ناکامی مأموریت تغییر رژیم: انصارالله یمن شبکه جاسوسی متشکل از عربستان، موساد و سیا را که قصد ترور رهبران مقاومت داشت، کشف و خنثی کرد
نویسندگان: رابرت اینلاکِش و احمد عبدالکریم
منتشرشده در مینت پرس نیوز
ترجمه مجله جنوب جهانی
اسناد تازه فاششده نشان میدهد همزمان با تصاعد حملات نظامی نیروهای مسلح یمن و تشدید محاصره دریایی علیه اسرائیل در جریان جنگ غزه، یک ائتلاف اطلاعاتی محرمانه و «شبکهای پیچیده از جاسوسی» میان سازمان اطلاعات عربستان، موساد اسرائیل و سیا در داخل ریاض شکل گرفته بود. هدف این ائتلاف، تغییر رژیم در صنعا از طریق ترورهای سیاسی، فروپاشی انصارالله از درون، ترغیب مقامات نظامی به خیانت و جمعآوری اطلاعات در پوشش سازمانهای امدادرسان بشردوستانه بود.
بررسی اسناد تازهیافته در کنار اعترافات اعضای بازداشتشده این شبکه گسترده در یمن نشان میدهد که اهداف این پروژه بسیار فراتر از جمعآوری ساده اطلاعات برای بانک اهداف نظامی بوده است. مقامات یمنی تأکید میکنند که طرح اصلی، ترور رهبران ارشد سیاسی و نظامی کشور و فروپاشی ساختار حاکمیتی انصارالله بوده تا در نهایت، یک حکومت دستنشانده وابسته به عربستان جایگزین شود؛ حکومتی که یمن را از مسیر پشتیبانی از آرمان فلسطین منحرف سازد. به گفته بازجویان یمنی، این عملیات شباهت زیادی به کمپینهای اطلاعاتی علیه حزبالله لبنان و طرحهای ترور هدفمند مقامات ارشد ایرانی داشته است. در فهرست اهداف این ترورها، نامهایی چون عبدالملک الحوثی (رهبر انصارالله)، مهدی المشاط (رئیس شورای عالی سیاسی)، وزیر دفاع، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، اعضای دفتر سیاسی انصارالله و شمار زیادی از فرماندهان ارشد نظامی به چشم میخورد. در مرکز این طرح انتقال قدرت، سرتیپ علی السیانی، از فرماندهان سابق اطلاعات نظامی قرار داشت که به گفته مقامات یمنی، در خارج از کشور برای رهبری دولت پس از کودتا و وفادار به ریاض آماده میشد.
کشف اتاق عملیات مشترک و محرمانه
در اواخر سال گذشته، نیروهای امنیتی صنعا از انهدام یک «شبکه جاسوسی پیچیده» خبر دادند. بررسیهای بعدی نشان داد که این مجموعه، از چندین شبکه مرتبط با اتاقهای عملیات مشترک تشکیل شده بود؛ اتاقهایی که با حضور افسران اطلاعاتی عربستان، سیا و موساد در ریاض مدیریت میشدند. مقامات یمنی اعلام کردند این شبکه از سلولهای اطلاعاتی مستقل و مجزا در استانهای صنعا، صعده و الحدیده تشکیل شده بود. هر سلول بهطور مستقل فعالیت میکرد اما در نهایت به مرکز فرماندهی دهلیزهای اطلاعاتی در خاک عربستان متصل بود. بر اساس ادعای مقامات یمن، مأموریت اصلی عناصر این شبکه شامل گردآوری اطلاعات درباره مقامات ارشد دولتی، رهبران انصارالله، فرماندهان نظامی و نیروهای امنیتی بود. همچنین نقشه برداری از مقرهای دولتی، رصد رفتوآمد مسئولان و شناسایی زیرساختهای حساس نظامی نظیر کارگاههای تولید سلاح و محلهای پرتاب موشکهای بالستیک و پهپاد به این سلولها واگذار شده بود. نصرالدین عامر، از مسئولان ارشد انصارالله و معاون سازمان اطلاعرسانی این جنبش، در گفتگو با «مینتپرس نیوز» این اقدامات را تلاشی برای نابودی کامل ساختار رهبری یمن خواند و گفت:
«طرحی بزرگ برای هدف قرار دادن منظومه رهبری مدنی، نظامی، امنیتی و حتی رسانهای در جریان بود. سلولهای منهدمشده بخشی از یک عملیات اطلاعاتی بودند که توانمندیهای دفاعی و هجومی ما را نشانه رفته و هدفشان براندازی کامل نظام در صنعا بود.»
