«با ترس از وتوی دوبارهٔ چین و روسیه، آمریکا بندهای مرتبط با فصل هفتم منشور ملل متحد را از پیشنویس قطعنامهٔ ضدایرانی حذف کرد»
نویسنده: روان جیاچی، خبرگزاری ناظر (گوانچای چین)
ترجمه مجله جنوب جهانی
طبق گزارش رویترز در تاریخ ۸ مه (۱۸ اردیبهشت)، ایالات متحده پیشنویس قطعنامهٔ خود را که به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرده بود، اصلاح نمود. در نسخهٔ اولیه از ایران خواسته شده بود به فعالیتهای مینگذاری و حملات در تنگهٔ هرمز پایان دهد. اما در نسخهٔ اصلاحی که بعدازظهر پنجشنبه در میان اعضای شورای امنیت توزیع شد، ارجاع به مواد مرتبط با فصل هفتم منشور ملل متحد که به شورای امنیت اختیار اقدام از تحریم تا عملیات نظامی را میدهد، حذف گردیده است.
هرچند لحن تند علیه ایران در پیشنویس همچنان حفظ شده، اما بندی نیز باقی مانده که به موجب آن، در صورت عدم پایبندی ایران به قطعنامه، شورای امنیت «تشکیل جلسه خواهد داد تا اقدامات مؤثر قابل اتخاذ … از جمله اقدامات تنبیهی را جهت تأمین آزادی دریانوردی در این منطقه بررسی کند». اگرچه در این پیشنویس به صراحت اجازهٔ استفاده از زور داده نشده، اما این احتمال نیز رد نشده است. در بخش دیگری از آن تأکید شده: «حق کشورهای عضو … برای دفاع از کشتیهای خود در برابر حملات و تهدیدات، از جمله آنچه به حقوق و آزادی دریانوردی لطمه میزند، مجدداً تأیید میگردد».
هنوز مشخص نیست شورای امنیت چه زمانی برای رایگیری به این نسخهٔ جدید وارد خواهد شد. یکی از دیپلماتهای سازمان ملل به رویترز گفت که علیرغم حذف ارجاعات فصل هفتم، هنوز نگرانی اصلی چین و روسیه برطرف نشده و بعید به نظر میرسد که این نسخه بتواند آن دو کشور را از تغییر موضع وتوی خود متقاعد کند.
نمایندگی دائم چین در سازمان ملل اعلام کرده که در مورد پیشنویس جدید اظهارنظر نخواهد کرد. نمایندگی روسیه نیز پاسخی فوری نداده، اما پنجشنبه گذشته در بیانیهای تأکید کرد که اعضای شورای امنیت باید از «تحمیل قطعنامههای یکجانبه و تقابلی» خودداری کنند تا «تنش جدیدی در خاورمیانه بروز نکند». در این بیانیه آمده است: «به همین دلیل بود که روسیه و چین در ۷ آوریل (۱۹ فروردین) مانع از تصویب یک قطعنامه در مورد وضعیت تنگهٔ هرمز شدند».
در آن زمان، شورای امنیت قطعنامهای را به رهبری بحرین و با حمایت کشورهای عربی حاشیهٔ خلیجفارس و ایالات متحده بررسی میکرد. این قطعنامه کشورهای استفادهکننده از آبراههای تجاری تنگهٔ هرمز را «به شدت تشویق» میکرد تا اقدامات هماهنگ دفاعی انجام دهند. اما به دلیل وتوی چین و روسیه، این پیشنویس به تصویب نرسید.
دو کشور در بیانیهٔ تشریح موضع خود پس از رأیگیری اشاره کردند که این پیشنویس نتوانسته بود ریشه و ابعاد کامل درگیری را به شکلی جامع و متوازن منعکس کند و نیز روشن نساخته بود که آمریکا و متحدان اصلیاش، عاملان اصلی این جنگِ روزافزون هستند.
