«کسانی که با هر آنچه در دست دارند از زندگی مردم خود دفاع میکنند، تروریست نیستند. تروریست تویی اگر این چیزها را درک نکنی». مصاحبه آندرئا دوفور با آلیدا گوارا
تروریستهای واقعی چه کسانی هستند؟ جنوب جهانی و موضوعات دیگر.
نویسنده: آندرئا دوفور
ترجمه مجله جنوب جهانی
آندرئا دوفور: حتی پیش از انقلاب، کوبا تنها کشور قاره آمریکا بود که در سال ۱۹۴۷ در سازمان ملل به طرح تقسیم فلسطین رای منفی داد و غیرقانونی بودن اعلامیه بالفور و اختصاص ۵۶ درصد از سرزمین به دولت یهودی را در حالی که جامعه یهودی در آن زمان تنها مالک ۷ درصد از زمینهای خصوصی بود، افشا کرد. سپس پدر شما، چهگوارا، با بازدید از غزه در سال ۱۹۵۹، مقاومت مردم را به نمادی بینالمللی تبدیل کرد.
شما اغلب تاکید میکنید که انترناسیونالیسم «صدور انقلاب» نیست، بلکه یک وظیفه اخلاقی است که در قبال آن هیچ انتظاری وجود ندارد. خود شما نیز به عنوان پزشک کودکان در آنگولا و بسیاری از کشورهای دیگر حضور داشتهاید…
پیام شما برای مردم فلسطین، لبنان، ایران و… چیست؟
آلیدا گوارا: «فرستادن پیام برای مردم لبنان، ایران و فلسطین از راه دور بسیار آسان است. این پیام باید شفاف باشد: ما با آنها هستیم.»
پیام واقعی همین است. پدرم [چه] میگفت همبستگی صرفاً به معنای بالا یا پایین آوردن انگشت نیست، آنگونه که تماشاگران در سیرکهای رومی انجام میدادند. خیر. همبستگی یعنی زیستنِ زندگیِ ملتی که به همبستگی نیاز دارد.
به همین دلیل حرف زدن ساده است، اما عمل لازم است. باید این محاصره بیرحمانه علیه فلسطین شکسته شود. حیاتی است که مردم سراسر جهان از آنچه در لبنان و ایران میگذرد آگاه شوند. شرمآور است که چشمان خود را به روی این واقعیت میبندند.
چند کودک، چند زن، چند انسان هر روز میمیرند فقط به این دلیل که دیوانهای حق نابودی زندگی یک ملت را به خود میدهد؟ این چه معنایی دارد؟ چگونه چنین چیزی ممکن است؟ در واقع، هیچ پیامی نیرومندتر و زیباتر از حضور در کنار این مردم نیست. این همان چیزی است که به آن نیاز داریم: نزدیک بودن به آنها تا بتوانیم در شرایط دشواری که از آن میگذرند یاریشان دهیم.
آندرئا دوفور: وضعیت کنونی کوبا از هر زمان دیگری بدتر است و شایسته همبستگی بینالمللی ملموستری است. ایالات متحده در حال خفه کردن مردم شماست و با تمام توان تلاش میکند مقاومت ۶۷ ساله آنها را بشکند.
آیا میتوانید وضعیت فعلی را توصیف کنید و به ما بگویید مردم و دولتهایی که اندکی کرامت دارند، برای حمایت از شما که در خط مقدم در کنار محور مقاومت و ایران (کشوری که آن هم دو نسل زیر محاصره بوده…) میجنگید، چه کاری میتوانند انجام دهند؟
آلیدا گوارا: «وضعیت در کوبا بسیار دشوار است. محاصرهای که ایالات متحده دههها حفظ کرده، هر روز بیرحمانهتر میشود، زیرا اکنون محاصرهای بسیار فعال است که عمدتاً هر آنچه را به انرژی در کشور مربوط میشود تحت تاثیر قرار میدهد. این محاصره عملاً مانع ورود همه چیز میشود.»
ماههاست که حتی یک قطره نفت وارد کشوری نشده که تنها میتواند چهار میلیون تن نفت تولید کند؛ مقداری که برای تامین نیاز کل کشور ناکافی است، بماند که گوگرد بالا و سنگینی زیادی دارد. بعلاوه، پالایشگاههای ما که بسیار قدیمی هستند، برای نوع دیگری از نفت طراحی شدهاند.
