دیپ‌سیک علیه انحصار سیلیکون‌ولی اعلام جنگ می‌کند و سوگند می‌خورد تا آخر بجنگد

در

,

دیپ‌سیک علیه انحصار سیلیکون‌ولی اعلام جنگ می‌کند و سوگند می‌خورد تا آخر بجنگد

نویسنده: بی‌فانگ شوئوفنگ، ستون‌نویس رسانه چینی «شین‌چائو چن‌سیلو»

ترجمه: مجله جنوب جهانی

در یک نگاه

دیپ‌سیک در ماه‌های اخیر مسیر رادیکال متن‌باز را ادامه داده است؛ از انتشار اجزای بنیادین سازگار با شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی اسند (Ascend) هواوی گرفته تا به‌روزرسانی مدل فلش (Flash) و سپس متن‌باز کردن چارچوب استنتاج داخلی خود با نام دیپ‌اینفر (DeepInfer). این تصمیم، برخلاف منطق متعارف تجاری، یکی از ارزشمندترین اسرار تجاری شرکت را در اختیار عموم می‌گذارد و نشان می‌دهد انگیزه‌های دیپ‌سیک فراتر از سود صرف است.

نویسنده این حرکت را در چارچوب رویارویی دو تصور از آینده تحلیل می‌کند: از یک سو، سیلیکون‌ولی و جریان‌های راست‌گرا و «روشنگری تاریک» که می‌خواهند کنترل هوش عمومی مصنوعی (AGI) را در دست گروهی کوچک نگه دارند؛ از سوی دیگر، آرمان متن‌باز و زیرساخت عمومی و ارزان هوش مصنوعی. او استدلال می‌کند چپ غربی در برابر انقلاب هوش مصنوعی پاسخ مؤثری نساخته و فضای «شتاب‌گرایی فناورانه چپ» تقریباً خالی مانده است. ظهور چین به‌عنوان مرکز دیگر نوآوری هوش مصنوعی و تجربه دیپ‌سیک می‌تواند امکان‌های تازه‌ای پیش روی چپ جهانی بگذارد، هرچند آینده‌ای بهتر تضمین‌شده نیست و به تلاش جمعی وابسته است.

توسعه متن‌باز و فرارفتن از منطق تجاری

دیپ‌سیک در ماه‌های اخیر مسیر متن‌باز را به‌شکلی رادیکال دنبال کرده است؛ این مسیر با انتشار اجزای بنیادینی آغاز شد که برای کار با شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی اسند (Ascend) شرکت هواوی طراحی شده بودند. پس از آن، به‌روزرسانی مدل فلش (Flash) منتشر شد که به‌احتمال زیاد امروز مقرون‌به‌صرفه‌ترین مدل هوش مصنوعی موجود برای کارهای عملی است. هفته گذشته، شرکت یک قدم جلوتر رفت و چارچوب استنتاج داخلی خود را متن‌باز کرد.

دو حرکت نخست را هنوز می‌شد با منطق تجاری توضیح داد، چراکه سازگاری با سخت‌افزار بومی را تسریع می‌کردند و به‌نوعی ارتقای معمول مدل به شمار می‌آمدند؛ اما تصمیم به متن‌باز کردن چارچوب استنتاج، بسیار فراتر از منطق متعارف کسب‌وکار می‌رود. دیپ‌اینفر (DeepInfer)، چارچوب استنتاج داخلی دیپ‌سیک، به شرکت امکان می‌دهد با منابع محاسباتی محدود، هم‌زمان به کاربران بیشتری خدمات ارائه دهد و ازاین‌رو یکی از ارزشمندترین اسرار تجاری دیپ‌سیک به شمار می‌رود.

توانایی‌های استثنایی در بهینه‌سازی همواره از بزرگ‌ترین نقاط قوت دیپ‌سیک بوده و در قلب مزیت رقابتی آن قرار دارد. اغراق نیست اگر بگوییم در صورت تجزیه ارزش‌گذاری شرکت به اجزای آن، نوآوری‌هایش در زیرساخت استنتاج ممکن است یک‌سوم ارزش آن را تشکیل دهد. بر اساس داده‌هایی که دیپ‌سیک ارائه کرده، شرکت ممکن است با خوشه‌ای فقط شامل چند هزار کارت شتاب‌دهنده بتواند روزانه ۱۵۵ تریلیون توکن را پردازش کند؛ سطحی از کارایی که با چارچوب‌های استنتاج پیشین تقریباً غیرقابل تصور بود.

