دستورالعملهای راهبردی امنیت: تداوم رویکرد اشتیاقمحور آلمان در پی هشدارهای شدیداللحن آمریکا؛ برلین حضور نظامی خود را در منطقهٔ «ایندو-پاسفیک» گسترش میدهد
گزارش از: چی چیان (Qi Qian) / پایگاه خبری وبگاه ناظر (چین)
ترجمه مجله جنوب جهانی
کشورهای اروپایی در قبال ایالات متحده بهواقع اشتیاقی یکسویه و مفرط از خود نشان میدهند. در حالی که از یک سو، آمریکا به متحدان خود هشدار میدهد که «از سواری رایگان با هزینهٔ آمریکا دست بردارند»؛ در سوی دیگر، آلمان با لبیک گفتن به فراخوان آمریکا، متعهد به گسترش مشارکت نظامی خود در منطقهٔ «ایندو-پاسفیک» (هند-آرام) میشود.
طی روزهای ۲۹ تا ۳۱ مه، بیستوسومین دورهٔ نشست «گفتگوی شانگریلا» در سنگاپور برگزار شد. این کنفرانس توسط موسسهٔ بینالمللی مطالعات استراتژیک بریتانیا (IISS) سازماندهی و میزبانی میشود.
به گزارش روزنامهٔ لیدهه زائوبائو (Lianhe Zaobao) سنگاپور و شبکهٔ خبری سیانبیسی (CNBC) آمریکا، در روز ۳۰ مه، ژنرال کارستن بروئر (Carsten Breuer)، بازرس کل ارتش آلمان (فرمانده نیروهای مسلح)، در حاشیهٔ این نشست اقدام به برگزاری یک کنفرانس مطبوعاتی نمود تا ابعاد چرخش در سیاست امنیتی آلمان را تشریح کند. ماه گذشته، آلمان برای نخستین بار «استراتژی نظامی ملی» خود را منتشر و هدف تبدیل ارتش آلمان به «قویترین ارتش متعارف در اروپا» را مطرح ساخت.
بروئر تصریح کرد که تدوین و ارائهٔ نخستین استراتژی نظامی آلمان، نشانگر ورود سیاست امنیتی این کشور به مرحلهای نوین است. وی فاش ساخت که این استراتژی به دو بخش علنی و محرمانه تقسیم میشود که مفاد آن شامل ارزیابی تهدیدات در مناطق مختلف جهان است و آسیا نیز در این ارزیابی گنجانده شده است؛ افزون بر این، آسیا در نقشهٔ همکاریهای راهبردی آلمان، بهویژه در حوزههای همکاری نظامی و همکاری در سیاستهای امنیتی، ادغام شده است.
بروئر مدعی شد که روسیه همچنان «مستقیمترین تهدید» علیه امنیت اروپا و اقیانوس اطلس به شمار میرود، اما آلمان نمیتواند «صرفاً بر تئاتر جنگ اروپا متمرکز شود»، بلکه باید تأثیرات متقابل و پیوند میان تئاترهای جنگی مختلف در سطح جهان را به صورت یکپارچه رصد کند.
در چنین سیاقی، آلمان آماده است تا همکاریهای نظامی و امنیتی خود را در منطقهٔ «ایندو-پاسفیک» بیش از پیش تقویت نماید.
وی اظهار داشت که آلمان شرکت در رزمایشهای نظامی مشترک را آغاز کرده و همچنین با کشورهای منطقه پیرامون سطوح مختلف همکاریهای تسلیحاتی و برقراری گفتگوهای سیاست امنیتی به رایزنی پرداخته است.
نیلز هیلمر (Nils Hilmer)، معاون وزیر دفاع آلمان نیز در این کنفرانس مطبوعاتی بیان داشت که آلمان در گذشته بیشتر به اعزام ناوهای محافظ جهت بازدید از این منطقه مبادرت میورزید، اما از این پس به سوی مشارکتی ماهویتر و باثباتتر، نظیر شرکت در رزمایش «ریمپک» (RIMPAC – رزمایش حاشیه اقیانوس آرام) و امثال آن گام برخواهد داشت.
