چگونه شرکت‌های تسلیحاتی و تشکیلات حاکمیتی آمریکا از جنگ با ایران سود می‌برند؟

استاورولا پابست خبرنگار نشریهٔ «دولت‌سازی مسئولانه» تلهپولیس
ترجمه مجله جنوب جهانی

جنگ برای تجارت خوب است – به‌ویژه در ایالات متحده. شرکت‌های اسلحه‌سازی، فرزندان نخبگان حاکم و بازارهای شرط‌بندی سودهای کلان می‌برند. شهروندان عادی هزینه‌ها را می‌پردازند. این یک تفسیر مهمان است.

در شرایطی که محاصرهٔ تنگه هرمز از سوی آمریکا، آتش‌بس شکننده میان آمریکا و ایران را به مخاطره انداخته، بسیاری در داخل کشور به دنبال فرصت‌هایی برای سودآوری هستند. در ادامه، پنج نمونه از جنگ‌سوداگران، سودجویان و فرصت‌طلبانی آورده شده که از خودشان هم پیشی گرفته‌اند.

مدیرعامل لاکهید مارتین: پنتاگون ترامپ «فرصتی طلایی» در زمان جنگ است

در پایان ماه گذشته، جیم تایکلت، مدیرعامل لاکهید مارتین، از دولت ترامپ به‌خاطر پهن کردن فرش قرمز برای صنعت دفاعی تمجید کرد. تایکلت طی یک کنفرانس تلفنی دربارهٔ نتایج مالی شرکت به سرمایه‌گذاران گفت: «الان یک فرصت طلایی است، بسته به اینکه چه کسی در دولت باشد.» او به‌طور خاص به «تمایل به تغییر» در میان قدرتمداران و «تقاضا برای کاری که ما و شرکای صنعتی‌مان انجام می‌دهیم» اشاره کرد.

این «تقاضا» البته جنگ است، و دولت اساساً از زمان روی کار آمدن ترامپ در سال ۲۰۲۵ درگیر آن بوده – از حمایت از اسرائیل در عملیات‌هایش در غزه و لبنان گرفته تا مبارزه با حوثی‌ها و ایران.

از ابتدای سال، لاکهید مارتین قراردادهای چندمیلیارددلاری با پنتاگون امضا کرده، که عمدتاً برای بازسازی ذخایر موشکی بوده است. گذشته از این، لاکهید مارتین با پنتاگون به توافقی دست یافته تا تولید موشک‌های رهگیر سامانهٔ تاد (THAAD) را تا سال ۲۰۲۷ چهار برابر کند.

و ایالات متحده شمار زیادی از آنها را مستقر کرده است. همانطور که مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در پایان ماه گذشته خاطرنشان کرد، آمریکا بیش از ۴۵ درصد از موشک‌های هدایت‌شوندهٔ دقیق (PrSM) و حدود نیمی از موشک‌های رهگیر تاد و پاتریوت خود را مصرف کرده است.

برای پر کردن دوبارهٔ این ذخایر، ایالات متحده در حال بررسی بودجهٔ تکمیلی برای جنگ با ایران است که تخمین زده می‌شود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار برای تأمین مهمات و سایر تجهیزات نظامی تلف‌شده نیاز باشد. طبق تحقیقات مایک فردنبرگ از سال ۲۰۲۴، آمریکا برای هر موشک هزینه‌ای به‌مراتب بیشتر از حد لازم می‌پردازد: تقریباً ۱.۲ تا ۲ میلیون دلار برای هر اس‌ام-۲ (SM-2) و بیش از ۵ میلیون دلار برای هر اس‌ام-۶ (SM-6). با این حال، از آنجا که تنها تعداد اندکی پیمانکار اصلی در این بخش فعالند، آنها می‌توانند تقریباً هر قیمتی را طلب کنند.

همانطور که استفن سملر، روزنامه‌نگار و از بنیانگذاران مؤسسهٔ اصلاحات سیاست امنیتی، می‌گوید: «مشکل کمبود موشک‌های رهگیر به روش محبوبِ مجتمع نظامی-صنعتی-کنگره حل می‌شود: صرفاً با ریختن پول روی مسئله.»

