او نمیدانست که انتخاب شده است: رأیگیری مخفی که ایران را دگرگون کرد
شیخ محسن حیدری چگونه از انتخاب مجتبی خامنهای در شرایط جنگی، بمباران و محرمانگی شدید پرده برداشت
فلسطین کرونیکل
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
مجلس خبرگان رهبری در شرایط جنگی و پس از حمله به دبیرخانه خود، روندی فوقالعاده محرمانه برای انتخاب رهبر جدید طی کرد؛ در نهایت ۵۹ عضو در جلسهای مخفی گرد آمدند و مجتبی خامنهای با ۵۰ رأی از ۵۹ رأی به رهبری رسید؛ محسن حیدری میگوید مجتبی خامنهای پیش از رأیگیری از نامزدی خود اطلاعی نداشت و تنها پس از اعلام رسمی مجلس خبرگان دریافت که رهبر جدید ایران شده است.
رأیگیری مخفی در بحبوحه جنگ
یکی از اعضای مجلس خبرگان رهبری جزئیات تازهای از روند فوقالعاده و غیرمعمولی را که طی آن مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید ایران انتخاب شد، فاش کرده است.
شیخ محسن حیدری در گفتوگو با شبکه «العربی» توضیح داد که این انتخابات در یکی از دشوارترین شرایط امنیتی جمهوری اسلامی برگزار شد؛ شرایطی که پس از کشتهشدن رهبر پیشین، علی خامنهای، در ۸ فوریه و آغاز جنگ شکل گرفته بود.
مجلس خبرگان رهبری، که طبق قانون اساسی مسئول انتخاب رهبر جمهوری اسلامی است، خود نیز در جریان حملات هدف قرار گرفته بود.
به گفته حیدری، تهدیدهای امنیتی باعث شد برخی مسئولان با برگزاری انتخابات در میانه جنگ مخالفت کنند. آنان پیشنهاد کرده بودند رأیگیری تا پایان جنگ به تعویق بیفتد.
قانون اساسی ایران برای فاصله میان درگذشت رهبر پیشین و انتخاب رهبر جدید، تشکیل یک شورای موقت سهنفره را پیشبینی کرده است که وظایف رهبری را بر عهده میگیرد.
این شورا شامل رئیسجمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان است.
با این حال، مجلس خبرگان به فعالیت خود برای انتخاب جانشین دائمی ادامه داد.
از آنجا که گردهمآوردن اعضای مجلس در یک مکان واحد بسیار خطرناک تلقی میشد، مسئولان مجلس در ابتدا سازوکاری برای برگزاری غیرحضوری انتخابات طراحی کردند که قرار بود در دو مرحله انجام شود.
در مرحله نخست، اعضای دبیرخانه مجلس خبرگان به محل اقامت اعضای مجلس که در قم حضور داشتند، رفتند. بنا بر گزارشها، حدود ۷۰ عضو مجلس در قم حضور داشتند.
مسئولان از این اعضا خواستند نظر و پیشنهاد کتبی خود را درباره شخصیتهایی که واجد شرایط تصدی رهبری هستند ارائه کنند.
این روند از صبح آغاز شد و تا ظهر ادامه یافت. همان شب، دبیرخانه مجلس خبرگان بمباران شد.
حیدری گفت هشت نفر که در ساختمان حضور داشتند کشته شدند. اسناد، گزارشها و پیشنهادهایی که در مرحله نخست جمعآوری شده بود، در جریان حمله از بین رفت.
قرار بود مرحله دوم شامل مراجعه اعضای هیئترئیسه مجلس خبرگان به محل اقامت تکتک اعضا و جمعآوری آرای آنان باشد.
اما پس از بمباران و نابودی اقدامات انجامشده در مرحله نخست و کشتهشدن اعضای دبیرخانه که مسئول سازماندهی این روند بودند، این سازوکار کنار گذاشته شد.
با ادامه جنگ، اعضای مجلس خبرگان از مکانهای جداگانه به رایزنی پرداختند تا شخصیتهایی را که شرایط قانون اساسی برای تصدی رهبری را دارند، شناسایی کنند.
این شرایط شامل برخورداری از صلاحیت بالای فقهی، عدالت، تقوا، شجاعت، آگاهی سیاسی و توانایی اداره کشور است.
حیدری گفت این رایزنیها حدود یک هفته ادامه یافت تا سرانجام اعضای مجلس برای انتخاب رهبر جدید در شب نوزدهم ماه رمضان فراخوانده شدند.