با توجه به ظرفیت استعداد و تخصص مهندسی دیپ‌سیک، همه دلایل را داریم باور کنیم که این شرکت در آینده می‌تواند چارچوب‌های حتی بهتری توسعه دهد و ترکیب سخت‌افزار محاسباتی بومی با بهینه‌سازی نرم‌افزار و سخت‌افزار می‌تواند آن را قادر به ارائه خدمات بهتر کند. بااین‌همه، تصمیم شرکت به متن‌باز کردن چارچوب استنتاج نشان می‌دهد انگیزه‌های آن بسیار فراتر از منافع تجاری است.

آرمان‌گرایی ایدئولوژیک در بدنه دیپ‌سیک

وقتی این تصمیم در کنار چند تحول دیگر در ماه‌های اخیر گذاشته شود، تصویری عمیق‌تر آشکار می‌شود. ماه گذشته، لیو شنگ‌یو، مهندس دیپ‌سیک که در طراحی عملگر کار می‌کند، مقاله‌ای با عنوان استعدادم را مجبور شدم در دیروز دفن کنم نوشت و در آن استدلال کرد که متن‌باز کردن هوش عمومی مصنوعی (AGI) جامعه بشری را به کمونیسم نزدیک‌تر می‌کند، در حالی که سپردن کنترل AGI به افرادی مانند داریو آمودی (Dario Amodei)، بشریت را ناگزیر به سوی دیستوپیای سایبرپانک سوق خواهد داد.

پس از انتشار چارچوب استنتاج، چن دلی، پژوهشگر ارشد دیپ‌سیک، نیز بیانیه‌ای چشمگیر در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد:

یادداشت ویراستار: این بیانیه برگرفته از سخنرانی مشهور مائو تسه‌تونگ در چهارمین نشست اولین کمیته ملی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین در ۷ فوریه ۱۹۵۳، در جریان جنگ مقاومت در برابر تجاوز آمریکا و کمک به کره است: «فکر می‌کنم نباید تصمیم بگیریم جنگ چقدر طول بکشد. پیش‌تر این موضوع به ترومن بستگی داشت و بعد به آیزنهاور یا هر رئیس‌جمهور آینده آمریکا بستگی خواهد داشت. یعنی هرقدر آن‌ها بخواهند می‌جنگیم، تا پیروزی کامل.»

این اظهارات، فرهنگ آشکارا آرمان‌گرایانه‌ای را در درون دیپ‌سیک نشان می‌دهد؛ چیزی که به همان اندازه در سخنان بنیان‌گذار آن، لیانگ ون‌فنگ، نیز دیده می‌شود؛ او به‌نظر واقعاً به اصول متن‌باز پایبند است. شاید همین فضای آرمان‌گرایانه توضیح دهد چرا تیم دیپ‌سیک چنین ثبات چشمگیری دارد. هرچند نرخ ترک خدمت کارکنان در سراسر صنعت جهانی هوش مصنوعی به‌طور استثنایی بالاست، دیپ‌سیک ممکن است یکی از باثبات‌ترین تیم‌ها در کل این بخش را داشته باشد.

چنین ثباتی را نمی‌توان تنها با حقوق توضیح داد، چراکه حتی غول‌های سیلیکون‌ولی که حقوق‌های نجومی پرداخت می‌کنند نیز همچنان با حفظ کارکنان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بر اساس برخی گزارش‌ها، هرچند دیپ‌سیک به کارکنانش بسیار خوب پرداخت می‌کند، بسته‌های جبران خدمات آن هنوز تا حدودی کمتر از برخی شرکت‌های بزرگ فناوری چین است. اما آرمان‌گرایی می‌تواند مجموعه متفاوتی از نیازهای انسانی را برآورده کند: وقتی درآمد به سطح معینی برسد، ملاحظات مادی ثانویه می‌شوند و جست‌وجوی معنا و هدف اولویت می‌یابد.