عامر تأکید کرد که هدف این اقدام، علاوه بر حذف رهبران یمن، متوقف ساختن عملیاتهای نظامی کشور بوده است:
«هدف دیگر آنها بازداشتن ما از حمایت از غزه و تأمین امنیت رفتوآمد کشتیهای اسرائیلی در البحر الاحمر (بحرالاحمر) بود؛ اما به هیچیک از این اهداف نرسیدند. عملیاتهای ما متوقف نشد، حکومت صنعا سقوط نکرد و یمن بسیار مقتدرتر شد.»
تلاش برای گماشتن رژیم دستنشانده
تحقیقات بخش بازرسی داخلی یمن نشان میدهد اتاق عملیات مشترک آمریکا، اسرائیل و عربستان موفق به جذب برخی افسران سابق یمنی از جمله سرلشکر علی احمد السیانی، فاروق علی راجح و سرتیپ عبدالله الهیفی (از فرماندهان سابق نیروی هوایی) شده بود. راجح که توسط انصارالله بازداشت و به همراه ۱۶ عنصر دیگر به اعدام محکوم شد، در اعترافات خود گفت یک افسر اطلاعاتی سعودی با نام مستعار «ابو خالد» شخصاً به او اطلاع داده که مقامات ارشد عربستان به دلیل اینکه یمن «در آستانه تحولی بزرگ» با حمایت چند کشور خارجی است، خواهان دیدار با جنرال السیانی در خارج از کشور هستند. با توجه به روابط السیانی با دیگر فرماندهان نظامی سابق، وی مناسبترین گزینه برای هدایت دوران گذار سیاسی در صورت موفقیت طرح براندازی به شمار میرفت.
راجح در بخش دیگری از اعترافات خود گفت:
«این دیدار در قاهره، پایتخت مصر انجام شد و برنامهریزیها برای کودتای نظامی در یمن صورت گرفت. به همین منظور، تیمهای نظامی تشکیل شدند و تجهیزات ارتباطی پیشرفته و مبالغ هنگفتی پول در اختیار آنها قرار گرفت.»
عامر به مینتپرس گفت همین اتاق عملیات مشترک نقش اصلی را در ترور احمد غالب ناصر الرهوی، نخستوزیر یمن ایفا کرد؛ وی در جریان سلسله حملات هوایی اسرائیل در ۲۸ اوت ۲۰۲۵ به شهادت رسید. در آن حملات، نه تن از وزرای کابینه و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح نیز جان باختند.
«هیچ تردیدی وجود ندارد که این سلولها نقش پررنگی در عملیات هدف قرار دادن دولت داشتند. تحقیقات، مدارک و اسناد موجود در اختیار دستگاههای امنیتی این موضوع را اثبات میکند.»
مقامات صنعا تأکید میکنند که علت اصلی ناکامی این پروژه بزرگ، هوشیاری دستگاههای امنیتی یمن در کشف و انهدام شبکه پیش از تحقق اهداف نهایی بوده است. اگرچه آنها اذعان دارند برخی حملات اسرائیل به شهادت چند مقام ارشد انجامید، اما این موارد را موفقیتهای مقطعی دانسته و نشاندهنده کارآمدی کل شبکه اطلاعاتی نمیدانند؛ بهویژه آنکه ترورهای موفق صرفاً در نقاط آشکار و عمومی رخ داده، نه در مراکز بهشدت حفاظتشده.
عامر کل این عملیات را یک شکست برای دشمن خواند و افزود:
«ما طی سالهای گذشته تجارب امنیتی ارزشمندی کسب کردهایم و امروز در یک نبرد اطلاعاتی با پیشرفتهترین سرویسهای امنیتی جهان درگیر هستیم.»