این بدان معناست که آنها اغلب دچار نقص فنی میشوند و ما را مجبور میکنند کار را از صفر شروع کنیم، دنبال جایگزینهای جدید بگردیم و دوباره تاسیسات را پاکسازی کنیم؛ در یک کلام، این یک کار تمامنشدنی است. ما در حال حاضر پروژههای متعددی را برای توسعه انواع انرژیهای پاک، یعنی خورشیدی و بادی پیش میبریم. هدف ما این است که این نوع انرژی تا سال ۲۰۳۰ در دسترس قرار گیرد تا کل کشور بتواند بدون وابستگی به سوختهای فسیلی اداره شود. البته همیشه به ۱۰۰ درصد نخواهیم رسید، اما در حال تلاش برای دستیابی به آن هستیم.
این کار گران است، بسیار گران؛ زیرا اگرچه امروز صفحات خورشیدی داریم، اما برای ذخیره انرژی و استفاده از آن در زمان نبود خورشید به باتری نیاز داریم. و این باتریها فوقالعاده گران هستند که این امر روند برنامه را کند میکند.
ما در حال گذراندن یک دوره بحرانی هستیم، یک دوره بسیار بسیار بسیار بحرانی، زیرا بدون سوخت، عملاً کل کشور فلج شده است. از حملونقل شهری میگویم، از رفتوآمدهای شخصی میگویم، از بیمارستانها میگویم، از تمام زندگی مردم میگویم.
زندگی مردم فلج شده است. تکاندهنده است؛ گفتنش آسان است، اما تحملش بسیار دشوار. وضعیت کنونی کوبا نیازمند همبستگی عظیمی است؛ مردم باید بیدار شوند و یکبار برای همیشه این محاصره جنایتکارانهای را که ایالات متحده ما را در آن فرو برده شکست دهند، اما با شجاعت. در سازمان ملل، بسیاری از ملتها به محاصره “نه” میگویند، اما هیچ کاری برای پایان دادن به آن انجام نمیدهند. آنها میترسند زیر قدرت ایالات متحده له شوند. و تا زمانی که این وضع ادامه داشته باشد، ملت ما به رنج کشیدن ادامه خواهد داد.
«این به شما بستگی دارد، به همبستگی مردم، به نیرویی که با مطالبه از دولتهایتان برای عمل به تعهداتشان در قبال سازمان ملل و پایان دادن به این محاصره جنایتکارانه نشان میدهید.»
آندرئا دوفور: بسیاری از بانکهای سوئیسی از جمله پستفینانس در سال ۲۰۱۹ از ترس اقدامات تلافیجویانه آمریکا، مبادلات خود را با کوبا به حالت تعلیق درآوردند.
۷۰ سال است که انجمن سوئیس-کوبا و حزب کار سوئیس (PST-POP) برای اطلاعرسانی و آگاهیبخشی با هم همکاری میکنند و مرتباً از دولت ما میخواهند که از محکومیتهای لفظی در سازمان ملل به اقدام عملی روی آورد:
احیای برنامههای همکاری: دیپلماسی سوئیس و میانجیگریها. سوئیس میتواند از موقعیت بیطرفی خود برای گرفتن معافیتهای بشردوستانه مشخص، به ویژه در مورد سوخت و داروها استفاده کند.
این انجمن خواستار حذف کوبا از فهرست کشورهای حامی تروریسم است، فهرستی که به صورت خودسرانه مانع بیشتر جریانهای بشردوستانه بینالمللی میشود.
سوئیس باید کمکهای بشردوستانه و پزشکی مستقیم خود را در مواجهه با خطر یک فاجعه بشردوستانه تقویت کند. موسسه مدیکوبا-سوئیس (تاسیس ۱۹۹۲) از دولت میخواهد ارسال مستقیم تجهیزات را تسهیل کند.
اما بر خلاف بروکسل (مقرره شماره ۲۲۷۱/۹۶ شورای اروپا، محاصره قانونی)، سوئیس هیچ مقررهای وضع نکرده است که شرکتهای خود را به دلیل عدم رعایت تحریمهای آمریکا مجازات کند. بسیاری از موسسات مالی در پایبندی به تحریمها زیادهروی میکنند یا از ترس جریمه شدن توسط دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا (OFAC)، از هرگونه تجارت مرتبط با کوبا اجتناب میورزند.
