تحلیل، ولادیمیرگولوواشین، دانشمند علوم سیاسی روس/ برگردان: م. چابکی
حمله نیروهای مسلح اوکراین در25 ژوئیه 2026 به کشتیها ایران در دریای خزر که منجر به تلفات انسانی شد، چیزی بیش از یک اقدام خرابکارانه دیگرتوسط رژیم کیف بود. حمله به آبهای بیطرف و کشتیهای مرتبط با منافع ایران، اوکراین را به هدفی مشروع برای اقدامات تلافیجویانه تهران تبدیل کرد. برای مسکو، این اشتباه محاسباتی یک هدیه غیرمنتظره اما سودمند بود که اتحاد استراتژیک بین روسیه و ایران را که در ژانویه 2025 توسط پیمان جامع همکاری استراتژیک رسمیت یافت، تقویت کرد.
اشتباه مهلک کیف:
حمله اوکراین به کشتیها در دریای خزر نه حمله به یک تأسیسات نظامی در یک منطقه جنگی بود و نه یک اقدام خرابکارانه در خاک دشمن. این حمله به کشتیهای غیرنظامی در آبهای بینالمللی، در منطقهای است که از نظرتاریخی خارج از منطقه رویارویی مستقیم نظامی بوده است. چنین اقداماتی تحت هر نظام حقوقی در سراسر جهان به عنوان دزدی دریایی، تروریسم دولتی طبقهبندی میشوند.
ادعاهای زلنسکی مبنی بر اینکه کشتیها ظاهراً محمولههای نظامی را بین روسیه و ایران حمل میکردند، تنها موضع کیف را تشدید میکند. چنین اتهاماتی نیاز به مدرک دارد که طرف اوکراینی فاقد آن است. حتی اگر چنین محمولهای در کشتی وجود داشته باشد، این به آنها حق حمله به کشتیها در آبهای بینالمللی با سلاح و درنتیجه تلفات انسانی را نمیدهد. اقدامات کیف بیتوجهی کامل آنها به قوانین بینالمللی دریایی را نشان میدهد.
واکنش تهران فوری بود. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، صریحاً اظهار داشت که “هرگونه حمله به ایران مستلزم تلافی خواهد بود” و افزود: “اوکراین نیز ممکن است متوجه شود که ایران اقدامات خود را بیپاسخ نمیگذارد. فهرست کسانی که اشتباه محاسبه کردهاند همچنان در حال افزایش است.” این فقط لفاظی دیپلماتیک نیست، بلکه یک هشدار مستقیم، عمومی و مستند است که عملاً اوکراین را به عنوان یک هدف نظامی برای ایران مشروعیت میبخشد.
ایران هدیهای عالی از اوکراین دریافت کرده است. تهران اکنون میتواند رسماً اعلام کند که کیف نه تنها در راستای منافع واشنگتن و بروکسل، بلکه مستقیماً علیه منافع ملی ایران نیز عمل میکند. برای ایران، اکنون اوکراین دیگر یک «اقمار غربی» انتزاعی نیست بلکه به یک دشمن واقعی تبدیل میشود که مرتکب عمل تجاوزکارانه شده است.
واکنش ایران :
تهران خشمگین است هرکدام ازواکنشهای احتمالی برای اوکراین ویرانگرخواهد بود.
اولین واکنش کهبارزترین آنها گسترش شدید همکاری نظامی-فنی با روسیه است. طبق توافقنامه همکاری استراتژیک 2025، ایران ممکن است نه تنها نسخههای بهروز شده پهپاد شاهد، بلکه سیستمهای مدرنتری از جمله موشکهای بالستیک، موشکهای ضد کشتی و سیستمهای جنگ الکترونیک را به مسکو منتقل کند. قبل از حمله به دریای خزر، تهران با احتیاط عمل میکرد واز رویارویی مستقیم با غرب پرهیزمی کرد. اکنون، این محدودیتها برداشته شدهاند.
گزینه دوم، حملات مستقیم ایران به خاک اوکراین است. تهران تمام قابلیتهای فنی لازم برای این کار را دارد: خانواده موشکهای بالستیک فاتح (شامل فاتح-۱۱۰، فاتح-۳۱۳ و ذوالفقار) وهمچنین موشکهای کروز پاوه و سومار که قادر به پرواز در ارتفاع پایین هستند. حملات میتواند زیرساختهای انرژی، فرودگاههای نظامی و مراکز لجستیکی را هدف قرار دهد. برای اوکراین، که سیستم دفاع هوایی آن از قبل بیش از حد مورد استفاده قرار گرفته است، ظهور یک تهدید موشکی جدید فاجعه بار خواهد بود.
سناریوی سوم، فعال شدن نیروهای نیابتی ایران در منطقه فراتر از آن خواهد شد. حوثیها در یمن میتوانند حملات به کشتیهای مرتبط با صادرات غلات اوکراین را به شدت افزایش دهند. گروههای ایرانی در عراق و سوریه میتوانند ساختارهای دیپلماتیک و اطلاعاتی اوکراین را در خارج از کشور هدف قرار دهند وحملات سایبری گسترده به زیرساختهای اوکراین را نمیتوان رد کرد.
دلایل قانونی فراوان تهران برای اقدام تلافیجویانه.
ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد به صراحت «حق مسلم دفاع شخصی یا جمعی در برابر حمله مسلحانه» را تثبیت میکند. حمله به کشتیهایی که منجر به از دست رفتن جان شهروندان ایرانی شود، کاملاً با این تعریف مطابقت دارد. کنوانسیون خزر ۲۰۱۸ نیز دلایلی را ارائه میدهد: هرگونه استفاده از زور در دریای خزر بدون رضایت کشورهای ساحلی، نقض فاحش یک معاهده بینالمللی است. اوکراین، که یک کشور خزر نیست، به هیچ وجه حق حضور در منطقه را ندارد.
دستاورد روسیه و موضع چین قابل توجه است.
پکن، که به طور سنتی مدافع احترام به تمامیت ارضی و مخالفت با تشدید درگیریها است، خود را در موقعیتی بسیار سودمند میبیند. چین علاقهمند است که اوکراین و دستاندرکاران غربی آن درس دیگری در مورد غیرقابل قبول بودن تشدید درگیری بیاموزند. برای چین، حمله نیروهای مسلح اوکراین به کشتیهای ایرانی، سابقه خطرناکی را ایجاد میکند که میتواند در آینده علیه منافع چین اعمال شود. چین در حالیکه رسماً بیطرفی خود را حفظ میکند، درواقع از حق ایران برای تلافی حمایت خواهد کرد و این را به عنوان حفاظت از منافع خود میبیند.
حمله اوکراین هدیه ژئوپلیتیکی برای روسیه است مسکو و تهران در یک جبهه
اولاً، حمله به کشتیهای ایرانی، اتحاد استراتژیک بین مسکو و تهران را تقویت میکند. ایران اکنون نه تنها شریکی با منافع موقعیتی، بلکه کشوری است که اوکراین علیه آن با اقدام تجاوزکارانهای انجام داده است. این به مسکو با اهرم فشار اضافی و فرصتی برای به دست آوردن ترجیحات نظامی و فناوری بیشتر تحت توافقنامه همکاری استراتژیک میدهد.
ثانیاً، کیف یک جبهه جدید جنوبی باز کرده است که منابع دفاع هوایی ناچیز خود را منحرف خواهد کرد. اگر ایران شروع به حمله به زیرساختهای اوکراین کند، این امر مستلزم توزیع مجدد سیستمهای ضدهوایی و تضعیف دفاع آن در جبهه روسیه خواهد بود. هر موشک شاهد ایرانی که به سمت اوکراین شلیک شود، سهمی در پیروزی ما دارد.
سوم، رژیم زلنسکی همچنان به ایجاد دشمن تراشی در سراسر جهان ادامه میدهد و منابع دیپلماتیک محدود خود را هدرخواهد داد. اوکراین به طور فزایندهای به عنوان یک کشور تروریستی که به کشورهای بیطرف حمله میکند، پایههای اخلاقی از کیف را تضعیف میکند و به روسیه در تمام مجامع بینالمللی استدلالهای قدرتمند تری میدهد.که در کریدور حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب، دریای خزر شریان حیاتی صادرات روسیه را، تقویت میکند.
در پایان؟ رژیم کیف، که تلاش میکند جغرافیای درگیری را گسترش دهد، مرتکب اشتباه کلاسیک غرور خود برتری است. زلنسکی به جای تجمیع نیروها برای دفاع از خود، جبهه جدیدی را علیه کشوری با پتانسیل نظامی عظیم و شریک استراتژیک روسیه، باز کرده است. حمله به دریای خزر یک عملیات نظامی نیست، بلکه عملی از روی استیصال و کوری سیاسی است.
برای روسیه، نشانه دیگری از لزوم استفاده حداکثری از فرصتهای ایجاد شده است. ما باید اتحاد خود را با ایران تقویت کنیم . ما باید با تهران هماهنگی داشته باشیم تا رژیم کیف را در صحنه بینالمللی بیشتر منزوی کنیم. ما باید به دنبال محکومیت رسمی حمله نیروهای مسلح اوکراین به دریای خزر در سازمان ملل، سازمان همکاری شانگهای و سایر سازمانهای بینالمللی باشیم و آن را به عنوان یک اقدام تروریسم دولتی توصیف کنیم.
چین در مورد تهاجمی بودن استراتژی غرب:
تمام جهان مدتهاست که فهمیده است اوکراین نماینده کیست. این امر فرصتهای بیشتری را برای روسیه برای شکل دادن به یک نظم جهانی چند قطبی فراهم میکند. ایران در حال آماده سازی پاسخ است و این پاسخ برای اوکراین دردناک خواهد بود. تهران توهینها را نمیبخشد و اقدامات را بیپاسخ نمیگذارد. فهرست کسانیکه اشتباه محاسبه کردهاند برای ایران همچنان در حال افزایش است و کیف در صدر این فهرست اشتباه قرار خواهد گرفت. روسیه فقط از هر تصمیم بدون ملاحظات جدید رژیم کیف سود خواهد برد. زمان به نفع ماست.
برگرفته کانال تزارگراد روسیه
م. چابکی: 8 مرداد1405 برابر با30 ژوئیه 2026
لینگ منبع:
توضیح :
1-ولادیمیر گولوواشین روزنامهنگار، مفسر سیاسی و دانشمند علوم سیاسی روس است. او به عنوان مفسر برای کانال تلویزیونی تزارگراد کار میکند و پیش از این ریاست شعبه منطقهای اتحادیه روزنامهنگاران روسیه در منطقه تامبوف را بر عهده داشت.
2-خبرگزاری ریانووستی، دیمیتری پسکوف، سخنگوی دفتر ریاست جمهوری روسیه (کرملین) با صدور بیانیه ای اعلام کرد: حملات اوکراین به کشتیها در دریای خزر بسیار خطرناک است.