تلاش برای قطع سر فرماندهی نظامی
در حالی که بخشی از شبکه جاسوسی بر رهبران سیاسی تمرکز داشت، مقامات یمنی میگویند بخش دیگر، همزمان با شدت گرفتن عملیاتهای یمن در حمایت از غزه، بر فرماندهی نظامی متمرکز شده بود. اهداف کلیدی این سلول شامل یگانهای موشکی، یگانهای پهپادی، نیروی دریایی، وزیر دفاع، رئیس ستاد کل و فرماندهان عملیاتی موشکی و پهپادی بود. تحقیقات صنعا افشا کرد که اتاق عملیات مشترک فردی به نام سرهنگ علی مثنی ناصر، رئیس سابق دفتر حفاظت اطلاعات در سازمان اطلاعات نظامی یمن را به خدمت گرفته بود. سرویسهای جاسوسی آمریکا، اسرائیل و عربستان مأموریت رصد سرلشکر محمد ناصر العاطفی (وزیر دفاع) و سپهبد محمد عبدالمجید الغماری (رئیس ستاد کل) را به این عنصر خود فروخته محول کرده بودند. به گفته مقامات، ناصر اطلاعات دقیقی از جمله محل جلسات فرماندهان، طرحهای عملیاتی، تحرکات نیروها و نسخههایی از گزارشهای محرمانه سازمان حفاظت اطلاعات را افشا کرده بود؛ اطلاعاتی که نقش حیاتی در موج حملات بعدی ایفا کرد. تنها شش روز پس از آغاز آتشبس شکننده میان اسرائیل و حماس در غزه که با وساطت آمریکا شکل گرفته بود، جنرال الغماری در حمله هوایی اسرائیل به شهادت رسید. اندکی بعد، اسرائیل رسماً مسئولیت این ترور را بر عهده گرفت و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع وقت، اعلام کرد که الغماری «حذف شده است». این ترور چند ماه پس از حمله دیگری رخ داد که طی آن نخستوزیر احمد الرهوی و چند تن از وزرا در حین جلسه رسمی در صنعا به شهادت رسیده بودند. بازجویان یمنی تأکید دارند هر دو حمله از طریق یک عملیات اطلاعاتی پیچیده با همکاری چند سلول تخصصی و همزمان ممکن شده است. طبق اطلاعات دادهشده به مینتپرس، یک سلول وظیفه شناسایی اولیه مقرهای دولتی در منطقه «حده» صنعا را بر عهده داشته است. سلول دوم دوربینهای مراقبتی پنهان را درون بلوکهای بتنی در نزدیکی ورودی ساختمان جاسازی کرده و دستگاههای شنود را برای اطمینان از حضور افراد قرار داده بود. پس از تأیید اطلاعات، دادهها به اتاق عملیات ارسال میشد. تیم دیگری نیز با خودروهای مجهز به ضبط زنده، بلافاصله پس از حمله در محل حاضر میشدند تا روند انفجار و پیامدهای آن را مستند کنند. سلول چهارم تحرکات مقامات ارشد را قبل و حین عملیات زیر نظر داشت تا بهترین زمان برای حمله را تعیین کند. منابع انصارالله این اقدامات را فراتر از جمعآوری ساده اطلاعات دانسته و آن را یک کمپین هماهنگ برای ارائه اطلاعات آنی جهت حملات هوایی و فروپاشی همزمان ساختار مدنی و نظامی یمن میدانند.
سوءاستفاده از سازمانهای بشردوستانه به عنوان پوشش
یکی از تکاندهندهترین بخشهای این افشاگری، استفاده از پوشش نهادهای بشردوستانه و توسعهای بود. به گفته مقامات امنیتی، چندین عنصر نفوذی در سازمانهای بینالمللی و منطقهای، فعالیتهای جاسوسی خود را تحت عنوان امدادرسانی یا پروژههای توسعهای پیش میبردند. یکی از برجستهترین پروندهها مربوط به فردی به نام بشیر علی مهدی است که در ۲۰ مارس ۲۰۲۵ بازداشت شد. مقامات صنعا او را متهم کردند که از طریق «مؤسسه توسعه پایدار قدرت» که مدیریت آن را بر عهده داشت، پوششی برای عملیاتهای اطلاعاتی ایجاد کرده بود. مهدی در اعترافات خود گفت که در اتیوپی توسط ربهکا کاتالدی، مدیر ارشد برنامههای «مرکز بینالمللی دین و دیپلماسی» (ICRD) جذب شده است. مسئولان امنیتی همچنین اعلام کردند که مت سلینسکی، مدیر بخش خاورمیانه مؤسسه Partners Worldwide، از جمله افرادی بوده که بخشهایی از این عملیات را از داخل اتاق عملیات مشترک هدایت میکرده است. وظایف مهدی تنها به جمعآوری اطلاعات محدود نمیشد؛ او مأموریت داشت با سوءاستفاده از شرایط سخت اقتصادی مانند گرانی مواد غذایی، افزایش اجارهبها و مشکلات آوارگان، ناخرسندی عمومی علیه انصارالله ایجاد کند. مهدی در بازجوییها این اقدامات را اینگونه شرح داد:
«ما تلاش کردیم با تشکیل شوراهای محلی در محلات و آموزش ۳۰ مشارکتی تحت پوشش دروغین “تقویت همبستگی اجتماعی” و همچنین از طریق برنامه “صدای جوانان برای جوانان” با همکاری سازمان آلمانی GIZ و اتحادیه اروپا، افکار عمومی را علیه انصارالله تحریک کنیم.»