رویارویی دو الگوی آینده: آرمان متن‌باز در برابر فرقه‌گرایی راست‌گرا

بسیاری از ناظران ممکن است این را فرهنگی ستودنی در شرکتی بدانند که ارزش الگوبرداری دارد، یا صرفاً از این بابت از دیپ‌سیک قدردانی کنند که مدل‌های هوش مصنوعی ارزان و باکیفیت را در اختیار جهان می‌گذارد. بااین‌حال، در دوران کنونی، اهمیت آرمان‌گرایی دیپ‌سیک ممکن است بسیار فراتر از فرهنگ شرکتی یا فناوری ارزان‌تر باشد. فضای فرقه‌وار پیرامون آنتروپیک (Anthropic) و به‌طور کلی صنعت هوش مصنوعی سیلیکون‌ولی را در نظر بگیرید. برای آینده بشریت، ما باید تصور جایگزین خودمان را بسازیم که بتواند در برابر راست فناورانه و جنبش فکری موسوم به «روشنگری تاریک» بایستد.

بیشتر کارآفرینان هوش مصنوعی غربی به‌شدت شیفته اندیشه‌های راست‌گرا یا حتی راست افراطی هستند. هرچند ممکن است خودشان آثار نظری مربوط را نخوانده باشند، اعمالشان عملاً شتاب‌گرایی فناورانه راست‌گرا را به اجرا می‌گذارد؛ بازتاب این باور که یک AGI قادر مطلق می‌تواند تقریباً هر مشکلی را حل کند و خود آن‌ها واجد شرایط تعیین سرنوشت بشریت هستند. با توجه به این تصور افراطی و تقریباً آخرالزمانی از آینده، جای شگفتی نیست که بسیاری از منتقدان، فرهنگ داخلی آنتروپیک را فرقه‌وار توصیف کرده‌اند؛ مقایسه‌ای که کاملاً بی‌ربط نیست.

کریس اولاه (Chris Olah)، یکی از بنیان‌گذاران آنتروپیک، زمانی به واتیکان سفر کرد تا تلاش کند پاپ را متقاعد کند نخستین رساله پاپی خود را که بر حفظ قداست حیات انسانی در عصر هوش مصنوعی تأکید دارد، بازنگری کند و علناً ادعا کرد مدل هوش مصنوعی کلود (Claude) حالت‌های درونی مشابه درون‌نگری، شادی و غم دارد.

البته تعاریف AGI بسیار متفاوت است و AGI ظاهراً قادر مطلقی که در سیلیکون‌ولی با چنین شور و شوقی تبلیغ می‌شود، یکی از غیرواقعی‌ترین تفسیرهاست. واقعیت‌های توسعه اجتماعی به ما می‌گویند هوش مصنوعی بی‌شک تغییرات عمیقی در تمدن بشری ایجاد خواهد کرد، هرچند اینکه این تغییرات در نهایت به سود بشریت باشد یا به زیان آن، از پیش تعیین‌شده نیست و باید خود بشریت درباره آن تصمیم بگیرد. اما آنچه قطعی است این است که اجازه دادن به افرادی که خود را محق به حکومت بر جهان می‌دانند برای کنترل این فناوری‌ها، برای کل بشریت فاجعه‌بار خواهد بود.

انسداد ایدئولوژیک چپ غربی و مسئله شتاب‌گرایی چپ

متأسفانه، چپ معاصر غربی نتوانسته پاسخ مؤثری به هوش مصنوعی بسازد. این به معنای آن نیست که چپ‌گرایان غربی نمی‌خواهند با این مسئله روبه‌رو شوند؛ برعکس، آن‌ها اندیشه زیادی صرف هوش مصنوعی کرده‌اند، هرچند بخش بزرگی از این اندیشه در نهایت به مخالفت با خود فناوری می‌رسد. نئولودیسم (Neo-Luddism) حتی در حال تجربه نوعی تجدید حیات است.

چپ غربی قطعاً دلایل مشروعی برای نقد هوش مصنوعی دارد؛ توسعه کنونی آن بسیار بیشتر از آنچه بیشتر مردم می‌دانند مشکل ایجاد کرده است. پذیرش بی‌قیدوشرط همه جنبه‌های هوش مصنوعی اشتباهی جدی خواهد بود، اما باید با این واقعیت نیز روبه‌رو شویم که انتظار بازگشت جامعه بشری به جهانی که پیش از انقلاب کنونی هوش مصنوعی وجود داشت، بسیار غیرواقعی است، به‌ویژه چون این فناوری احتمالاً در آینده قابل پیش‌بینی همچنان پیش خواهد رفت.

