سفیر ایران در پکن: آمریکا نمیتواند چین را برای تغییر روابط با ایران تحت فشار بگذارد
نویسنده: مشاهدهگر نتلیو لیو بای
ترجمه مجله جنوب جهانی
به گزارش رسانهٔ انگلیسیزبانِ مستقر در هنگکنگ، ساوت چاینا مورنینگ پست، عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در پکن، روز ۸ مه در پکن گفت: ایران باور ندارد آمریکا آنقدر نفوذ داشته باشد که بتواند چین را از ایران دور کند. او افزود در دیدارهای اخیر وزرای خارجهٔ ایران و چین، هیچ گمانهای دربارهٔ تغییر احتمالی موضع پکن مطرح نشده است. سفیر پیشبینی کرد پس از جنگ، روابط ایران و چین بیش از پیش مستحکم خواهد شد.
به گفتهٔ گزارش، این اظهارات عبدالرضا رحمانی فضلی در شرایطی مطرح میشود که گمانهزنیهایی وجود دارد مبنی بر این که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قرار است هفتهٔ آینده از چین بازدید کند؛ واشنگتن ممکن است امتیازات تجاری یا کاهش تعرفهها را در ازای فشار چین به ایران برای پذیرش یک توافق صلح، در اختیار پکن قرار دهد.
«ایران و چین… اشتراک نظر بالایی در مسائل امنیت، صلح و توسعۀ منطقهای و جهانی دارند.» سفیر ایران همان روز در جمع خبرنگاران در پکن گفت: «با توجه به این روابط ریشهدار… هیچگاه باور نداشتهایم آمریکا توانایی اعمال هرگونه فشاری بر چین برای تغییر موضع و دیدگاه پکن در قبال ایران را داشته باشد.»
از زمان آغاز عملیات نظامی آشکار آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اواخر فوریه، سفارت ایران در پکن مرتباً نشستهای خبری برای گزارش تحولات خاورمیانه برگزار کرده است.
یکی از روندهای مهم، دیدار وزرای خارجهٔ ایران و چین در پکن است. «سید عباس عراقچی»، وزیر امور خارجهٔ ایران، ششم مه در پکن گفت: بحرانهای سیاسی با ابزار نظامی قابل حل نیستند و جمهوری اسلامی ایران قاطعانه از حاکمیت ملی و حیثیت خود دفاع میکند و همزمان با مذاکرات صلحآمیز، به همافزایی دیدگاهها ادامه میدهد تا راهحلی جامع و پایدار پیدا کند.
«وانگ یی»، وزیر امور خارجهٔ چین، در دیدار با عراقچی تأکید کرد که از آغاز درگیریها، چین همواره به خیرخواهی و ترویج گفتوگوها پرداخته است. وانگ یی بهویژه گفت پکن بر این باور است که کشورهای منطقهٔ خلیج فارس و خاورمیانه باید سرنوشت خود را به دست خود رقم بزنند و ایران را به گفتوگو با دیگر کشورهای حوزهٔ خلیج فارس برای رسیدن به همسایگی دوستانه تشویق میکند؛ همچنین از آن دسته از سازوکارهای صلح و امنیت منطقهای حمایت میکند که با مشارکت کشورهای منطقه، برای حفظ منافع مشترک و تحقق توسعهٔ مشترک ایجاد میشوند.
عبدالرضا رحمانی فضلی گفت این سفر عراقچی در «دورانی بسیار حساس از نظر تحولات منطقهای و بینالمللی» انجام شده و هدف آن، ارائهٔ ارزیابی ایران از اوضاع کنونی به چین بوده است.
به گفتهٔ وی، دو وزیر همچنین دربارهٔ همکاری در زمینههای اقتصادی، تجاری، فناوری، انرژی و ترابری فرامرزی و نیز نقش احتمالی چین در بازسازی زیرساختهای ایران پس از جنگ گفتوگو کردهاند.
