جمهوری خلق چین
ترجمه مجله جنوب جهانی
حکمرانی جهانی عادلانهتر و منصفانهتر:
اصول، پیشنهادها و اقدامات چین
دفتر اطلاعات شورای دولتی جمهوری خلق چین
ژوئن ۲۰۲۶
فهرست مندرجات
- دیباچه
- ۱. جهان امروز با چالشهای سخت و پیچیدهای روبروست
- ۲. ابتکار عمل حکمرانی جهانی، پاسخگوی چالشهای عصر ماست
- ۳. سهم چین در ارتقای حکمرانی جهانی
- ۴. هدایت مسیر دگرگونی به سوی آیندهای روشن
- ۵. حرکت گامبهگام و دستدردست یکدیگر در برههای حساس از تاریخ
- نتیجهگیری
دیباچه
حکمرانی جهانی، تلاشی مشترک و پیوسته با بهروزی تمام بشریت است و استقرار نظام حکمرانی جهانیِ عادلانه و منصفانه، چشماندازی همگانی است که مردم سراسر جهان دیرزمانی است در پی آنند.
بیش از ۸۰ سال پیش، سازمان ملل متحد به عنوان بستری چندجانبه بنیان نهاده شد تا کشورها از طریق گفتگو و رایزنی به امور بینالمللی بپردازند. این سازمان قواعدی بینالمللی را پایهگذاری کرد که مقوم حاکمیت قانون بود و بدینسان، فصلی نو را در حکمرانی جهانی گشود. پس از جنگ سرد، چندقطبیشدن و جهانیشدن اقتصاد شتاب گرفت و مفهوم حکمرانی جهانیِ مبتنی بر هماهنگی و همکاری، به طور گسترده مورد تایید قرار گرفت. با این حال، در دوران اخیر، یکجانبهگرایی، حمایتگرایی افراطی و سلطهجویی به شکلی مهارناپذیر تسری یافته، در حالی که گسستها و چالشها در حوزههای صلح، توسعه، امنیت و اعتماد همچنان رو به گسترش است. از این رو، اصلاح و بهبود حکمرانی جهانی برای رفع این چالشها و سپردن نقشی محوری به سازمان ملل متحد، به موضوعی حیاتی برای آینده بشریت بدل شده است.
چین همواره مشارکتکنندهای فعال، یاریرسانی مداوم و سازندهای پایدار در عرصه حکمرانی جهانی بوده است. در عصر جدید، رئیسجمهور شی جینپینگ چشمانداز ساخت «جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت» را مطرح کرد. او در مسیر ارتقای نظام حکمرانی جهانی که ویژگی آن رایزنی گسترده و مشارکت همگانی برای منافع مشترک است، خواهان چندجانبهگرایی راستین جهت پرورش جهانی چندقطبی، برابر و نظاممند، و نیز جهانیشدنِ اقتصادیِ همهشمول و سودمند برای همگان شده است. در سال ۲۰۲۵، در برههای سرنوشتساز از تاریخ که هشتادمین سالگرد پیروزی در جنگ جهانی علیه فاشیسم و تاسیس سازمان ملل متحد بود، رئیسجمهور شی ابتکار عمل جدیدی را تحت عنوان «ابتکار عمل حکمرانی جهانی» (GGI) پیشنهاد کرد.
هدف این ابتکار عمل، ارائه راهکاری چینی برای دو پرسش مبرم این عصر است: چه نوع نظام حکمرانی جهانی باید مستقر شود، و چگونه میتوان حکمرانی جهانی را اصلاح کرد و بهبود بخشید. این طرح بلافاصله پس از معرفی، از سوی نزدیک به ۱۶۰ کشور و سازمان بینالمللی مورد حمایت قرار گرفت و بیش از ۶۰ کشور به «گروه دوستان حکمرانی جهانی» پیوستند. جامعه بینالمللی بر این باور است که این ابتکار عمل پیامی روشن را مخابره میکند: پاسداشت چندجانبهگرایی، اتحاد نیروها و پیگیری آیندهای منصفانه. ابتکار عمل حکمرانی جهانی با روند رو به رشد دموکراتیکشدن روابط بینالملل همسو است و اعتماد بینالمللی را در ممارست چندجانبهگرایی تقویت میکند. این طرح نقشهراهی شفاف و عملی برای بهبود حکمرانی جهانی ارائه میدهد و ثباتی ارزشمند و انرژی مثبتی را به جهانی متلاطم تزریق میکند.
چین این ابتکار عمل را برای شتاببخشی به ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر پیشنهاد کرده است. پاسداشت قاطعانه اقتدار و جایگاه سازمان ملل متحد، مبنای اجرای موثر این ابتکار عمل است. موفقیت این طرح همچنین منوط به مسئولیتپذیری کشورهای بزرگ و اتحاد و همکاری تمامی ملتها برای رفع کمبودها در حوزههای صلح و توسعه خواهد بود. همه کشورها باید استوارانه از نظام بینالملل با محوریت سازمان ملل متحد پاسداری کنند، از نظم بینالمللی مبتنی بر حقوق بینالملل صیانت نمایند و هنجارهای بنیادین حاکم بر روابط بینالملل را که متکی بر اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد است ارج نهند، نه آنکه به دنبال چرخاختراع مجدد باشند.
دولت چین این سند راهبردی (کتاب سفید) را منتشر میکند تا اصول، پیشنهادها و اقدامات چین را در حوزه حکمرانی جهانی معرفی نماید، اجماعی گستردهتر در جامعه بینالمللی پدید آورد، پاسخهایی کارآمدتر به چالشهای جهانی را تضمین کند و نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتری را بنا نهد.
۱. جهان امروز با چالشهای سخت و پیچیدهای روبروست
جهان ما وارد عصری شده است که مشخصه آن دگرگونیهای ژرف در مقیاسی است که در یک قرن گذشته دیده نشده است. تلاش برای دستیابی به صلح و توسعه همچنان چالشی سترگ است. نظام بینالملل که پس از جنگ جهانی دوم مستقر شد، بر اثر بحرانهای متعدد به شدت مختل گشته و حکمرانی جهانی را بر سر دوراهی حساسی قرار داده است. پیشرفت، امری حیاتی است؛ چرا که ایستایی و عدم حرکت به جلو، خطر عقبماندگی را به همراه دارد. اکنون، بیش از هر زمان دیگری، جهان نیازمند احیای چندجانبهگرایی، پاسداشت حاکمیت قانون و تضمین حکمرانی کارآمدتر است.
۱. چالشهای فزاینده، حکمرانی کارآمدتری را میطلبند
در حال حاضر، چشمانداز بینالمللی دستخوش دگرگونیهای ژرفی در مقیاسی بیسابقه است و تلاطمها و ناآرامیها با شدت و وضوح بیشتری نمایان شدهاند. منازعات سیاسی و اقتصادی در سراسر جهان رو به وخامت است و تضادهای ریشهدار را آشکار میسازد، در حالی که رویدادهای «قوی سیاه» (بحرانهای پیشبینینشده) و «کرگدن خاکستری» (تهدیدهای آشکار اما نادیدهگرفتهشده) پیاپی پدیدار میشوند. سفینه تمدن بشری وارد آبهای خطرناکی شده که آکنده از صخرههای پنهان و طوفانهای سهمگین است.
تنشهای ژئوپلیتیک رو به شدت است و در چندین منطقه درگیریهای مسلحانه شعلهور گشته است. بحران اوکراین وارد پنجمین سال خود شده، خصومتها در خاورمیانه سرریز و گسترده شده و چندین مسئله و کانون بحران همچنان لاینحل باقی مانده است. شاخص صلح جهانی به روند نزولی خود ادامه میدهد: در سال ۲۰۲۵، شمار درگیریهای مسلحانه به بالاترین میزان خود پس از جنگ جهانی دوم رسید و بیش از ۵۰ کشور به طور مستقیم درگیر منازعه یا جنگ شدند. هزینههای نظامی جهانی جهش یافته، نظامیگری دوباره سر برآورده و تسلیحات هستهای و «اشتراکگذاری هستهای» همچنان تهدیدی جدی به شمار میروند و امنیت بینالمللی را در وضعیتی مخاطرهآمیز قرار دادهاند.
تکهتکهشدن اقتصاد جهانی رو به وخامت است و به شکلی محسوس مانع توسعه میشود. جهانیشدن اقتصاد با بادهای موافق شدیدی روبروست؛ چرا که برخی کشورها با ایجاد موانع و حصارها، پیگیری سیاست گسست روابط اقتصادی (دیکاپلینگ)، گسستن زنجیرههای تامین صنعتی و اعمال تعرفههای یکجانبه، نظم اقتصادی جهان را مختل میکنند. پیشرفت کلی در اجرای دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد برای توسعه پایدار بسیار عقب مانده است، به طوری که نزدیک به ۸۰ درصد از اهداف قابل ارزیابی، پیشرفتی کند داشته یا حتی روند معکوس به خود گرفتهاند. بیش از ۸۳۰ میلیون نفر در سراسر جهان همچنان در فقر مطلق زندگی میکنند، در حالی که ۲.۳ میلیارد نفر از ناامنی غذایی رنج میبرند و شکاف شمال-جنوب و گسست ثروت رو به گسترش است.
چالشهای نوین با سرعتی بالا پدید میآیند و بحرانهای متعدد در یکدیگر تنیده و انباشته میشوند. گذار به آیندهای مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی با دشواریهای فراوانی همراه است، شکاف دیجیتال عمیقتر میشود و سوءاستفاده از هوش مصنوعی خطرات امنیتی جدیدی را پدید میآورد. چالشهای پیشروی امنیت غذایی و انرژی نیز شدت یافته و تهدیدات امنیتی غیرسنتی مانند تروریسم، حملات سایبری، جرایم فراملی و مخاطرات زیستی رو به افزایش است. مسائلی که جامعه بشری باید به طور جمعی به آنها بپردازد، به فزایندهای پیچیده و متنوع میشوند.
کائنات تنها یک زمین دارد که خانه مشترک تمام بشریت است. کشورها به طور جداگانه سوار بر ۱۹۰ قایق کوچک نیستند، بلکه همگی سرنشین یک کشتی غولپیکر با سرنوشتی مشترک هستند. تنها با همکاری یکدیگر و حمایت از هم میتوانیم از طوفانهای چالشهای جهانی عبور کرده و به سوی آیندهای روشنتر بادبان بکشیم.
۲. قانون جنگل به شدت حاکمیت قانون در عرصه بینالملل را تضعیف میکند
سازمان ملل متحد که بر ویرانههای دو جنگ جهانی بنا شد، مأمنی برای صلح و توسعه است و منشور آن، سنگبنای نهادیِ حکمرانی جهانی را پایهگذاری کرد. تاریخ تنها میتواند رو به جلو حرکت کند، نه به عقب؛ ما باید از خونریزیها و آتش جنگهای گذشته درس بگیریم و به هر قیمتی از بازگشت به قانون جنگل جلوگیری کنیم.
یکجانبهگرایی و سلطهجویی جز زیانهای ناگوار حاصلی ندارد و آشکارا حقوق بینالملل و هنجارهای بنیادین حاکم بر روابط بینالملل را پایمال میکند. برخی کشورها با زورگویی به کشورهای کوچک و ضعیف و بهکارگیری گستاخانه قدرت علیه کشورهای دارای حاکمیت، نشان دادهاند که منافع ملی خود را بر هر چیز دیگری مقدم میشمارند و با اعمال استانداردهای دوگانه، عدالت بینالمللی را فدای منافع خودخواهانه خود میکنند. این ملتها با باندبازی، گروهها و بلوکهای انحصاری تشکیل میدهند و به تفرقه و تقابل دامن میزنند و امروز در قرن بیست و یکم، همانند قرون گذشته، در پی ایجاد مناطق تحت نفوذ خود هستند. آنها با این اقدامات به منشأ اصلی ناآرامیهای جهانی بدل شدهاند.
صنایع ضدجهانیشدن و حمایتگرایی در حال افزایش است، در حالی که مسائل اقتصادی و تجاری، سیاسیشده، ابزاری گشته و به سلاح تبدیل میشوند. برخی کشورها جنگهای تجاری و فناوری راه انداختهاند، تحریمهای یکجانبه غیرقانونی اعمال کرده و از صلاحیت قضایی فرامرزی سوءاستفاده نمودهاند. آنها مصمم به ساخت «حیاطهای کوچک با دیوارهای بلند» یا «نظامهای موازی» بودهاند و مفهوم امنیت ملی را فراتر از حد کشاندهاند تا پیشرفت اقتصادی و تکنولوژیک سایر کشورها را سرکوب و مهار کنند. این اقدامات واپسگرایانه، اصول اقتصاد بازار را نقض میکند، قواعد تجارت آزاد را پایمال میسازد و نظم اقتصادی بینالمللی را به شدت مختل میکند.
بشریت اکنون با چندین پرسش حیاتی روبروست. انصاف و عدالت، یا قانون جنگل؟ گشایش و منافع متقابل، یا انزوا و تقابل؟ حاکمیت قانون، یا سیاست مبتنی بر قدرت؟ در این دوراهی تاریخی، ما باید مسئولیتپذیر باشیم و انتخاب درست را انجام دهیم.
۳. ترمیم نظام حکمرانی، امری مبرم و حیاتی است
سازمان ملل متحد جامعترین، نمایندهترین و بااقتدارترین سازمان بینالمللی است و نظام بینالمللِ محور سازمان ملل، نقشی جایگزینناپذیر و حیاتی در حکمرانی جهانی ایفا میکند. با این حال، به مرور زمان، نظام فعلی حکمرانی جهانی به طور فزایندهای با واقعیتهای امروز و چشمانداز در حال تحول بینالمللی ناسازگار و ناهمخوان شده و نقاط ضعف و کاستیهای آن وضوح بیشتری یافته است.
اقتدار سازمان ملل به چالش کشیده شده است. با نادیده گرفتن اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد، یک قدرت بزرگ معین از سازمانها و توافقنامههای بینالمللی خارج شده، بودجه نهادهای کلیدی را قطع کرده، قطعنامههای شورای امنیت را مسدود نموده و مکانیسم حلوفصل اختلافات سازمان تجارت جهانی (WTO) را فلج کرده است. این اقدامات نظم بینالمللی را به شدت مختل ساخته و آسیبهای بیشتری به مکانیسمهای چندجانبه وارد کرده و پایه اعتماد در همکاریهای چندجانبه را فرسوده است.
کارآمدی نهادهای چندجانبه نیازمند بهبود فوری است. از آنجا که برخی کشورها از ایفای مسئولیتها و تعهدات خود سر باز میزنند، دستور کارهای چندجانبه اغلب در حد بحث باقی میمانند و مصوب نمیشوند، یا مصوب میشوند اما به مرحله اجرا درنمیآیند. بنابراین، تلاشها باید بر بهبود کارایی عملیاتی، توانمندیهای پاسخ به بحران و شفافیت نهادهای چندجانبه مانند سازمان ملل متمرکز شود. همزمان، وجود خلاءهای حکمرانی در حوزههای نوظهور از جمله هوش مصنوعی، فضای سایبر و فضای ماورای جو نیز نیازمند توجه است.