«فو تسونگ»، نمایندهٔ دائم چین در سازمان ملل، در سخنان خود گفت: در شرایط کنونی، این پیشنویس باید ریشهٔ واقعی مناقشه را مشخص و راهکار درستی برای حل آن ریشه و همچنین ایمنی آبراههها ارائه و برای صلحگفتگو و برقراری صلح تلاش میکرد. متأسفانه، پیشنویس مذکور نتوانست ریشه و ابعاد کامل درگیری را به شکلی جامع و متوازن بازتاب دهد. مفاد آن که یکجانبه به محکومیت و فشار میپردازد و مناقشه را تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی توصیف میکند، و همچنین مفاد مربوط به اسکورت نظامی، به راحتی قابل تفسیر و سوءاستفاده هستند.
«واسیلی نِبِنزیا»، نمایندهٔ دائم روسیه، نیز در تشریح موضع کشورش گفت برخی بندهای این پیشنویس در حکم «چک سفیدی برای تشدید تجاوز آمریکا» است و در صورت تصویب، سابقهای خطرناک در حقوق بینالملل ایجاد کرده و چشمانداز مذاکرات را تضعیف میکند. تلاش برای تحمیل قواعد در تنگهٔ هرمز فقط «به کام کسانی است که میخواهند امنیت خاورمیانه را برهم زنند».
سهشنبه این هفته (۵ مه / ۱۵ اردیبهشت)، «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، در نشست خبری کاخ سفید اعلام کرد که آمریکا قطعنامهای جدید به سازمان ملل ارائه کرده است که از ایران میخواهد به حملات و مینگذاری در تنگهٔ هرمز پایان دهد. او این اقدام را «آزمونی برای اثربخشی سازمان ملل» خواند و از چین و روسیه خواست بار دیگر از حق وتو استفاده نکنند. به گزارش رویترز، روبیو گفت که این قطعنامه «بسیار معتدل» است. وی افزود: «هیچکس نمیخواهد این قطعنامه دوباره وتو شود – ما تغییرات جزیی در متن دادیم – نمیدانم که آیا این کار از وتو جلوگیری میکند یا نه. آنچه از آنها میخواهیم فقط محکوم کردن این اقدامات، و درخواست از ایران برای توقف انفجار کشتیها، پاکسازی مینها و اجازه به عبور کمکهای بشردوستانه است.»
روبیو همچنین گفت: «تصویب این قطعنامه و اعمال فشار بر ایران به نفع چین و روسیه است، چرا که آنها نمیخواهند آبراهههای بینالمللی، به ویژه تنگهٔ هرمز، بسته شود و برای دهها کشور جهان آشفتگی اقتصادی ایجاد گردد».
بر اساس گزارش رویترز به نقل از دیپلماتهای آگاه، آمریکا قصد دارد روند مشورتی را تسریع کرده و تا جمعه این هفته پیشنویس نهایی را نهایی و توزیع کند و رایگیری را در اوایل هفتهٔ آینده در شورای امنیت برگزار نماید؛ در حالی که روسیه و چین همچنان در حال بررسی پیشنویسهای دیگری هستند.
به گزارش پیشین خبرگزاری تاس، چین و روسیه پیشنویس جایگزینی تهیه و برای بررسی به شورای امنیت ارائه کردهاند. متن این پیشنویس که در اختیار آسوشیتدپرس قرار گرفته، خواستار توقف اقدامات نظامی توسط همهٔ طرفها و محکومیت حملات به غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی است.
فو تسونگ در گفتوگو با تلویزیون مرکزی چین (CCTV) گفت: «پیشنویس ارائهشده به طور مشترک توسط چین و روسیه، محتوایی عینی و منصفانه دارد و برای کاهش تنشها، فراخوان به گفتوگو و مذاکره، و حفظ حقوق و آزادی دریانوردی تلاش میکند. امیدواریم از حمایت اعضای شورای امنیت برخوردار شود. چین آماده همکاری با همهٔ طرفها برای بازگرداندن هرچه سریعتر صلح و ثبات منطقهای است».
نِبِنزیا نیز به رسانههای روسی گفت: «با درک نگرانی شرکای عربی خود در مورد آزادی دریانوردی»، پیشنویس مشترک روسیه و چین «مختصر، منصفانه و متوازن» است و به ویژه با قوانین بینمللی و اصول منشور ملل متحد در مورد حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات سازگار میباشد. وی افزود که این پیشنویس برای رایگیری آماده است.