نویسنده: شیونگ چائوران، خبرنگار ابزرور (چین)

ترجمه مجله جنوب جهانی

همزمان با اعلام محاصره تنگه هرمز توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روزنامه وال‌استریت ژورنال در ۱۳ آوریل به دو تحول مهم اشاره کرد: افزایش صادرات نفت آمریکا و همزمان، گران شدن بنزین در جایگاه‌های سوخت داخل این کشور.

این گزارش می‌گوید که ترامپ در حال تبلیغ محاصره دریایی توسط نیروی دریایی آمریکا به عنوان «یک فرصت طلایی» برای صادرکنندگان نفت و گاز کشورش است. با حرکت بیش از ۷۰ فروند نفتکش غول‌پیکر به سوی سواحل خلیج مکزیک برای بارگیری نفت، انتظار می‌رود صادرات نفت خام آمریکا در این ماه به رکوردی تاریخی دست یابد. با این حال، این وضعیت کاهش عرضه، برای قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت، یک «نشانه شوم» (bad omen) محسوب می‌شود.

از آنجا که حدود ۲۰ درصد از عرضه روزانه نفت و گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) جهان در حال حاضر در داخل تنگه هرمز محبوس شده، کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی که به خاورمیانه وابسته هستند، به دنبال منابع جایگزین برای جبران کمبود عرضه انرژی خود هستند. اما در میان افزایش صادرات، تنگناهای زیرساختی و گرانی بنزین در بازار داخلی، بازار انرژی آمریکا با بازی پیچیده‌ای از نیروهای متضاد روبروست.

تحلیل‌گران عمدتاً بر این باورند که اقدام محاصره‌ای آمریکا، ضمن ضربه زدن به صادرات انرژی ایران، ممکن است قیمت جهانی انرژی را نیز بالا ببرد و این تأثیر مستقیماً بر مصرف‌کنندگان داخلی آمریکا خواهد نشست.

۷ آوریل ۲۰۲۶، واشینگتن: تحت تأثیر تحولات خاورمیانه، قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت افزایش یافته است. – منبع: آی‌سی فوتو

آیا کشورهای بیشتری به خرید نفت و گاز آمریکا روی خواهند آورد؟

پاسخ این گزارش به این پرسش، مثبت است. ترامپ در پایان هفته، در شبکه‌های اجتماعی تصویری را ستود که انبوهی از کشتی‌ها را در صفی طولانی در حال حرکت به سوی آمریکا نشان می‌داد. در پست دیگری، او نوشت: «انبوهی از نفتکش‌های خالی در حال حرکت به سوی آمریکا هستند تا بهترین و «شیرین‌ترین» نفت (و گاز) جهان را بارگیری کنند.»

شرکت اطلاعات بازار «کی‌پلر» (Kpler) در حال ردیابی ۷۰ فروند نفتکش فوق‌بزرگ (وی‌ال‌سی‌سی) است که پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آوریل و مه به بنادر خلیج مکزیک برسند. این در حالی است که در سال گذشته، به طور میانگین فقط ۲۷ فروند از این ابرنفتکش‌ها برای بارگیری نفت خام آمریکا وارد منطقه می‌شدند.

هر یک از این نفتکش‌های غول‌پیکر می‌توانند حدود ۲ میلیون بشکه نفت حمل کنند. این شناورهای بزرگ اقیانوس‌پیما، به طور ویژه برای سفرهای طولانی طراحی شده‌اند، مانند مسیر ۲۱۰۰۰ کیلومتری هیوستون تا سنگاپور.

حجم صادرات نفت آمریکا واقعاً چقدر است؟

بر اساس داده‌های شرکت کی‌پلر، صادرات نفت خام آمریکا در این ماه به سمت رکوردی تاریخی در حال حرکت است و به میانگین روزانه ۵ میلیون بشکه نزدیک می‌شود. این شرکت بر اساس پویایی فعلی تردد نفتکش‌ها پیش‌بینی می‌کند که صادرات ماه مه نیز بار دیگر رکورد جدیدی ثبت کند.

طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، سال گذشته این کشور به طور میانگین روزانه ۴ میلیون بشکه نفت خام صادر می‌کرد که نسبت به رکورد پیشین حدود ۴٫۶ میلیون بشکه در فوریه ۲۰۲۴ کاهش داشت. افزون بر این، آمریکا روزانه حدود ۳ میلیون بشکه بنزین، سوخت هوایی و گازوئیل نیز صادر می‌کند.

اگرچه آمریکا بزرگترین تولیدکننده نفت خام جهان است، اما همچنان به واردات نفت نیاز دارد – عمدتاً از کانادا و مکزیک – تا نیاز پالایشگاه‌هایی را تأمین کند که برای فرآوری نفت سنگین طراحی شده‌اند. به گفته EIA، واردات روزانه نفت خام آمریکا در سال گذشته ۶٫۲ میلیون بشکه بوده است.

آیا آمریکا می‌تواند  صادرات بیشتری به خارج از کشور بفرستد؟

پاسخ به این پرسش نسبتاً پیچیده است. آمریکا روزانه حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت خام تولید می‌کند، اما بیشتر این میزان از قبل به مشتریان  پیش فروش شده است.

چهار تأسیسات اصلی صادرات نفت آمریکا در تگزاس و لوئیزیانا، هرچند ماهانه اندکی ظرفیت باقیمانده برای بارگیری نفتکش‌های بیشتر دارند، اما این فضا بسیار محدود است.