برن از حق بانکهای سوئیسی برای تجارت آزاد با شما حمایت نمیکند. سوئیس نیز در خفه کردن جمعیت شما سهیم است. یادآوری میکنم که این محاصره روزانه بیش از ۲۰ میلیون دلار برای شما هزینه دارد و این وضعیت سه نسل است که ادامه دارد… کوبا بدون محاصره: آیا یک بهشت (یا کابوسی برای امپریالیستها) نخواهد بود؟
از نگاه فلسفه شما، یک جهان ایدهآل چگونه خواهد بود؟
آلیدا گوارا: «یک جهان ایدهآل چگونه خواهد بود؟ قبل از هر چیز میخواهم روشن کنم که من پزشک کودکان هستم. بنابراین برای من، جهان ایدهآل جهانی است که در آن کودکان در شادکامی کامل رشد کنند، جایی که بتوانند از هر ثانیه زندگی خود لذت ببرند، جایی که بیماریهایی که میتوان با پیشگیری جلوی مرگ انسانها را گرفت وجود نداشته باشد.»
جهانی که در آن همگان فرصت درس خواندن در هر زمان و هر مکانی را داشته باشند. جهانی که همه در آن خانهای داشته باشند، زندگی خود را با دیگر همپیمانان و دوستان به اشتراک بگذارند و همبستگی میان همگان شکوفا شود. این جهان ایدهآل من است، جهانی بدون جنگ، جهانی پر از صلح.
اما صلح با کرامت. در نظر داشتن این نکته بسیار مهم است. من صلح بدون کرامت نمیخواهم. بنابراین، یک جهان ایدهآل باید جهانی باشد که در آن مردان و زنان به عنوان انسان شکوفا شوند و توانایی کامل برای گفتن این جمله را داشته باشند: زنده باد زندگی!
آندرئا دوفور: در کشور من و از طریق رسانههای ما، حماس و حزبالله همواره به عنوان گروههای تروریستی برچسب میخورند، در حالی که حامیانشان آنها را جنبشهای مقاومت مسلحانه معرفی میکنند. میدانم کوباییها دوست ندارند به دیگران درس بدهند، اما آیا میتوانید برای اروپای ما —که فکر میکنم اطلاعات نادرستی دارد و از نظر ژئوپلیتیکی بیاطلاع است— توضیح دهید که برچسب «تروریست» و به طور کلی مفهوم مقاومت را در context نبرد غرب آسیا چگونه تحلیل میکنید؟
آلیدا گوارا: «مقاومت یک واژه واجد جادو است. به آنچه میگویم خوب گوش کنید: جادو. از شما اروپاییها به طور کلی یک سوال میپرسم. اگر سرزمینهای شما اشغال میشد، اگر مورد حمله قرار میگرفتید، چه واکنشی نشان میدادید؟ آیا در خانههای خود محبوس میماندید یا راهی برای دفاع از خود مییافتید؟»
تو چه میکردی؟ مقاومت چیزی جز این نیست. جنبشی که مانع از آن میشود که حکومت دیگری مردم تو را در سیهروزی مطلق فرو ببرد، یا بدتر از آن، آنها را نابود کند. مقاومت صرفاً همین است: ایستادگی کردن. ایستادگی برای زیستن. و این همان کاری است که جنبشهایی مانند حزبالله یا حماس انجام میدهند.
اینها جنبشهای مقاومت هستند؛ آنها مجبور به ورود به این مسیر شدند. خود اروپاییها هستند که مالیه این جنگها را تامین میکنند و پول کافی در اختیار نتانیاهو قرار میدهند تا به کارهای دلخواهش ادامه دهد؛ این دقیقاً همان چیزی است که شما مسبب آن بودهاید. مقاومت برای متوقف کردن این وضع ضروری است. مردان و زنانی که در مقاومت شرکت میکنند کسانی هستند که کشوری آزاد، مستقل و باحاکمیت میخواهند، نه کشوری برده، استثمارشده و تحقیرشده. آنها مبارزان راه آزادی هستند.
