خفه‌کردن به‌جای جنگ: دکترین «فشار خفقان‌آور» واشنگتن و بحرانی که به خانه‌ی خودش بازگشته است
رسانه های چینی
در یک نگاه: مارکو روبیو در نشست وزیران خارجه‌ی گروه هفت در پاریس، سیاست دولت ترامپ در قبال ایران را «گزینه‌ی سوم» نامید: نه بازگشت به جنگ و نه توافق، بلکه محاصره‌ی اقتصادی بی‌پایان. هم‌زمان کنگره‌ی آمریکا از پذیرش وزیر دفاع در مقام متهم جنگ بازمانده است، مقام‌های ارشد آمریکایی به پایگاه‌های نظامی پناه می‌برند، ناوگان سوخت‌رسان آمریکا از خاک بریتانیا جابه‌جا می‌شود و فرانسه تهران را به حمله‌ی سایبری به زنجیره‌ی غذایی خود متهم می‌کند. این رویدادها حلقه‌های یک زنجیره‌اند: سیاست فشار بیرونی، هزینه‌ی درونی خود را می‌سازد.
در دهم نوامبر ۲۰۲۶ در پاریس، وزیر خارجه‌ی آمریکا در نشستی بسته به هم‌تایان خود گفت رئیس‌جمهور فقط دو راه پیش رو ندارد. به نقل از سه حاضر در نشست، که نام‌شان را رسانه‌ی «اکسیوس» منتشر نکرده، روبیو تأکید کرد واشنگتن نه به جنگ بازمی‌گردد و نه توافقی «احمقانه» امضا می‌کند و همین روش کنونی را بدون تاریخ پایان ادامه می‌دهد. روبیو بعدها نیز، به گفته‌ی خودش، اقتصاد ایران را هدف گرفته و آن را شرط تغییر رفتار تهران دانسته است. جمله‌ای که از او نقل شده بود، یعنی اینکه آدم‌ها سرانجام باید غذا بخورند و واقعیت اقتصادی به مغز «دیوانه‌ترین» آدم‌ها هم نفوذ می‌کند، فلسفه‌ی این سیاست را بی‌پرده می‌گوید: هدف، شکستن توان زیست یک جامعه است.
سیاستی که از میز تجارت و خزانه می‌آید
این سیاست را نمی‌توان صرفاً اختلاف سلیقه‌ی چند مقام دانست. به نوشته‌ی رسانه‌ها، جناحی که در تیم امنیت ملی از «فشار خفقان‌آور» دفاع می‌کند شامل روبیو، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری، جان رتکلیف رئیس سیا و جرد کوشنر است. بسنت از اوت گذشته مجری فشار اقتصادی، تحریم‌های سخت‌تر و محدودیت‌های تجاری بر ایران بوده است. همین‌جا منفعت طبقاتی پشت سیاست پیداست. ابزار آن خزانه‌داری و سرمایه‌ی مالی است که می‌تواند شبکه‌ی پرداخت یک کشور را قطع کند، نه زرادخانه‌ی نظامی که هزینه‌ی سیاسی و انسانی مستقیم دارد. ترامپ بنا بر گزارش‌ها همچنان محاصره‌ی دریایی و اقتصادی را ادامه می‌دهد و عملیاتی به نام «دروازه‌ی آهنین» را برای بستن گذرگاه‌های زمینی تجهیزات و فناوری به ایران اعلام کرده است. او پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر گفت حمله‌ی هوایی تازه «بسیار نامحتمل» است.
جنگی که به بدهی سیاسی تبدیل شد
پشت این انتخاب، حساب‌وکتاب داخلی هست. به نوشته‌ی روزنامه‌های مورد استناد، جنگ ایران در دومین دوره‌ی ترامپ به بار سیاسی تبدیل شده و جمهوری‌خواهان را در انتخابات میان‌دوره‌ای گران تمام شده است. برخی در حزب شکست را به جنگ و جهش قیمت نفت نسبت می‌دهند. دولت میان تهدید به نابودی کامل ایران و ادعای تسلیم قریب‌الوقوع آن در نوسان است. جناح‌بندی در بالای دولت هم از متحدان منطقه‌ای تغذیه می‌شود. اسرائیل به از سرگیری حملات تمایل دارد و بیشتر کشورهای خلیج فارس مخالف‌اند. ترکیه، عراق و پاکستان نیز به نقل از یک مقام آمریکایی نگرانند که واشنگتن از آن‌ها بخواهد پروازها را متوقف و مرزها را ببندند؛ یعنی هزینه‌ی محاصره را همسایگان ایران بپردازند.
