میهمان اندیشه پرینستون | چه کسی مغز متفکر پشت پردهٔ ترامپ است؟ ظهور رادیکالیسم «راست نو» در آمریکا
ژائو یوفی، دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی کالج بوستون
ترجمه مجله جنوب جهانی
[یادداشتسردبیر پیپر]: در عصر شتابان انتقال اطلاعات و مواجههٔ تولید دانش با چالشهای نوین، انباشت و انتشار اندیشههای عمیق ارزشی دوچندان یافته است. نشریه «شانگهای بوک ریویو» و دفتر چینِ «انتشارات دانشگاه پرینستون» (PUP)، بر پایهٔ این دغدغهٔ مشترک، ستون «میهمان اندیشه پرینستون» (Princeton Thinkers) را راهاندازی کردهاند تا پلی میان خط مقدم مباحث آکادمیک جهانی و گفتگوهای عمومی در فضای چینیزبان ایجاد کنند. انتشارات دانشگاه پرینستون که در سال ۱۹۰۵ تأسیس شده، تنها انتشارات دانشگاهی آمریکای شمالی است که نهادی قانونی در چین برپا کرده است. این ستون با تکیه بر فهرست آثار این انتشارات و ناشران برجستهٔ آکادمیک تحت نمایندگی آن در چین، از طریق مصاحبه با نویسندگان، نقد کتاب و فهرستهای موضوعی، میکوشد مسائل کنونی را در تبارشناسی اندیشه بازیابی کند، آثار جهانی را در بستر بومی بازخوانی نماید و فضای گفتگو میان رشتهها و سنتهای تمدنی مختلف را گسترش دهد.
در این شماره از «میهمان اندیشه پرینستون»، تمرکز ما بر گروهی از روشنفکران موسوم به «راستنو» (New Right) است؛ جریانی که در پسِ جنبش MAGA (عظمت را دوباره به آمریکا بازگردانیم) ایستاده و طی بیش از یک دهه، رشدی شتابان یافته است. این گروه دقیقاً چه مواضع سیاسیای دارند؟ آیا از درون یکپارچهاند یا دچار انشقاق؟ آنها قصد دارند آمریکا را به کدام سو ببرند؟ کتاب جدید لوراکی. فیلد (Laura K. Field) با عنوان «ذهنهایخروشان: شکلگیریراستنویِماگا» (Furious Minds: The Making of the MAGA New Right)، با نگاهی از درون و به مثابه یک «مرتد»، نظاممندترین پاسخها را به این پرسشها ارائه داده است.
نسخه انگلیسی این کتاب در چین توسط شرکتهای واردات کتابهای خارجی عرضه میشود. «شانگهای بوک ریویو» با همکاری دفتر چینِ انتشارات پرینستون، از ژائویوفی، کاندیدای دکتری علوم سیاسی در دانشگاه بوستون، دعوت کرده است تا در نوشتاری، برآمدن راست نو را به مثابه بازتابی از تحولات جامعه آمریکا تحلیل کند.
در سال ۲۰۱۵، دونالد ترامپ با سرعتی خیرهکننده در عرصه سیاست آمریکا ظهور کرد. در آن زمان، در محافل روشنفکری که بهویژه بر حفظ «پرستیژ» و وقار تأکید داشتند، به جز معدود افرادی چون مایکلآنتون (Michael Anton)، کسی قاطعانه در صف حامیان ترامپ نمیایستاد. اما چرخ روزگار چرخید و پس از گذشت یک دهه، روشنفکرانِ بهاصطلاح «موجهی» که در اردوگاه ترامپ علم حمایت برافراشتهاند، اکنون جریانی قدرتمند ساختهاند. این گروه شامل استادان دانشگاه با آموزشهای سختگیرانهٔ آکادمیک، دکترهای فلسفه سیاسی، پژوهشگران اندیشکدهها و همچنین چهرههای پرنفوذ رسانهای، خبرنگاران، پادکسترها و اینفلوئنسرهای تأثیرگذار است. روشنفکرانِ موسوم به «راست نو» در طول این سالها، نهادها، نشریات، کنفرانسهای علمی و حتی شبکههای آموزش جوانان اختصاصی خود را بنا کردهاند. فراتر از آن، آنها پیوندی ارگانیک با کانونهای قدرت در حزب جمهوریخواه برقرار کرده و موفق شدهاند چهرههایی چون جی. دی. ونس را به خط مقدم سیاست برانند و بر تصمیمگیریهای دولت ترامپ اثر بگذارند.
لورا کی. فیلد در نوامبر ۲۰۲۵، همزمان با ورود دوم ترامپ به کاخ سفید، کتاب خود را منتشر کرد که با استقبال گستردهای مواجه شد. مارکلیلا، فیلسوف سیاسی برجسته دانشگاه کلمبیا، کتاب را ستود و نشریه چپگرای ژاکوبن آن را «تاریخ اندیشه معاصر بیبدیل» نامید. نویسنده که پیشتر چندان شناختهشده نبود، ناگهان به شهرت رسید و به گفتگو با چهرههای نامداری چون فرانسیسفوکویاما دعوت شد.
لورا کی. فیلد و جایگاه «مرتد»
پیش از بررسی استدلالهای کتاب، آشنایی با پیشینه نویسنده ضروری است. لورا فیلد کانادایی است و دکتری فلسفه سیاسی خود را از دانشگاه تگزاس در آستین (UT Austin) تحت نظر توماسپنگل (Thomas Pangle) دریافت کرده است. آستین دژ مستحکم پیروان لئواشتراوس در آمریکای شمالی است و پنگل خود از شاگردان مستقیم اشتراوس و از چهرههای شاخص این مکتب محسوب میشود. فیلد پس از فارغالتحصیلی، چندین دوره پسادکتری و کرسیهای موقت را در دانشگاههایی چون جورجتاون گذراند اما نتوانست به جایگاه استاد رسمی پایدار دست یابد.
