کوزنیک: ایران آمریکا را از منطقه بیرون می‌راند | اختصاصی
پیتر کوزنیک
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه: پیتر کوزنیک، استاد تاریخ و مدیر مؤسسه مطالعات هسته‌ای، در گفت‌وگو با المیادین، وضعیت آمریکا در غرب آسیا را ناشی از فشارهای فزاینده منطقه‌ای و به‌ویژه توانایی‌های ایران دانست؛ او درباره خطر تشدید درگیری و احتمال استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی هشدار داد، خواستار راه‌حل دیپلماتیک و ایجاد منطقه عاری از سلاح هسته‌ای شد و تأکید کرد که نظم منطقه‌ای در حال حرکت به سوی چندقطبی‌شدن و روابط برابرتر است.
ایالات متحده در سراسر منطقه در موقعیت ضعیفی قرار گرفته و به‌جای آنکه داوطلبانه منطقه را ترک کند، تحت فشار در حال عقب‌نشینی است. پیتر کوزنیک، استاد تاریخ و مدیر مؤسسه مطالعات هسته‌ای، در گفت‌وگو با برنامه «رویارویی بزرگ: ایران و جهان» شبکه المیادین این دیدگاه را مطرح کرد.
کوزنیک گفت واشنگتن از سال ۲۰۱۱ درباره انتقال تمرکز خود از غرب آسیا و اروپا به سمت اقیانوس آرام بحث کرده بود، اما تأکید کرد که عقب‌نشینی کنونی آمریکا از منطقه، اقدامی داوطلبانه نیست.
او گفت: «آمریکا، به‌ویژه به‌وسیله ایرانی‌ها، در حال رانده‌شدن از منطقه است و این یک شکست بسیار جدی راهبردی برای ایالات متحده محسوب می‌شود.»
کوزنیک به برنامه انتقال نیروهای آمریکایی به اردن و همچنین اعزام سومین ناو هواپیمابر به منطقه اشاره کرد و گفت واشنگتن تلاش می‌کند حضور منطقه‌ای خود را در قالبی مطلوب‌تر به نمایش بگذارد.
او افزود: «بنابراین، ایالات متحده به‌شدت تلاش می‌کند پوششی پذیرفتنی‌تر بر چیزی بگذارد که در واقع یک شکست و عقب‌نشینی در منطقه است.»
ایران توانمندی‌های منطقه‌ای خود را نشان داده است
کوزنیک عقب‌نشینی منطقه‌ای آمریکا را با توانایی‌های نظامی ایران مرتبط دانست و گفت تهران بیش از دو دهه برای رویارویی آماده شده و توانایی خود برای هدف قرار دادن نیروها و اهداف آمریکا و متحدانش در سراسر منطقه را نشان داده است.
او گفت: «ایرانی‌ها توانمندی‌هایی دارند. ایرانی‌ها بیش از ۲۰ سال است که برای این جنگ آماده می‌شوند.»
به گفته کوزنیک، ایران بخشی از تجهیزات و ظرفیت‌های خود را در تأسیسات زیرزمینی مستقر کرده و از توانایی‌های موشکی و پهپادی برخوردار است که به آن امکان می‌دهد اهدافی را در سراسر منطقه مورد حمله قرار دهد.
او همچنین به تنگه هرمز اشاره کرد و گفت ایران نشان داده است که می‌تواند جریان کشتیرانی در این آبراه را مختل کند.
کوزنیک گفت: «آنها همچنین گفته‌اند که می‌توانند تنگه هرمز را ببندند. همین سه‌شنبه نیز گزارش‌های بیشتری درباره هدف قرار گرفتن کشتیرانی در تنگه هرمز منتشر شد.»
او همچنین به اقدامات نیروهای منطقه‌ای، از جمله نیروهای مقاومت عراق و انصارالله، اشاره کرد و گفت این نیروها توانایی خود برای متوقف کردن کشتیرانی در دریای سرخ را نشان داده‌اند.
کوزنیک گفت: «ایرانی‌ها می‌توانند عملاً تنگه هرمز را مسدود کنند.»
او در چنین شرایطی، افزایش حضور نظامی آمریکا را راه‌حل نمی‌داند.
کوزنیک گفت: «بنابراین، آمریکا تجهیزات نظامی بیشتری اعزام می‌کند؛ در حالی که آنچه ما نیاز داریم، یک راه‌حل دیپلماتیک است. این مسئله در نهایت پشت میز مذاکره حل خواهد شد.»
نگرانی از تشدید هسته‌ای احتمالی
این استاد دانشگاه همچنین از نگرانی اصلی خود درباره احتمال تشدید بیشتر درگیری، از جمله استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی، سخن گفت.
او اظهار داشت: «چیزی که بیش از همه مرا نگران می‌کند این است که ترامپِ مستأصل ممکن است به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی روی آورد. این سناریویی کابوس‌وار برای همه طرف‌های درگیر خواهد بود.»
او افزود: «این مسئله می‌تواند به جنگ جهانی سوم منجر شود و حتی می‌تواند به پایان حیات در سیاره زمین بینجامد.»
کوزنیک تأکید کرد که درگیری‌ها باید پیش از آنکه تشدید بیشتری پیدا کنند، پایان یابند و ابراز امیدواری کرد تلاش‌های سیاسی بتوانند از گسترش بیشتر خصومت‌های نظامی جلوگیری کنند.
در مورد موضع ترامپ درباره برنامه هسته‌ای ایران، کوزنیک گفت مسئله هسته‌ای ایران به‌عنوان توجیهی برای جنگ مورد استفاده قرار گرفته است.
