گزارشگر: یائو یونچی گوانچا
ترجمه مجله جنوب جهانی
قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی نخستوزیر عراق، اخیراً اعلام کرده است که دستگاههای امنیتی این کشور گروهکهایی را که «برای اوکراین کار میکردند» و دست به چند مورد بمبگذاری در خاک عراق زده بودند، دستگیر کردهاند. با این حال، وی تأکید کرد که مسئله بمبگذاریها در عراق پیچیده است و برای متهم کردن هر طرفی بهعنوان عامل اصلی این اقدامات، به تحقیقات گستردهای نیاز است.
در مقابل، اوکراین بلافاصله این اتهامات را رد کرد و آن را اطلاعاتی نادرست دانست که «در خدمت منافع طرف ثالث و به زیان روابط دوجانبه» است. کییف همچنین اعلام کرد بعید نیست این رویداد بخشی از یک «جنگ روانی و اطلاعاتی هماهنگشده» با هدف «تخریب مشارکت میان اوکراین و عراق» باشد. از سوی دیگر، روسیه با استفاده از این موضوع تأکید کرد که حکومت کییف در حال گسترش دامنه «فعالیتهای تروریستی» خود است. کارشناسان روسی نیز بر این اساس گمانهزنی کردهاند که فعالیت گروهکهای دستگیرشده در عراق ممکن است هدف قرار دادن ایران بوده باشد.
عراق از دستگیری گروهکهای «وابسته به اوکراین» خبر داد
به گزارش خبرگزاری شفق نیوز عراق، الاعرجی شامگاه ۲۷ ژوئیه در گفتگویی تلویزیونی با شبکه «دجله» گفت: «ما یک تیم اطلاعاتی داریم که ماموریت آن تحلیل دادههاست و این تیم به این نتیجه رسیده که دخالتهایی از سوی اوکراین در عراق وجود دارد.» وی افزود: «ما چند گروهک کوچک را که اقدام به بمبگذاری علیه برخی تاسیسات در داخل خاک عراق کرده بودند، دستگیر کردهایم. آنها پس از بازجویی اعتراف کردند که برای اوکراین کار میکردند.» با این حال، الاعرجی مشخص نکرد که این گروهکها دقیقاً چه تاسیساتی را هدف قرار دادهاند و آیا در خارج از مرزهای عراق نیز دست به عملیات زدهاند یا خیر. وی تأکید کرد که مسئله انفجارها در عراق «پیچیده است و بررسیهای جامعی را میطلبد تا بتوان هر طرفی را به عنوان عامل پشت پرده این اقدامات متهم کرد.» روزنامه روسی ایزوستیا به نقل از تحلیلهای رسانههای عراقی نوشت که اظهارات الاعرجی ممکن است با موج اخیر حملات در شمال این کشور مرتبط باشد. در اواسط ماه ژوئیه، دهها فروند پهپاد در آسمان اربیل رهگیری شدند. بخشی از این پهپادها توسط سامانههای پدافند هوایی فرودگاه بینالمللی اربیل منهدم شدند و یک فروند دیگر نیز در نزدیکی کنسولگری آمریکا سرنگون شد. تا کنون هیچ گروهی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته است. پس از اظهارات الاعرجی، این دیدگاه مطرح شد که احتمال دارد گروهکهای فعال در جهت منافع اوکراین در این حملات دست داشته باشند. طبق این فرض، عاملان تلاش کردهاند انگشت اتهام را به سمت گروههای مسلح عراقی نشانه روند تا تنشهای داخلی عراق را تشدید کرده و این کشور را وارد درگیریهای منطقهای کنند. صفاء الاعسم، کارشناس نظامی عراقی، این تحلیل را در گفتگو با شبکه «V News» مطرح کرد. با این حال، وی نیز تأکید کرد که تحقیقات همچنان ادامه دارد و برای صدور حکم نهایی هنوز خیلی زود است. دولت عراق هنوز به صورت رسمی ارتباط میان افراد دستگیرشده و حملات اربیل را تایید نکرده است. لازم به ذکر است که پیش از این، گروههای نزدیک به ایران در عراق متهم به حمله به اربیل شده بودند. خبرگزاری رویترز در گزارشی به تاریخ ۲۵ ژوئیه اشاره کرد که اربیل، مرکز اقلیم کردستان عراق، طی ماههای اخیر بارها هدف حمله قرار گرفته است؛ چرا که کنسولگری آمریکا و نیروهای ائتلاف بینالمللی در آنجا مستقر هستند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران پیشتر حملات موشکی و پهپادی را به این منطقه انجام داده و مدعی شده بود که مراکز اطلاعاتی اسرائیل را هدف قرار داده است. همچنین شبهنظامیان مورد حمایت ایران نیز متهم شدهاند که مواضع نیروهای آمریکایی را هدف حملات راکتی و پهپادی قرار دادهاند. سفارت آمریکا در بغداد روز ۲۸ ژوئیه با صدور بیانیهای به شهروندان خود هشدار داد که از سفر به عراق خودداری کنند. در این بیانیه آمده است که شبهنظامیان مورد حمایت ایران از داخل خاک عراق حملاتی را علیه اهدافی در داخل این کشور و منطقه خاورمیانه انجام میدهند که خطری جدی برای امنیت عمومی محسوب میشود. به گزارش خبرگزاری شفق نیوز در تاریخ ۲۹ ژوئیه، مقامات اقلیم کردستان اعلام کردند که طی ماههای اخیر صدها حمله علیه این منطقه صورت گرفته، اما نهادهای امنیتی عراق هنوز هیچ نتیجهای از تحقیقات خود درباره عوامل اصلی این حملات منتشر نکردهاند. سرمد البیاتی، کارشناس مسائل امنیتی مستقر در بغداد، بر این باور است که عراق فاقد امکانات فنی و تکنولوژیک لازم برای تشخیص مستقل محل پرتاب این پهپادهاست. نجم القصاب، رئیس مرکز پژوهشهای راهبردی «المورد» عراق نیز روز ۲۸ ژوئیه در گفتگو با خبرگزاری اسپوتنیک روسیه گفت: «اگر ادعاهای الاعرجی تأیید شود، عراق باید به شورای امنیت سازمان ملل شکایت کند و یادداشت اعتراضی رسمی به سفارت اوکراین در بغداد تحویل دهد. چنین اقداماتی غیرقابل قبول است و مداخله نیروهای خارجی در خاک عراق به شمار میرود.» خبرگزاری تسنیم ایران نیز توجه خود را به این نکته جلب کرد که اظهارات الاعرجی در حالی مطرح میشود که دولت عراق همواره بر پایبندی خود به سیاست «دور نگه داشتن عراق از منازعات منطقهای و بینالمللی» تاکید کرده است. السودانی، نخستوزیر عراق، بارها یادآور شده که امنیت و حاکمیت کشور اقتضا میکند خاک عراق به بستری برای حمله به کشور همسایه تبدیل نشود و تصمیمگیری درباره جنگ و صلح تنها در اختیار دولت است.