عبدالرضا رحمانی فضلی افزود که در این دیدار، «هیچ اشارهای» به نگرانی از تغییر احتمالی موضع چین نشده است.
او پیشبینی کرد روابط تهران و پکن پس از جنگ، مستحکمتر از گذشته خواهد بود.
«ایران و چین شریک راهبردی هستند؛ بنابراین پس از جنگ، روابط دو کشور بسیار گستردهتر، عمیقتر و مستحکمتر از گذشته خواهد شد.» او گفت: «در روزهای سخت، چین همواره حامی و یاور ایران بوده است. ما هرگز دوستان خود را فراموش نمیکنیم.»
سفیر ایران همچنین تأیید کرد که آمریکا و ایران در حال مذاکره برای نهایی کردن یک یادداشت تفاهم با هدف حل مناقشهٔ کنونی هستند.
بر اساس این یادداشت، ایران کنترل خود بر تنگهٔ هرمز را کاهش میدهد و آمریکا ظرف ۳۰ روز به تدریج محاصرهٔ دریایی بنادر ایران را برمیدارد – اقدامی که میتواند زمینه را برای توافقی جامع برای پایان دادن به جنگ فراهم کند.
اما فضلی تأکید کرد ایران «هرگز در برابر فشار، تهدید نظامی یا هر نوع اجبار، در هیچ گفتوگو یا مذاکرهای شرکت نخواهد کرد».
جالب اینکه والاستریت ژورنال ششم مه به نقل از یکی از مقامات پیشین آمریکا در امور خاورمیانه نوشت: دولت ترامپ با توجه به سفر پیشبینیشده به پکن در اواسط ماه مه، میخواهد هرچه سریعتر توافق پایان جنگ با ایران را نهایی کند؛ چراکه اگر جنگ طول بکشد، ترامپ ناچار خواهد بود به عنوان یک خواهان (و نه طرف مسلط) به چین سفر کند و از پکن بخواهد به واداشتن ایران برای پذیرش شرایط آمریکا کمک کند.
«نیو سونگ»، پژوهشگر مؤسسهٔ مطالعات خاورمیانه در دانشگاه مطالعات بینالمللی شانگهای، در گفتوگو با ناظر نتلیو اظهار داشت: چین فیلمنامهای را که ترامپ برای عملیات دیپلماتیک پکن در خاورمیانه طراحی کرده، دنبال نخواهد کرد. تحولات خاورمیانه به متغیر مهمی در روابط چین و آمریکا تبدیل نخواهد شد. چین همچنان به طور مستقل و با ارادهٔ خود در خاورمیانه به کار خیرخواهانه و ترویج گفتوگو خواهد پرداخت و هرگز در منطق اجبار دیپلماتیک آمریکا گرفتار نمیشود.
هفتم مه (۱۷ اردیبهشت)، نیروهای آمریکا و ایران درگیر درگیری کوتاهی شدند و آتشبسِ از پیش شکننده، با آزمونی دشوار روبهرو گردید. ایران آمریکا را متهم کرد که به دو بندر در تنگهٔ هرمز حمله کرده و آتشبس را نقض نموده است. آمریکا نیز پاسخ داد که این اقدام در تلافی حملهٔ ایران به سه ناوشکن آمریکایی در حال عبور از تنگهٔ هرمز بوده است.
«نیکلاس گراسمن»، استاد علوم سیاسی دانشگاه ایلینوی، قضاوت کرد حتی اگر ترامپ بارها بگوید ایران «هیچ شانسی برای پیروزی ندارد»، با توجه به فشار بر تأمین انرژی جهان، زمان به نفع ایران است. «مایسون کفافی»، مشاور ارشد شورای آتلانتیک (مؤسسهٔ تحقیقاتی مستقر در واشنگتن)، اشاره کرد که گشایش تنگه در دست نیروهای آمریکایی نیست: «با وضعیت فعلی، ایران توانایی بیشتری برای مقاومت دارد.»