برخلاف بازار ال‌ان‌جی که عمدتاً با قراردادهای ۲۰ ساله بلندمدت پشتیبانی می‌شود، تجارت صادرات نفت عمدتاً از طریق بازار نقدی (اسپات) سازماندهی می‌شود. این بدان معناست که سقف صادرات نفت آمریکا به ظرفیت فیزیکی بنادر آن محدود است و در سال‌های اخیر، این بنادر با حداکثر ظرفیت خود کار کرده‌اند.

البته آمریکا همواره در تلاش برای افزایش ظرفیت صادرات نفت خود بوده است. شرکت انتقال انرژی «ان‌بریج» (Enbridge) در حال توسعه پایانه خود در جنوب تگزاس برای افزودن ۲٫۵ میلیون بشکه ظرفیت ذخیره‌سازی نفت خام است. بندر کورپوس کریستی (Port of Corpus Christi) – یکی از اصلی‌ترین گره‌های صادرات نفت آمریکا – سال گذشته یک پروژه توسعه ۶۲۵ میلیون دلاری را برای تعمیق و عریض‌سازی کانال بندر به پایان رساند.

یک پایانه جدید ال‌ان‌جی که قابلیت مایع‌سازی، ذخیره‌سازی و صادرات را یکجا دارد، به تازگی در سواحل خلیج مکزیک به بهره‌برداری رسیده است. این کارخانه که «گلدن پس» (Golden Pass) نام دارد، با سرمایه‌گذاری مشترک اکسون موبیل (Exxon Mobil) و قطر انرژی (QatarEnergy) ساخته شده و پیش‌بینی می‌شود سالانه حدود ۱۸ میلیون تن ال‌ان‌جی تولید کند و بدین ترتیب عرضه مورد نیاز بازار را تأمین نماید.

شرکت صادرات‌کننده گاز «چنیر انرژی» (Cheniere Energy) نیز گفته است که در حال بررسی به تعویق انداختن برخی از تعمیرات دوره‌ای واحدهای تولیدی خود برای افزایش تولید گاز طبیعی است.

در همین حال، برخی پروژه‌های دیگر با موانع بزرگ نظارتی و بازار مواجه شده‌اند. در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، شرکت‌هایی مانند فیلیپس ۶۶ (Phillips 66) و انترپرایز پروداکت پارتنرز (Enterprise Product Partners) طرحی را برای ساخت پایانه‌های صادراتی عظیم نفت خام در آب‌های عمیق خلیج مکزیک ارائه کردند تا سرعت و کارایی بارگیری نفتکش‌ها را به شدت افزایش دهند.

اما برخی از این پروژه‌ها با مشکلات صدور مجوز روبرو شدند و برخی دیگر به دلیل کمبود خریدار متوقف ماندند.

این وضعیت چه معنایی برای اقتصاد آمریکا دارد؟

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد: به زبان ساده، اگر آمریکا به گسترش صادرات نفت و گاز خود ادامه داده و ذخایر خود را کاهش دهد، قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت تقریباً به طور قطع افزایش خواهد یافت.

بر اساس داده‌های انجمن خودرویی آمریکا (AAA)، در ۱۳ آوریل، میانگین قیمت بنزین معمولی در سراسر کشور به ۴٫۱۳ دلار در هر گالن رسید. این قیمت نسبت به هفته قبل ۳ سنت کاهش داشت، اما نسبت به زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین ۱٫۱۵ دلار افزایش یافته است. اعلامیه ترامپ در آخر هفته درباره مسدودسازی تنگه هرمز نیز بار دیگر قیمت نفت را بالا برد. در همان روز (۱۳ آوریل)، قیمت نفت خام آمریکا ۲٫۶ درصد افزایش یافت و به ۹۹٫۰۸ دلار در هر بشکه رسید.

گزارش می‌گوید که این افزایش انفجاری صادرات، هنوز به افزایش متناظر در تولید نفت داخلی آمریکا منجر نشده است. در واقع، تولیدکنندگان نفت شیل تمایلی به افزودن دکل‌های حفاری جدید ندارند، زیرا به تداوم این موج افزایش قیمت اطمینان کافی ندارند. این به معنای آن است که ذخایر نفت و سایر فرآورده‌های نفتی احتمالاً بیش از پیش کاهش خواهد یافت و در نتیجه، موج تازه‌ای از افزایش قیمت آغاز خواهد شد.

تولیدکنندگان انرژی در حال رقابت برای پیش‌بینی این هستند که قیمت انرژی تا چه حد باید افزایش یابد تا خریداران شروع به کاهش مصرف کنند – پدیده‌ای که «تخریب تقاضا» (demand destruction) نامیده می‌شود. افزایش مداوم قیمت انرژی می‌تواند به رکود اقتصادی دامن بزند که خود به تقاضا ضربه می‌زند. داده‌های EIA نشان می‌دهد که تقاضای بنزین در آمریکا در هفته گذشته حدود ۱۰۰ هزار بشکه در روز (۱٫۴ درصد) نسبت به هفته قبل کاهش یافته است.

«اندی لیپو» (Andy Lipow)، رئیس شرکت مشاوره نفتی لیپو اویل (Lipow Oil Associates) در هیوستون، گفت: «این ممکن است برای صادرکنندگان آمریکایی که از کشتی‌ها هزینه بارگیری دریافت می‌کنند و بازرگانانی که از فروش نفت سود می‌برند، یک پیروزی محسوب شود. اما در برابر قیمت‌های رو به افزایش، فکر نمی‌کنم مصرف‌کنندگان این را برای خودشان یک پیروزی بدانند.»