میزان نمایندگی در سازمان ملل به شدت ناکافی است. برای حفظ سلطه و صیانت از منافع خود، برخی کشورها دیرزمانی است که مانع فرآیند اصلاحات سازمان ملل و آژانسهای آن شدهاند و سهمیههای صندوق بینالمللی پول و سهام بانک جهانی را با تاخیرهای طولانی مواجه کردهاند. کشورهای در حال توسعه همچنان فاقد نمایندگی کافی هستند و صدای آنها به اندازه کافی شنیده نمیشود.
نظام حکمرانی کنونی یقیناً بینقص نیست، اما نیازی به برچیدن و بازسازی کامل آن یا جایگزینی تمامعیار با یک نظام جدید وجود ندارد. در مقابل، ما به عنوان یک جامعه بینالمللی باید بر اصلاح و بهبود نظام موجود تمرکز کنیم تا آن را با واقعیتهای جهان سازگارتر و همخوانتر سازیم، کاستیهای حکمرانی را از منظر توسعه برطرف کنیم و با چشماندازی مبتنی بر پیشرفت، به ندای زمانه پاسخ دهیم.
۴. صدای پهنه جنوب جهانی باید بیشتر شنیده شود
جنوب جهانی نیرویی حیاتی در تکاپوی صلح، پیگیری توسعه و ارتقای همکاریهاست و برآمدن جمعی آن نشاندهنده پیشرفت بشری است. برای ثبات و بهبود جهان، جامعه بینالمللی باید پاسخگوی دغدغههای جنوب جهانی در امور بینالمللی باشد و از نقش آن به طور کامل بهره ببرد.
جنوب جهانی به طرز چشمگیری قدرتمند شده است. پس از جنگ جهانی دوم، جنبشهای استقلالطلبانه و آزادیبخش ملی سراسر آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین را درنوردید و نظام استعماری جهانی را برچید. شمار کشورهای عضو سازمان ملل از ۵۱ کشور در زمان تاسیس آن در سال ۱۹۴۵ به ۱۹۳ کشور در امروز افزایش یافته است. بر پایه شاخص برابری قدرت خرید، جنوب جهانی اکنون بیش از ۶۰ درصد از اقتصاد جهان را تشکیل میدهد و ۸۰ درصد در رشد اقتصادی جهانی سهیم است، همراه با چندین قطب توسعه در مناطق مختلف. انحصار امور بینالمللی توسط شمار اندکی از کشورها دیگر پایدار نیست و بیعدالتیهای تاریخیِ دیرپا باید جبران شوند.
این برآمدن، پویایی جدیدی را به حکمرانی جهانی بخشیده است. بریکس دستخوش یک گسترش تاریخی شده و سازمان همکاری شانگهای (SCO) از نظر قلمرو و جمعیت به بزرگترین سازمان بیندولتی منطقهای بدل گشته است. آنها در کنار یکدیگر نقشی مثبت در توسعه و اصلاح نظام حکمرانی جهانی ایفا میکنند. گروه بیست (G20) به بستر اصلی حکمرانی اقتصادی جهانی تبدیل شده و اقتصادهای نوظهور اکنون بیش از نیمی از اعضای آن را تشکیل میدهند. گروه ۷۷ و چین با پرچمداری انصاف و عدالت، همکاریهای جنوب-جنوب را عمق بخشیدهاند. همزمان، کشورهای جنوب جهانی میزبانی مجموعهای از اجلاسهای چندجانبه را بر عهده داشتهاند و سهم خود را در حکمرانی جهانی ایفا کرده و اثر خود را بر جای گذاشتهاند.
زمانه خواستار مدلی از حکمرانی جهانی است که همهشمولتر، منصفانهتر و پایدارتر باشد. فرآیند تضمین احترام بیشتر به حقوق کشورهای جنوب جهانی در زمینههای توسعه، حق اظهار نظر و تصمیمگیری در امور بینالمللی، نشانه گامی تاریخی به سوی نظام حکمرانی جهانیِ پویاتر، کارآمدتر و امیدبخشتر خواهد بود.
۲. ابتکار عمل حکمرانی جهانی، پاسخگوی چالشهای عصر ماست
ابتکار عمل حکمرانی جهانی پاسدار اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد است و چشماندازی از حکمرانی جهانی را در بر میگیرد که مشخصه آن رایزنی گسترده، مشارکت همگانی و منافع مشترک است. این طرح بر پنج مفهوم کلیدی استوار است: برابری حاکمیتها، حاکمیت قانون در عرصه بینالملل، چندجانبهگرایی، رویکرد انسانمحور و اقدامات عملی. این ابتکار عمل با پرداختن به لُب مطلب و ریشههای بحرانها و چالشها، راهنمایی اصولی برای ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر ارائه میدهد.
۱. برابری حاکمیتها
برابری حاکمیتها در منشور سازمان ملل متحد به عنوان نخستین اصل در میان تمامی اصول و والاترین هنجار تنظیمکننده روابط دولت با دولت قید شده است. کشورها، اعم از بزرگ یا کوچک، قوی یا ضعیف، توسعهیافته یا در حال توسعه، اعضای برابر جامعه بینالمللی هستند. حاکمیت و کرامت هر ملتی باید محترم شمرده شود و همه کشورها به طور برابر حق دارند در حکمرانی جهانی مشارکت داشته باشند، رایزنی کنند و از آن بهرهمند شوند.
برابری، پیششرط روابط دولت با دولت است. کشورها باید در پرتو احترام متقابل، رایزنیها را بر پایه برابری پیش ببرند و اختلافات خود را به شیوهای مناسب مدیریت کنند. کشورهای بزرگ باید با پایبندی به برابری، حسن نیت و همکاری، سرمشق دیگران باشند، نه آنکه از جایگاه قدرت خود برای اقدامات سلطهجویانه، زورگویانه و تحکمآمیز سوءاستفاده کنند. اگر اجازه داده شود که از اصل برابری حاکمیتها عدول شود، روابط بینالملل به بازی در میان قدرتها تنزل مییابد و حقوق بینالملل بیمبنا خواهد شد و جهان در هرجومرج دایمی رها میگردد.
برابری حاکمیتها یک الزام اساسی برای همبستگی در برابر چالشهاست. آینده همه ملتها به واسطه منافع مشترک، چالشهای همگانی و مسئولیتهای جمعی به یکدیگر گره خورده است. حکمرانی جهانی نمیتواند تحت سیطره شمار اندکی از کشورهای توسعهیافته باشد. تنها زمانی که همه کشورها به طور برابر مشارکت کنند، تمامی طرفها میتوانند اعتماد سیاسی لازم برای همبستگی و همکاری را بنا نهند؛ تنها از این طریق است که قواعد و تصمیمات حاصله میتوانند از مقبولیت گسترده برخوردار شده و بر مبنای حقوقی مستحکمی استوار شوند. این رویکرد لازم برای دستیابی به اجماع گسترده و ایجاد همافزایی قدرتمند است.
برابری و همهشمولی، سیر گریزناپذیر پیشرفت در تکامل نظام حکمرانی جهانی است. همزیستی در عین تنوع، ویژگی بنیادین جامعه بشری است و چندقطبیشدن برای چشمانداز بینالمللی در حال تحول امری حیاتی است. نظام حکمرانی جهانی که نمایندهتر، همهشمولتر و سودمند برای همگان باشد، روندی بازگشتناپذیر است و حقوق برابر، فرصتهای برابر و قواعد برابر، آرمانهای مشترک همه مردم است. سلطهجویی و سیاست مبتنی بر قدرت که خلاف جهت حرکت تاریخ گام برمیدارند، محکوم به شکست هستند.
۲. حاکمیت قانون در عرصه بینالملل
حاکمیت قانون در عرصه بینالملل، ضمانت بنیادین برای حکمرانی جهانی است. تنها نظام حکمرانی جهانی که بر پایه حاکمیت قانون استوار باشد، میتواند محیطی منصفانه و عادلانه برای توسعه در اختیار همه کشورها قرار دهد، توازن میان حقوق و تعهدات برقرار سازد و نظم بینالمللی را عادلانهتر و منصفانهتر گرداند.
اجرای سختگیرانه حاکمیت قانون در عرصه بینالملل، ریشه در پاسداشت اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد دارد. تقابل و بیعدالتی در جهان امروز به این دلیل نیست که منشور سازمان ملل کهنه شده است، بلکه بدان سبب است که به طور موثر اجرا نمیشود. اهداف و اصول آن، نظیر حفظ صلح و امنیت بینالمللی، ارتقای همکاریهای بینالمللی، حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات بینالمللی و خودداری از تهدید یا توسل به زور در روابط بینالملل، هنجارهای بنیادین حاکم بر روابط بینالملل را تثبیت کرده و مقوم ثبات پس از جنگ در نظم بینالمللی بودهاند و از این رو باید بدون کوچکترین تسامحی ارج نهاده شوند.
اجرای سختگیرانه حاکمیت قانون در عرصه بینالملل منوط به پاسداری از عدالت و یکپارچگی آن است. تنها زمانی که حقوق بینالملل به طور برابر و جهانی، و نه گزینشی، اعمال شود، میتوانیم به درستی حق را از باطل تمیز دهیم و صلح و توسعه را پیش ببریم. همه ملتها ذینفعان حاکمیت قانون در عرصه بینالملل هستند؛ بدون آن، هر کسی که امروز دور میز غذا نشسته است، فردا ممکن است خود در منوی غذا قرار گیرد. کشورهای بزرگ نیروهای کلیدی در پیشبرد حاکمیت قانون در عرصه بینالملل هستند. آنها باید با پیروی از قواعد و پاسداشت حاکمیت قانون سرمشق باشند، نه آنکه منافع خود را بر حقوق بینالملل مقدم شمارند یا بدتر از آن، قواعد خود را بر دیگران تحمیل کنند.
اجرای سختگیرانه حاکمیت قانون در عرصه بینالملل، خواستار بهبود قاعدهگذاری در بخشهای نوظهور است. جامعه بشری به طور مداوم در حال تکامل است و قواعد حکمرانی جهانی باید همپای آن حرکت کنند. حوزههای جدید مانند دریاهای عمیق، مناطق قطبی، فضای ماورای جو و فضای سایبر، که برخی از آنها دارایی مشترک بشریت بوده و برخی مرزهای توسعه آینده را تشکیل میدهند، نیازمند توجه مبرم هستند تا قواعد مستقر شده و خلاءها در حکمرانی آنها پر شود. همه طرفها باید اصول صلح، حاکمیت، همهشمولی و حکمرانی مشترک را پاس دارند و قانون را برای توسعه و بهرهبرداری از حوزههای جدید مستقر سازند تا این حوزهها فضای همکاری را گسترش دهند، نه آنکه به میدانهای رقابت بدل شوند. حکمرانی هوش مصنوعی باید از خط قرمز امنیت و اخلاق صیانت کند و در پرتو گشایش، دستاوردهای مشترک و حقوق برابر پیگیری شود تا تضمین گردد که هوش مصنوعی در مسیر خیر و به نفع حقیقی بشریت به کار گرفته میشود.
۳. چندجانبهگرایی
چندجانبهگرایی برای آرمان صلح و توسعه پدید آمد و مکانیسمهای چندجانبه برای پرداختن به مسائل جهانی حیاتی هستند. هیچ کشوری نمیتواند خارج از نظام حکمرانی جهانی به توسعه دست یابد، و نمیتواند آیندهای را بدون مشارکت در همکاریهای بینالمللی تضمین کند. این موضوعی نیست که انتخابش دست خودمان باشد؛ چندجانبهگرایی تنها مسیر عملی رو به جلو است.
کشورها باید به اصول رایزنی گسترده، مشارکت همگانی و منافع مشترک پایبند باشند. جوهر چندجانبهگرایی در رایزنی گسترده پیرامون امور بینالمللی و تصمیمگیری جمعی میان همه کشورها برای آینده جهان نهفته است. کشورها باید از طریق رایزنی گسترده خرد جمعی را همافزا کنند، از طریق مشارکت همگانی نیروها را گرد آورند و از طریق منافع مشترک آرمانهای همهشمول را ارتقا بخشند. آنها باید صراحتاً با هرگونه یکجانبهگرایی، سلطهجویی، چیرگی شمار اندکی از کشورها و سیاستهای بلوکی مخالفت کنند، با این درک که ایجاد عمدیِ موانع، جهان را تنها به ورطه تقابل و منازعه سوق خواهد داد.
کشورها باید در پاسداری از نقش محوری سازمان ملل متحد استوار باشند. سازمان ملل متحد بستر اصلی برای ممارست چندجانبهگرایی و پیشبرد حکمرانی جهانی است. جایگاه هدایتگر آن باید پاس داشته شود و چون صخرهای مستحکم باقی بماند؛ نقش آن تنها میتواند تقویت شود، نه تضعیف. همه کشورها باید هدف بنیانگذاری سازمان ملل متحد را مجدداً تایید کنند، برای احیای اقتدار و پویایی آن در شرایط جدید تلاش نمایند و آن را قادر سازند تا نقشی محوری در هماهنگسازی اقدامات جهانی برای مقابله با چالشهای مشترک ایفا کند.
کشورها باید در ارتقای گفتگوی چندجانبه، رایزنی و همکاری قاطع باشند. با توجه به پیچیدگی چالشهای جهانی، هیچ کشوری نمیتواند از پیامدهای آنها مصون بماند یا همه مسائل را به تنهایی حل کند. کشورها باید از طریق گفتگو به اجماع برسند، اختلافات را از طریق رایزنی حلوفصل کنند و نتایج برد-برد را از طریق همکاری پیگیری نمایند و در جهت گسترش منافع مشترک خود بکوشند. مکانیسمهای چندجانبه جهانی و منطقهای باید نقشی سازنده در این زمینه ایفا کنند و منابع و توانمندیهای دولتهای ملی، سازمانهای بینالمللی و سازمانهای غیردولتی را گرد آورند تا همافزایی و کارایی حکمرانی جهانی افزایش یابد.
۴. رویکرد انسانمحور
بهروزی مردم، دغدغه اصلی حکمرانی جهانی است. مردم هر کشوری در سراسر جهان، شرکتکنندگان اصلی و ذینفعان مستقیم حکمرانی جهانی هستند. تنها با خدمت به منافع عمومی، تقویت اعتماد عمومی و برآوردن انتظارات عمومی است که نظام حکمرانی جهانی میتواند حمایت گستردهای را جلب کرده و به طور موثر عمل کند.