وقتی فشار به کنگره می‌رسد: پرونده‌ی هگسث
کنگره، در ۱۰ نوامبر، تلاش برای استیضاح پیت هگسث را متوقف کرد. به گزارش سی‌ان‌ان و آسوشیتدپرس، جمهوری‌خواهان به خواست ترامپ و کاخ سفید صف بستند و رأی کافی برای جلوگیری از ارجاع طرح به صحن فراهم شد. اما این پیروزی موقت است، زیرا به نوشته‌ی آسوشیتدپرس، دموکرات‌ها از ژانویه بر مجلس نمایندگان و سنا مسلط می‌شوند و بنا بر انتظار، طرح را دوباره مطرح خواهند کرد.
طرح توماس ماسی، نماینده‌ی جمهوری‌خواه، هشت اتهام دارد: آغاز خصومت با ایران بدون اعلان جنگ و بدون حمله‌ی پیشین به آمریکا؛ ادامه‌ی جنگ پس از مصوبه‌ی دو مجلس و گذشت مهلت ۶۰ روزه‌ی قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳؛ حمله‌ی موشکی به یک مدرسه‌ی ابتدایی در ایران با دست‌کم ۱۵۶ کشته که بیشترشان کودک بودند؛ حمله به قایق‌های مظنون به حمل مواد مخدر در دریای کارائیب و اقیانوس آرام شرقی با دست‌کم ۲۴۳ کشته؛ تهدید سناتور مارک کلی به محاکمه‌ی نظامی؛ عملیات علیه نیکلاس مادورو؛ و عملیات در یمن با حدود ۲۲۴ کشته‌ی غیرنظامی. این فهرست را باید همان‌طور خواند که هست: شکایت یک نماینده‌ی جمهوری‌خواه و پشتیبانی دموکرات‌ها از آن، یعنی ثبت رسمی جنایت‌های جنگی در دل خود نهاد قانون‌گذاری آمریکا.
دفاعیات هم گویاست. هگسث انتقادها را «سیاست‌بازی» و حمله به ارتش خواند. جی‌دی ونس، معاون ترامپ، نوشت قانون‌گذاران بیش از همه از کوچ‌دادن نیروها از اروپا و اوکراین و بازآرایی فرماندهان ارشد خشمگین‌اند و موضوع به ایران ربطی ندارد. ترامپ نیز مدعی شد او «دو جنگ را برده» است. یعنی دو سوی دعوا از بیرون‌کشیدن سرمایه‌ی نظامی از اروپا و مرکز تصمیم‌گیری در پنتاگون حرف می‌زنند، نه از آن کودکان.
هزینه‌ی امنیتی: از مقام‌های ارشد تا پایگاه‌های اروپا
به نوشته‌ی نیویورک‌تایمز به نقل از سه منبع ناشناس، بسنت از ترس تهدیدهای مرتبط با ایران به یک پایگاه نظامی نقل مکان کرده است. به گفته‌ی این منابع، دولت آمریکا در هفته‌های اخیر ارزیابی کرده که طرح‌های مورد ادعا علیه مقام‌های کنونی و پیشین وارد مرحله‌ی پیشرفته‌تری شده است. ماهیت تهدید روشن نیست و ایران پیش‌تر هرگونه برنامه‌ریزی برای حمله به مقام‌ها و شهروندان آمریکایی را رد کرده است. دولت آمریکا گفته سطح هشدار کارکنان را در خاورمیانه بالا برده و شمار کارکنان سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌ها را کاهش می‌دهد.
اثر این نگرانی تا اروپا رسیده است. به گزارش وال‌استریت‌ژورنال، آمریکا ۱۳ هواپیما، شامل ده سوخت‌رسان کی‌سی-۱۳۵ و سه فروند اسپری، را از پایگاه میلدنهال در بریتانیا جابه‌جا کرده و مقام‌ها آن را اقدام پیشگیرانه خوانده‌اند. کمی بیش از یک ماه پیش نیز بمب‌افکن‌های بی-۱ از پایگاه فیرفورد بازگردانده شدند و پلیس گلاسترشر پنج مرد را به اتهام جرایم مرتبط با مواد منفجره و طرح حمله دستگیر کرده بود. پایگاه‌هایی که برای محاصره و جنگ علیه ایران ساخته شده‌اند، خودشان به هدف تبدیل شده‌اند و میزبانان اروپایی هزینه‌ی این میزبانی را می‌پردازند.