بنابراین آنچه ما نیاز داریم نوعی شتاب‌گرایی فناورانه چپ است که بتواند به پیامدهای هوش مصنوعی برای چپ با خوش‌بینی بنگرد، نه با تسلیم. اما این فضای ایدئولوژیک در کشورهای غربی تقریباً کاملاً خالی مانده و شکاف مهمی در پاسخ چپ به انقلاب هوش مصنوعی بر جای گذاشته است. برخی ممکن است این را شکست چپ معاصر بنامند، اما واقعیت بسیار پیچیده‌تر است.

ریشه‌های از دست رفتن ایمان چپ غربی به پیشرفت فناورانه را باید نخست در اعتراضات مه ۱۹۶۸ جست‌وجو کرد، زمانی که جنبش‌های چپ در کشورهای غربی شور و شوق عظیمی را صرف دوره‌ای از آشوب کردند که نتایجش در نهایت بسیار کمتر از انتظاراتشان بود. آنچه پس از آن آمد، دوره‌ای طولانی از سرخوردگی سیاسی و فکری بود که آثارش تا امروز باقی مانده است. بسیاری از چپ‌گرایان غربی همچنان نسبت به نیروهای سازنده‌ای که می‌توانند تغییر معنادار ایجاد کنند بدگمان‌اند و ایمان خود را به این امکان که نیروهای تازه بتوانند چیزی بهتر بسازند از دست داده‌اند.

این بدبینی عمیقاً ریشه‌دار، سپس با تجربه عملی تقویت شده است؛ سیاست زیست‌محیطی این را به‌روشنی نشان می‌دهد. یک دهه پیش، بسیاری از ترقی‌خواهان لیبرال غربی مشتاقانه از فناوری‌های پیشرفته زیست‌محیطی دفاع می‌کردند، در حالی که امروز استدلال رایج در همان محافل سیاسی این است که این فناوری‌ها فقط تا حدی می‌توانند کارساز باشند و بشریت ممکن است توان کنترل تغییر اقلیم را از دست داده باشد.

چنین تغییری بازتاب ناکامی کشورهای غربی در تبدیل دستور کار زیست‌محیطی خود به اقدام مؤثر است؛ ناکامی‌ای که بسیاری از ترقی‌خواهان را به این باور رسانده که فناوری‌های جدید زیست‌محیطی ابزاری برای گریز از مشکلات بنیادین‌اند، نه حل آن‌ها. این طرز فکر به‌طور فزاینده به بحث‌های مربوط به هوش مصنوعی نیز گسترش یافته است.

تاریخچه سیاسی سیلیکون‌ولی و غلبه محافظه‌کاری

از منظری دیگر، سیلیکون‌ولی که به‌طور گسترده مرکز نوآوری فناورانه معاصر دانسته می‌شود، از نخستین روزهای خود خصلتی سیاسی و آشکارا راست‌گرا داشته است. رابطه تاریخی نزدیک آن با ارتباطات نظامی آمریکا سبب شده که هرگز فضایی ایدئولوژیک و بی‌طرف نباشد.

وقتی اندیشمندان چپ آمریکایی تاریخ تحول سیاسی سیلیکون‌ولی را بررسی می‌کنند، اغلب به تأثیر سیاست محافظه‌کارانه نیوت گینگریچ (Newt Gingrich) بر جهت‌گیری ایدئولوژیک این صنعت اشاره می‌کنند؛ موضوعی که تاریخ کامل آن به‌راحتی می‌تواند کتابی کامل را پر کند. اما یک نمونه اخیر برای نشان دادن پیوندهای ادامه‌دار گینگریچ با سیلیکون‌ولی کافی است. سازمان تازه‌تأسیسی در آمریکا که به مطالعه آینده جنگ اختصاص دارد، نه‌تنها ایلان ماسک (Elon Musk) و پالمر لاکی (Palmer Luckey)، بلکه گینگریچ را نیز به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته خود درگیر کرده است؛ مشارکت او خود گویای رابطه نیروهای سیاسی محافظه‌کار با صنعت فناوری است.