او همزمان یک پژوهشگر آموزشدیده در نظام آکادمیک و در عین حال، شخصی خارج از دایرهٔ نخبگان پیروز این سیستم است. همین جایگاه دوگانه به او دیدگاهی منحصربفرد بخشیده است: او شاگرد اساتید بزرگ محافظهکار بوده اما خود به شدت با محافظهکاری مخالف است؛ او زمانی از «خودیهای» جریان راست نو بود و در فعالیتهای اندیشکدههای آنان شرکت میکرد، اما در نهایت تصمیم گرفت با این کتاب، ماهیت آنان را برملا کند. این تصویر دراماتیک از یک «مرتد»، جذابیت کتاب را دوچندان کرده و مانع از آن شده است که متن به یک تمسخر سطحی تقلیل یابد. فیلد با مهارت، تحلیلهای تئوریک را با تجربیات شخصی و حکایتهای درونی (مانند چرت زدن هاروی منسفیلد، استاد پیر هاروارد، در جلسات علمی) درآمیخته تا مخاطب عام را نیز با خود همراه کند.
سه شاخهٔ اصلی راست نو
بزرگترین خدمات کتاب فیلد، تفکیک جریان موسوم به «راست نو» به سه گرایش عمده است:
مکتبکلرمونت (Claremonters): با محوریت «مؤسسه کلرمونت» و «کالج هیلزدل» و نشریاتی چون Claremont Review of Books. این گروه که پیوند عمیقی با «اشتراوسیهای ساحل غربی» دارند (چهرههایی چون هری جافا و چارلز کسلر)، بر بازگشت به «تقدس اصول بنیانگذاری آمریکا» تأکید میورزند. آنها معتقدند جامعه امروز آمریکا از مسیر اصلی خود منحرف شده و ترامپ ابزاری برای این «اصلاح مسیر» است.
پسا-لیبرالها (Postliberals): برخلاف گروه اول، اینها نهاد منسجمی ندارند اما اعضایشان در دانشگاههای طراز اول تدریس میکنند. شاخصترین چهرههای آنان پاتریکدنین (نویسنده کتاب چرالیبرالیسم شکست خورد) و آدرینورمیول (استاد حقوق هاروارد و نظریهپرداز «قانونگرایی خیر مشترک») هستند. این گروه که غالباً پیشینه کاتولیک دارند، بر نقش محوری «خیر مشترک» تأکید کرده و معتقدند دولت نباید در برابر ارزشهای اخلاقی بیطرف باشد.
محافظهکاران ملی (National Conservatives یا NatCon): این جریان با محوریت یورامهازونی، در پی بازسازی روایتهای مربوط به ملت، تمدن و مذهب است. در کنفرانسهای آنان، چهرههای قدرتمندی چون ونس، روبیو، پیتر تیل و حتی ویکتور اوربان (نخستوزیر مجارستان) حضور یافتهاند.
نویسنده همچنین به جریانهای رادیکالتر و حاشیهای نظیر اینفلوئنسرهای ضدمدرنیته که بر «مردانگی بدوی» تأکید دارند نیز اشاره میکند.
واکنشها و نقدها
کتاب فیلد به مثابه نقشهای راهنما، شبکهٔ درهمتنیدهٔ اشخاص، اندیشکدهها و پادکستهای حامی ترامپیسم را ترسیم کرده است. برای خوانندگان لیبرال و پیشرو، این کتاب پاسخی به یک نیاز فوری بود: درک مبانی فکری کسانی که پشت سر ترامپ ایستادهاند، فراتر از تمسخر سطحی هواداران او.
با این حال، واکنشهای تند نیز کم نبودند. مایکل آنتون در پاسخی شدیداللحن، کتاب را یک «عملیات فریب اطلاعاتی» نامید که هدفش برچسب زدن به هرگونه تلاش عقلانی برای تبیین پروژه سیاسی ترامپ است. برخی دیگر نیز کتاب را صرفاً یک «دفترچه شایعات» برای ارضای کنجکاوی خوانندگان دانستند.
فراتر از یک کتاب: تأملی بر استثناگرایی آمریکایی
اگرچه نقد فیلد بر «ایدهمحوری» (Idea First) این روشنفکران خود جای بحث دارد، اما پرسش عمیقتر این است: چرا این جریان در دهه اخیر به چنین نفوذ ساختاری دست یافت؟ برآمدن رادیکالیسم در آمریکا نشان از تغییری بنیادین دارد. آمریکایی که همواره خود را «شهری بر فراز تپه» و استثنائی میدانست که از رادیکالیسمهای قاره کهن (اروپا) مبراست، اکنون خود به بستری برای رویش این تفکرات بدل شده است. شاید بتوان گفت زمانی که آمریکا تلاش کرد جهان را شبیه خود کند، خود نیز به سرنوشت جهان دچار شد و دچار همان دردهایی گشت که روزگاری در دنیای قدیم جریان داشت.
این اثر برای خواننده چینی نیز واجد اهمیت است؛ چرا که نگاه از بیرون به این «روشنفکران رادیکال راست نو»، میتواند بصیرتی عمیقتر از ناظران داخلی آمریکا به دست دهد.