فرانسه: جبهه‌ی تازه، اتهام‌هایی که باید با دلیل سنجید
در شب ۱۱ و ۱۲ اکتبر، به گزارش‌ها، سامانه‌های سرمایش متصل به اینترنت در صدها فروشگاه زنجیره‌ای فرانسه هدف نفوذ قرار گرفت، دمای برخی دستگاه‌ها تا ۸۰ درجه بالا رفت، غذایی به ارزش ده‌ها میلیون یورو از بین رفت و دست‌کم ۲۰ آتش‌سوزی رخ داد. ژان‌نوئل بارو، وزیر خارجه‌ی فرانسه، روز ۹ نوامبر سپاه پاسداران را مسئول دانست، سفیر ایران را احضار کرد و از تحریم اتحادیه‌ی اروپا سخن گفت. دادسرای پاریس نیز تحقیق درباره‌ی فرمانده‌ی واحد سایبری «شهید کاوه» و معاونانش را اعلام کرد. عباس عراقچی در پاسخ نوشت دولتی که از عهده‌ی یخچال‌هایش برنمی‌آید، شکست خود را به گردن دیگران می‌اندازد، و افزود ایران قدرتمند است اما قدرت خود را با حمایت از کشتار غزه یا بمباران مدرسه‌ها و بیمارستان‌ها اعمال نمی‌کند. هنوز سندی که نقش ایران را اثبات کند در دست نیست؛ تا آن روز، این اتهام فقط ادعای رسمی وزیر خارجه‌ی فرانسه و محتوای تحقیق دادسراست و باید همین‌گونه نوشته شود.
مبادله‌ی تعارض: رهبری ایران و مسیر گذر
به گفته‌ی گزارش‌ها، آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای از دولت و سپاه خواسته به وضعیت «نه جنگ، نه توافق» پایان دهند و برای جنگ نتیجه‌ای روشن بخواهند. رهبران غیرنظامی این خط را مجوز مذاکره و ارزیابی شده‌اند. همین‌جا خطر هم خود را نشان می‌دهد: دنی سیترینوویچ از اتلانتیک‌کانسیل هشدار می‌دهد که تهران ممکن است افزایش هزینه‌ی آمریکا و شرکای منطقه‌ایش را تنها راه تغییر سیاست واشنگتن بداند. نخست‌وزیر قطر هم پس از دیدار با ترامپ گفته فضای دیپلماسی گسترده‌تر شده و می‌خواهد چین و اروپا را به‌عنوان ضامن وارد کند تا نگرانی ایران از پاره‌کردن توافق توسط ترامپ پس از چند ماه برطرف شود.
تضاد اصلی
این رویدادها یک تضاد را از زوایای مختلف نشان می‌دهند: آمریکا نمی‌تواند هزینه‌ی جنگ مستقیم را بپردازد و توان پذیرش توافقی که مجبور به عقب‌نشینی کند هم ندارد، پس هزینه را به جامعه‌ی ایران، همسایگان ایران، متحدان اروپایی و در نهایت به دستگاه سیاسی خودش منتقل می‌کند. سرمایه‌ی مالی و دستگاه تحریم، که از این سیاست سود می‌برند، فشار را پشت لفاف «زمان نامحدود» پنهان می‌کنند؛ مجتمع نظامی در خود پنتاگون بر سر بازآرایی دعوا دارد؛ و مردم عادی، چه در ایران، چه در همسایگان و چه در فروشگاه‌های فرانسه، هزینه می‌دهند. برای جنوب جهانی پیامد روشن است: محاصره‌ی اقتصادی هم یک سلاح است و همان‌طور که نقد می‌شود، باید با میانجی‌گری و ضمانت‌های مستقل، از جمله نقش چین و کشورهای مستقل، پاسخ داده شود.
منابع و مآخذ
گزارش‌های «ناظر» (Guancha) مورخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ به نقل از Axios، وال‌استریت‌ژورنال، نیویورک‌تایمز، CNN و آسوشیتدپرس؛ اظهارات علنی روبیو، ترامپ، ونس، هگسث، بارو و عراقچی به نقل از همین گزارش‌ها.