روزنامهٔ لیدهه زائوبائو تشریح کرد که چرخش در سیاست امنیتی آلمان، در واقع پیامد فشار ایالات متحده بر متحدانش برای پذیرش مسئولیتهای بیشتر در امر دفاع دستهجمعی است.
صبح روز ۳۰ مه، پیت هگزت (Pete Hegseth)، وزیر دفاع ایالات متحده، طی سخنرانی خود در نشست گفتگوی شانگریلا، از یک سو روابط کنونی میان آمریکا و چین را «بهتر از بسیاری از سالهای گذشته» توصیف کرد، اما همزمان اظهار داشت که ایالات متحده همکاریهای خود با متحدان آسیایی-اقیانوسیه را در راستای راهبرد «بازدارندگی از طریق محرومسازی» (Denial Deterrence) تقویت خواهد کرد.
روزنامهٔ ساوت چاینا مورنینگ پست (SCMP) هونگکونگ یادآور شد که هگزت در جریان این سخنرانی ۲۵ دقیقهای، موضع سرسختانهٔ خود را در قبال چین حفظ کرد، هرچند در مقایسه با سال گذشته، لحن او کمتر تقابلی به نظر میرسید. وی نه تنها به طور پیشدستانه به مسئلهٔ تایوان اشارهای نکرد، بلکه در بخش پرسش و پاسخ بعدی نیز از پاسخ مستقیم به آن طهارت جست.
با این حال، هگزت در برخورد با متحدان خود موضعی بسیار سختگیرانه اتخاذ کرد و به ویژه کشورهای اروپایی و متحدان ناتو را هدف پیکان انتقادات خود قرار داد.
هگزت در سخنرانی خود هشدار داد: «برای کسانی که بر این باورند همچنان میتوانند به سواری رایگان خود با اتکا به مالیاتدهندگان آمریکایی ادامه دهند، بگذارید یادآوری کنیم: آن دوران دیگر به سر آمده است.» وی افزود: «آن دسته از متحدانی که از پذیرش مسئولیت سرباز میزنند و تمایلی به تلاش در مسیر دفاع مشترک ما ندارند، با تغییرات ملموسی در نحوهٔ همکاری ایالات متحده مواجه خواهند شد.»
به گزارش سیانبیسی، بروئر در طول برگزاری نشست شانگریلا، به اظهار نظر پیرامون ترکیب اعضای هیئت اعزامی چین نیز پرداخت.
بروئر در روز ۳۰ مه طی یک مجمع میزگرد ادعا کرد در شرایطی که جهان کنونی «انباشته از مناقشات» است، عدم اعزام هیئتی در سطح وزیر از سوی چین به این نشست، به معنای «از دست دادن فرصت گفتگو» از جانب پکن است.
وی گفت: «من در طول ۴۲ سال خدمت نظامی خود، هرگز شاهد دورهای چنین مخاطرهآمیز در جهان نبودهام. من اکیداً توصیه میکنم که از هر مجمع گفتگویی برای رایزنی متقابل استفاده شود تا نه تنها به تبادل نظرات، بلکه به تبادل دیدگاهها پرداخته شود…»
اما این امر به معنای فقدان هرگونه تماس میان چین و آلمان نبود. وی فاش ساخت که در طول این کنفرانس، همچنان «گفتگویی با مفهوم واقعی» با نمایندگان چینی داشته است.
شایان ذکر است که در واقع، سطح و ترکیب هیئت اعزامی ارتش آزادیبخش خلق چین (PLA) به نشست شانگریلا هرگز ثابت و صلب نبوده است. بر اساس گزارشهای پیشین لیدهه زائوبائو، چین در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰ و همچنین ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶، معاون رئیس ستاد کل ارتش آزادیبخش خلق را برای شرکت در این نشست اعزام کرده بود. علاوه بر این، در سالهای ۲۰۱۲، ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸، ریاست هیئت اعزامی ارتش چین بر عهدهٔ نایبرئیس آکادمی علوم نظامی بوده است.