پسران ترامپ از تجارت پهپاد سود می‌برند

پاوروس (Pavorus)، شرکت تولیدکنندهٔ پهپاد که توسط پسران رئیس‌جمهور آمریکا، اریک ترامپ و دونالد ترامپ جونیور، تأمین مالی می‌شود، هفتهٔ گذشته قراردادی از نیروی هوایی ایالات متحده برای تعداد نامشخصی پهپاد رهگیر دریافت کرد. بلومبرگ همچنین گزارش داد که پاوروس در حال مذاکره با امارات متحدهٔ عربی دربارهٔ فروش احتمالی پهپادهایی است که قادر به رهگیری حملات ایران هستند.

در ماه‌های اخیر، پسران ترامپ سرمایه‌گذاری‌های کلانی در فناوری دفاعی انجام داده و خود را در موقعیتی قرار داده‌اند که از جنگ‌های پدرشان سود ببرند. اریک ترامپ گذشته از پاوروس، در شرکت اسرائیلی پهپادهای تهاجمی ایکستند (Xtend) نیز سرمایه‌گذاری کرده که پهپادها را برای پنتاگون تأمین می‌کند و قراردادی چندمیلیون دلاری با یک دولت خاورمیانه‌ایِ نامعلوم منعقد کرده است. دونالد ترامپ جونیور نیز به نوبهٔ خود از استارت‌آپ پهپاد «آن‌یوژوال ماشینز» (Unusual Machines) حمایت می‌کند و همچنین در شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر دفاعی و فناوری «۱۷۸۹ کپیتال» (1789 Capital) شریک است.

کیث کلوگ، فرستادهٔ ویژهٔ پیشین ترامپ در امور اوکراین، ماه گذشته – تنها چند ماه پس از ترک خدمت دیپلماتیک – به عنوان مشاور به پاوروس پیوست و بدین ترتیب خود را در موقعیتی قرار داد که از دوران تصدی خود نهایت بهره‌برداری را بکند.

یک متخصص اندیشکده که توسط شرکت‌های اسلحه‌سازی تأمین مالی می‌شود، می‌گوید: «جنگ با ایران یک معامله است!»

هفتهٔ گذشته، پنتاگون هزینهٔ جنگ علیه ایران را حدود ۲۵ میلیارد دلار برآورد کرد. متیو کرونیگ، مدیر ارشد شورای آتلانتیک که توسط پیمانکاران دفاعی تأمین مالی می‌شود، این رقم پایین را «ارزش بسیار خوبی در قبال پول» توصیف کرد.

کرونیگ در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: «کل بودجهٔ دفاعی ایالات متحده حدود یک تریلیون دلار است و برای مقابله با چین، روسیه، کره شمالی و ایران طراحی شده. تنها ۲.۵ درصد از بودجهٔ دفاعی سالانه برای تضعیف جدی یکی از این چهار کشور کافی بوده است.»

اما دیگران باید هزینهٔ این «معامله» را بپردازند.

بن فریمن از مؤسسهٔ کوئینسی گفت: «مطمئنم کشاورزان، شرکت‌های حمل‌ونقل و سایر مشاغل کوچکی که به دلیل افزایش شدید قیمت بنزین در آستانهٔ ورشکستگی‌اند، از اینکه یک اندیشکدهٔ تحت‌مالیهٔ صنعت اسلحه‌سازی گواهی می‌دهد که جنگ با ایران «ارزش بسیار خوبی در قبال پول» دارد، تعجب نخواهند کرد.»

هزینهٔ واقعی جنگ با ایران محل اختلاف است. منتقدان برآورد ۲۵ میلیارد دلاری پنتاگون را زیر سؤال برده‌اند، در حالی که مقامات آمریکایی بعداً اعلام کردند که این درگیری نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار هزینه داشته است. لیندا بیلمز، اقتصاددان دانشگاه هاروارد، نیز پیش‌بینی کرده که مالیات‌دهندگان در نهایت حداقل یک تریلیون دلار پرداخت خواهند کرد. با این حال، هیچ‌یک از این برآوردها تأثیر گسترده‌تر جنگ بر اقتصاد جهانی را در نظر نمی‌گیرند.