پیگیری توسعه مشترک، حس دستاورد را در میان همه ملتها تقویت میکند. توسعه با زندگی و کرامت مردم ارتباط دارد؛ توسعه امرِ میان امید یا ناامیدی است. شکوفایی و ثبات جهان نمیتواند بر پایه شکافهای رو به گسترش میان فقیر و غنی بنا شود. کشورها باید توسعه را به مرکز دستور کار بینالمللی بازگردانند و منابع جهانی را برای اجرای بدون تاخیر دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد برای توسعه پایدار بسیج کنند. شکاف شمال-جنوب باید هرچه زودتر پر شود و به کشورهای در حال توسعه برای تقویت ظرفیت خود جهت توسعه مستقل کمک ارائه گردد، تا همه ملتها دسترسی بزرگتر و منصفانهتری به مواهب توسعه داشته باشند.
پرداختن به چالشهای مشترک، حس امنیت را در میان همه ملتها تقویت میکند. در جهان امروز، همه کشورها سهم مشترکی در امنیت دارند و از این رو همگی باید چشماندازی از امنیت مشترک، جامع، همهجانبه و پایدار را پذیرا شوند و همزمان به تهدیدات پیشروی این سهم مشترک — خواه سنتی یا غیرسنتی — بپردازند. در پاسخ به مخاطرات و چالشهایی چون تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و امنیت فضای سایبر، مهم است که مردم به درستی حس کنند کشورها دست به اقدام میزنند و اتحاد میتواند بر همه دشواریها فائق آید.
ارتقای درک متقابل و دوستی، حس رضایتمندی را در میان همه ملتها تقویت میکند. تمدنها از طریق مبادلات رنگارنگ میشوند و از طریق یادگیری متقابل غنا مییابند. کشورها باید اجازه دهند مبادلات فرهنگی بر دوری و بیگانگی، یادگیری متقابل بر برخوردها، و همهشمولی بر برتریجویی چیره شود. مبادلات فرهنگی و پرسنلی باید تقویت گردد تا دیوارهای ایدئولوژیک میان ملتها و گروههای اجتماعی فرو ریزد. باور مشترک به پاسداری از منافع همگانی به همه تمدنها اجازه میدهد در کنار یکدیگر شکوفا شده و به موفقیت دست یابند.
۵. اقدامات عملی
حکمرانی جهانی منشأ پویایی خود را در عمل مییابد، منوط به اقدام است و با کارآمدیاش محک زده میشود. یک چشمانداز تنها از طریق اقدام ملموس تحقق مییابد. این وظیفه بر دوش جامعه بینالمللی است که این چشمانداز را به واقعیت بدل سازد — با تعیین اهداف مشترک، اتخاذ رویکرد مسئلهمحور و اقدام هماهنگ.
هماهنگسازی پیشرفت کلی و گشایشهای فردی. یک رویکرد هماهنگ باید برای پیشبرد دستور کارهای حکمرانی جهانی، پرداختن به کمبودهای حکمرانی و جلوگیری از تکهتکهشدن در نظام حکمرانی اتخاذ شود. تلاشهای هدفمند نیز باید برای مبرمترین مسائل در کشورهای فردی، به ویژه کشورهای در حال توسعه، انجام گیرد تا پیشرفت ملموسی در کاهش فقر، بهبود بهروزی مردم و پر کردن شکاف دیجیتال حاصل شود.
پرداختن به هم نشانهها و هم ریشهها. با توجه به شرایط کنونی، برنامههای عملی باید برای حل چالشهای فوری پیشروی جهان تدوین شود. کارآمدی در پاسخ به بحرانهای عمومی بزرگ و ارائه کالاهای عمومی بینالمللی باید افزایش یابد. با در نظر داشتن توسعه آینده، راهکارهای بنیادین باید برای مقابله با مسائل مزمن و پایدار کاوش شوند تا تغییراتی در نظام حکمرانی جهانی — که در اصلاحات عقب مانده است — ایجاد گردد تا با چشماندازهای سیاسی و اقتصادی در حال تحول همسو شود.
همافزایی همکاری شمال-جنوب و همکاری جنوب-جنوب. شمال جهانی و جنوب جهانی باید از مزیتهای تکمیلی خود بهره برده و در یک جهت حرکت کنند. کشورهای توسعهیافته باید مجدانه تعهدات بینالمللی خود را ایفا کنند و به وعدههای خود در زمینه کمکهای توسعهای و تامین مالی اقلیمی عمل نمایند؛ آنها نباید تحت هیچ بهانهای از مسئولیتهای بینالمللی خود شانه خالی کنند. کشورهای در حال توسعه باید برای تقویت توان خود متحد شوند، مکانیسمهای همکاری جنوب-جنوب را بهبود بخشند، ظرفیت خود را برای توسعه مشترک و صدای جمعی خود افزایش دهند و پویایی پایداری را برای بهبود حکمرانی جهانی تزریق کنند.
۳. سهم چین در ارتقای حکمرانی جهانی
چین به عنوان یک کشور بزرگ مسئولیتپذیر، از ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت حمایت میکند و در ممارست چندجانبهگرایی راستین پیشگام است. این کشور همواره سازنده صلح جهانی، یاریرسان توسعه جهانی، مدافع نظم بینالمللی و ارائهدهنده کالاهای عمومی بوده است، در حالی که فعالانه تلاشها را برای ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر پیش میبرد.
۱. تعهد به امنیت فراگیر و مشترک
بشریت جامعه امنیتی تفکیکناپذیری را تشکیل میدهد. چین به عنوان کشوری بزرگ با بهترین کارنامه در زمینه صلح و امنیت، تعهد به توسعه مسالمتآمیز را در قانون اساسی خود گنجانده است. این کشور از چشمانداز امنیت مشترک، جامع، همهجانبه و پایدار حمایت میکند و «ابتکار عمل امنیت جهانی» را مطرح کرده و بر پایه اصول آن عمل نموده است و در صلح و ثبات پایدار جهان سهیم گشته است.
پاسداری قاطعانه از صلح جهان در چارچوب سازمان ملل متحد. چین صادقانه ماموریت و وظایف خود را به عنوان عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد ایفا میکند و استوارانه از سازمان ملل در ایفای نقش محوریاش در امور بینالمللی و از شورای امنیت در ایفای نقش اصلیاش در صلح و امنیت بینالمللی حمایت مینماید. چین همچنین مشارکتی فعال در عملیاتهای حفظ صلح سازمان ملل دارد و دومین تامینکننده بزرگ بودجه حفظ صلح سازمان ملل و بزرگترین تامینکننده نیرو در میان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است. تا به امروز، بیش از ۵۰,۰۰۰ حافظ صلح چینی در ۲۹ عملیات حفظ صلح مجاز از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد اعزام شدهاند. این کشور همچنین نخستین واحد پلیس حفظ صلح ایستای جهان را تاسیس کرده و یک نیروی آمادهباش حفظ صلح متشکل از ۸,۰۰۰ سرباز را حفظ میکند.
در ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، چین هشتادمین سالگرد پیروزی در جنگ مقاومت مردم چین علیه تجاوز ژاپن و جنگ جهانی ضد فاشیسم را گرامی داشت. چین در کنار جامعه بینالمللی از پیروزی جنگ جهانی دوم پاسداری خواهد کرد، درک درست از آن جنگ را ارتقا خواهد داد و این پیام قدرتمند را مخابره خواهد کرد که صلح باید پاس داشته شود و عدالت پیروز خواهد شد.
حفظ ثبات راهبردی جهانی. چین سیاست دفاع ملی را پیگیری میکند که در ذات خود تدافعی است، به تعهد قاطع به سیاست عدم آغاز استفاده از تسلیحات هستهای و راهبرد هستهای دفاع از خود پایبند است و سرسختانه از رژیمهای بینالمللی خلع سلاح هستهای و عدم اشاعه پاسداری میکند. این کشور صدور بیانیه مشترک رهبران پنج کشور دارای سلاح هستهای را در زمینه پیشگیری از جنگ هستهای و اجتناب از مسابقات تسلیحاتی ارتقا بخشید و بر این دیدگاه تاکید کرد که در یک جنگ هستهای نمیتوان پیروز شد و هرگز نباید در آن جنگید؛ نیاز به اجتناب از تقابل نظامی و پیشگیری از مسابقات تسلیحاتی را مورد تاکید قرار داد و تعهدی مشترک را برای حفظ ثبات راهبردی جهانی و کاهش خطر منازعات هستهای بیان نمود. چین اصول عدالت، همکاری، توازن و کارآمدی را در کنترل تسلیحات مطرح کرده و از رژیم بینالمللی کنترل تسلیحات با محوریت سازمان ملل متحد حمایت میکند.
پیشگامی در بهکارگیری رویکرد منحصربهفرد چینی برای پرداختن به کانونهای بحران بینالمللی. چین اصول عدم مداخله در امور داخلی دیگر کشورها، حلوفصل سیاسی مسائل، عینیت و انصاف، و پرداختن به هم نشانهها و هم ریشهها را پاس میدارد و رویکردی نو را برای یافتن راهکارهای سازنده در کانونهای بحران ارائه میدهد.
در خصوص بحران اوکراین، چین از چهار اصل کلیدی به عنوان راهنمای بنیادین خود پیروی میکند. این کشور «موضع چین در قبال حلوفصل سیاسی بحران اوکراین» را منتشر نمود و همراه با برزیل و دیگر کشورهای جنوب جهانی، «گروه دوستان برای صلح» را در خصوص بحران اوکراین راهاندازی کرد و همافزایی ایجاد نمود و شرایط را برای آتشبس و گفتگوهای صلح فراهم ساخت.
اصول چهارگانه چین: حاکمیت و تمامیت ارضی همه کشورها باید پاس داشته شود؛ اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد باید مراعات گردد؛ دغدغههای امنیتی مشروع همه طرفها باید جدی گرفته شود؛ همه تلاشهای موجد حلوفصل مسالمتآمیز بحران باید حمایت گردد.
در خصوص منازعه فلسطین-اسرائیل، چین از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواست تا نخستین قطعنامه آتشبس را برای غزه از زمان آغاز دور جدید منازعه تصویب کند. این کشور کمکهای بشردوستانه اضطراری به غزه ارائه کرده و موضع شفافی را در حمایت از راهکار دو دولتی اتخاذ نموده و حلوفصل جامع، عادلانه و پایدار مسئله فلسطین را ارتقا بخشیده است.
چین مصالحه تاریخی و احیای روابط دیپلماتیک میان عربستان سعودی و ایران را تسهیل کرد و ۱۴ جناح فلسطینی برای گفتگوهای مصالحه به چین سفر کردند و «اعلامیه پکن در زمینه پایان دادن به تفرقه و تقویت اتحاد ملی فلسطین» را امضا نمودند. این موج مصالحه در خاورمیانه به طور گسترده مورد استقبال قرار گرفته است. چین در ارتقای صلح و ثبات در خاورمیانه، اصول همزیستی مسالمتآمیز، حاکمیت ملی، حاکمیت قانون در عرصه بینالملل و رویکردی جامع به توسعه و امنیت را مطرح کرده است. چین همراه با پاکستان، ابتکار عمل پنجبندی چین و پاکستان را برای بازگرداندن صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه صادر کرده است.
چین با پرچمداری یک مدل امنیتی آسیایی که مشخصه آن امنیت برای همگان، وجوه مشترک در عین اختلافات و گفتگو و رایزنی است، توافقنامه آتشبس میان طرفهای درگیر در شمال میانمار را تسهیل کرده و نقشی سازنده در منازعه مرزی میان کامبوج و تایلند و درگیریهای مرزی میان افغانستان و پاکستان ایفا نموده است. این کشور «چشمانداز صلح و توسعه در شاخ آفریقا» را پیشنهاد کرده و از کشورهای این منطقه در پاسخ به چالشهای امنیتی حمایت نموده است.
تقویت سپرهای امنیتی غیرسنتی. چین به حمایت از توسعه «مجمع همکاری امنیت عمومی جهانی (لیانیونگانگ)» برای ایجاد اجماع میان همه طرفها و پیشبرد حکمرانی امنیت عمومی جهانی ادامه میدهد. چین مدافع اقدامات جامع برای پرداختن به هم نشانهها و هم ریشههاست و همکاریهای بینالمللی و منطقهای ضد تروریسم را ارتقا میبخشد. این کشور تاسیس «مرکز یکپارچه مقابله با تهدیدات و چالشهای امنیتی سازمان همکاری شانگهای» و مرکز آن برای مبارزه با جرایم فراملی و مرکز امنیت اطلاعات، و نیز مرکز کنترل مواد مخدر سازمان همکاری شانگهای را تسهیل کرده و نقشی فعال در کمک به دیگر کشورهای در حال توسعه برای تقویت ظرفیتهای ضد تروریسم آنها ایفا نموده است.
چین در سرکوب قاطعانه قاچاق فراملی مواد مخدر، عملیاتهای همکاری ضد مواد مخدرِ کاربردی را در منطقه بزرگ مکونگ و توسط کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و بریکس هدایت میکند و پیشگامی جهانی را در قاعدهگذاری برای کل کلاس مواد مرتبط با فنتانیل به دست گرفته است. این کشور با جرایم فرامرزی مانند قمار آنلاین و کلاهبرداری مخابراتی مبارزه کرده، توسعه یک اتحاد بینالمللی در زمینه مبارزه با کلاهبرداری مخابراتی را شتاب بخشیده و گروههای بزرگی از مراکز کلاهبرداری خارج از کشور را در همکاری با کشورهایی چون تایلند، میانمار و لائوس برچیده است. چین «ابتکار عمل همکاری بینالمللی در زمینه امنیت غذایی جهانی» را در چارچوب گروه بیست پیشنهاد کرده، تصویب راهبرد بریکس در زمینه همکاری امنیت غذایی را تسهیل نموده، به اتحاد جهانی علیه گرسنگی و فقر پیوسته و کمکهای غذایی بشردوستانه اضطراری به چندین کشور رنجدیده از کمبود مواد غذایی یا بلایا ارائه کرده است.۲. ارتقای گشایش، همکاری و توسعه مشترک
چین نمیتواند در انزوا از بقیه جهان توسعه یابد، و جهان نیز نمیتواند بدون چین به شکوفایی کلی دست یابد. چین به عنوان بزرگترین کشور در حال توسعه، همواره رشد خود را در بستر توسعه مشترک بشریت پیگیری کرده و گشایش، همکاری برد-برد، همهشمولی و منافع مشترک را پاس داشته است. این کشور از طریق مدرنیزاسیون چینی، فرصتهای جدیدی را در اختیار جهان قرار داده و تکاپوی جهانی را برای مدرنیزاسیون تقویت کرده است.
