طول انجامد و هشدار داد که احتمال تلفات بیشتر نیروهای آمریکایی وجود دارد. دلیل این حمله را «بسیار ساده» دانست: ایران حاضر به توقف تحقیقات هستهای و کنار گذاشتن سلاحهای اتمی نیست. این ادعا البته با مواضع پیشین ایران در تناقض آشکار است. ترامپ همچنان بر طبل «سرنگونی حکومت» ایران میکوبد.
انتقاد دموکراتها: جنگی «انتخابی»
با این حال، با افزایش تردیدها نسبت به توجیهات دولت ترامپ — بهویژه پس از حملات تلافیجویانه ایران که نخستین تلفات نظامیان آمریکایی را به همراه داشت — صدای مخالفان بلندتر شده است.
دموکراتها، ترامپ را به راهاندازی «جنگی انتخابی» متهم کرده و دلایل او برای کنار گذاشتن مذاکرات صلح را زیر سؤال بردهاند.
مارک وارنر، سناتور دموکرات از ایالت ویرجینیا و نایب رئیس کمیته اطلاعات سنا، که هفته گذشته در جلسات توجیهی دولت شرکت داشت، در گفتوگو با سیانان تأکید کرد هیچ اطلاعاتی دال بر حمله «پیشدستانه» قریبالوقوع ایران علیه آمریکا مشاهده نکرده است.
ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات از کنتیکت و عضو کمیته نیروهای مسلح سنا، معتقد است که ایران و «نیروهای نیابتی» آن، پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه را با خطر مواجه کردهاند، اما این مخاطرات با سامانههای پدافند هوایی و موشکی موجود نیروهای آمریکایی و متحدانشان قابل مدیریت است.
وی افزود: «آنها اصلاً موشکی ندارند که به خاک آمریکا برسد، و احتمالاً سالها هم نخواهند داشت.»
حتی مدافعان ترامپ در کنگره نیز اکنون از ورود به جزئیات «طرحهای ایران» طفره میروند. مایک ترنر، نماینده جمهوریخواه از اوهایو، در مصاحبه با سیبیاس روز شنبه، صرفاً بر تکرار عبارت «تهدید آشکار» بسنده کرد و از ارائه توضیحات بیشتر خودداری نمود.
دریل کیمبال، مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات آمریکا، برآورد میکند که ایران برای غنیسازی مواد کافی ساخت سلاح، ماهها و برای بازسازی تأسیسات هستهای تخریبشده در حملات اخیر آمریکا، سالها زمان نیاز دارد.
ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا و مقام دوره جورج دابلیو بوش، معتقد است تهدید ایران «قابل کنترل» است و این جنگ را بیشتر «جنگ پیشگیرانه» تا «جنگ پیشدستانه» مینامد.
حمایت تنها یکچهارم آمریکاییها؛ ترامپ حتی «نمایش» هم نمیدهد
«پلیتیکو» خاطرنشان میکند که رویه دولت ترامپ در یافتن توجیه پس از آغاز جنگ، سابقه تاریخی اندکی دارد. همچنین عدم برگزاری هیچ نشست خبری توسط پنتاگون تا نزدیک به ۳۶ ساعت پس از حملات، مغایر با سنتهای پس از جنگ ویتنام است.
برخلاف روسای جمهور پیشین که برای اقدامات نظامی گسترده، حمایت کنگره، متحدان و افکار عمومی را جلب میکردند، ترامپ تقریباً هیچ تلاشی در این زمینه نکرده است. دولت او حتی حاضر به «نمایش» هم نشده؛ نه مانند جورج دابلیو بوش در جنگ عراق، تلاشی برای متقاعدسازی سنا برای «اختیار جنگ» کرده، و نه مانند جورج هربرت واکر بوش، برای «حمایت» سازمان ملل و شکلدهی به ائتلاف علیه اشغال کویت توسط عراق، دست به دامن مجامع بینالمللی شده است.
آندی کیم، سناتور دموکرات از نیوجرسی، در این باره میگوید: «هر تهدیدی که آنها [دولت ترامپ] ادعا میکنند، احتمالاً صرفاً واکنش ایران به تجمع نظامی بیسابقه ما در منطقه بوده است.» وی این اقدام را نمونهای از «تصمیمگیری پیش از یافتن توجیه» توسط ترامپ توصیف کرد.
در پی حملات گسترده آمریکا علیه اهداف ایرانی در بیست و هشتم فوریه که با استفاده از موشکهای کروز توماهوک انجام شد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه شماره ۸ عملیات «وعده صادق ۴» اعلام کرد که تاکنون «۵۶۰ کشته و زخمی» در میان نیروهای آمریکایی بر جای گذاشته است. همچنین در حمله موشکی ایران به امارات متحده عربی در همان تاریخ، اقامتگاهی متعلق به مقامات سیا هدف قرار گرفت که منجر به کشته شدن شش مقام ارشد این سازمان و زخمی شدن دو نفر دیگر شد.
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) اما در بیانیهای در پلتفرم ایکس اعلام کرد که تا ساعت ۹:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا در اول مارس، سه نظامی آمریکایی در عملیات «خشم حماسی» کشته و پنج نفر دیگر به شدت زخمی شدهاند.
ترامپ در پیام ویدیویی خود گفت: «متأسفانه، پیش از پایان این ماجرا، شمار تلفات آمریکاییها ممکن است افزایش یابد. ما تمام تلاش خود را برای جلوگیری از این امر به کار خواهیم گرفت. آمریکا انتقام سختی از آنها [ایران] خواهد گرفت و سختترین ضربات را بر «تروریستهایی» که علیه تمدن اعلام جنگ کردهاند، وارد خواهد آورد.»
با ورود مجدد آمریکا به باتلاق خاورمیانه، این بار با هدف قرار دادن ایران، تازهترین نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد تنها حدود یکچهارم پاسخدهندگان از جنگ ترامپ حمایت میکنند.
این نظرسنجی که روز شنبه اول مارس منتشر شد، حاکی از آن است که ۲۷ درصد از پاسخدهندگان از عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل موسوم به «خشم حماسی» حمایت میکنند. در مقابل، ۴۳ درصد مخالف این حملات بوده و ۲۹ درصد نیز اعلام عدم قطعیت کردهاند.
بیش از نیمی از جمهوریخواهان از حملات حمایت کردهاند، ۳۲ درصد مردد بوده و ۱۳ درصد مخالفند. در سوی مقابل، تنها ۷ درصد از دموکراتها از این اقدام حمایت کرده، ۷۴ درصد مخالف و ۱۹ درصد مردد هستند.