رسانه‌های آمریکا گزارش می‌دهند: آمریکا پرسنل اطلاعاتی بیشتری را به کوبا می‌فرستد، که ممکن است راه را برای یک تهاجم نظامی هموار کند.

مجله جنوب جهانی

افشاگری یا جوسازی تازهٔ رسانه‌های آمریکایی از افزایش چشمگیر فعالیت‌های اطلاعاتی و جاسوسی ایالات متحده در قبال کوبا، نه تنها یک هشدار جدی دربارهٔ تشدید سیاست‌های خصمانهٔ واشنگتن در برابر این جزیره است، بلکه نشان‌دهندهٔ نقشه‌ای خطرناک‌تر و از پیش طراحی‌شده است که می‌تواند مقدمه‌ای بر یک اقدام نظامی تمام‌عیار باشد.

گزارش «پلیتیکو» که به نقل از دو منبع آگاه از برنامه‌های دولت ترامپ در قبال هاوانا منتشر شده، حاکی از آن است که در ماه‌های اخیر، سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا با شدتی بی‌سابقه، منابع و نیروهای خود را در کوبا متمرکز کرده‌اند تا از یک سو، بسترهای لازم برای تغییر رژیم یا دست‌کم اعمال فشارهای اصلاحی بر ساختار قدرت در این کشور را فراهم آورند و از سوی دیگر، امکان هرگونه اقدام نظامی مستقیم را برای کاخ سفید مهیا سازند. این تحرکات، که در سایهٔ سکوت خبری و محرمانگی کامل دنبال می‌شود، بیانگر آن است که ایالات متحده مصمم است تا بار دیگر با تکیه بر ابزارهای شناخته‌شدهٔ خود، یعنی ترکیبی از جاسوسی، نفوذ و تهدید نظامی، حاکمیت یک کشور مستقل را به چالش بکشد و ارادهٔ مردم آن را نادیده بگیرد. اما آنچه در این میان بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، این واقعیت است که چنین رویکردی، نه تنها تازه‌وارد نیست، بلکه حلقه‌ای از زنجیرهٔ بلندی از مداخلات واشنگتن در امور داخلی کوبا به شمار می‌رود که طی شش دههٔ گذشته، همواره با شکست و رسوایی همراه بوده است.

واقعیت آن است که افزایش فعالیت‌های اطلاعاتی در کوبا را نمی‌توان صرفاً اقدامی تدافعی یا واکنشی به تحولات داخلی این کشور تلقی کرد؛ بلکه این اقدام، گامی تهاجمی در چارچوب استراتژی بلندمدت واشنگتن برای نابودی انقلاب کوبا به شمار می‌رود. منابع آگاه تأیید کرده‌اند که این عملیات، شامل اعزام جاسوسان حرفه‌ای و تقویت شبکه‌های نفوذ و جاسوسی در سطوح مختلف اجتماعی و دولتی کوبا می‌شود و هدف از آن، نه فقط جمع‌آوری اطلاعات، که ایجاد اختلال، بدبینی و بی‌ثباتی در ارکان سیاسی و اجتماعی این کشور است. به ویژه، تأکید بر تلاش برای «ترغیب مقامات و شهروندان عادی به همکاری و روی گردانی از دولت کنونی»، نشان‌دهندهٔ آن است که آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا، از جمله سازمان اطلاعات مرکزی (سیا)، نقش اصلی را در اجرای یک جنگ روانی و عملیات نفوذ طراحی‌شده ایفا می‌کنند. در واقع، این اقدامات را باید در امتداد سیاست قدیمی و بی‌نتیجهٔ «تغییر رژیم» ارزیابی کرد که پیش‌تر در مورد کشورهای دیگر نیز به کار گرفته شده، اما در برابر مقاومت مردم کوبا، بارها با ناکامی مواجه شده است.

به‌ویژه آن که بر اساس این گزارش، سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا به خوبی آگاه هستند که فعالیت‌هایشان در سال‌های اخیر به دلیل عواملی چون «سندرم هاوانا» و کاهش نیروهای انسانی با اختلالاتی روبه‌رو شده، بنابراین اکنون قصد دارند با افزایش سرمایه‌گذاری در حوزهٔ جاسوسی و اطلاعات، عقب‌ماندگی خود را جبران کرده و بستر لازم برای اقدامات بزرگ‌تر را فراهم کنند.