کمک به ساخت یک اقتصاد جهانیِ باز. چین آزادسازی و تسهیل تجارت و سرمایهگذاری را ارتقا بخشیده و به شریک تجاری اصلیِ بیش از ۱۶۰ کشور و منطقه تبدیل شده است و در این فرآیند ۲۴ توافقنامه تجارت آزاد با ۳۱ کشور و منطقه امضا کرده است. این کشور اجرای سطح بالای «مشارکت اقتصادی جامع منطقهای (RCEP)» را تسهیل کرده و به آن دست یافته و «پروتکل ارتقای نسخه ۳.۰ منطقه تجارت آزاد چین-آسهآن» را امضا نموده است. این کشور فعالانه میکوشد به «توافقنامه جامع و پیشرو برای مشارکت فرا-پاسیفیک (CPTPP)» و «توافقنامه مشارکت اقتصاد دیجیتال (DEPA)» بپیوندد تا شبکه جهانگرای مناطق تجارت آزاد با استاندارد بالا را گسترش دهد. این کشور استوارانه از نظام تجاری چندجانبه مجهز به قواعد با محوریت سازمان تجارت جهانی (WTO) پاسداری میکند، به طور کامل و عمیق در اصلاحات سازمان تجارت جهانی مشارکت میجوید و اعلام کرده است که در مذاکرات فعلی و آینده در سازمان تجارت جهانی در پی رفتار ویژه و متمایز جدیدی نخواهد بود.
ایجاد فرصتهای گستردهتر برای جهان با گشایش در سطح بالاتر. چین گشایش نهادی را گسترش داده، تمام محدودیتها بر دسترسی به سرمایهگذاری خارجی در بخش تولید را حذف کرده، به کوتاهتر کردن لیست منفی برای سرمایهگذاری خارجی ادامه داده و محیط کسبوکاری پیشرو در جهان پرورش داده است که بر اصول بازار استوار، تحت حاکمیت قانون و مطابق با استانداردهای بینالمللی است. گامهایی برای گسترش گشایش داوطلبانه و یکجانبه با راهاندازی ۲۳ منطقه آزاد تجاری آزمایشی، عملیاتهای ویژه گمرکی در سراسر جزیره در بندر تجارت آزاد هاینان، و بسترهای باز مانند نمایشگاه بینالمللی واردات چین، نمایشگاه بینالمللی تجارت خدمات چین، نمایشگاه بینالمللی کالاهای مصرفی چین و نمایشگاه بینالمللی زنجیره تامین چین برداشته شده است. علاوه بر این، تعرفههای صفر برای کشورهای کمتر توسعهیافته و کشورهای آفریقایی که روابط دیپلماسی با چین برقرار کردهاند، وضع شده است. در دوره برنامه پنجساله چهاردهم (۲۰۲۱-۲۰۲۵)، واردات کالا و خدمات چین از ۱۵ تریلیون دلار فراتر رفت و انتظار میرود تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور در پنج سال آینده از ۱۴۰ تریلیون یوان به ۱۷۰ تریلیون یوان افزایش یابد، زیرا بازار گسترده آن به فعلیت بخشیدن به پتانسیل خود ادامه میدهد.
دستیابی به پیشرفت استوار در عمقبخشی به همکاریهای باکیفیت «کمربند و راه». چین همکاری در «ابتکار عمل کمربند و راه (BRI)» را به مرحله جدیدی از توسعه باکیفیت ارتقا داده است. این کشور گستردهترین و بزرگترین بستر همکاری بینالمللی جهان را تاسیس کرده و کمربند توسعه و راه بهروزی را برای بهرهمندی همه طرفها گسترش داده است.
- اتصال سیاستها همآوایی بزرگتری بنا نهاده است. چین اسناد همکاری با بیش از ۱۵۰ کشور و ۳۰ سازمان بینالمللی امضا کرده، میزبان سه مجمع کمربند و راه برای همکاریهای بینالمللی بوده، بیش از ۳۰ مکانیسم همکاری ویژه در حوزههای کلیدی مانند اقتصاد، تجارت، انرژی و زیرساخت تاسیس نموده و یک دبیرخانه برای مجمع دایر کرده است.
- اتصال زیرساختها به توسعه جهشی دست یافته است. برنامههای شاخص مانند بزرگراههای فرامرزی، راهآهنها، بنادر و قطبهای هوانوردی به پیشرفتهایی دست یافتهاند و چارچوب اتصال کلی متشکل از شش کریدور، شش مسیر اتصالی و چندین کشور و بندر اکنون محقق شده است. سرویس باری قطار سریعالسیر چین-اروپا تا به امروز بیش از ۱۳۰,۰۰۰ سفر انجام داده است.
- اتصال تجاری با وجود چالشها پیشرفت کرده است. تراز عمیقی در حوزههایی چون پرداختهای فرامرزی، احراز هویت دیجیتال و گمرک هوشمند حاصل شده است. در سال ۲۰۲۵، حجم تجارت کالا میان چین و شرکتکنندگان در طرح کمربند و راه به ۲۳.۶ تریلیون یوان رسید که ۶.۳ درصد افزایش سالانه داشت و ۵۱.۹ درصد از تجارت خارجی این کشور را تشکیل میداد.
- اتصال مالی تنوع بزرگتری را پذیرا شده است. بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا (AIIB) و صندوق جاده ابریشم حمایت مالی از صدها پروژه را ارائه کردهاند. دریچههای تامین مالی به یوان دایر شده است و سرمایهگذاری دوطرفه میان چین و شرکای طرح کمربند و راه در مجموع به بیش از ۲۴۰ میلیارد دلار بین سال ۲۰۲۱ و نیمه نخست سال ۲۰۲۵ رسید.
- اتصال مردم با مردم قویتر شده است. ابتکارات شاخص معیشتی با حمایت «کارگاههای لوبان» و فناوری «جونچائو» به پیشرفت خود ادامه دادهاند و ارتباط و تبادل در حوزههای فرهنگ، گردشگری، آموزش و رسانه و نیز میان جوانان ملتهای مختلف شکوفا شده است.
تحویل نتایج کارآمد در اجرای «ابتکار عمل توسعه جهانی». چین برای شتاببخشی به تحقق دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد برای توسعه پایدار، به هدایت توسعه جهانی به سوی مرحله جدیدی از رشد متوازن، هماهنگ و همهشمول کمک میکند که توسعه جهانیِ نیرومندتر، سبزتر و سالمتری را تحویل میدهد.
اجماع بر سر توسعه به عنوان یک اولویت همچنان شکل میگیرد، به طوری که بیش از ۱۳۰ کشور و سازمان بینالمللی از مشارکت در این ابتکار عمل حمایت میکنند و بیش از ۸۰ کشور به گروه دوستان ابتکار عمل توسعه جهانی پیوستهاند. چین میزبان «گفتگوی سطح بالا پیرامون توسعه جهانی» و «مجمع اقدام جهانی برای توسعه مشترک» بوده است و همه طرفها را تشویق میکند تا تعهدات جدیدی برای تحقق اهداف توسعه پایدار پذیرا شده و در مسیری نو گام بردارند.
مکانیسمهای همکاری به بهبود خود ادامه میدهند. چین بیش از ۸۰ سند همکاری در زمینه اجرای این ابتکار عمل با دیگر کشورهای در حال توسعه، سازمانهای بینالمللی و نهادهای مالی امضا کرده است. بیش از SCAN مکانیسم همکاری در هشت حوزه کلیدی این ابتکار عمل تاسیس شده است که تمامی ۱۷ هدف توسعه پایدار را پوشش میدهد. چین همچنین یک «مرکز ارتقای توسعه جهانی» و یک «شبکه دانش جهانی برای توسعه» دایر کرده و «گزارش توسعه جهانی» را صادر نموده است. این کشور همراه با سازمان ملل متحد، «تسهیلات توسعه جنوب-جنوب جهانی چین-سازمان ملل» را تاسیس کرده، فعالانه پیرامون توسعه «مرکز جهانی برای توسعه پایدار» در همکاری با برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) رایزنی نموده و ابتکار عمل تاسیس «مؤسسه توسعه جهانی» را به دست گرفته است.
منابع برای همکاریهای توسعهای همچنان رشد میکنند. بیش از ۲۳ میلیارد دلار از انواع مختلف صندوقهای توسعه بسیج شده است. چین «صندوق توسعه جهانی و همکاری جنوب-جنوب» را تاسیس کرده، مجموع آن را به ۴ میلیارد دلار افزایش داده و «صندوق امانی همکاری جنوب-جنوب چین-فائو (فاز سوم)» را راهاندازی کرده است.
همکاری کاربردی نتایج درخشانی تحویل داده است. چین یک بانک پروژه را تحت ابتکار عمل توسعه جهانی تاسیس کرده، بیش از ۱,۸۰۰ پروژه همکاری را راهاندازی نموده و آموزش ۸۰,۰۰۰ نفر را در چارچوب این ابتکار عمل تکمیل کرده است و به دیگر کشورهای در حال توسعه در بهبود ظرفیت خود برای توسعه مستقل و پایدار یاری رسانده است.۳. ممارست چندجانبهگرایی راستین
جهان هرگونه که تغییر کند، چین همواره نظام بینالملل با محوریت سازمان ملل متحد، نظم بینالمللی مقوم به حقوق بینالملل و هنجارهای بنیادین حاکم بر روابط بینالملل بر پایه اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد را پاس خواهد داشت. این کشور مدافع و مجری چندجانبهگرایی راستین است و حامی فعال و هوادار سرسخت همکاریهای چندجانبه باقی میماند.
پاسداری قاطعانه از اقتدار و جایگاه سازمان ملل متحد. چین به عنوان عضو بنیانگذار سازمان ملل و نخستین کشوری که منشور سازمان ملل متحد را امضا کرد، همواره از نقش محوری سازمان ملل در امور بینالمللی از طریق اقدامات ملموس پاسداری کرده است. سهم این کشور در بودجه معمول سازمان ملل از کمتر از ۱ درصد در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۲۰ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت و آن را به دومین تامینکننده بزرگ تبدیل کرد. این کشور سهمهای ارزیابیشده خود را به طور کامل به سازمان ملل پرداخت کرده است تا از عملکرد موثر آژانسهای سازمان ملل حمایت کند. این کشور «صندوق صلح و توسعه چین-سازمان ملل» را راهاندازی و تجدید کرده و ورودی خود را به این صندوق افزایش داده و حمایت قوی از دستور کارهای اصلی سازمان ملل ارائه نموده است.
چین از سازمان ملل در پیشبرد اجرای «پیمان برای آینده» و در ارتقای کیفیت، کارایی و پویایی سازمان از طریق «ابتکار عمل UN80» حمایت میکند. این کشور فعالانه از سازمان ملل و آژانسهای تخصصی آن در تاسیس نهادهای جدید در چین حمایت مینماید، از جمله «مؤسسه بینالمللی یونسکو برای آموزش STEM» در شانگهای و «مرکز شانگهای صندوق بینالمللی پول (IMF)». تلاشهای چین برای تامین استعدادهای برجسته برای سازمان ملل منجر به افزایش پایدار سهم کارکنان چینی در آژانسهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی مرتبط شده است. چین میزبان «نشست رهبران جهان در خصوص زنان» بوده و پیشرفتهای جدیدی را در توسعه همهجانبه زنان تقویت کرده است.
تابلو ۱
نشست رهبران جهان در خصوص زنان: سهم چین در توسعه آرمان زنان
از ۱۳ تا ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵، چین و نهاد زنان سازمان ملل متحد به طور مشترک میزبان «نشست رهبران جهان در خصوص زنان» در پکن بودند. تحت عنوان «یک سرنوشت مشترک: فرآیند نوین و شتابان برای توسعه همهجانبه زنان»، این اجلاس با حضور مهمانانی از بیش از ۱۱۰ کشور، شامل سران کشورها و دولتها، روسای پارلمان، مقامات در سطح معاون نخستوزیر، نمایندگان در سطح وزرا، نمایندگان آژانسهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی و فرستادگان دیپلماتیک برگزار شد. رئیسجمهور چین، شی جینپینگ در مراسم افتتاحیه شرکت کرد و سخنرانی کلیدی ایراد نمود.
چین برای حمایت بیشتر از آرمان جهانی زنان اعلام کرد که در پنج سال آینده ۱۰ میلیون دلار دیگر به نهاد زنان سازمان ملل متحد اهدا خواهد کرد، سهمیهای معادل ۱۰۰ میلیون دلار در صندوق توسعه جهانی و همکاری جنوب-جنوب چین برای اجرای پروژههای همکاری توسعه برای زنان و دختران در همکاری با سازمانهای بینالمللی اختصاص خواهد داد و ۱,۰۰۰ برنامه معیشتی کوچک و زیبا را با کمک چین راهاندازی خواهد کرد که زنان و دختران را به عنوان ذینفعان اصلی در اولویت قرار میدهد. همزمان، این کشور ۵۰,۰۰۰ زن را برای برنامههای آموزشی و تبادلی به چین دعوت خواهد کرد و یک «مرکز جهانی برای ظرفیتسازی زنان» را با هدف اجرای ظرفیتسازی و همکاری برای توسعه زنان با کشورها و سازمانهای بینالمللی مرتبط تاسیس خواهد نمود تا استعدادهای زن بیشتری را آموزش دهد.پاسداشت اقتدار حاکمیت قانون در عرصه بینالملل و تلاش برای پیشرفت در حکمرانیِ مبتنی بر حقوق بینالملل. چین به تقریباً تمامی سازمانهای بیندولتیِ همهشمول پیوسته و بیش از ۶۰۰ کنوانسیون بینالمللی و اصلاحیه را امضا کرده است و تعهدات معاهدهای خود را با حسن نیت ایفا نموده و به تعهدات بینالمللی خود ارج نهاده است. این کشور کنفرانسی را به مناسبت هفتادمین سالگرد «اصول پنجگانه همزیستی مسالمتآمیز» برگزار کرد و هنجارهای بنیادین حاکم بر روابط بینالملل و اصول حقوق بینالملل را مجدداً تایید و پاسداری نمود. چین به ارائه حمایت قاطع از کار نهادهای قضایی سازمان ملل ادامه میدهد و شرکتکنندهای فعال در فعالیتهای قضایی بینالمللی باقی میماند. این کشور با مشارکت در همکاریهای بینالمللی اجرای قانون، تلاشها را در اقدامات ضد فساد، تعقیب فرامرزی فراریان، بازگرداندن و استرداد آنها و بازپسگیری داراییها افزایش داده است. علاوه بر این، این کشور آغازگر و هدایتگر ایجاد «سازمان بینالمللی برای میانجیگری» بوده و خلاء موجود در مکانیسم میانجیگری بینالمللی را پر کرده است.
تابلو ۲
سازمان بینالمللی برای میانجیگری: خرد چینی برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات بینالمللی
در سال ۲۰۲۲، چین و کشورهای همفکر، تاسیس «سازمان بینالمللی برای میانجیگری (IOMed)» را پایهگذاری کردند. در ۳۰ مه ۲۰۲۵، مراسم امضای کنوانسیون تاسیس سازمان بینالمللی برای میانجیگری در هنگکنگ برگزار شد و ۳۳ کشور کنوانسیون را امضا کرده و به اعضای بنیانگذار آن تبدیل شدند. در ۲۹ اوت ۲۰۲۵، کنوانسیون لازمالاجرا شد و هنگکنگ به محل مقر اصلی IOMed تبدیل گشت. در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، این سازمان عملیات رسمی خود را آغاز نمود.