البته خیلیها میتوانند صدابند کنند و بگویند آنها تروریست هستند. اما چرا؟ به چه دلیلی تروریست؟ چه کاری انجام میدهند که مصداق تروریسم است؟
تروریسم همان کاری است که دولت اسرائیل علیه فلسطین انجام میدهد. تروریسم همان کاری است که دولتهای آمریکا و اسرائیل علیه لبنان و ایران انجام میدهند. این تروریسم است. این تروریسم است. و بدتر از آن، تروریسم همان کاری است که همه اروپاییها با چشمپوشی بر این واقعیت، اجازه انجامش را میدهند.
وقتی عاجز از متوقف کردن ارسال سلاح توسط دولتهای خود به دولتهای دیگر هستند. وقتی میتوانند درد و رنج یک ملت کامل را ندیده بگیرند. این هم تروریسم است. این تروریسم واقعی است.
از چه نوع تروریسمی صحبت میکنیم؟ یادم میآید روزی در رادیو واتیکان از من پرسیدند: «نظرتان درباره تروریسم اسلامی چیست؟». و پاسخ دادم: «همان نظری را دارم که درباره تروریسم کاتولیک دارم». تروریسم، تروریسم است؛ اما چه کسی آن را مرتکب میشود؟ چه کسی باید از زندگی خود دفاع کند؟ چه کسی مجبور است دست به این اقدامات بزند؟ چه کسی؟ وقتی از تروریسم صحبت میکنیم، از جنایت و قتل صحبت میکنیم.
اما تروریستهای واقعی چه کسانی هستند؟ کسانی که اجازه میدهند تمامیت یک جمعیت از گرسنگی بمیرد. کسانی که اجازه میدهند بمبها همچنان بر روی یک سرزمین فروریزند. کسانی که جنایتکاران علیه بشریت را تشویق و حمایت میکنند. کسانی که باعث میشوند بشریت احساس بدی پیدا کند؛ کسانی که موجب میشوند ما اخلاق لازم برای زندگی و در نتیجه حق حیات را از دست بدهیم.
تروریستهای واقعی آنها هستند. اما کسانی که وجب به وجب از میهن خود دفاع میکنند تروریست نیستند. کسانی که با هر آنچه در دست دارند از زندگی مردم خود دفاع میکنند تروریست نیستند. تروریست تویی اگر این چیزها را درک نکنی.
تو تروریستی اگر ندانی چگونه از آنچه دوست داری دفاع کنی. تو تروریستی اگر اجازه دهی کودکان و زنان بیگناه همچنان در فلسطین بمیرند. بله، تو کسی هستی که به یک تروریست تبدیل میشوی.
آندرئا دوفور: بینهایت از شما برای این دیدگاه بسیار دقیق که در رسانههای ما وجود ندارد سپاسگزارم!
آیا میتوانید سرخوردگی و خشمی را که هر انسانی در برابر عجز ما برای تغییر موضع دولتهایمان احساس میکند، تصور کنید؟ شرمی که من برای کشوری مانند کشور خودم احساس میکنم؛ کشوری که در برابر بیعدالتی سکوت میکند، کشوری که با ادامه تجارت با استعمارگران نسلکش، حتی در صنایع تسلیحاتی، همدست مستقیم آنهاست؟
بین سالهای ۲۰۲۴ تا اوایل ۲۰۲۶، روابط تجاری و نظامی بین سوئیس و اسرائیل شدت یافت، به عنوان مثال با سرمایهگذاری بانک UBS در شرکت النت سیستمز؛ با وجود انتقادات داخلی و بینالمللی مرتبط با نسلکشی در غزه، ما پهپادهایی به ارزش ۱.۲۶ میلیارد دلار (یا ۴.۵ میلیارد دلار با احتساب طلا) از «اسرائیل» وارد کردیم و کالاهای با کاربرد دوگانه به این موجودیت نسلکش صادر نمودیم. این تأسفبار است!
شما در طول کنفرانس خود در برن بسیار شفاف گفتید: «اگر ملتی جنگ نمیخواهد و دولتش سلاح صادر میکند، آن نظام دمکراسی نیست!». همانطور که شما میگویید: ما خود تروریست هستیم!
