تغییر موضعی دیگر؟ «ترامپ خواستار اصلاح پیشنویس توافق میان آمریکا و ایران شد؛ مواردی شامل مواد هستهای و کشتیرانی آزاد»
گزارش از: چی چیان (Qi Qian) / پایگاه خبری وبگاه ناظر (چین)
ترجمه مجله جنوب جهانی
رسانههای آمریکایی اخیراً به طور مکرر گمانهزنیهایی را مطرح کردهاند مبنی بر اینکه ایالات متحده و ایران بر سر چارچوب یک یادداشت تفاهم به توافق رسیدهاند و طرفین در آستانهٔ دستیابی به توافق قرار دارند.
اما به گزارش شبکهٔ خبری اکسیوس (Axios) آمریکا به تاریخ ۳۱ مه، دو منبع آگاه فاش ساختند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بار دیگر «ایدههای جدیدی» را پیرامون این چارچوب مطرح کرده است.
دو مقام آگاه آمریکایی اظهار داشتند که ترامپ در جریان نشست روز ۲۹ مه به وقت محلی در اتاق وضعیت کاخ سفید، ضمن ابراز تمایل برای دستیابی هرچه سریعتر به توافق، همزمان خواستار اعمال چند اصلاح در محتوای این چارچوب شده است. وی مشتاق است چندین جنبه را که برای او حائز اهمیت تلقی میشوند، تقویت کند؛ از جمله موضوعات مرتبط با مواد هستهای ایران و مفاد مربوط به بازگشایی تنگهٔ هرمز.
این گزارش حاکی از آن است که درخواستهای جدید ترامپ، دور دیگری از رایزنیهای متقابل میان دو طرف را آغاز کرده که ممکن است چندین روز به طول بینجامد.
در پی پایان این نشست در روز ۲۹ مه، یکی از مقامات کاخ سفید به خبرنگاران گفت که ترامپ «تنها توافقی را امضا خواهد کرد که به سود ایالات متحده باشد، خطوط قرمز طرف آمریکایی را برآورده سازد و تضمین کند که ایران هرگز نخواهد توانست به سلاح هستهای دست یابد».
به گفتهٔ این دو منبع آگاه، ترامپ از تیم خود خواسته است تا بندهای مربوط به برنامهٔ هستهای ایران را در این چارچوب اصلاح کنند.
چارچوب فعلی یادداشت تفاهم، شامل تعهد ایران به عدم تلاش برای دستیابی به سلاحهای هستهای است، اما فراتر از آن، امتیاز مشخص دیگری را در بر نمیگیرد. این چارچوب مقرر میدارد که یک بازهٔ زمانی ۶۰ روزه برای مذاکره پیرامون تعهدات هستهای ایران و کاهش تحریمهای ایالات متحده در نظر گرفته شود؛ به طوری که مسئلهٔ اصلی در دستور کار، نحوهٔ برخورد با ذخایر اورانیوم غنیشدهٔ ایران و ایجاد محدودیت برای غنیسازی بیشتر باشد.
یک مقام ارشد دولت آمریکا به اکسیوس اعلام کرد که ترامپ خواستار اصلاح این بخش است و جهتگیری این اصلاحات به «جزئیات مشخصتر در خصوص چگونگی دستیابی ایالات متحده به این مواد و جدول زمانی آن» مربوط میشود.
علاوه بر این، منبع آگاه دوم اظهار داشت که ترامپ همچنین خواستار اصلاح برخی از عبارات و مفاد مربوط به بازگشایی تنگهٔ هرمز است.
این مقام آمریکایی افزون بر این خاطرنشان کرد که به ترامپ اطلاع داده شده است که طرف ایرانی برای ارائهٔ پاسخ خود به حدود سه روز زمان نیاز دارد. این مقام ادعا کرد: «ایرانیها گویی در غار پنهان شدهاند و از پست الکترونیکی (ایمیل) استفاده نمیکنند.»
این مقام اظهار داشت: «در نهایت توافقی حاصل خواهد شد؛ اما اینکه آیا این امر به سرعت رخ خواهد داد یا خیر، باید منتظر ماند و دید. ما تمایل داریم منتظر بمانیم تا رئیسجمهور ترامپ به آنچه میخواهد دست یابد. این امر ممکن است یک هفته به طول بینجامد، ممکن است کوتاهتر باشد و یا حتی بیشتر زمان ببرد.»
مقام مذکور در تکمیل سخنان خود افزود: «امیدواریم در پایان هفتهٔ جاری، پیشرفتی در مذاکرات حاصل شود.»
رسانههای آمریکایی روزهای گذشته گزارش دادند که ایالات متحده و ایران بر سر چارچوب یک یادداشت تفاهم به توافق رسیدهاند که در صورت امضا، کشتیرانی در تنگهٔ هرمز ظرف مدت ۳۰ روز به طور کامل از سر گرفته خواهد شد. طبق اطلاعات فاششده، این چارچوب شامل تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز است تا طرفین بتوانند به یک «توافق نهایی» جهت پایان دادن دائمی به درگیریها علیه ایران دست یابند؛ در این میان، عملیات مینروبی و بازگشایی تنگهٔ هرمز انجام خواهد شد. این چارچوب همچنین «تعهد» ایران مبنی بر عدم دستیابی به سلاح هستهای را شامل میشود.
متعاقب آن، قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکنندهٔ ارشد ایران، به همراه عراقچی، وزیر امور خارجه، در راس هیئتی به منظور آغاز مذاکرات وارد دوحه، پایتخت قطر شدند.
با این حال، طرف ایرانی اعلام کرده است که دو طرف همچنان بر سر یک یا دو بند، از جمله موضوع عبور و مرور در تنگهٔ هرمز و مسئلهٔ هستهای، دارای اختلافنظر هستند.
در تاریخ ۲۵ مه، بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری هفتگی خود اظهار داشت که تمرکز مذاکرات در مرحلهٔ کنونی بر چگونگی پایان دادن به جنگ است و مسئلهٔ هستهای و حق مدیریت تنگه در دامنهٔ این مذاکرات قرار ندارد.
بقایی همچنین به خبرنگاران گفت: «توافق در کوتاهمدت حاصل نخواهد شد.» وی افزود که ایران و آمریکا در خصوص بسیاری از موضوعات مورد بحث به تفاهماتی دست یافتهاند، اما «هیچکس نمیتواند با قاطعیت ادعا کند که امضای توافق قریبالوقوع است». وی در آن زمان از عدم ثبات و تشتت در سیاستهای ایالات متحده انتقاد کرده و اظهار داشت که «هنوز جدول زمانی مشخصی برای دستیابی به توافق تعیین نشده است».
شایان ذکر است که ایالات متحده و ایران طی روزهای اخیر بار دیگر به تبادل آتش پرداختند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد که در ساعت ۴:۵۰ بامداد ۲۸ مه به وقت محلی، متعاقب حملهٔ نیروهای نظامی آمریکا در مجاورت فرودگاه بندرعباس، طرف ایرانی بلافاصله یک پایگاه هوایی ارتش آمریکا را مورد هدف قرار داده است.
در روز ۳۰ مه، پیت هگزت (Pete Hegseth)، وزیر دفاع ایالات متحده، در نشست «گفتگوی شانگریلا» در سنگاپور تهدید کرد که طرف آمریکایی مجدانه در پی دستیابی به توافق در مذاکرات میان آمریکا و ایران است، اما چنانچه مذاکرات طرفین بینتیجه بماند، ایالات متحده آمادگی کامل دارد تا حملات نظامی را از سر بگیرد.