او همچنین به نشستهای قاهره برای براندازی اشاره کرد:
«در نشستی در قاهره، ربهکا به من گفت که بهزودی عملیات نظامی و اقتصادی بزرگی در یمن آغاز میشود و باید رصد اطلاعاتی درباره انصارالله و تحرکات نظامی افزایش یابد. من تا آن زمان حدود ۷۰ عملیات انجام داده بودم.»
وی درباره نحوه تعیین اهداف گفت:
«ابتدا اطلاعات اولیه را جمعآوری میکردیم. در مرحله بعد، دقت اهداف با تجهیزات فیلمبرداری و رصد با کیفیت بالا که توسط تیم دیگری در محل قرار داده میشد، بررسی میگشت. سپس مختصات جغرافیایی به اتاق عملیات مشترک ارسال میشد.»
عنصر دیگری به نام خالد قاسم عبدالله که در سازمان بینالمللی مهاجرت فعالیت میکرد و در سال ۲۰۲۴ جذب شده بود، ۲۳ منزل متعلق به مقامات ارشد را در منطقه حده صنعا رصد کرده بود. او اعتراف کرد که در هفت نقطه دوربین و تجهیزات شنود نصب کرده است:
«من یک دوربین جاسوسی را داخل یک بلوک بتنی در خیابان ایران در منطقه حده قرار دادم. همان شب، آن خانه هدف حمله هوایی اسرائیل قرار گرفت.»
ویدیوهای ضبطشده توسط دستگاههای امنیتی که در اختیار مینتپرس قرار گرفته، نشان میدهد عبدالله در حال قرار دادن بلوک بتنی حاوی دوربین مخفی در خیابان ایران است و سپس با یک خودروی تویوتا راوفور از محل دور میشود. نصرالدین عامر در واکنش به این بازداشتها تاکید کرد که سرویسهای جاسوسی بیگانه در برخی بدنه نهادهای بشردوستانه نفوذ کردهاند. وی موضعگیری برخی مقامات بینالمللی در دفاع از این افراد را زیر سؤال برد. در مقابل، سازمانهای بینالمللی انصارالله را به ایجاد مانع در مسیر امدادرسانی متهم کردهاند؛ اما مقامات صنعا با رد این ادعاها تاکید میکنند که حساب سازمانهای واقعی از گروههایی که به پوشش جاسوسی تبدیل شدهاند، جداست.
شبکهای پیچیده و متکی بر فناوری
شبکه جاسوسی در یمن از همان تاکتیکهایی استفاده میکرد که پیشتر علیه حزبالله در لبنان و سپاه پاسداران در ایران به کار گرفته شده بود: ترکیبی از همکاریهای اطلاعاتی بینالمللی، فناوریهای پیشرفته مراقبتی، جذب نیروهای محلی و حملات نظامی دقیق با بهرهگیری از هوش مصنوعی، تصاویر ماهوارهای و دیدهبانهای میدانی. تجهیزات کشفشده از بازداشتشدگان شامل دوربینهای پنهان، دستگاههای شنود، سیستمهای ردگیری جیپیواس، ابزارهای ارتباطی رمزنگاریشده و تجهیزات پخش زنده اینترنتی بوده است. همچنین مشخص شده که بسیاری از این افراد با سفر به عربستان، توسط افسران آمریکایی، اسرائیلی و سعودی آموزشهای تخصصی دیدهاند. یکی از متهمان به نام مجدی محمد حسین، خودرویی مجهز به سیستم پخش زنده در اختیار داشت که مستقیماً به اتاق عملیات مشترک متصل بود. این خودرو برای فیلمبرداری از پارکینگها، شناسایی خودروهای مسئولان و همچنین ثبت زنده لحظه انفجارها و آسیبهای واردشده به کار میرفت.