آخرین سوال من: کوبا همواره در ائتلافهای جنوب که به دنبال مقابله با نفوذ قدرتهای غربی هستند بسیار فعال بوده است:
با شروع از جنبش عدم تعهد (NAM) که شما نیز از اعضای موسس آن هستید (تنها عضو آمریکای لاتین در سال ۱۹۶۱) و دو بار ریاست آن را بر عهده داشتید (در سالهای ۱۹۷۹ و ۲۰۰۶). در مارس ۲۰۲۶، کوبا خواستار مقاومت تزلزلناپذیر ملتهای فلسطین، لبنان و ایران در برابر آنچه دستکشیدن کامل اسرائیل و متحدانش از اخلاق جهانی خواند، شد. آیا میتوانید دیدگاه خود را درباره مبارزات جنوب جهانی به اشتراک بگذارید؟
آلیدا گوارا: «مبارزه جنوب جهانی یک تعبیر است، روشی برای سخن گفتن از طرف ملتهایی که این شکوه و جلال موسوم به توسعه صنعتی را که بخش دیگری از بشریت، به ویژه اروپا، ایالات متحده و کانادا از آن برخوردارند، نچشیدهاند.»
ما که در این واقعیت زندگی نمیکنیم، ما که مواد خامی هستیم که مصرف میشویم تا این کشورها به ثروتاندوزی ادامه دهند، به این میگوییم جنوب جهانی. مبارزه جنوب جهانی باید با اتحاد ملتهای ما آغاز شود.
اگر میان ما اتحاد نباشد، نیروی کافی برای پایان دادن به این واقعیت نخواهیم داشت؛ برای اینکه مانع شویم این دولتها به استثمار منابع ما، غارت زمینهای ما و ویران کردن بشریت ادامه دهند.
در این راستا، اتحاد کلیدواژه است.
اگر نتوانیم بر دشواریها و امور بیهودهای که بسیاری از انسانها با آن روبرو هستند غلبه کنیم، نیرویی برای تغییر این واقعیت، برای تغییر این جهان و برای ایجاد جهانی عادلانهتر برای همه پیدا نخواهیم کرد؛ جهانی که در آن هر فرد حق داشتن یک زندگی کامل، سلامت خوب، آموزش جامع، سرپناهی بالای سر، احساس شادی از باد ملایمی که در اطراف ما میوزد را داشته باشد، با این اطمینان که میتوانیم هر روز فرزندانمان را سیر کنیم و با تمام عشق و محبتی که شایسته آن هستند از سالمندانمان مراقبت نماییم.
برای این منظور، اتحاد بنیادی است. اگر دیوارهایی را که ما را تقسیم میکنند ویران نکنیم، دیوارهایی که قرنهاست ما را در این شرایط نگه داشتهاند، اگر نتوانیم این دیوارها را فرو بریزیم، نخواهیم توانست جهانی متفاوت برای همگان بسازیم.
مبارزه جنوب جهانی، مبارزه کل بشریت است.
آندرئا دوفور: هزاران بار از شما و ملتتان برای مقاومت تزلزلناپذیرتان، برای مهربانی و کرامتی که طی سه نسل حفظ کردهاید، برای انترناسیونالیسمی که با وجود تمام آزمونهایی که از سر گذراندهاید همواره استوار و دستنخورده باقی مانده، و برای این واقعیت که شما همیشه آنچه را دارید تقسیم میکنید، نه آنچه را که زیادی است، سپاسگزارم!
کوبا همواره چراغ راه این جهان خواهد بود. شما آخرین سنگر هستید. اگر شما، متحد با محور مقاومت و در رأس آن ایران، سقوط کنید، مابقی جهان سقوط خواهد کرد. من از ملتم، از قارهام، از سکوتمان، از بیعملیمان و از همدستی دولتهایمان در این جنایت و همچنین از حمایت ملموس اندکی که به عنوان یک ملت به شما ارائه میدهیم، شرمسارم. ما خود تروریست هستیم و تحمل این موضوع سخت است.
- مصاحبه انجامشده توسط آندرئا دوفور. سوالات در ۱۷ آوریل در برن به صورت حضوری تحویل داده شد، پاسخها توسط آلیدا گوارا از طریق پیامهای ویدئویی در ژوئیه ۲۰۲۶ ارسال و به طور کامل توسط نویسنده پیادهسازی شده است.
به احترام آداب و رسوم فرهنگی کوبا و تاریخچه ارتباطات ما از سال ۲۰۱۷، استفاده از ضمیر غیررسمی «تو» در این مصاحبه حفظ شده است.