تکذیب اتهامات از سوی اوکراین
وزارت امور خارجه اوکراین روز ۲۸ ژوئیه با صدور بیانیهای اتهامات الاعرجی را رد و آن را کاملاً بیاساس خواند. به گزارش خبرگزاری آناتولی، وزارت خارجه اوکراین اعلام کرد: «هیچ مدرک یا مستندی برای اثبات این ادعاها وجود ندارد و خود این مقام عراقی نیز در مصاحبهاش به این موضوع اذعان کرده است.» دیپلماسی اوکراین تصریح کرد که تنها از طریق پخش زنده تلویزیونی از این اتهامات مطلع شده است و اگر پایهای برای چنین سخنانی وجود داشت، طرف عراقی باید ابتدا از مجاری دیپلماتیک موضوع را پیگیری میکرد. وزارت خارجه اوکراین این اتهامات را «غیرقابل قبول و غیرمسئولانه» خواند و هشدار داد که اینگونه سخنان میتواند به روابط دوجانبه آسیب بزند: «اوکراین همواره عراق را شریکی مهم در منطقه خاورمیانه دانسته و مدام از توسعه همکاریهای متقابلاً مفید در زمینههای سیاسی، اقتصادی و بشردوستانه حمایت کرده است.» این وزارتخانه تأکید کرد که این ادعاها همسو با «روایتهای تبلیغاتی روسیه با هدف تخریب چهره اوکراین و صدمه زدن به روابط آن با کشورهای خاورمیانه» است. طرف اوکراینی بعید ندانست که این ماجرا بخشی از «تأثیرات اطلاعاتی خارجی» یا یک «جنگ روانی و اطلاعاتی هماهنگشده» برای «تخریب مشارکت اوکراین و عراق» باشد. کییف از مقامات عراقی خواست تا به انتشار این «اتهامات بیاساس» واکنش نشان داده و مانع از آن شوند که از نهادهای دولتی برای «پخش اطلاعات نادرست» استفاده شود؛ اطلاعاتی که «در خدمت منافع طرف ثالث است و به روابط دوجانبه آسیب میزند.»
موضعگیری روسیه
در پاسخ به موضعگیری الاعرجی، دمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری روسیه روز ۲۸ ژوئیه گفت: «ما میبینیم که حکومت کییف همچنان به اقدامات تروریستی خود ادامه میدهد. با نگاهی به گذشته مشخص میشود که کییف دائم در حال گسترش دامنه فعالیتهای تروریستی خویش است.» در همین حال، کارشناسان روسی نیز تحلیلهای خود را از این موضوع ارائه دادند. ایگور کوروتچنکو، سردبیر مجله دفاع ملی روسیه به روزنامه ایزوستیا گفت که سرویسهای اطلاعاتی اوکراین مدتهاست که «اقدامات خرابکارانه» خود را به خارج از منطقه درگیری روسیه و اوکراین کشیدهاند. وی ادعا کرد یکی از اهداف فعالیت این گروهک دستگیرشده در عراق، میتواند تضعیف موقعیت ایران باشد. او این احتمال را مطرح کرد که نهادهای اوکراین ممکن است در راستای منافع طرفهای ثالث در عملیات علیه ایران مشارکت داشته باشند. کوروتچنکو گمانهزنی کرد: «همچنان این خطر وجود دارد که از ظرفیتهای اوکراین برای اقدامات خشونتآمیز علیه روسیه، منافع آن و متحدان و شرکایش استفاده شود.» نکته حائز اهمیت این است که تمامی تحلیلهای طرف روسی بر اساس اظهارات اولیه الاعرجی صورت گرفته است، در حالی که دولت عراق تا کنون هیچ مدرک مشخصی برای اثبات این اتهامات ارائه نکرده و به تکذیبیه اوکراین نیز پاسخ دیگری نداده است.