IOMed به عنوان نخستین سازمان حقوقی بیندولتیِ اختصاصیافته به حلوفصل اختلافات بینالمللی از طریق میانجیگری، بر میانجیگری اختلافات برای حل منازعات تمرکز دارد و به عنوان مکانیسم مهمی عمل میکند که از اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد پاسداری مینماید. این سازمان مکمل مراجع قضایی، داوری و دیگر مکانیسمهای موجود برای حل اختلافات بینالمللی بوده و همافزایی با آنها ایجاد میکند و بستر جدیدی را برای حلوفصل مسالمتآمیز آنها فراهم میسازد.مشارکت در همکاریهای گروه بیست و هدایت آن. چین گروه بیست را — به عنوان مجمعی اصلی برای گفتگوی اقتصادی میان کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه — تشویق میکند تا همکاریهای بینالمللی را در پرتو رایزنی برابر و منافع متقابل پیگیری کند. در سال ۲۰۱۶، چین میزبان اجلاس هانگژو گروه بیست بود که به طور گسترده به عنوان یکی از ثمربخشترین اجلاسهای گروه بیست تا به امروز شناخته میشود. این اجلاس آنچه را که به بیانیه شاخص رهبران گروه بیست تبدیل شد صادر کرد، توسعه را برای نخستین بار در مرکز هماهنگی سیاستهای کلان اقتصادی قرار داد و اسناد اجماعی مانند «اصول راهنمای گروه بیست برای قاعدهگذاری سرمایهگذاری جهانی» و «طرح جامع گروه بیست در زمینه رشد نوآورانه» را تایید نمود و اثر شفاف چین را در تاریخ این گروه بر جای گذاشت. در جریان اجلاس گروه بیست در ریو دو ژانیرو، چین پیشنهادهای خود را برای حکمرانی اقتصادی، مالی، تجاری، دیجیتال و اکولوژیک مطرح کرد و اقتصاد جهانیِ بناشده بر همکاری، ثبات، گشایش، نوآوری و سازگاری با محیط زیست را ارتقا بخشید. چین همچنین پیشگامی را در حمایت از عضویت اتحادیه آفریقا در گروه بیست برای افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه به دست گرفت.
پیشبرد یک جامعه آسیا-پاسیفیک. «همکاری اقتصادی آسیا-پاسیفیک (APEC)» بالاترین سطح از مکانیسم برای همکاریهای اقتصادی در منطقه آسیا-پاسیفیک است که دارای گستردهترین پوشش و بزرگترین نفوذ میباشد. چین مدافع روح یک خانواده آسیا-پاسیفیک است و جامعه آسیا-پاسیفیک با سرنوشت مشترک را ارتقا میبخشد که مشخصه آن گشایش و همهشمولی، رشد نوآوریمحور، اتصال بزرگتر و همکاریهای سودمند متقابل است. با تسهیلات چین، «توافقنامه شانگهایِ اعلامیه رهبران اقتصادی اپک» در نشست اپک که در سال ۲۰۰۱ در شانگهای برگزار شد تصویب گردید و آغاز جدیدی را برای همکاریهای آسیا-پاسیفیک در قرن جدید رقم زد. در سال ۲۰۱۴، نشست اپک در پکن نتایج متعددی تحویل داد، از جمله بیستودومین اعلامیه رهبران اقتصادی اپک تحت عنوان «دستور کار پکن برای یک آسیا-پاسیفیکِ یکپارچه، نوآور و متصل»، که در آن همه طرفها متعهد شدند مشارکت آسیا-پاسیفیک را برای آینده پرورش دهند و چشماندازی را برای توسعه بلندمدت و شکوفایی مشترک منطقه ترسیم نمودند.
در سال ۲۰۲۶، چین برای سومین بار میزبان نشست اپک خواهد بود، تحت عنوان «ساخت یک جامعه آسیا-پاسیفیک برای شکوفاییِ همراه با یکدیگر». این نشست بر سه اولویت تمرکز خواهد داشت: گشایش، نوآوری و همکاری. همه طرفهای ذیربط گردهم خواهند آمد تا مجدداً نسبت به آرمانهای اولیه همکاریهای آسیا-پاسیفیک متعهد شوند، بر اقدامات ملموس به سوی اهداف خود تمرکز کنند و بکوشند تا طرح جامع خود را برای یک جامعه آسیا-پاسیفیکِ بهتر به واقعیت بدل سازند.۴. حمایت از جنوب جهانی برای ایفای نقشی بزرگتر
چین همواره عضوی از جنوب جهانی خواهد بود و ریشههایش در جنوب جهانی باقی خواهد ماند. آینده هرگونه که باشد، این کشور همواره بهروزی جنوب جهانی را در مد نظر خواهد داشت. چین با عمل بر پایه اصول صمیمیت، نتایج واقعی، مودت و حسن نیت، و با تعهد به پیگیری خیر والاتر و منافع مشترک، همبستگی و همکاری با دیگر کشورهای در حال توسعه را تقویت کرده، استوارانه از منافع مشترک جنوب جهانی در امور بینالمللی پاسداری نموده و جنوب جهانی را در تقویت توان از طریق تلاشهای مشترک هدایت کرده است.
پیشبرد توسعه باکیفیت در همکاریهای بریکسِ بزرگتر. کشورهای بریکس در خط مقدم جنوب جهانی، به طور مشترک متعهد به ارتقای رشد اقتصادی جهان، بهبود حکمرانی اقتصادی جهانی و پیشبرد دموکراسی در روابط بینالملل هستند. چین نقشی فعال در گسترش و تقویت همکاریهای بریکس، تحکیم نهادهای آن در پاسخ به زمانه در حال تحول و افزایش نفوذ جهانی آن ایفا کرده است. چین و دیگر کشورهای بریکس «بانک توسعه نوین» را تاسیس کرده و «ترتیبات ذخیره مشروط» را تشکیل دادهاند که به نیرویی نوظهور در نظام مالی بینالمللی و پروژههای شاخص همکاری جنوب جهانی تبدیل شدهاند.
در سال ۲۰۱۷، اجلاس شیامن بریکس بیش از ۶۰ نتیجه تحویل داد و به سه موتور کلیدی که پیشران همکاری هستند — امنیت سیاسی، تجارت و مالی، و مبادلات مردم با مردم — و نیز رویکرد «بریکس پلاس» پویایی بخشید. در سال ۲۰۲۲، در جریان «سال چینیِ» بریکس، اجلاس بریکس «اعلامیه پکن» را صادر کرد که نشاندهنده آغاز گسترش این سازمان بود. چین از آن زمان با طرفهای مرتبط برای پیشبرد این بزرگشدنِ تاریخی کار کرده است، که نقطه عطفی بزرگ نه تنها برای بریکس، بلکه برای تکامل چشمانداز بینالمللی به شمار میرود. چین چشماندازی را برای بریکس ارتقا بخشیده است که محور آن صلح، نوآوری، توسعه سبز، عدالت و مبادلات نزدیکتر مردم با مردم است. این کشور به حمایت از کشورهای بیشتری از جنوب جهانی برای پیوستن به آرمان بریکس به عنوان اعضای کامل، کشورهای شریک، یا در قالب «بریکس پلاس» ادامه میدهد تا مکانیسم همکاری را به کانالی اصلی برای تقویت همبستگی و همکاری میان ملتهای جنوب جهانی و پیشاهنگی برای پیشبرد اصلاحات حکمرانی جهانی بدل سازد.
تابلو ۳
بانک توسعه نوین: نیرویی نوظهور در نظام مالی بینالمللی
بانک توسعه نوین به طور مشترک توسط برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۵ تاسیس شد. این نخستین نهاد مالی بینالمللی است که مقر اصلی آن در چین قرار دارد، و نخستین نهاد توسعه چندجانبه است که توسط اقتصادهای بازار نوظهور و کشورهای در حال توسعه تاسیس و هدایت شده است. هدف این بانک بسیج منابع برای پروژههای زیرساختی و توسعه پایدار در کشورهای بریکس و دیگر اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه است. بانک توسعه نوین از زمان تاسیس خود، پیشرفت استواری در عملیاتها و توسعه نهادی خود داشته و به نیرویی نوظهور در نظام مالی بینالمللی و پروژهای شاخص در همکاریهای جنوب جهانی تبدیل گشته است.
تا مارس ۲۰۲۶، این بانک وامهایی به ارزش ۴۲.۹ میلیارد دلار برای ۱۳۹ پروژه توسعه تصویب کرده بود، که حوزههای کلیدی شامل انرژی پاک و کارایی انرژی، زیرساختهای حملونقل، حفاظت از محیط زیست، آب و فاضلاب، زیرساختهای اجتماعی و زیرساختهای دیجیتال را پوشش میداد.پیشبرد توسعه و گسترش سازمان همکاری شانگهای. سازمان همکاری شانگهای نخستین سازمان بینالمللی است که به نام یک شهر چینی نامگذاری شده، با مشارکت چین بنیان نهاده شده و مقر اصلی آن در این کشور قرار دارد. چین مروج «روح شانگهای» شامل اعتماد متقابل، منافع متقابل، برابری، رایزنی، احترام به تنوع تمدنها و پیگیری توسعه مشترک است و در جهت یک جامعه نزدیکتر سازمان همکاری شانگهای با سرنوشت مشترک کار میکند. سازمان همکاری شانگهای از طریق تلاشهای مشترک کشورهای عضو خود، به گروهی متشکل از ۲۷ کشور تبدیل شده است که آسیا، اروپا و آفریقا را در بر میگیرد و مجموع اقتصادی آن به ۳۰ تریلیون دلار نزدیک میشود. این سازمان همکاریهایی را در بیش از ۵۰ حوزه اجرا کرده و به نیرویی مهم برای صلح و توسعه جهان و پاسداری از انصاف و عدالت بینالمللی تبدیل گشته است.
در سال ۲۰۲۵، اجلاس تیانجین سازمان همکاری شانگهای راهبرد توسعه را برای دهه آینده تدوین نمود. رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای شاهد افتتاح چهار مرکز امنیتی بودند و تصمیم به تاسیس یک بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای گرفتند. چین همچنین ایجاد سه بستر بزرگ همکاری چین-سازمان همکاری شانگهای، پوششدهنده انرژی، صنعت سبز و اقتصاد دیجیتال، و سه مرکز بزرگ همکاری برای نوآوریهای علمی و تکنولوژیک، آموزش عالی، و آموزش حرفهای و فنی را اعلام کرد، و نیز تصمیم به ادامه اجرای برنامه اقدام برای توسعه باکیفیت همکاریهای اقتصادی و تجاری میان اعضای سازمان همکاری شانگهای. در مجموع، این ابتکارات همبستگی و هماهنگی را میان کشورهای عضو افزایش داده و پویایی جدیدی را به سازمان تزریق نموده و آن را به مرحله جدیدی از توسعه باکیفیت و به سوی موفقیتهای حتی بزرگتر سوق داده است.
ارتقای ایجاد یک معماری حکمرانی جهانی که متوازنتر و کارآمدتر باشد. چین معتقد است معماری مالی بینالمللی باید در نمایندگی متوازنتر باشد و واقعیتهای اقتصاد جهان را بهتر منعکس کند. این کشور استدلال میکند که بانک جهانی باید بازنگریهای سهامداری را انجام دهد و صندوق بینالمللی پول باید تنظیم مجدد سهمیهها را مطابق با چارچوبهای زمانی و نقشهراههای توافقشده اجرا کند تا کمبود دموکراتیک در حکمرانی مالی جهانی برطرف شود.
چین از اصلاحات شورای امنیت سازمان ملل متحد حمایت میکند و بر این باور است که افزایش نمایندگی کشورهای در حال توسعه مسیر درست اصلاحات است، و این امر مبرم است که به بیعدالتی تاریخی که آفریقا از آن رنج برده رسیدگی شود و اولویتها و ترتیبات ویژهای برای خواستههای این قاره در نظر گرفته شود. این کشور ارتباط و هماهنگی خود را با شرکای خود در جنوب جهانی از طریق مکانیسمهایی چون جنبش عدم تعهد و گروه ۷۷ حفظ میکند و نقشی فعال در پرچمداری عدالت در رویدادهای بزرگ بینالمللی مانند مجمع عمومی سازمان ملل متحد ایفا مینماید. آنها در کنار یکدیگر تلاشهای مشترکی برای پاسداری از انصاف و عدالت بینالمللی و دفاع از حقوق و منافع مشروع خود انجام دادهاند.
یاریرسانی به جنوب جهانی برای گام برداشتنِ مشترک در مسیری به سوی مدرنیزاسیون. چین ابتکار عملی را برای همکاریهای باز و همهشمول در جنوب جهانی پیشنهاد داده و پیش برده است، اقدامات هشتگانه را در حمایت از همکاریهای جنوب جهانی اجرا نموده و جنوب جهانی را تشویق کرده است تا به نیرویی استوار برای صلح، نیرویی محرک برای توسعه باز، سازندهای برای حکمرانی جهانی و مدافعی برای مبادلات و یادگیری متقابل میان تمدنها تبدیل شود.
در اجلاس پکن مجمع همکاری چین و آفریقا، روابط دوجانبه میان چین و تمامی کشورهای آفریقایی که با آنها روابط دیپلماتیک دارد به طور رسمی به سطح روابط راهبردی ارتقا یافت و جایگاه کلی روابط چین و آفریقا به یک جامعه تمامعیار چین و آفریقا با سرنوشت مشترک برای عصر جدید ارتقا پیدا کرد. چین همچنین تعهد کرده است که با کشورهای آفریقایی برای ارتقای مدرنیزاسیون در شش حوزه کار کند و ۱۰ اقدام مشارکتی را اجرا نماید.
نشست سران چین و کشورهای عربی تصمیم گرفت که جامعه چین و عرب با سرنوشت مشترک را در عصر جدید بنا نهد و هشت ابتکار عمل بزرگ همکاری را برای همکاریهای کاربردی چین و عرب اجرا کند. چین یک مشارکت همکاری جامع با کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب بر پایه برابری، منافع متقابل و توسعه مشترک تاسیس کرده است. آنها در کنار یکدیگر مجمع چین و جامعه کشورهای آمریکای لاتین و کارائیب را بنیان نهادهاند و به طور مشترک پنج برنامه را در زمینههای همبستگی، توسعه، تمدن، صلح و اتصال مردم با مردم راهاندازی نمودهاند. چین با پایبندی به اصول «احترام کامل چهارگانه»، همکاریهای دوستانهای با کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام اجرا کرده و هفت بستر همکاری را برای حمایت از آنها در شتاببخشی به تلاشها جهت دستیابی به توسعه مستقل و پایدار توسعه داده است.۵. ارتقای مبادلات و یادگیری متقابل میان تمدنها
چین با بازشناخت واقعیت بنیادینِ تنوع در تمدنهای جهان و نیاز مبرم به فرارفتن از منازعات تمدنی، «ابتکار عمل تمدن جهانی» را پیشنهاد کرده و اجرای آن را ارتقا بخشیده است، از ارزشهای مشترک بشریت حمایت نموده و مبادلات و درک عمیقتر میان ملتهای مختلف، و تعاملات گستردهتر و ادغام بزرگتر فرهنگهای متنوع را در یک تلاش مشترک برای پیشبرد توسعه و پیشرفت تمدن بشری پرورش داده است.
