ترجمه مجله جنوب جهانی
با وجود اینکه دانشمندان و رهبران سیاسی سالهاست آن را پیشبینی میکنند، اما اخبار همچنان تکاندهنده است: بر اساس مطالعهٔ پژوهشکدهٔ سوئیس ری (Swiss Re)، خسارات ناشی از بلایای طبیعی در نیمهٔ نخست سال ۲۰۲۶ به ۱۰۰ میلیارد دلار رسیده است.
زمینلرزههای ونزوئلا، کلمبیا و اندونزی از جمله فاجعههای اصلیِ بررسیشده در این گزارش هستند؛ فجایعی که این پژوهش آنها را «هشدار تلخی بر این واقعیت میداند که زمینلرزه همچنان خطری دائمی برای بخش بزرگی از آمریکای لاتین و جهان به شمار میرود و میتواند زندگی، جوامع و اقتصادهای محلی را در یک لحظه نابود کند.»
در اروپا، موجهای گرما و خشکسالی ضربهٔ سختی به مردم زده و آمار مرگومیر را در چند کشور بالا برده است. در آلمان، جانباختگانِ ناشی از گرما در تابستان ۲۰۲۶ به ۱۴ هزار نفر رسیده است.
طبق اعلام موسسهٔ روبرت کخ، حدود ۹ هزار و ۶۰۰ مورد از این فوتها تنها در یک هفته در اواخر ژوئن ثبت شد؛ یعنی زمانی که دمای هوا در آلمان از ۴۰ درجهٔ سانتیگراد (۱۰۴ درجهٔ فارنهایت) گذشت.
در اسپانیا، موسسهٔ ملی سلامت همگانی از اول ژوئن تاکنون نزدیک به ۴ هزار و ۵۰۰ مورد مرگ مرتبط با گرما را به ثبت رسانده است. مقامات بهداشتی فرانسه نیز در همین دوره، از بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ مورد فوت خبر دادهاند.
در اواخر اوت، آتشسوزیهای وسيعی که با وزش باد در پهنهٔ غرب آمریکا زبانه میکشید، کل یک جامعه را ظرف چند ساعت خاکستر کرد.
سخنان آیندهنگرانهٔ فیدل دقیقاً به همین دلیل است که سخنان رهبر انقلاب کوبا در اجلاس زمین که در ژوئن ۱۹۹۲ در ریو دو ژانیروی برزیل برگزار شد، هر روز رساتر از دیروز در سراسر جهان طنین میاندازد؛ آنجا که هشدار داده بود:
یک گونهٔ زیستیِ مهم به دلیل تخریب سریع و تدریجیِ زیستگاه طبیعیاش در معرض خطر نابودی قرار دارد: یعنی بشریت. تازه اکنون در حال آگاه شدن از این بحران هستیم، آن هم زمانی که برای پیشگیری از آن تقریباً بسیار دیر شده است. باید صراحتاً اشاره کرد که جوامع توسعهیافته مسئولان اصلیِ این تخریب بیرحمانهٔ محیط زیست هستند.
پژوهشی به سرپرستی دانشگاه آکسفورد که در نشریهٔ نیچر ساستینبیلیتی (Nature Sustainability) منتشر شده نشان میدهد که اگر گرمایش جهانی به ۲ درجهٔ سانتیگراد (۳٫۶ درجهٔ فارنهایت) برسد، تا اواسط قرن حدود ۳٫۷۹ میلیارد نفر تحت شرایط گرمای شدید زندگی خواهند کرد.
این رقم تقریباً دو برابر تعداد افراد آسیبدیده در سال ۲۰۱۰ است و نشان میدهد که بحران اقلیمی بسیار سریعتر از برآوردهای قبلی پیش میرود.
آمریکای لاتین حتی در صورتی که افزایش دما از حد ۱٫۵ درجهٔ سانتیگراد (۲٫۷ درجهٔ فارنهایت) فراتر نرود، باز هم در زمرهٔ بحرانیترین مناطق باقی میماند.
پژوهشگران تاکید میکنند که گرمای شدید تهدیدی مستقیم برای سلامت همگانی است و دربارهٔ افزایش آمار مرگومیر ناشی از گرمازدگی و بیماریهای قلبی-عروقی هشدار میدهند.
بر اساس گزارش اخیر روزنامهٔ بریتانیایی گاردین، موجهای گرمای پیدرپی و خشکسالی شدیدی که اروپا را در برگرفته، کشاورزی را نیز دچار بحرانی بیسابقه کرده است؛ بحرانی که بیشترین خسارت آن متوجه محصولات صیفی و غلات شده و انتظار میرود برداشت این محصولات «فاجعهبار» باشد.