۵۰ رأی در یک اتاق محرمانه
حیدری گفت پس از فروپاشی سازوکار اولیه انتخابات، او و چند نفر دیگر داوطلب شدند جای اعضای دبیرخانه را که در بمباران کشته شده بودند، پر کنند.
آنها به محل اقامت اعضای مجلس رفتند و نظر آنان را بهصورت کتبی جمعآوری کردند. به گفته حیدری، این گروه پاسخ بیشتر اعضایی را که در قم حضور داشتند، دریافت کرد.
پس از آن، جلسه رسمی انتخابات با تدابیر فوقالعاده امنیتی و محرمانگی برگزار شد. به گفته حیدری، افرادی که برای حضور در جلسه دعوت شده بودند، از قبل از ماهیت یا محل برگزاری آن اطلاع نداشتند.
در نهایت حدود ۵۹ عضو در یک سالن امن گرد هم آمدند و هیئترئیسه مجلس نیز در جلسه حضور داشت. حضور این تعداد، حداقل نصاب قانونی دوسوم اعضای مجلس را تأمین میکرد. گزارشهای مربوط به سازوکار مجلس خبرگان نیز حداقل حضور ۵۹ عضو را برای تشکیل جلسه تأیید میکنند.
حیدری گفت نخستین کسی که در جلسه نام مجتبی خامنهای را مطرح کرد، خود او بود.
او این پیشنهاد را تا حدی در واکنش به موضع دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مطرح کرد؛ ترامپ پیشتر هشدار داده بود که ایران نباید پسر علی خامنهای را بهعنوان رهبر جدید انتخاب کند.
حیدری به یاد آورد که در جلسه گفته است:
«با توجه به موضع دشمن، هیچکس جز آیتالله سید مجتبی خامنهای را بهعنوان رهبر و ولیفقیه جمهوری اسلامی انتخاب نخواهیم کرد.»
این پیشنهاد با حمایت گسترده اکثریت اعضای مجلس روبهرو شد.
انتخابات با رأی مخفی انجام گرفت. مجتبی خامنهای ۵۰ رأی از مجموع ۵۹ رأی را به دست آورد، در حالی که آیتالله علیرضا اعرافی ۸ رأی کسب کرد و یک عضو نیز رأی ممتنع داد.
بنابراین مجتبی خامنهای بیش از ۸۵ درصد آرای مأخوذه در این جلسه محرمانه را به دست آورد.
حیدری گفت مجلس خبرگان پیش از تصمیمگیری با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یا هیچ نهاد ایرانی دیگری مشورت نکرد.
او توضیح داد که مجلس خبرگان طبق قانون اساسی برای انتخاب رهبر به مجوز یا مشورت هیچ نهاد دیگری نیاز ندارد.
به گفته او، اعضای مجلس بر اطلاعاتی که در اختیار داشتند و بر سازوکارهای تعیینشده در قانون اساسی تکیه کردند.
حیدری همچنین ادعاهای مربوط به اینکه علی خامنهای پیش از کشتهشدن خود، پسرش را برای جانشینی معرفی کرده بود، رد کرد.
به گفته حیدری، رهبر پیشین در چند نوبت از معرفی جانشین خودداری کرده بود؛ حتی زمانی که مسئولان مجلس خبرگان از او خواسته بودند درباره شخصیتهای احتمالی جانشینی راهنمایی ارائه کند.
حیدری این ادعا را نیز رد کرد که انتخاب مجتبی خامنهای نوعی جانشینی موروثی بوده است. او استدلال کرد که مجتبی از طریق رأی مستقل مجلس خبرگان انتخاب شده و انتخاب او نتیجه دستور پدرش نبوده است.
او همچنین فاش کرد که مجلس خبرگان یک کمیته محرمانه برای رصد و بررسی شخصیتهایی دارد که از نظر این مجلس واجد شرایط رهبری هستند.
مجتبی خامنهای یکی از چند نامی بود که این کمیته بررسی کرده بود. با این حال، پیش از کشتهشدن علی خامنهای، این کمیته درباره او به تصمیم نهایی نرسیده بود.
در انتخابات نهایی، همین کمیته علیرضا اعرافی را پیشنهاد کرده بود که در برابر ۵۰ رأی مجتبی خامنهای، هشت رأی به دست آورد.
زخمی، پنهان و بیخبر
حیدری گفت مجتبی خامنهای پیش از رأیگیری مورد مشورت قرار نگرفته بود و از اینکه اعضای مجلس خبرگان قصد دارند او را انتخاب کنند، هیچ اطلاعی نداشت.
به گفته حیدری، مجتبی تنها زمانی فهمید که رهبر جدید کشور شده است که مجلس خبرگان اعلامیه عمومی خود را منتشر کرد.