در چنین زمینه تاریخی، انتظار اینکه سیلیکون‌ولی جنبشی فکری چپ‌گرا و واقعاً تأثیرگذار تولید کند، چندان واقع‌بینانه نیست. در میان تمام هیاهوی پیرامون هوش مصنوعی، چپ‌گراترین جنبش فکری‌ای که سیلیکون‌ولی توانسته تولید کند، همان «دستور کار فراوانی» است که سال گذشته توجه زیادی جلب کرد، اما خود آن نیز اساساً در اندیشه راست‌گرا ریشه دارد. با چنین محیط ایدئولوژیکی، جای شگفتی نیست که چپ غربی تا این حد منتقد هوش مصنوعی شده است.

نقش متمایز چین و الگوی توسعه دیپ‌سیک

بااین‌حال، وضعیت اکنون تغییر کرده است و چین به‌عنوان یکی از مراکز اصلی نوآوری هوش مصنوعی در کنار سیلیکون‌ولی ظهور کرده است. چون شرایط چین با ایالات متحده متفاوت است، توسعه فناورانه آن امکان مسیری جایگزین برای هوش مصنوعی را فراهم می‌کند.

شرکت‌های چینی هوش مصنوعی لزوماً نباید معماران شتاب‌گرایی چپ باشند؛ وظیفه‌ای که ممکن است فراتر از توانایی‌های آن‌ها باشد. بااین‌همه، مسیر متفاوتی که آن‌ها انتخاب کرده‌اند می‌تواند مجموعه‌ای کاملاً تازه از امکان‌ها را برای تصور آینده هوش مصنوعی در اختیار روشنفکران چپ در سراسر جهان بگذارد.

همچنین باید بپذیریم که هرچند شرکت‌های چینی هوش مصنوعی در محیطی متفاوت از همتایان آمریکایی خود فعالیت می‌کنند، همچنان تابع منطق اقتصادی سرمایه‌اند. سیلیکون‌ولی پیش از عصر مدل‌های زبانی بزرگ را در نظر بگیرید؛ زمانی که متن‌باز هنوز بخشی جریان‌ساز از فرهنگ فناورانه آن بود. افول بعدی آن را می‌توان با سرمایه‌گذاری عظیم لازم در عصر مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی توضیح داد؛ سرمایه‌گذاری‌ای که از منظر محاسبات سرمایه، متن‌باز را کاملاً غیرجذاب جلوه می‌دهد. برنامه‌نویسان آرمان‌گرا در سیلیکون‌ولی کنونی نیز وجود دارند، اما آرمان‌گرایی به‌تنهایی برای غلبه بر فشارهای سرمایه کافی نیست.

دقیقاً در همین زمینه است که دیپ‌سیک نقش بسیار متمایزی در توسعه هوش مصنوعی چین ایفا کرده است. این شرکت با ترویج متن‌باز نه‌تنها به شکل‌گیری فرهنگی متن‌باز در صنعت هوش مصنوعی چین کمک کرده، بلکه پایداری فنی و تجاری این رویکرد را نیز نشان داده است. هم‌زمان که دستاوردهای فناورانه و موفقیت تجاری آن یکدیگر را تقویت می‌کنند، به‌نظر می‌رسد تیم اصلی دیپ‌سیک بیش از پیش متقاعد شده است که مسیری ارزشمند را انتخاب کرده است. شاید در آینده‌ای نه‌چندان دور، جامعه هوش مصنوعی چین نسخه خود از شتاب‌گرایی فناورانه چپ را پدید آورد.

در اینجا لازم است توضیحی داده شود، چراکه شتاب‌گرایی در تاریخ فلسفه مفهومی کاملاً مثبت نبوده است. از زمان ظهورش، این اندیشه به این دلیل نقد شده که با گذاشتن امید بر «دیگری بزرگ» قادر مطلق که می‌تواند همه‌چیز را حل کند، عملاً از مسائل واقعی جهان می‌گریزد. بااین‌همه، درگیری شتاب‌گرایی با فناوری فضایی فکری را در جامعه معاصر اشغال می‌کند که به‌راحتی قابل جایگزینی نیست.

متن‌باز به‌مثابه عمل شتاب‌گرایانه و چشم‌انداز آینده

در زمانی که شتاب‌گرایی راست‌گرا در حال پیشروی است، وجود و کاربست عملی شتاب‌گرایی چپ ضروری است تا عصر هوش مصنوعی طیف گسترده‌تری از امکان‌ها را بگشاید. از این منظر، تعهد دیپ‌سیک به متن‌باز را می‌توان بیان عملی شتاب‌گرایی فناورانه چپ در معنای گسترده‌تر آن دانست. هرچند این نظریه قطعاً بی‌عیب نیست، شتاب‌گرایی چپ مکتبی فکری است که عصر ما نمی‌تواند از آن بی‌نیاز باشد.