در فرانسه، تولید کلمبروکلی ۶۰ درصد، نخودفرنگی ۴۰ درصد و کنگرفرنگی (آرتیشو) بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد کاهش یافته است. برداشت ذرت نیز ممکن است نسبت به سال ۲۰۲۵ با ۳۵ درصد کاهش به حدود ۹ میلیون تن برسد؛ سطحی که از سال ۱۹۸۰ تاکنون دیده نشده است.
به گزارش گاردین، دامداری نیز از این آسیب در امان نمانده است. دامداران فرانسوی از افت ۱۰ تا ۱۵ درصدی در تولید شیر خبر میدهند، در حالی که علوفهٔ ذخیرهشده برای زمستان حدود ۳۰ درصد کمتر از میانگین تاریخی است. همچنین تلفات بالای طیور در طول موجهای گرما باعث شده تولید تخممرغ روزانه نزدیک به ۱ میلیون عدد کاهش یابد.
همین وضعیت در کشورهای دیگر نیز در حال رخ دادن است. بیش از ۶۰ درصد از زمینهای کشاورزی ایتالیا دستخوش درجاتی از خشکسالی شدهاند و خسارات آن از ۳٫۴ میلیارد دلار گذشته است. در اسپانیا، برداشت غلات در چند منطقه افت شدیدی داشته و بخش تولید انگور و صنایع وابسته انتظار کاهش ۲۰ درصدی تولید را در سال ۲۰۲۶ دارد.
پژوهش دیگری که توسط بخش فضایی دانشگاه فنی دانمارک (DTU Space) انجام و در نشریهٔ ژورنال آف ژئوفیزیکال ریسرچ: سولید ارث منتشر شده، حاکی از آن است که تغییرات اقلیمی با سرعتی فزاینده به قطب شمال ضربه میزند و گرینلند با ذوب شدید یخها مواجه است. پهنهٔ یخی گرینلند ۲۸ سال پیاپی است که بیش از آنچه یخ به دست آورد، یخ از دست میدهد؛ موضوعی که تهدیدی جدی برای محیطزیست انسانی و طبیعی در سراسر جهان به شمار میرود.
پهنهٔ یخی گرینلند یکی از بزرگترین ذخایر آب شیرین سیاره است که معادل ۷٫۴ متر (۲۴ پا) بالا آمدن سطح آب دریاهای جهان را در خود جای داده است. به ازای هر ۱ سانتیمتر (۰٫۴ اینچ) افزایش سطح آب، حدود ۶ میلیون نفر در معرض خطر سیلابهای ساحلی قرار میگیرند.
وقوع سیلابهایی در این مقیاس در مناطق پرجمعیت، موجب آوارگی انبوه مردم — پناهجویان اقلیمی — از مناطق کمارتفاع خواهد شد.
با افزایش دمای اقیانوسها، طوفانها شدیدتر و خطرناکتر میشوند و شهرهای ویرانشده، محصولات نابودشده، زیرساختهای ازبینرفته، گرسنگی و بیماری برجای میگذارند.
به همین دلیل است که باید بارها و بارها سخنرانی پیامبرگونهٔ فیدل کاسترو در ریو دو ژانیرو را بازخوانی کنیم؛ آنجا که با قاطعیت و باور راسخ اعلام کرد:
جنگلها در حال نابودیاند، بیابانها گسترش مییابند و سالانه میلیاردها تن خاک حاصلخیز به دریا شسته میشود. گونههای بیشماری در حال منقرض شدن هستند. فشار جمعیت و فقر منجر به تلاشهای نومیدانه برای بقا میشود، حتی به قیمت نابودی طبیعت. نمیتوان کشورهای جهان سوم را مسئول این وضع دانست؛ کشورهایی که دیروز مستعمره بودند و امروز توسط یک نظام اقتصادیِ ناعادلانهٔ جهانی استثمار و غارت میشوند.
و اکنون تنها یک پرسش باقی میماند: آیا کشورهای توسعهیافته، یعنی همان مسئولان اصلی این خطر، سرانجام با این واقعیت روبرو خواهند شد یا آنقدر دست روی دست میگذارند تا کار برای همگان از کار بگذرد؟
هدلبرتو لوپز بلانش روزنامهنگار کوبایی است. او برای روزنامهٔ خوونتود ربلده و هفتهنامهٔ اوپسیونس مطلب مینویسد. از جمله آثار او میتوان به کتابهای «مهاجرت کوباییها به ایالات متحده»، «داستانهای ناگفتهٔ پزشکان کوبایی در آفریقا» و «میامی، پول کثیف» اشاره کرد.
منبع: رادیو هاوانا کوبا / ترجمه به انگلیسی: اد نیومن