کیتلین جانستون
ترجمه مجله جنوب جهانی
رایجترین شعارِ جنگطلبانه علیه ایران این است که آنها در ژانویهٔ همان سال دهها هزار معترض را قتلعام کردهاند. اما نکتهٔ خندهدار اینجاست که هیچگاه یک عدد مشخص را تکرار نمیکنند. از آنجا که این روایت کاملاً ساختگی است، هر رقمی که دلشان بخواهد میتوانند جور کنند.
در چند ماه اخیر، در گفتوگوهای آنلاین با عذرخواهانِ امپراتوری، اعدادی به من گفته شده است: سیهزار، چهلهزار، پنجاههزار، شصتهزار، هفتادهزار، هشتادهزار، نودهزار و یکصدهزار کشته. بهراستی که انگار هر عددی که در لحظه باورپذیر به نظر برسد را به زبان میآورند. اخیراً گلن گرینوالدِ درمانده را دیدم که از یکی از طرفهای مکالمه در توییتر پرسید: «تو چطور تصمیم میگیری که بگویی ایران سیهزار معترض را کشته، یا چهلوپنجهزار، یا هفتادهزار؟ بستگی دارد روز هفته چه باشد، یا موسیقیِ کلام، یا چیز دیگری؟»
تهران تادگ (با نام کاربری TadhgHickey) نوشت: «بچهها، ما رسیدیم به هشتادهزار!»
رضا پهلوی، آن عروسکِ تغییر رژیم در ایران، در ژانویه ادعا کرد که پنجاههزار معترض توسط دولت ایران قتلعام شدهاند. یون می پارک، پروپاگاندیستِ بدنام کرهای، رقم را چهلهزار اعلام کرد. در فوریه، رئیسجمهور ترامپ گفت که سیو دوهزار نفر کشته شدهاند. تا آوریل همین رقم را به چهلوپنجهزار رساند و سپس به شصتهزار بالا برد. ماه پیش دیدم که کامرون استوارت از روزنامهٔ آسترالین رقم را تا هشتادهزار افزایش داد. در فوریه، توییتی از یک حساب پروپاگاندایی به نام پرشین جیوس (بانوی یهودی ایرانی) وایرال شد که در آن ادعا کرده بود: «تا به امروز نودهزار معترض کشته شدهاند.» در حالی که نیکلاس لیساک، اینفلوئنسر راستگرا، رقم را یکصدهزار اعلام کرد.
چند روز پیش، کسی زیر یکی از پستهای من کامنت گذاشت: «ایران بیش از چهلهزار معترض را که برای آزادی قیام کرده بودند، کشت.» و وقتی آن ادعا را رد کردم، یکی دیگر از عذرخواهانِ امپراتوری آمد و رقم را تعدیل کرد به سیهزار.
کیتلین جانستون (با نام کاربری caitoz) در تاریخ ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ نوشت: دلیل اینکه نمیتوانند روی یک رقم توافق کنند این است که همهاش دروغ است.
هیچکس انکار نمیکند که در ناآرامیهای ژانویه هزاران نفر کشته شدند؛ خود دولت ایران اعلام کرده که در درگیریهای خشونتبار، از جمله شمار زیادی از نیروهای امنیتی، ۳,۱۱۷ نفر جان باختهاند. با توجه به اینکه وزیر خزانهداری آمریکا بارها اعتراف کرده که ایالات متحده عمداً ناآرامیهای ایران را دامن زده، و با عنایت به اینکه ترامپ تأیید کرده سلاح به داخل کشور فرستاده تا معترضان را مسلح کند، و همچنین با لحاظِ این نکته که وزیر خارجهٔ پیشین ترامپ گفته «موساد» بهطور عمیقی در این «اعتراضات مسالمتآمیز» دست داشته، ناگزیر باید انتظار کشتهشدن افراد را داشت.
اما پروپاگاندیستهای جنگی نمیتوانستند به چند هزار کشته قانع باشند. آنها به چیزی تماشاییتر نیاز داشتند. چیزی پر شور و حرارت. از این رو شروع به پخش گزارشهای کممنبع از سوی افراد مبهم کردند که مدعی بودند شمار قربانیان بسیار بیشتر از ارقام اعلامشده است؛ و بعد رقمهای آن گزارشها را بیشتر هم باد کردند.
پرشین جیوس نوشت: «یکی از آتشسوزیهای متعدد در یک مجتمع صنعتی در ایران که از آن برای نگهداری اجساد استفاده میشود. طبق منابع، رژیم اکنون برای پوشاندن جنایتهای خود علیه بشریت، اجساد معترضان کشتهشده را میسوزاند. تا امروز نودهزار معترض کشته شدهاند.»
و وقتی این کار را کردند، مشخص شد که در تمام این ماجرا دروغ گفتهاند؛ چون هر کسی میتواند ببیند اعداد بسته به این که چه کسی حرف میزند و چه روحیهای دارد، همهجا پخش است. آنها یک اشتباه کلاسیک در داستاننویسی مرتکب شدند، چنانکه چند ماه پیش در یک پست وایرال در تامبلر توضیح داده شد:
«به نویسندگان داستانهای تخیلی یک توصیهٔ خیلی فوری میکنم: عدد به کار نبرید. هیچ عددی به خوانندههایتان ندهید. شمشیر چقدر سنگین است؟ خیلی. قدمت آن شهر چقدر است؟ زیاد. قلعه چقدر بزرگ است؟ عظیم. سفینهٔ فضایی چقدر سریع است؟ خیلی هم نه، دستدومی است.
«همین که یک عدد بگویید، خوانندهها میتوانند حساب و کتاب شما را چک کنند، و شما نمیتوانید بهتر از اوتیستیترین منتقدتان ریاضی انجام دهید. من تضمین میکنم. نگذارید خوانندههایتان هیچ حسابی بکنند. چیزی کی اتفاق افتاد؟ مدتی پیش. آن تفنگ چند تا گلوله شلیک میکند؟ سؤالِ تلهای است، لیزر شلیک میکند، و محکم شلیکشان میکند.
«شما برای تفریح به مردم دروغ میگویید. اگر بگذارید آنها سراغ ریاضی بروند، دروغ فرو میریزد و دیگر تفریح ندارد.»
اگر میخواهید داستان تخیلی بنویسید، مهم است که توهم را بر هم نزنید و خواننده را از دنیای خیالیای که برایش ساختهاید بیرون نیندازید. روایتِ دهها هزار معترض کشتهشده در ایران، داستانی تخیلی است، و همه کمکم از خوابِ این دروغها بیدار میشوند.