با این حال، بخش هشداردهنده‌تر و تکان‌دهنده‌تر این گزارش، به صراحت به امکان «همسوسازی فعالیت‌های اطلاعاتی با حملهٔ نظامی تمام‌عیار» اشاره دارد. تجربهٔ تاریخی نشان داده است که ایالات متحده در بسیاری از تهاجمات نظامی خود، از جمله در مورد ونزوئلا و تعقیب نیکولاس مادورو، ابتدا با تقویت شبکه‌های جاسوسی و شناسایی دقیق اهداف، مقدمات عملیات نظامی را فراهم کرده است. این بار نیز، به گواه منابع مطلع، افزایش نیروهای اطلاعاتی در کوبا به عنوان یک «اقدام تاکتیکی کلیدی» توصیف شده که می‌تواند راه را برای مداخلهٔ نظامی هموار سازد، هرچند که جزئیات و زمان دقیق آن همچنان مبهم و غیرقطعی عنوان شده است.

آنچه این نگرانی را تشدید می‌کند، سیاست همزمان دولت ترامپ در اعمال فشار حداکثری بر کوبا از طریق تشدید محاصرهٔ اقتصادی و ایجاد بحران‌های انرژی و غذایی در این جزیره است. در واقع، در حالی که دولت آمریکا مدعی است به دنبال راه‌حل‌های دیپلماتیک است، گزارش‌ها از وقوع چندین قطعی گستردهٔ برق در کوبا طی ساعاتی کوتاه حکایت دارد که بیش از هر چیز، ناشی از تحریم‌های ظالمانهٔ نفتی و انرژی اعمالی از سوی واشنگتن است و عملاً شرایط زندگی را برای مردم عادی کوبا غیرقابل تحمل ساخته است. این هم‌زمانی میان تشدید بحران‌های معیشتی و افزایش فعالیت‌های اطلاعاتی، این شبهه را به شدت تقویت می‌کند که دولت آمریکا عمداً با به‌کارگیری ابزارهای مختلف، از جمله محاصرهٔ اقتصادی و جنگ روانی، در پی فروپاشی داخلی کوبا و سپس ورود نظامی برای کنترل اوضاع است و چه بسا این بار، برخلاف تجربهٔ ناموفق خلیج خوک‌ها، به دنبال سناریویی دیگر و با بهره‌گیری از ناآرامی‌های داخلی و عملیات اطلاعاتی پیشرفته باشد.

در این میان، نمی‌توان از نقش و جایگاه مارکو روبیو، سناتور سرشناس راست افراطی جمهوری‌خواه و از چهره‌های کلیدی و تأثیرگذار در سیاست خارجی آمریکا نسبت به کوبا غافل شد. منابع نزدیک به دولت، کوبا را «اولویت اصلی روبیو» خوانده‌اند و این عبارت، پرده از نفوذ عمیق و انگیزه‌های شخصی و سیاسی او در قبال این کشور برمی‌دارد. روبیو که از مخالفان سرسخت انقلاب کوبا و هواداران اعمال فشارهای همه‌جانبه بر دولت هاوانا به شمار می‌رود، اکنون در جایگاهی قرار گرفته است که می‌تواند دستور کار سیاست خارجی آمریکا را در قبال کوبا به پیش ببرد، آن هم در حالی که دولت ترامپ به طور همزمان با بحران‌های پیچیده‌ای در منطقهٔ خاورمیانه، به ویژه موضوع ایران، دست‌وپنجه نرم می‌کند.

با این وجود، مقامات آمریکایی صراحتاً اعلام کرده‌اند که «لازم نیست مسئلهٔ ایران پیش از اقدام علیه کوبا حل شود» و این جمله، گویای آن است که واشنگتن برای کوبا، جایگاهی ویژه و اورژانسی قائل است که احتمالاً ریشه در رویکردهای ایدئولوژیک و انتخاباتی دارد. بدین ترتیب، باید اذعان کرد که این افزایش فعالیت‌های اطلاعاتی، تنها یک عملیات محدود و محرمانه نیست؛ بلکه برگ‌هایی از یک سناریوی کلان‌تر است که در آن، ابزارهای جاسوسی، محاصره، فشار دیپلماتیک و تهدید نظامی، در هم تنیده شده‌اند تا حاکمیت و استقلال کوبا را به خطر بیندازند. از همین رو، واکنش جامعهٔ جهانی و حمایت‌های بین‌المللی از کوبا، بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می‌رسد، چرا که این بار، ماجرا فراتر از یک تهدید ساده، به طراحی عملیاتی برای نقض تمامیت ارضی یک کشور مستقل تبدیل شده است و سکوت در برابر آن، به معنای مشروعیت دادن به تجاوزی آشکار است.