به‌طور دقیق، دلایل خود دیپ‌سیک برای انتخاب متن‌باز بازتاب نوعی نگرش شتاب‌گرای فناورانه است. بر اساس مصاحبه‌ها، یکی از انگیزه‌های اصلی شرکت این باور بود که موانع فناورانه ادعایی پیرامون هوش مصنوعی آن‌قدر که معمولاً تصور می‌شود سهمگین نیستند. چون انتشار فناوری در نهایت اجتناب‌ناپذیر است، دیپ‌سیک تسریع پیشرفت فناورانه از طریق متن‌باز را معقول‌ترین انتخاب می‌داند.

شاید چنین نتیجه‌ای امروز چندان دشوار به نظر نرسد، اما پذیرش این موضع زمانی که مدل‌های هوش مصنوعی چین هنوز به‌طور معناداری از همتایان آمریکایی خود عقب بودند، ایمانی واقعی به چشم‌انداز متن‌باز و توسعه سریع فناورانه می‌طلبید.

در آن زمان، بخش بزرگی از صنعت جهانی هوش مصنوعی در ارزش و ظرفیت متن‌باز تردید داشت و این فرض رایج را می‌پذیرفت که توسعه هوش مصنوعی با موانع فناورانه‌ای روبه‌روست که غلبه بر آن‌ها فوق‌العاده دشوار یا غیرممکن خواهد بود. دیپ‌سیک با رد این فرض، تصمیمی گرفت که نه‌تنها برای چین بلکه برای کل جهان اهمیت حیاتی یافته است. توسعه تاریخی از تعامل ضرورت و تصادف شکل می‌گیرد. هرچند برخی تحولات ممکن است در بلندمدت اجتناب‌ناپذیر باشند، تصمیم افراد و سازمان‌های کلیدی در لحظات تاریخی خاص می‌تواند آن تحولات را جلو بیندازد.

این موضوع پدیده جالبی را به یاد می‌آورد. پیش از ظهور جنبش متن‌باز هوش مصنوعی چین، بحث‌های مربوط به متن‌باز در اینترنت چین اغلب آن را نمادی از گشودگی (Openness) و پیشرفت آمریکایی یا به‌طور کلی غربی تصویر می‌کرد. اما امروز هر بار صحبت از متن‌باز می‌شود، بیش از پیش با اظهارات طعنه‌آمیز علاقه‌مندان و مفسران خودخوانده سیلیکون‌ولی روبه‌رو می‌شویم؛ کسانی که جهان‌بینی‌شان همچنان عمیقاً تحت سلطه فکری و سیاسی غرب شکل گرفته است. البته برخی گروه‌ها همیشه لفاظی خود را با هر موضع ایدئولوژیکی که در غرب غالب باشد تنظیم کرده‌اند.

انصافاً، اگر نقد عمیق‌تر مبتنی بر اقتصاد سیاسی را کنار بگذاریم و فقط به انگیزه‌های اولیه برنامه‌نویسان غربی که از متن‌باز دفاع می‌کردند نگاه کنیم، می‌توانیم درجه قابل‌توجهی از آرمان‌گرایی فناورانه چپ و حتی آرمان‌شهری را تشخیص دهیم. اما حتی همین شکل محدود چپ‌گرایی فناورانه اکنون در ایالات متحده در حال ناپدید شدن است؛ جایی که دولت و سرمایه شرکتی به‌طور فزاینده نسبت به متن‌باز تحمل‌ناپذیر شده‌اند. بسیاری از شرکت‌ها بی‌پایان از تعهد خود به گشودگی حرف می‌زنند اما کار چندانی برای عملی کردن آن وعده‌ها نمی‌کنند؛ برخی دیگر، مانند آنتروپیک (Anthropic)، مجموعه بی‌پایانی از توجیه‌ها برای بسته نگه داشتن فناوری خود ساخته‌اند و ادعا می‌کنند متن‌باز خطرناک است، صلح جهانی را تهدید می‌کند، امنیت سایبری را تضعیف می‌کند و انواع و اقسام خطرهای دیگر ایجاد می‌کند.