ارتقای گفتگوی جهانی میان تمدنها. چین پاسدار چشماندازی از تمدن است که مشخصه آن برابری، یادگیری متقابل، گفتگو و همهشمولی است، و همزیستی مسالمتآمیز میان تمدنهای مختلف را ارتقا میبخشد تا زیباییهای همه به اشتراک گذاشته شده و ستایش شود. در ۷ ژوئن ۲۰۲۴، این کشور تصویب اتفاق آرای قطعنامهای را در هفتادوهشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد تسهیل کرد که ۱۰ ژوئن را به عنوان «روز بینالمللی گفتگوی میان تمدنها» تعیین نمود. برای بزرگداشت آن، فعالیتهای تماتیک پرشوری در مکانهای سازمان ملل در نیویورک و ژنو و در کشورهای سراسر جهان برگزار شد.
در جاهای دیگر، چین «کنفرانس گفتگو پیرامون تمدنهای آسیایی» و «نشست وزیران گفتگوی تمدنهای جهانی» را برگزار کرده و بسترهای بینالمللی چندسطحی متعددی مانند «کنفرانس جهانی کلاسیکها»، «مجمع لیانگژو» و «اتحاد برای میراث فرهنگی در آسیا» را بنا نهاده است. این کشور توافقنامههای همکاری در زمینههای فرهنگ، آثار فرهنگی و گردشگری با بیش از ۱۰۰ کشور امضا کرده و همکاری در تحقیقات باستانشناسی مشترک، حفاظت از میراث جهانی و ترجمه آثار کلاسیک را عمق بخشیده است. این کشور از طریق اقدامات ملموس، گفتگوی جهانی میان تمدنها را ارتقا میدهد و از گنجینههای فرهنگی تمام بشریت پاسداری میکند.
نشست عالیرتبه «حزب کمونیست چین در گفتگو با احزاب سیاسی جهان» و نشست سران حزب کمونیست چین و احزاب سیاسی جهان، یادگیری متقابل میان مدرنیزاسیون چینی — به عنوان مدلی نو برای پیشرفت بشر — و دیگر تمدنها را تشویق میکنند و به طور مداوم باغ تمدنهای جهان را غنا میبخشند و سهمهای جدیدی در کاوش بشریت برای مسیرهای مدرنیزاسیون ادا مینمایند.
تابلو ۴
نشست وزیران گفتگوی تمدنهای جهانی، پلی برای یادگیری متقابل میان تمدنها بنا میکند
از ۱۰ تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵، نشست وزیران گفتگوی تمدنهای جهانی در پکن تحت عنوان «پاسداری از تنوع تمدنهای بشری برای صلح و توسعه جهان» برگزار شد. رئیسجمهور شی جینپینگ در نامهای تبریکآمیز تاکید کرد که چین مایل است با دیگر کشورها برای پرچمداری برابری، یادگیری متقابل، گفتگو و همهشمولی میان تمدنها کار کند، ابتکار عمل تمدن جهانی را اجرا نماید و ایجاد یک شبکه جهانی را برای گفتگو و همکاری میان تمدنها ارتقا بخشد، تا پویایی تازهای برای پیشبرد تمدنهای بشری و ارتقای صلح و توسعه جهان فراهم سازد.
دبیرکل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش نیز نامه تبریکی به این نشست ارسال کرد، نشستی که شاهد حضور بیش از ۶۰۰ نماینده از بخشهای سیاسی، فرهنگی و آموزشیِ حدود ۱۴۰ کشور و منطقه در مراسم افتتاحیه خود بود. این نشست «اعلامیه پکنِ نشست وزیران گفتگوی تمدنهای جهانی» را تصویب نمود و لیستی از ۱۱۰ اقدام را که باید انجام شوند منتشر ساخت.پیشبرد توسعه و پیشرفت حقوق بشر. چین مدافع حفاظت از حقوق بشر از طریق امنیت، پیشبرد حقوق بشر از طریق توسعه و ارتقای حقوق بشر از طریق همکاری است و حکمرانی جهانی حقوق بشر را در جهتی عادلانهتر، منصفانهتر، منطقیتر و همهشمولتر هدایت میکند. این کشور به ۲۹ ابزار بینالمللی حقوق بشر ملحق شده یا آنها را تصویب کرده است و نقشی سازنده در تدوین چندین سند بینالمللی بزرگ حقوق بشر، از جمله «اعلامیه حق توسعه» و «اعلامیه و برنامه اقدام وین» ایفا نموده است.
چین شش دوره به عنوان عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خدمت کرده است که آن را به یکی از کشورهایی تبدیل میکند که بیشترین دفعات انتخاب شده و طولانیترین دوران خدمت را داشتهاند. این کشور در این نقش، تصویب قطعنامههایی را توسط شورا ارتقا بخشیده است، نظیر «سهم توسعه در بهرهمندی از تمامی حقوق بشر»، «اثرات منفی میراث استعمار بر بهرهمندی از حقوق بشر»، «ارتقا و حفاظت از حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در بستر پرداختن به نابرابریها» و «ارتقای دسترسیپذیری برای بهرهمندی کامل از تمامی حقوق بشر توسط همگان».
ارتقای مبادلات مردم با مردم و دوستی. چین اشکال مختلفی از دیپلماسی مردم با مردم، دیپلماسی شهر با شهر و دیپلماسی عمومی را پیش میبرد. این کشور سالهای مبادلات فرهنگی، سالهای گردشگری و سالهای آموزش را با بسیاری از کشورها برگزار کرده و بیش از ۳,۰۰۰ جفت خواهرخواندگی میان شهرها (استانها/ایالتها) با بیش از ۱۵۰ کشور تاسیس نموده و فعالانه پلهایی برای مبادلات مردم با مردم بنا کرده است. سیاستهای ورود به طور مداوم بهینهسازی میشوند، به طوری که دسترسی بدون ویزای یکجانبه در حال حاضر برای ۵۰ کشور برقرار است، معافیت کامل متقابل از ویزا برای ۲۹ کشور وجود دارد و سیاست معافیت از ویزای ترانزیتی ۲۴۰ساعته به ۵۵ کشور در سراسر ۶۵ بندر ورودی گسترش یافته است. در سال ۲۰۲۵، تعداد ۳۰.۰۸ میلیون خارجی بدون ویزا وارد چین شدند که ۷۳.۱ درصد از کل ورودیهای خارجی را تشکیل میداد و افزایش سالانه ۴۹.۵ درصدی را نشان میداد.
ورزش نیز به عنوان پلی برای تقویت دوستی میان ملتها عمل میکند. در سالهای اخیر، چین با موفقیت میزبان بازیهای المپیک زمستانی پکن، بازیهای جهانی دانشگاهی فیسو در چنگدو، بازیهای آسیایی هانگژو و بازیهای آسیایی زمستانی هاربین بوده است و شعار المپیک یعنی «سریعتر، بالاتر، قویتر — در کنار یکدیگر» را به پیش برده است. جوانان نماینده آینده دوستی مردم با مردم هستند. در بازشناخت این امر، در جریان دیدارهای رئیسجمهور چین شی جینپینگ از ایالات متحده و فرانسه در نوامبر ۲۰۲۳ و مه ۲۰۲۴، چین ابتکار عملی را برای دعوت از ۵۰,۰۰۰ جوان آمریکایی به چین برای تبادل و تحصیل در طول پنج سال آغازشده از ۲۰۲۳ اعلام نمود، و نیز ابتکار عملی برای دعوت از بیش از ۱۰,۰۰۰ دانشجوی فرانسوی برای تحصیل در چین و دوبرابر کردن مقیاس مبادلات جوانان اروپایی در چین در طول سه سال آغازشده از ۲۰۲۴. این کشور همچنین جشنوارههای جوانان چین و آفریقا و کمپهای تابستانی «پل چینی» را برای دانشجویان جوان برگزار کرده و بذرهای دوستی را در دلهای نسل جوان کاشته است.۶. ارائه کالاهای عمومی بیشتر برای جامعه بینالمللی
در مواجهه با چالشهای جهانیِ رو به افزایش، نظام حکمرانی جهانی باید همپای زمانه حرکت کند، راهکارهایی برای مشکلات قدیمی بیابد و خلاءهای موجود در قواعد حوزههای جدید را پر کند. چین حس مسئولیتپذیریِ کشوری بزرگ را نشان داده است که دانش و عمل را یکپارچه میسازد، فعالانه کالاهای عمومی بینالمللی خلق نموده و راهکارهای جدیدی به حکمرانی جهانی ارائه داده است.
هدایت قاطعانه حکمرانی اقلیمی جهانی. چین استوارانه از اجرای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییر اقلیم و توافقنامه پاریس پاسداری کرده و آن را ارتقا میبخشد. این کشور به اصل مسئولیتهای مشترک اما متمایز پایبند است و در جهت ساخت یک نظام عادلانه و منطقیِ حکمرانی اقلیمی جهانیِ متکی بر همکاری برای منافع متقابل کار میکند.
در سال ۲۰۲۰، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، چین رسماً اعلام کرد که تلاش خواهد کرد تا پیش از سال ۲۰۳۰ انتشار دیاکسید کربن خود را به اوج برساند و پیش از سال ۲۰۶۰ به بیطرفی کربنی دست یابد. در سال ۲۰۲۵، در نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد، این کشور دور جدیدی از مشارکتهای تعیینشده ملی را اعلام نمود، شامل کاهش خالص انتشار گازهای گلخانهای در سراسر اقتصاد به میزان ۷ تا ۱۰ درصد از سطوح اوج تا سال ۲۰۳۵، و تلاش برای انجام کارکردی بهتر؛ افزایش سهم سوختهای غیرفسیلی در کل مصرف انرژی به بیش از ۳۰ درصد؛ و افزایش حجم ذخیره جنگلی و توسعه بازار معاملاتی انتشار کربن.
چین بنیانگذاری گروه BASIC و نشست وزیران در زمینه اقدام اقلیمی را برای ایجاد اجماع پایهگذاری کرده و به کمک به کشورهای در حال توسعه در بهبود ظرفیت خود برای پرداختن به تغییرات اقلیمی از طریق همکاریهای جنوب-جنوب ادامه داده است. تا پایان اکتبر ۲۰۲۵، چین ۵۵ سند همکاری با ۴۳ کشور در حال توسعه امضا کرده بود، بیش از ۳۰۰ دوره از برنامههای ظرفیتسازی را اجرا نموده بود و از سال ۲۰۱۶ بیش از ۱۷۷ میلیارد یوان در قالب بودجه برنامهها ارائه و بسیج کرده بود.
تابلو ۵
گذار صنعتی سبز و کمکربن چین سهمهای چشمگیری به جهان ادا کرده است
چین حامی استوار و یاریرسان بزرگی برای توسعه سبز است. این کشور بزرگترین و سریعالرشدترین نظام انرژی تجدیدپذیر جهان و بزرگترین و کاملترین زنجیره صنعتی انرژیهای نو را بنا نهاده و در حدود یکچهارم از مناطق سبزِ تازه ایجادشده در جهان سهیم بوده است. این کشور همکاریهای گستردهای در پروژههای انرژی سبز با بیش از ۱۰۰ کشور و منطقه اجرا کرده و به طور مداوم تجهیزات و محصولات باکیفیت و کارآمدِ انرژی کمکربن را به جهان، به ویژه به کشورهای در حال توسعه ارائه داده است. محصولات توان بادی، فتوولتائیک و وسایل نقلیه انرژی نو این کشور اکنون به بیش از ۲۰۰ کشور و منطقه صادر میشوند، ۷۰ درصد از تجهیزات توان بادی جهان و ۸۰ درصد از پنلهای فتوولتائیک را تامین میکنند، و هزینههای تولید برق بادی و فتوولتائیک جهانی را به ترتیب به میزان بیش از ۶۰ درصد و ۸۰ درصد کاهش دادهاند. در دوره برنامه پنجساله چهاردهم (۲۰۲۱-۲۰۲۵)، محصولات صادرشده توان بادی و فتوولتائیک چین انتشار کربن را در حدود ۴.۱ میلیارد تن برای دیگر کشورها کاهش دادند.پیشبرد توسعه هوش مصنوعی در مسیر خیر و برای همگان. چین «ابتکار عمل حکمرانی هوش مصنوعی جهانی» را مطرح کرده است که مدافع رویکردی انسانمحور و متمایل به هوش مصنوعی در مسیر خیر است. این کشور از سازمان ملل در ایفای نقشی محوری حمایت میکند و تشکیل نظام حکمرانی هوش مصنوعی جهانی مجهز به اجماع گسترده را برای بهرهمندی تمام بشریت ارتقا میبخشد و خواهان تقویت همکاریهای بینالمللی و کمک به کشورهای در حال توسعه برای پر کردن شکاف هوش مصنوعی است. این کشور تصویب قطعنامهای را در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در زمینه ارتقای همکاریهای بینالمللی در ظرفیتسازی هوش مصنوعی بهبود بخشیده و «برنامه اقدام ظرفیتسازی هوش مصنوعی در مسیر خیر و برای همگان» را پیشنهاد و اجرا نموده است. این کشور تاسیس «گروه دوستان برای همکاریهای بینالمللی در ظرفیتسازی هوش مصنوعی» را پایهگذاری کرد، پروژه «جنوب دیجیتال» را تحت بانک پروژه توسعه جهانی بنا نهاد و چندین کارگاه ظرفیتسازی و گفتگوی تماتیک در این رابطه برگزار کرده است.
علاوه بر این، این کشور تاسیس «سازمان همکاری هوش مصنوعی جهان» را پیشنهاد نموده و «برنامه اقدام حکمرانی هوش مصنوعی جهانی» و «ابتکار عمل همکاری بینالمللی +AI» را مطرح کرده و خرد و راهکارهای چینی را به توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی تقدیم داشته است. چین اهمیت بالایی برای پیشگیری از مخاطرات در کاربردهای نظامی هوش مصنوعی قائل است و پیشنهاد میکند که همه کشورها باید رویکردی محتاطانه و مسئولیتپذیر در توسعه و استفاده از فناوریهای مرتبط اتخاذ کنند، تا تضمین شود که سامانههای تسلیحاتی در همه زمانها تحت کنترل انسان باقی میمانند و از مسابقه تسلیحاتی هوش مصنوعی پیشگیری شود.