طبق «ردیاب بودجه» مؤسسهٔ کوئینسی، «شورای آتلانتیک» از سال ۲۰۱۹ حدود ۱۳ میلیون دلار از پیمانکاران پنتاگون دریافت کرده است.

شرط‌بندی روی جنگ

ظاهراً بازارهای پیش‌بینی مانند پلی‌مارکت (Polymarket) و کالشی (Kalshi) به افرادی که به اطلاعات محرمانه دسترسی داشته‌اند اجازه داده‌اند روی نتیجهٔ رویدادهای جنگی شرط‌بندی کنند و از این راه پول‌های کلانی به‌دست آورند.

در ۲۳ مارس، معامله‌گران ناشناس حدود ۵۰۰ میلیون دلار روی کاهش قیمت نفت خام شرط بستند. این اتفاق تنها ۱۵ دقیقه پیش از اعلام ترامپ مبنی بر به تعویق افتادن حملات برنامه‌ریزی‌شده به زیرساخت‌های انرژی ایران رخ داد که در واقع باعث کاهش قیمت نفت شد.

یک معاملهٔ مشکوک و زمان‌بندی‌شدهٔ دیگر در ۲۱ آوریل انجام شد. کاربران پلی‌مارکت حدود ۴۳۰ میلیون دلار روی کاهش قیمت نفت، اندکی پیش از اعلام ترامپ مبنی بر تمدید نامحدود آتش‌بس با ایران، شرط بستند. این اعلام نیز باعث کاهش قیمت‌ها شد. به گفتهٔ کارشناسان، زمان‌بندی و اندازهٔ شرط‌ها به شدت نشان می‌دهد که این‌ها اصلاً تصادفی نبوده، بلکه شرط‌ها بر اساس دسترسی پیش‌ازموعد به اطلاعات انجام شده است.

کاخ سفید اعلام کرد که سود بردن کارمندان دولت از اطلاعات محرمانه را تحمل نخواهد کرد. دونالد ترامپ جونیور عضو هیئت مشاورهٔ پلی‌مارکت است.

نفوذ سیاسی تهاجمی

برای تضمین سود بیشتر، تولیدکنندگان اسلحه در تلاش برای نفوذ سیاسی بیشتر در واشنگتن هستند.

همانطور که نشریهٔ نوتوس (NOTUS) گزارش داد، کمیته‌های اقدام سیاسی (PAC) مرتبط با یازده پیمانکار بزرگ دفاعی، بین اول ژانویه تا ۳۱ مارس حدود ۴.۷ میلیون دلار در کارزارهای انتخاباتی کنگره و کمیته‌های حزبی سرمایه‌گذاری کردند. به گزارش واشنگتن تایمز، از زمان شروع درگیری تا پایان ماه مارس، نزدیک به سی و شش شرکت تازه‌وارد برای لابی‌گری با دولت ایالات متحده در مسائل دفاعی و انرژی ثبت‌نام کرده‌اند.

از دید پیمانکاران، پول روی میز است. گذشته از بودجهٔ تکمیلی احتمالی برای جنگ با ایران، کنگره همچنین درخواست کاخ سفید برای بودجهٔ دفاعی بی‌سابقهٔ ۱.۵ تریلیون دلاری برای سال مالی ۲۰۲۷ را بررسی می‌کند – افزایشی نسبت به سال ۲۰۲۶، زمانی که بودجهٔ دفاعی برای اولین بار از مرز یک تریلیون دلار عبور کرد.

فریمن گفت: «هر سال، پیمانکاران پنتاگون پول مالیات‌دهندگان بیشتری دریافت می‌کنند و بعد بخشی از آن را صرف متقاعد کردن کنگره می‌کنند تا سال بعد پول بیشتری به آنها بدهد. این یک بازی برد-برد برای پیمانکاران، لابی‌گران و کنگره است.»

«بازنده؟ مالیات‌دهندگان آمریکایی که باید هزینهٔ این سودجویی فاسد از جنگ را بپردازند.»

استاورولا پابست خبرنگار نشریهٔ «دولت‌سازی مسئولانه» (Responsible Statecraft) است.

این متن ابتدا به زبان انگلیسی در پورتال همکار ما، ریسپانسیبل استیت‌کرافت، منتشر شد.