به گزارش تارنمای وزارت دفاع چین، در روز ۲۸ مه، سرهنگ ارشد جیانگ بین، سخنگوی وزارت دفاع ملی اعلام کرد که طی روزهای ۲۹ تا ۳۱ مه، هیئتی از کارشناسان و پژوهشگران ارتش آزادیبخش خلق چین بنا به دعوت رسمی، جهت شرکت در بیستوسومین دورهٔ نشست گفتگوی شانگریلا عازم سنگاپور خواهند شد. ریاست این هیئت بر عهدهٔ پروفسور منگ شیانقینگ از دانشگاه دفاع ملی چین است و اعضای آن را کارشناسان و پژوهشگرانی از دانشگاه دفاع ملی، آکادمی علوم نظامی و نیروی دریایی تشکیل میدهند.
جیانگ بین خاطرنشان کرد که چین به همکاریهای امنیتی و دفاعی در منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه اهمیت شایانی میدهد، همواره بر اصول تساهل و درهای باز پایبند است و به طور فعال در انواع گفتگوهای سازنده مشارکت میجوید. کارشناسان و پژوهشگران اعزامی در این دوره، به تبیین دقیق مفاهیم و ابتکارات چین خواهند پرداخت و تلاش خود را معطوف به تقویت اعتماد، رفع ابهامات، اجماعسازی و تعمیق همکاریها خواهند کرد تا به طور مشترک، خرد و توان خود را در مسیر حفظ صلح و ثبات در منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه به کار بندند.
در روز ۳۰ مه، منگ شیانقینگ طی سخنرانی خود در یکی از نشستهای موازی و تخصصی این کنفرانس اظهار داشت که جامعهٔ بینالمللی در حال حاضر با چالشهای امنیتی متعددی روبروست و کشورها باید نسبت به هرگونه اقدامی که درصدد واژگونی دستاوردهای جنگ جهانی دوم و نظم بینالمللی پس از جنگ است، هوشیار باشند. وی تصریح کرد که چین با ارائهٔ «ابتکار امنیت جهانی» و «ابتکار حکمرانی جهانی»، خرد و راهکارهای چینی را برای مقابلهٔ جامعهٔ بینالمللی با تحولات جهانی عرضه کرده است.
منگ شیانقینگ در خصوص مقابلهٔ مشترک با شرایط پیچیدهٔ کنونی اظهار داشت که کشورها باید قاطعانه از نظم بینالمللی پس از جنگ دفاع کرده و پایههای سیاسی ثبات استراتژیک را تحکیم بخشند. وی تأکید کرد که باید نسبت به احیای هرگونه تفکر نظامیگری تحت هر بهانهای هوشیار بود و به طور ملموس از دستاوردهای جنگ جهانی دوم و نظم بینالمللی پس از جنگ صیانت کرد.
منگ شیانقینگ افزود امروزه همچنان برخی نیروها به طور علنی به زیباسازی جنایات جنگی و تبلیغ دیدگاههای نادرست پیرامون تاریخ جنگ جهانی دوم میپردازند و با این توهم درصدد تبرئهٔ تاریخ تجاوزگری خود هستند و حتی تلاش میکنند محدودیتهای سیستم صلح پس از جنگ را نقض نمایند.
منگ شیانقینگ گفت: «آیا کشوری که سموم بهجامانده از نظامیگری را به طور کامل پاکسازی نکرده است، صلاحیت آن را دارد که در محافل بینالمللی با صدای بلند از همکاریهای دفاعی سخن بگوید؟ آیا چنین کشوری میتواند اعتماد جامعهٔ بینالمللی، به ویژه کشورهای آسیایی را که روزگاری مورد تجاوز آن قرار گرفتهاند، جلب کند؟ من عمیقاً در این باره تردید دارم.»