او یادآوری کرد که ایران یکی از طرف‌های توافق هسته‌ای برجام بود و گفت تهران بر اساس این توافق، ۹۰ درصد اورانیوم غنی‌شده خود را از کشور خارج کرده، بخش عمده سانتریفیوژهای خود را از چرخه فعالیت خارج کرده و سطح غنی‌سازی را به ۳٫۶۷ درصد محدود کرده بود.
کوزنیک گفت: «ایران فاصله زیادی با ساخت سلاح هسته‌ای داشت. فتوایی علیه تولید سلاح‌های هسته‌ای وجود داشت.»
او افزود که هیچ مدرکی دال بر تلاش ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای وجود نداشته است.
به گفته کوزنیک، برجام در حال اجرا بود و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز بازرسی‌هایی را بدون اطلاع قبلی انجام می‌داد.
او گفت: «ایرانی‌ها به توافق پایبند بودند. این ترامپ بود که آن را نابود کرد.»
کوزنیک افزود که ایران پس از آن غنی‌سازی اورانیوم را به ۶۰ درصد رساند، در حالی که همچنان تأکید می‌کرد قصد ساخت سلاح هسته‌ای ندارد.
کوزنیک خواستار منطقه عاری از سلاح هسته‌ای است
کوزنیک به‌جای حمایت از مسلح‌شدن هسته‌ای، گفت که خواهان دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای نیست؛ زیرا به باور او چنین اقدامی می‌تواند کشورهای دیگر منطقه را نیز به دنبال کردن برنامه‌های تسلیحات هسته‌ای خود سوق دهد.
او گفت: «من نمی‌خواهم ایران سلاح هسته‌ای تولید کند. هیچ‌کس چنین چیزی نمی‌خواهد، زیرا در آن صورت عربستان سعودی، امارات، مصر و ترکیه نیز به سمت تولید سلاح هسته‌ای خواهند رفت و ما در سراسر آن منطقه با هرج‌ومرج هسته‌ای روبه‌رو خواهیم شد.»
او در عوض خواستار ایجاد منطقه‌ای عاری از سلاح هسته‌ای در سراسر منطقه شد.
کوزنیک گفت: «آنچه می‌خواهم ببینم، ایجاد یک منطقه عاری از سلاح هسته‌ای در آن منطقه است.»
او افزود: «می‌خواهم اسرائیل سلاح‌های هسته‌ای خود را کنار بگذارد؛ چیزی بین ۹۰ تا ۲۵۰ سلاح هسته‌ای.»
کوزنیک همچنین خواستار تغییر در مناسبات راهبردی منطقه شد؛ به‌گونه‌ای که ایران بار دیگر در یک منطقه صلح‌آمیز و مستقل از سلطه آمریکا ادغام شود و نظم منطقه‌ای در خدمت منافع مردم کشورهای منطقه قرار گیرد.
پیوند واکنش ایران با کودتای ۱۹۵۳
کوزنیک رویارویی کنونی ایران و آمریکا را همچنین به کودتای سال ۱۹۵۳، که با حمایت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، به سرنگونی محمد مصدق، نخست‌وزیر ایران، انجامید، مرتبط دانست.
او گفت سفیر آمریکا در ایران در گزارشی به واشنگتن اعلام کرده بود که مصدق از حمایت ۹۵ تا ۹۸ درصد مردم ایران برخوردار است و او را قهرمانی منطقه‌ای توصیف کرده بود که از سوی مجله تایم به‌عنوان «مرد سال» انتخاب شده بود.
کوزنیک گفت: «اما سیا او را سرنگون کرد، زیرا او جسارت کرده بود منافع نفتی بریتانیا را ملی کند.»
او افزود: «خب، این کاری ضروری برای مردم ایران بود. سپس آمریکا شاه و ساواک و سرکوب را بر ایران تحمیل کرد.»
به گفته کوزنیک، مردم ایران بعدها علیه این نظام قیام کردند و او تحولات کنونی منطقه را بخشی از چالش گسترده‌تر با سلطه آمریکا دانست.
او گفت: «این آمریکا بوده که در سراسر آن منطقه، عامل اصلی تخریب منافع مردم بوده است. و اکنون ایرانی‌ها در حال بیرون راندن آمریکا از منطقه هستند.»
کوزنیک تحولات عراق را «گامی مهم در این مسیر» توصیف کرد و گفت تحولات گسترده‌تر منطقه نشان می‌دهد که واشنگتن دیگر نمی‌تواند همان سطح از سلطه گذشته را اعمال کند.
او گفت: «آنچه در مقیاسی گسترده‌تر در حال رخ دادن است، نشان می‌دهد که آمریکا هژمون منطقه نیست، نیروی مسلط آنجا نیست و نمی‌تواند تعیین‌کننده همه امور باشد.»
ایران خواهان رابطه‌ای برابر است
کوزنیک در پایان گفت نظم منطقه‌ای کنونی در حال حرکت به سوی چندقطبی‌شدن است و خواستار ایجاد مبنایی صلح‌آمیز برای روابط، بدون تهدید و ارعاب، شد.
او گفت: «ما در جهانی چندقطبی زندگی می‌کنیم و باید مبنایی صلح‌آمیز برای همزیستی پیدا کنیم؛ بدون این تهدیدها.»
او همچنین به موضع اعلام‌شده ایران در برابر فشارهای آمریکا اشاره کرد و گفت:
«ایرانی‌ها گفته‌اند اگر لاف بزنید و ما را تهدید کنید، در برابر هیچ‌یک از اینها تسلیم نخواهیم شد. ما خواهان رابطه‌ای عادلانه و برابر هستیم.»
کوزنیک در پایان تأکید کرد که افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه نمی‌تواند رویارویی موجود را حل کند و برای پایان دادن به درگیری، در نهایت راهی جز دیپلماسی وجود نخواهد داشت.
منبع: المیادین انگلیسی