کمک توانمندیهای چین به پاسداری از امنیت سلامت عمومی جهانی. چین فعالانه در امور سلامت جهانی مشارکت میجوید و مبادلات و همکاریهای سلامت را از طریق کانالهای متعدد و در سطوح متعدد اجرا میکند. این کشور کمکهای بینالمللی قابل توجهی در بخش سلامت ارائه میدهد و فعالانه در اقدامات بزرگ بینالمللی سلامت مانند مبارزه با شیوع ابولا و پاندمی کووید-۱۹ مشارکت جسته است. این کشور در جهت پر کردن شکاف ایمنسازی و کمبود سلامت میکوشد و مروج ساخت مشترک جامعهای از سلامت برای همگان است.
چین توافقنامههای همکاری سلامت با بیش از ۱۶۰ کشور و سازمان بینالمللی امضا کرده و آغازگر و شرکتکننده در ۹ مکانیسم بینالمللی و منطقهای همکاری سلامت بوده است، شامل مکانیسمهای میان چین و کشورهای آفریقایی، میان چین و کشورهای عربی و میان چین و ملل جنوب شرق آسیا. چین بیش از ۳۰,۰۰۰ کادر درمان را به ۷۷ کشور و منطقه اعزام نموده و ۳۰۰ میلیون بیمار را درمان کرده است. این کشور برنامههای امداد پزشکی فرامرزی مانند «اقدام روشنایی»، «اقدام مراقبت از قلب» و «اقدام لبخند» را برای ارائه درمان رایگان آب مروارید، بیماری قلبی و نواقص دندانی اجرا کرده و «ابتکار عمل جدید شننانگ» را پیاده نموده است؛ برنامهای نامگذاریشده به نام شننانگِ افسانهای که ۱۰۰ گیاه را برای کشف خواص پزشکی آنها چشید، تا گیاهان دارویی جدیدی را در سراسر جهان برای کاربرد در طب سنتی چینی بیابد. چین به حمایت از سازمان جهانی بهشت (WHO) در ایفای نقش محوری هماهنگکننده در حکمرانی سلامت جهانی ادامه میدهد و به طور عمیقی در دستور کارهای کلیدی مشارکت جسته و آنها را هدایت کرده است، شامل بازنگری در مقررات بینالمللی سلامت، مذاکرات توافقنامه پاندمی، و اصلاح معماری حکمرانی سلامت جهانی و حکمرانی سازمان جهانی بهداشت.
هدایت فعالانه حکمرانی تنوع زیستی جهانی. چین با راهنمایی این اصل که آبهای زلال و کوههای سرسبز داراییهای بیقیمت هستند، حفاظت زیستمحیطی-اکولوژیکی را به عنوان یک اولویت پیش میبرد، توسعه سبز را پیگیری میکند و به شرکتکننده، یاریرسان و پرچمدار مهمی در تکاپوی جهانی برای ساخت یک تمدن اکولوژیک تبدیل گشته است. چین به عنوان ریاست پانزدهمین نشست کنفرانس طرفهای کنوانسیون تنوع زیستی، «اعلامیه کونمینگ» را صادر کرد و پیشاهنگ تصویب «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال» تاریخی شد و مسیر را هدایت نمود و طرح جامعی را برای حفاظت از تنوع زیستی جهانی تا سال ۲۰۳۰ و فراتر از آن ترسیم کرد. این کشور از آن زمان پیشگامی را در راهاندازی ابتکار عمل اجرایی در خصوص چارچوب مذکور و در تاسیس «صندوق تنوع زیستی کونمینگ» به دست گرفته است. این صندوق با سرمایهگذاری ۱.۵ میلیارد یوان، تا به امروز از ۳۱ پروژه حمایت کرده و ۴۵ کشور در حال توسعه را پوشش داده است، و پویایی پایداری را برای اجرای چارچوب فراهم ساخته است. این کشور همچنین مروج تاسیس «ائتلاف بینالمللی برای توسعه سبز در کمربند و راه» بوده، به عمقبخشی به گفتگوها و مبادلات دوجانبه و چندجانبه ادامه داده و در جهت ارتقای نتایج ثمربخش همکاریهای جنوب-جنوب در زمینه حفاظت از تنوع زیستی کار کرده است. در سال ۲۰۱۹، چین به بزرگترین تامینکننده بودجه اصلی کنوانسیون تنوع زیستی و پروتکلهای آن، و نیز بزرگترین تامینکننده در میان کشورهای در حال توسعه برای تسهیلات محیط زیست جهانی تبدیل شد، جایگاههایی که تا به امروز حفظ کرده است.
ارتقای بهبود قواعد حکمرانی برای حوزههای جدید. چین در حال پیشبرد دگرگونی در نظام حکمرانی اینترنت جهانی است و از چهار اصل حمایت میکند: احترام به حاکمیت سایبری، پاسداری از صلح و امنیت، ارتقای گشایش و همکاری، و تضمین نظم خوب. این کشور «کنفرانس جهانی اینترنت» را برای ۱۲ سال متوالی از سال ۲۰۱۴ برگزار کرده و «ابتکار عمل امنیت داده جهانی» و «ابتکار عمل همکاری جریان فرامرزی داده جهانی» را مطرح نموده است. چین از تاسیس «سازمان جهانی داده» در پکن حمایت کرده و از سازمان ملل متحد به عنوان کانال اصلی برای پیشبرد فضای سایبر جهانی و حکمرانی دیجیتال پشتیبانی نموده است و با همه طرفها برای ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک در فضای سایبر کار میکند.
چین فعالانه حکمرانی اقیانوسی جهانی را ارتقا میدهد و انعقاد «توافقنامه تنوع زیستی دریایی مناطق خارج از صلاحیت ملی» را به عنوان یکی از نخستین امضاکنندگان تسهیل نمود. این کشور دارای جایگاه ناظر در شورای قطب شمال است، مدافع ساخت یک «جاده ابریشم قطبی» میباشد و تلاشهای مشترک بینالمللی را برای حفاظت و استفاده پایدار از منابع زنده دریایی قطب جنوب ارتقا میبخشد.
چین متعهد به صلح و امنیت پایدار در فضای ماورای جو است و استوارانه از نظم فضایی بینالمللی بر پایه «معاهده فضای ماورای جو ۱۹۶۷» پاسداری میکند. این کشور با مسابقه تسلیحاتی در این قلمرو مخالفت میورزد، از سازمان ملل در ایفای نقش محوریاش حمایت میکند و از حقوق و منافع مشترک همه کشورها در استفاده مسالمتآمیز از فضای ماورای جو صیانت مینماید.۴. هدایت مسیر دگرگونی به سوی آیندهای روشن
ابتکار عمل حکمرانی جهانی بلافاصله پس از اعلام خود، حمایت گستردهای را از سوی نزدیک به ۱۶۰ کشور و سازمان بینالمللی دریافت نمود و ایدهها و اقدامات چین به شکل فزایندهای با همآوایی و پاسخ مثبت جامعه بینالمللی روبرو شده است. دلیل نهفته در پشت این امر در این واقعیت است که چین میداند چگونه به ندای زمانه پاسخ دهد و به روندهای عصر ما شکل ببخشد؛ اینکه GGI، گرچه ریشه در چین دارد، به سود جهان است؛ و اینکه چین با اتکا بر واقعیتهای امروز و در عین حال گشودن افقهای آینده، در حال تقدیم خرد و توان به پیشرفت تمدن بشری است.
۱. ساخت اجماع گسترده در زمینه بهبود حکمرانی جهانی
چین مجموعهای از ایدهها و گزارههای نوین را مطرح کرده است که پرچمدار ارزشهای مشترک و اقدام مشترک هستند، به آرمانهای همگانی جامعه بینالمللی پاسخ میدهند و مبرمترین مسائل را در حکمرانی جهانی آدرسدهی میکنند.
رایزنی گسترده، مشارکت همگانی و منافع مشترک آرزوی همگان است. جهانی بدین بزرگی ناگزیر از مواجهه با چالشهای بسیار است. چه نوع نظام حکمرانی جهانی به سود جهان و تمامی مردمان آن است؟ چین بر این باور است که امور جهانی باید توسط همگان مورد بحث قرار گیرد، نظام حکمرانی باید توسط همگان ساخته شود و دستاوردهای توسعه باید توسط همگان به اشتراک گذاشته شود. این رویکرد به مشکلات در ریشه آنها میپردازد، نماینده آرمانهای مشترک اکثریت قاطع کشورهاست و در پی بزرگترین وجه مشترک منافع تکمیلی برای تمامی ملتهای جهان میباشد.
جهانی چندقطبی، برابر و نظاممند و نیز جهانیشدنِ اقتصادیِ همهشمول و سودمند برای همگان، روندهای زمانه هستند. چین حمایت میکند که همه کشورها جایگاهی در حکمرانی جهانی داشته باشند و نقشهای شایسته خود را ایفا کنند. آنها در کنار یکدیگر باید اقتصاد جهان را قویتر ساخته و مواهب آن را به طور منصفانه به اشتراک بگذارند. اجازه دهید جهانیشدن اقتصاد چون هوای تازه و نور درخشان خورشید به اتاق تاریکِ حمایتگرایی نفوذ کند تا همگان بهرهمند شوند. این امر حقیقتاً با روند زمانه و آرمانهای تمامی مردم همسو است.
چندجانبهگرایی راستین تنها مسیر رو به جلو است. حکمرانی جهانی هم در دامنه وسیع است و هم در ممارست مشخص. چین رویکردی شفاف و همهجانبه ارائه میدهد: پرچمداری و بهکارگیری چندجانبهگرایی راستین. بارها و بارها، تجربه نشان داده است که تنها زمانی که بر پایه چندجانبهگرایی عمل شود و هماهنگی و همکاری چندجانبه قوی و کارآمد باشد، حکمرانی جهانی میتواند پیشرفت کند و بهروزی بشر تضمین گردد. بدون چندجانبهگرایی بشریت نمیتواند توسعه یابد و جهان نمیتواند به پیش رود.
ارزشهای مشترک بشریت راهنمایی جهانی هستند. با وجود بیش از ۸ میلیارد جمعیت، فراتر از ۲۰۰ کشور و منطقه، و بیش از ۲,۵۰۰ گروه قومی و ادیان بسیار در جهان ما، احترام به تنوع و اختلافات و در عین حال پیریزی همآوایی بزرگی در میان نظامها، تمدنها و کشورها برای موفقیت حکمرانی جهانی حیاتی است. چین ارزشهای مشترک بشریت یعنی صلح، توسعه، انصاف، عدالت، دموکراسی و آزادی را ارتقا میبخشد. این ارزشها با ایدههای محوریِ همبستگی، همزیستی و همکاری برد-برد که توسط تمدنهای مختلف حمایت میشوند همسو بوده و پایهای ارزشی را برای بهبود مشترک حکمرانی جهانی بنا مینهد.۲. نمایش چشمانداز جهانی و حس مسئولیتپذیری
چین با به اشتراک گذاشتن فلسفه خود در خصوص حکمرانی جهانی و پیشنهاد ابتکار عمل حکمرانی جهانی، حس مسئولیتپذیری را در تحقق آرمان اولیه و ماموریت بنیانگذاری حزب کمونیست چین نشان داده است. این کشور با پاسداشت اصول بنیادین و در عین حال گشودن افقهای نو، از سنتهای دیپلماتیک غنی کشور پرچمداری کرده و توان خود را از فرهنگ سنتیِ فاخرش برمیگیرد و همپای زمانه پیش رفته و آن را هدایت میکند، در حالی که متعهد به اقدام باقی میماند.
فلسفه حکمرانی جهانی چین از چشمانداز جهانی حزب کمونیست چین سرچشمه میگیرد. حزب کمونیست چین از زمان بنیانگذاری خود در ۱۰۵ سال پیش، همواره تکاپوی پیشرفت برای بشریت و هماهنگی بزرگ برای جهان را به عنوان ماموریت خود برگزیده است. این ماموریت است که هدف والای چین را در مشارکت در حکمرانی جهانی تعیین میکند: تلاش برای تبدیل آرمانهای مردم چین و مردم تمامی کشورها برای یک زندگی بهتر به واقعیت. چهارمین نشست مجمع عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین بر ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت و اجرای ابتکار عمل توسعه جهانی، ابتکار عمل امنیت جهانی، ابتکار عمل تمدن جهانی و ابتکار عمل حکمرانی جهانی تاکید نمود، و راهنمایی شفاف برای چین فراهم ساخت تا دستدردست دیگر کشورها برای اصلاح و بهبود نظام حکمرانی جهانی کار کند.
فلسفه حکمرانی جهانی چین، سنتهای فاخر دیپلماسی خود را به پیش میبرد. در اوایل دهه ۱۹۵۰، رئیس مائو زدونگ گفت که چین باید سهم بزرگتری به بشریت ادا کند. جمهوری خلق چین با عمل بر پایه این چشمانداز، متعهد به سیاست خارجی مستقل صلح باقی مانده و اصول پنجگانه همزیستی مسالمتآمیز، نظریه سه جهان و ایده استقرار نظم سیاسی و اقتصادی نوین جهانی را مطرح نموده و کنشگرانه از منافع کشورهای در حال توسعه پاسداری کرده است. برای بیش از ۷۰ years، سیاست خارجی آن در آرمان اولیه خود برای پاسداشت انصاف و عدالت استوار باقی مانده و ماموریت آن برای ارتقای پیشرفت بشر تنها به مرور زمان عمیقتر گشته است. این کارنامه همچنان منبعی از توان را برای مشارکت چین در حکمرانی جهانی و هدایت آن در عصر جدید فراهم میسازد.
فلسفه حکمرانی جهانی چین ریشه در میراث ژرف تمدن چینی دارد. ملت چین در طول بیش از ۵,۰۰۰ سال تمدن خود، همواره صلح، وفاق و هماهنگی را در میان نسلها پیگیری کرده است. این ملت از زمان باستان، ایده والای «هماهنگی بزرگ در زیر آسمان»، فلسفه حکمرانیِ «خرد بزرگِ حکمرانی از طریق نهادهای اصیل»، تکاپوی معنویِ «همبستگی در زمانهای دشواری»، باور قوی مبنی بر اینکه «مردم پایه دولت هستند» و رویکرد کاربردیِ «بهکارگیری دانش در عمل» را گرامی داشته است. تحت شرایط تاریخی جدید، این عناصر خرد دستخوش دگرگونی خلاقانه و پیشرفت نوآورانه شدهاند و بینشهای بیزمانی را برای پرداختن به چالشهای جهانی ارائه میدهند.۳. گسترش مسیرهای کاربردی برای ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت
بیش از یک دهه پیش، رئیسجمهور شی جینپینگ چشمانداز مهم ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت را با هدف خلق جهانی بهتر و زندگی بهتر برای مردم تمامی کشورها مطرح نمود. از آن زمان، چین تحت پرچم ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت، ابتکارات مجموعهای را برای مواجهه با مخاطرات و چالشهای مختلف جهانی اتخاذ کرده و به طور مداوم ممارست حکمرانی جهانی را غنا بخشیده است.