او تأکید کرد که فرد منتخب برای نامزدی خود نیازی به موافقت قبلی ندارد.
به گفته حیدری، پس از انتخاب فرد از سوی مجلس خبرگان، شخص منتخب از نظر قانونی و شرعی موظف به پذیرش مسئولیت رهبری است.
در زمان انتخاب مجتبی، بنا بر این گزارش، او در حمله آمریکا به محل اقامت رهبر ایران زخمی شده بود.
حیدری گفت پس از انتشار اطلاعاتی مبنی بر اینکه مجتبی زنده مانده و تحت درمان قرار دارد، سه بیمارستان در تهران بمباران شدند.
او افزود که مجتبی در یکی از این بیمارستانها حضور داشت و پس از گرفتارشدن زیر آوار، نجات یافت.
حیدری جزئیات دقیق نوع یا شدت جراحات او را اعلام نکرد.
مجلس خبرگان از زمان انتخاب مجتبی خامنهای تاکنون جلسه گستردهای با رهبر جدید برگزار نکرده است.
حیدری گفت هم مجتبی و هم اعضای مجلس خبرگان همچنان در معرض تهدیدهای امنیتی قرار دارند و به همین دلیل گردآوردن همه آنان در یک مکان واحد مناسب نیست. به گفته او، ارتباطات و دیدارهای فردی میتواند بهصورت محرمانه انجام شود.
مجتبی خامنهای پیش از انتخاب شدن، هیچ سمت رسمی سیاسی در ساختار دولتی ایران نداشت.
حیدری گفت با این حال، او در برخی امور به پدرش مشاوره میداد.
به گفته حیدری، هنگامی که علی خامنهای فرصت کافی برای رسیدگی به برخی موضوعات نداشت، بعضی مسئولان پروندهها و مسائل مربوطه را به مجتبی ارجاع میدادند.
حیدری مدعی شد این روند باعث شده بود مجتبی با مسائل سیاسی، امنیتی و اقتصادی داخل و خارج از ایران آشنایی پیدا کند.
او مجتبی را در دوران رهبری پدرش «مرد سایهها» توصیف کرد و گفت او تا حد زیادی از حضور در تلویزیون، مصاحبه با رسانهها و جلب توجه عمومی پرهیز میکرد.
حیدری همچنین گفت مجتبی همراه خانوادهاش در یک خانه اجارهای حدود ۸۰ مترمربعی در تهران زندگی میکرد.
به گفته حیدری، کمیته محرمانه مجلس خبرگان که شخصیتهای احتمالی برای رهبری را بررسی میکند، همچنان به فعالیت خود ادامه میدهد.
اگر بار دیگر این مقام خالی شود، مجلس خبرگان مسئول انتخاب رهبر بعدی بر اساس همان مقررات قانون اساسی خواهد بود.
جنگ، مذاکرات و منطقه عربی
حیدری درباره مسیر سیاسی و نظامی ایران گفت بیشتر اعضای مجلس خبرگان معتقدند تصمیمگیری درباره جنگ یا مذاکره با آمریکا باید تحت نظارت رهبر جمهوری اسلامی انجام شود.
رهبر جمهوری اسلامی همچنین فرمانده کل نیروهای مسلح ایران است.
حیدری تأکید کرد که مجلس خبرگان با مذاکره بهطور اصولی مخالف نیست.
به گفته او، بیشتر اعضای مجلس در صورتی از روند دیپلماتیک حمایت خواهند کرد که این روند در خدمت منافع ملی ایران باشد و رهبر جمهوری اسلامی با آن موافقت کند.
حیدری همچنین درباره استفاده از پایگاههای نظامی مستقر در کشورهای حوزه خلیج فارس در حملات علیه ایران اظهارنظر کرد.
او گفت تهران مردم کشورهای عربی را دشمن خود نمیداند. با این حال، برخی دولتهای عربی را متهم کرد که اجازه میدهند خاک، حریم هوایی و منابع کشورهایشان در عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته حیدری، ایران خود را محق میداند به حملاتی که از پایگاههای نظامی خارجی مستقر در خاک کشورهای عربی انجام میشوند، پاسخ دهد.
او در عین حال تأکید کرد که چنین اقداماتی متوجه زیرساختهای نظامی دخیل در حمله به ایران است، نه مردم عرب یا مسلمان.
حیدری در پایان از دولتهای عربی خواست به اسرائیل و آمریکا کمک نکنند و گفت ایران و جهان عرب با تهدیدی مشترک روبهرو هستند.
منبع: Palestine Chronicle، به نقل از Al Araby TV