پشت این تحولات، رویارویی دو تصور بنیادین متفاوت از آینده قرار دارد. به‌نظر می‌رسد غول‌های فناوری سیلیکون‌ولی متقاعد شده‌اند که تنها آن‌ها، به‌عنوان اربابان آینده یک AGI قادر مطلق، واجد شرایط تعیین سرنوشت بشریت هستند؛ نگرشی که ممکن است یکی از متکبرانه‌ترین ایدئولوژی‌های تاریخ بشر باشد. در مقابل، مدل‌های متن‌باز هوش مصنوعی چین تصوری کاملاً متفاوت ارائه می‌دهند: هوش مصنوعی به زیرساختی اساسی و مقرون‌به‌صرفه تبدیل می‌شود که همه به‌طور برابر به آن دسترسی دارند، تا هیچ فرد یا شرکتی نتواند هوش مصنوعی را انحصاری کند و از آن انحصار برای اعمال کنترل بر جهان استفاده کند.

احتمالاً همین باور است که جوانان دیپ‌سیک را برمی‌انگیزد؛ همان‌هایی که اعلام کردند هرقدر آن‌ها بخواهند بجنگند، ما می‌جنگیم، تا پیروزی کامل. اما تبدیل این تصور از برابری به واقعیت، مسائلی را دربر می‌گیرد که نه یک شرکت هوش مصنوعی تنها و نه کل صنعت هوش مصنوعی به‌تنهایی نمی‌تواند حل کند. لیو شنگ‌یو در مقاله استعدادم را مجبور شدم در دیروز دفن کنم دقیقاً همین پرسش را مطرح می‌کند که آینده بشریت پس از آنکه هوش مصنوعی جهان را چنین عمیقاً دگرگون کرد، باید چگونه باشد.

اینکه مهندسان دیپ‌سیک، به‌عنوان توسعه‌دهندگانی که در مرز فناوری کار می‌کنند، مایل‌اند درباره چنین پرسش‌هایی تأمل کنند، برای کل جهان تحولی مثبت است. بااین‌همه، باید بپذیریم که مهندسان الگوریتم، فیلسوفان و جامعه‌شناسان نقش‌های متفاوتی ایفا می‌کنند و برخی پرسش‌ها در نهایت باید توسط اندیشمندان و انقلابیون مورد توجه قرار گیرد. بنابراین چپ، چه در چین و چه در سراسر جهان، باید توجه جدی به امکان‌های مثبتی معطوف کند که تحول اجتماعی برآمده از هوش مصنوعی می‌تواند پیش روی بشریت بگشاید؛ از جمله اینکه هوش مصنوعی چگونه می‌تواند به ساختن جهانی بهتر و برابرتر کمک کند.

به همین دلیل، ایدئولوژی فرقه‌واری مرتبط با آنتروپیک باید به‌طور کامل به چالش کشیده و از طریق نقد فروپاشانده شود. هوش مصنوعی فناوری فوق‌العاده قدرتمندی است، اما در نهایت خدا نیست. حتی اگر هوش مصنوعی در بسیاری از زمینه‌ها از توانایی‌های انسانی پیشی گرفته باشد، توسعه آن همچنان تابع الگوها و محدودیت‌های قابل درک است.

هر آنچه آینده در خود داشته باشد، چپ معاصر به کسی نیاز دارد که فضای فکری و سیاسی شتاب‌گرایی فناورانه چپ را اشغال کند، چون مسائلی که یک عصر کاملاً تازه مطرح می‌کند را نمی‌توان صرفاً با رها کردن رویدادها به حال خود و بدون تأمل جدی حل کرد.

خبر امیدوارکننده این است که شرکت‌های فناوری چین، به نمایندگی دیپ‌سیک، اکنون تصوری از آینده به چپ عرضه می‌کنند که بنیادین با تصویری که در سیلیکون‌ولی تبلیغ می‌شود تفاوت دارد. هرچند هم تاریخ و هم واقعیت‌های امروز به ما یادآوری می‌کنند که وجود امکان‌های تازه به‌طور خودکار نتایج مثبت را تضمین نمی‌کند و آینده‌ای بهتر در نهایت به تلاش جمعی تعداد بی‌شماری فرد وابسته است، بدون امکان چیزی بهتر، آینده‌ای بهتر نیز وجود نخواهد داشت. اینکه بشریت بتواند این فرصت را به چنگ آورد، پرسشی است که تنها زمان به آن پاسخ خواهد داد.