چین در مواجهه با شکاف رو به گسترش شمال-جنوب و تاخیرهای شدید در اجرای دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد برای توسعه پایدار، «ابتکار عمل توسعه جهانی» را برای پیشبرد توسعه مشترک پیشنهاد داده است. چین در مواجهه با موقعیتهای پیچیده بینالمللی و منطقهای و چالشهای حکمرانی امنیت — به ویژه هنگامی که کشورهایی معین در پی امنیت مطلق به قیمت سلب امنیت دیگر کشورها هستند — «ابتکار عمل امنیت جهانی» را به موقع برای آدرسدهی به کمبود صلح و پرداختن به مشکلات امنیتی مطرح ساخت. چین در میان غوغای رو به افزایشِ «برخورد تمدنها» و «تقابل میان نظامهای مختلف» و دامن زدن به «تخاصم ارزشها» توسط برخی کشورها، «ابتکار عمل تمدن جهانی» را برای ارتقای مبادلات و یادگیری متقابل میان تمدنها پیشنهاد کرده است. اکنون، چین در مواجهه با کمبود رو به گسترش حکمرانی و تلاشهای فزاینده برای تضعیف سازمان ملل متحد و چندجانبهگرایی، «ابتکار عمل حکمرانی جهانی» را مطرح ساخته است که بر نهادهای سه ابتکار عمل جهانی دیگر بسط یافته و هدف آن ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر است.
چهار ابتکار عمل جهانیِ بزرگ چین با ارائه راهکارهای سیستماتیک، به موازات یکدیگر و با تمرکز بر حوزههای مختلف حرکت میکنند و چارچوب اقدامی کاملی را تشکیل میدهند که شکوفایی را از طریق توسعه ارتقا میبخشد، ثبات را از طریق امنیت تضمین میکند، اعتماد متقابل را از طریق مبادلات میان تمدنها افزایش میدهد و عدالت را از طریق حکمرانی پیگیری مینماید. آنها در کنار یکدیگر به جهانی باز، همهشمول، پاک و زیبا منجر میشوند که از صلح پایدار، امنیت فراگیر و شکوفایی مشترک برخوردار است و ستون مهمی را برای ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت تشکیل میدهند.۴. گشودن افقهای نو برای تمدن سیاسی بشریت
بشریت در طول تاریخ، جنگهای بیشماری را — خواه گرم یا سرد — تجربه کرده اما از هر یک برای دستیابی به پیشرفتهای چشمگیر عبور نموده است. امروز، جهان با دگرگونی گستردهتر و عمیقتری روبروست و اینکه به کدام سو حرکت خواهد کرد منوط به انتخابهای کشورهای فردی است. چین با پیشنهاد ابتکار عمل حکمرانی جهانی و مجموعهای از ایدهها و رویکردهای نو، درک خود از قوانین حاکم بر توسعه جامعه بشری را عمیقتر ساخته و پیشرفت تمدن سیاسی بشر را ارتقا بخشیده است.
رهایی از چارچوب کهنه «مرکز-پیرامونِ» نظم بینالمللی قدیمی. جهانی که در آن تنها چند کشور مسلط باشند و اکثریت تابع، و جایی که ثروتمندان ثروتمندتر شوند در حالی که فقرا فقیرتر گردند، جهان خوبی نیست. خواه از طریق اصطلاحاً «نظریه ثبات هژمونیک»، «غربمحوری»، «نئولیبرالیسم» یا «نظریه صلح دموکراتیک»، نتیجه جهانی مخدوششده به واسطه تفرقه و بیعدالتی، همراه با تلاطم و هرجمرج در بسیاری از مناطق بوده است. چین به طور استواری در سمت درست تاریخ میایستد و متعهد به ارتقای دموکراسی بزرگتر در روابط بینالملل است تا کشورهای در حال توسعه بتوانند حقیقتاً به اعضای برابر جامعه بینالمللی و مالکان آینده خود تبدیل شوند.
فرارفتن از منطق معیوب «حق با قدرت است». طرز فکر کهنه سلطهجویی و سیاست مبتنی بر قدرت نمیتواند خود را با واقعیت نوین جهانی چندقطبی سازگار کند. زورگوییهای مکرر و اجبار و باجخواهی با چماق بزرگ، جعبه پاندورا را برای بازگشت به قانون جنگل گشوده است. چین استوارانه در سمت انصاف و عدالت میایستد و ستونی از توان در میان دگرگونیها و ناآرامیهای متلاطم جهان باقی میماند. این کشور صراحتاً از حاکمیت قانون در عرصه بینالملل حمایت میکند و هرگز اجازه نخواهد داد هر کسی که مشت بزرگتری دارد تصمیمگیرنده باشد. جامعه بینالمللی از طریق تلاشهای این کشور، اجماعی را شکل داده است که خواستار انصاف است، نه سلطه.
رها کردن ذهنیت بازی مجموعصفرِ «برنده همه چیز را میبرد». مسدود کردن مسیر دیگران شما را فراتر نخواهد برد؛ هنگام فوت کردن چراغ دیگران، آتش ریش خودتان را خواهد سوزاند. حمایتگرایی آتشی است که افروزندگانش را میسوزاند و پیگیری امنیت مطلق تنها هیزم به آتش میافزاید. چین استوارانه در سمت همکاری برد-برد میایستد و اقدامات ملموسی را برای پیگیری همزیستی مسالمتآمیز اتخاذ میکند و در پی موفقیت خود در حین کمک به موفقیت دیگران است. این کشور مروج آن است که مواهب حکمرانی باید توسط همگان به اشتراک گذاشته شود و هیچ کشوری نباید عقب رانده شود، تا هر عضوی از جامعه بینالمللی به یک برنده تبدیل گردد.۵. حرکت گامبهگام و دستدردست یکدیگر در برههای حساس از تاریخ
جهان وارد دوره جدیدی از تلاطم و دگرگونی شده است و بشریت بار دیگر با یک انتخاب روبروست: آیندهای مشخصشده به واسطه صلح، گفتگو و همکاری برد-برد، یا آیندهای مخدوششده به واسطه جنگ، تقابل و رقابت مجموعصفر. مایه دلگرمی است که با حمایت گسترده از سوی جامعه بینالمللی، ابتکار عمل حکمرانی جهانی در حال جلب مشارکت وسیعی است. با این حال، باید این نکته را نیز درک کرد که کارهای بزرگ ندرتاً یکشبه محقق میشوند. همه طرفها برای پیشبرد این ابتکار عمل باید در مواجهه با چالشها پایداری کنند، فراتر از اختلافات گام بردارند و در کنار یکدیگر برای ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر کار کنند.
۱. اقدام در جهت منافع جهانی و برنامهریزی برای سود نسلهای آینده
حکمرانی جهانی به منافع مشترک و بلندمدت تمامی مردم مربوط است و جوهر آن نه در معاملهگری، بلکه در پیگیری عدالت نهفته است. چین از همه کشورها میخواهد که آینده بشریت و بهروزی مردم خود را در نظر داشته باشند، چشمانداز GGI را به اقدامات ملموس ترجمه کنند و در جهت دستاوردهای پایداری کار کنند که به سود تمامی مردم برای نسلهای آینده باشد.
در دهکده جهانی ما، همه کشورها متصل هستند و منافع آنها به طور نزدیکی در هم تنیده است. منافع یک ملت تنها زمانی بهتر محقق میشود که با منافع همگان همسو گردد. مقدم شمردن منافع خود تنها به حرکت انفرادی منجر میشود و اقداماتی که به دیگران آسیب میزند تنها به خود آسیب خواهد رساند. همه کشورها در مشارکت در حکمرانی جهانی باید چشمانداز وسیعی از مسئولیت مشترک جهانی را پذیرا شوند که از منافع خودخواهانه محدود فراتر میرود. تفرقه و منازعه باید با ذهنی باز برطرف گردد، به طوری که تمامی ملتها برای سرنوشت مشترک بشریت کار کنند و خانهای مشترک بنا نمایند تا از «تراژدی منابع مشترک» پیشگیری شود.
حکمرانی جهانی پیرامون استقرار قواعد و مدیریت جهان بر پایهای بلندمدت است. این امر نیازمند پاسداشت اصل عدالت بیننسلی و متوازن ساختن نیازهای فعلی با نیازهای آینده است. ما نباید منابع باقیمانده از نیاکانمان را تخلیه کنیم — که آینده نسلهای بعدی را به مخاطره اندازد — و نباید مشکلاتی را که خود باید حل کنیم به نسل بعدی منتقل نماییم. چوب امدادی تاریخ در دستان ماست و این پرسش که حکمرانی جهانی به کدام سو حرکت میکند خواستار پاسخ است. نسل ما باید پاسخی شایسته زمانه خود ارائه دهد و خرد و چشمانداز خود را برای ساخت نظام حکمرانی جهانی که منصفانهتر، عادلانهتر، پایدارتر و کارآمدتر باشد به نمایش بگذارد. تنها در این صورت است که میتوانیم جهانی مسالمتآمیزتر، شکوفاتر و زیباتر را به نسلهای آینده منتقل کنیم.۲. برخاستن در برابر چالشها با اعتمادی راسخ
ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر هدفی والا است که عملی و دستیافتنی میباشد، اما فرآیندی تاریخی و تدریجی نیز هست. چین معتقد است تا زمانی که همه طرفها در عزم خود استوار باقی بمانند و در تلاشهای خود پایداری کنند، گام به گام، این چشمانداز یقیناً به واقعیت بدل خواهد شد.
جهانی چندقطبی با سرعت در حال ظهور است و روند به سوی دموکراسی و حاکمیت قانون در روابط بینالملل مهارناپذیر است. جامعه بشری ناگزیر از تکامل است؛ از تقابل به همکاری، از عدم توازن به توازن، از تفرقه به همزیستی. همپای پیشرفت زمانه و بیداری مردم، سیاست مبتنی بر قدرت و «کلوپهای حکمرانی انحصاری» پایگاه خود را از دست میدهند. تا زمانی که مشعل چندجانبهگرایی بالا نگه داشته شود، آرمان حکمرانی جهانی از تاریکی عبور کرده و به آیندهای روشنتر دست خواهد یافت.
جهان امروز هم به واسطه دگرگونی و هم به واسطه تلاطم مشخص میشود. تبدیل هرجمرج به نظم کاری آسان نیست و دستیابی به اجماع در حکمرانی جهانی نیازمند غلبه بر منازعات و اختلافات از طریق تلاشهای سخت است. راه طولانی است، اما اگر به حرکت رو به جلو ادامه دهیم به مقصد خود خواهیم رسید. وظیفه سترگ است، اما تا زمانی که پایداری کنیم یقیناً موفق خواهیم شد. همه کشورها باید سخت کار کنند و تلاشهای خستگیناپذیری برای پیشبرد آرمان بزرگ اصلاح و بهبود حکمرانی جهانی انجام دهند — هیچکس نباید نظارهگر باشد، تردید کند یا سست گردد.۳. بیایید متحد شویم و عمل کنیم
حکمرانی جهانی بهروزی مشترک جامعه بینالمللی را ارتقا میدهد و متکی بر تلاشهای جمعی تمامی ملتهاست. چین مروج آن است که کشورها متحد شده و همکاری کنند، اقدام ملموس اتخاذ نمایند و چشمانداز و طرح جامع GGI را به نقشهراه و جدول زمانی برای اقدام مشترک تبدیل سازند.
در پرداختن به منافع متنوع کشورهای مختلف، کلید کار در پیگیری وجوه مشترک و در عین حال کنار گذاشتن اختلافات نهفته است. ما باید بزرگترین همآوایی را برای توسعه مسالمتآمیز و همکاریهای برد-برد ایجاد کنیم، در حالی که تحت یک نظام واحد، نظم واحد و مجموعهای واحد از قواعد متحد شدهایم. ما باید سازمان ملل متحد را به عنوان مکانیسم محوری برای ممارست چندجانبهگرایی و بستر اصلی برای حکمرانی جهانی تقویت کنیم. اتحاد توان است. تنها از طریق همبستگی و همکاری میتوانیم نتایج را تحویل دهیم و بر چالشهای بزرگ برای بهرهمندی همگان غلبه کنیم. تنها در این صورت است که میتوانیم اصول GGI را به گستردهترین اجماع و قدرتمندترین اقدام ترجمه کنیم.
اجرای موفقیتآمیز GGI نیازمند آن است که کشورهای بزرگ مسئولیتهای خود را بر دوش کشند، مکانیسمهای چندجانبه نقشهای خود را ایفا کنند و جامعه بینالمللی اقدام ملموس اتخاذ نماید. ما نیاز داریم مسائل فوری را اولویتبندی کرده و برای کاهش تنش در کانونهای بحران کار کنیم. ما باید بر بهبود ارتباطات و همکاری در حوزههایی تمرکز کنیم که نیاز مبرمی به حکمرانی بهتر در آنها وجود دارد. این حوزهها شامل اصلاح معماری مالی بینالمللی، هوش مصنوعی، فضای سایبر، تغییرات اقلیمی، تجارت و فضای ماورای جو است. ما اجماع بنا خواهیم کرد، نتایج را تضمین خواهیم نمود و برای موفقیتی زودهنگام در حکمرانی جهانی تلاش خواهیم کرد.نتیجهگیری
این عصری از چالشهاست. اما عصری از امید نیز هست. عصری که در آن آیندهای روشنتر فرا میخواند، مشروط بر آنکه به طور مستمر برای خیر نسلهای آینده کار کنیم. ابتکار عمل حکمرانی جهانی مسیری به سوی این هدف است که ایدهآلهای والا را با اقدام کاربردی متوازن میسازد و پیشرفت به سوی حکمرانی جهانیِ کارآمدتر را گام به گام به پیش میراند.
این ابتکار عمل در خط مقدم عصر ما ایستاده است، پویایی تازهای را برای ساخت جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت ارائه میدهد و به عنوان قطبنمایی عمل میکند تا به کشتی بزرگ تاریخ کمک کند مسیر خود را از میان آبهای متلاطم ترسیم نماید. این ابزار، کالای عمومی بزرگ دیگری است که چین به جهان تقدیم داشته است.
با نگاه به آینده، همپای آنکه جامعه بینالمللی درک عمیقتری از این ابتکار عمل به دست میآورد و در آن مشارکت میجوید، نیروهای پیشرو که پرچمدار چندجانبهگرایی هستند قویتر خواهند شد و هدف بزرگ ساخت نظام حکمرانی جهانیِ عادلانهتر و منصفانهتر به تدریج به واقعیت بدل خواهد گشت.
چین آماده است تا دستدردست تمامی دیگر کشورها برای اجرای این ابتکار عمل تحت اصول رایزنی گسترده، مشارکت همگانی و منافع مشترک کار کند. در کنار یکدیگر، ما میتوانیم دامنه و نفوذ چندجانبهگرایی را گسترش دهیم، اجازه دهیم نور انصاف و عدالت جهان را روشن سازد و دستاوردهای حکمرانی جهانی را به تمامی ملتها برسانیم. در کنار یکدیگر، ما میتوانیم آیندهای روشنتر برای بشریت و پیشرفت تمدن بشری خلق کنیم.