متهم دیگری به نام سنان عبدالعزیز علی در اعترافات خود گفت:
«تمدید اقامت من در عربستان مشروط به همکاری با اتاق عملیات مشترک بود. در ریاض توسط افسران سعودی (عبدالله و سعد) و افسران آمریکایی (جان و مایکل) آموزش دیدم. به من یک دوربین به شکل ریموت و یک خودروی کامری مجهز به دوربین مخفی و دستگاه شنود تحلیل صدا (Voiceprint) داده شد تا محل رهبران انصارالله را پیدا کنم.»
نفوذ در نیروهای بسیج مردمی یمن
همزمان با گسترش عملیاتهای یمن در حمایت از غزه، حمایتهای عمومی از انصارالله افزایش یافت و «نیروهای بسیج عمومی» به حدود ۱ میلیون جنگجو رسید. این نهاد مردمی بهسرعت به یکی از اهداف اصلی برای نفوذ تبدیل شد. عماد شایع عزالدین، از شیوخ قبایل و مسئولان وزارت اداره محلی، از جمله افراد بازداشتشده در این بخش بود. مأموریت وی نفوذ تدریجی به انصارالله، ارتقای رتبه، جذب عناصر جدید و جمعآوری اطلاعات از رهبران قبایلی بود.
او در اعترافات خود گفت:
«من ۵۰ هدف از جمله مراکز حیاتی و دفتر روزنامهها در منطقه التحریر را به اتاق عملیات دادم.»
این اطلاعات منجر به حملاتی شدید به منطقه التحریر شد که در جریان آن بیش از ۱۵۰ غیرنظامی از جمله روزنامهنگاران و کادر درمان به شهادت رسیدند. در پروندهای دیگر، ضیفالله صالح اعتراف کرد که مختصات یک مرکز نگهداری مهاجران را به یک افسر سعودی داده است. وی گفت:
«روزهای بعد آن مرکز هدف حمله قرار گرفت. به او گفتم همه کشتهشدگان مهاجران آفریقایی بودند؛ اما او پاسخ داد که این موضوع اهمیتی ندارد.»
دیدهبان حقوق بشر و سازمان عفو بینالملل بعدها حمله به مرکز نگهداری مهاجران در صعده را مصداق جنایت جنگی دانستند. با وجود سالها جنگ، بمباران و ویرانیهای گسترده، یمن همچنان به عنوان یکی از بازیگران اصلی و تأثیرگذار در معادلات منطقهای و مواجهه با اقدامات اسرائیل در فلسطین، لبنان و ایران باقی مانده است. مقامات یمنی بار دیگر تأکید کردهاند که نیروهای مسلح این کشور آماده پاسخگویی به هرگونه تجاوز در سطح منطقه هستند.
مقامات یمن بارها اعلام کردهاند که نیروهای مسلح این کشور برای پاسخ به آنچه آن را تجاوز به کشورهای سراسر منطقه مینامند، آماده باقی میمانند؛ امری که تضمین میکند یمن به یک بازیگر مرکزی و مورد مناقشه در نبرد ژئوپلیتیکی رو به گسترش خاورمیانه تبدیل شود.
درباره نویسندگان: رابرت اینلاکِش تحلیلگر سیاسی، روزنامهنگار و مستندساز ساکن لندن در بریتانیا است. او سابقه زندگی و گزارشگری از سرزمینهای اشغالی فلسطین را در کارنامه دارد و مجری برنامه «پروندههای فلسطین» (Palestine Files) است. وی همچنین کارگردانی مستند «معامله قرن: فاجعه ترامپ در فلسطین و اسرائیل» را بر عهده داشته است. میتوانید او را در توییتر با شناسه falasteen47@ دنبال کنید.
احمد عبدالکریم روزنامهنگار یمنی مستقر در صنعا است. او اخبار و تحولات جنگ یمن را برای رسانه «مینتپرس نیوز» و همچنین رسانههای محلی یمن پوشش میدهد.