چرا یمن فرودگاه‌های عربستان سعودی را بمباران می‌کند: جنگی که پشت تیترها پنهان است
رابرت اینلاکش
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
در اکتبر ۲۰۲۶، حمله موشکی یمن به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض با محکومیت گسترده بین‌المللی روبه‌رو شد، اما همین دولت‌ها و رسانه‌ها سال‌هاست بمباران فرودگاه‌های یمن توسط عربستان سعودی، محاصره زمینی، هوایی و دریایی این کشور و کشتار صدها هزار غیرنظامی را نادیده می‌گیرند. مقاله نشان می‌دهد آنچه «تروریسم» خوانده می‌شود، در واقع پاسخ یمن به یک دهه تجاوز است و کاربرد گزینشی حقوق بین‌الملل را افشا می‌کند. نویسنده با مقایسه وضعیت یمن و فلسطین، استدلال می‌کند تا زمانی که تجاوز و محاصره پایان نیابد، این چرخه خشونت ادامه خواهد یافت.
موج خشم بر سر حملات یمن به فرودگاه‌های عربستان سعودی، یک دهه بمباران، محاصره و کاربرد گزینشی حقوق بین‌الملل را پنهان می‌کند.
موشک‌های یمنی که به سوی عربستان سعودی شلیک می‌شوند، تأسیسات نفتی و فرودگاه‌ها را در سراسر این کشور تخریب می‌کنند. یکی از این حملات که خشم بین‌المللی ویژه‌ای برانگیخت، حمله موشک بالستیک به ترمینال ۳ فرودگاه بین‌المللی ملک خالد بود؛ حمله‌ای که ۱۳ کشته و ۳۰۷ زخمی برجای گذاشت. آن‌گونه که معمولاً رسم است، رسانه‌های شرکتی ساعت را از هر جا که بخواهند شروع می‌کنند، نه از بستر و زمینه؛ همان شیوه‌ای که در گزارش‌دهی درباره فلسطین نیز به کار می‌برند.
در ۱۰ اکتبر، موشکی که واحدهای موشکی یمنی دولت تحت رهبری انصارالله در صنعا شلیک کردند، در فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض فاجعه‌ای انسانی رقم زد. این حمله سپس محکومیت گسترده دولت‌های سراسر جهان را برانگیخت و تیترهای رسانه‌های شرکتی را به خود اختصاص داد.
سخنگوی اتحاد به رهبری عربستان، سرتیپ ترکی المالکی، سپس این حمله را «جنایت جنگی تمام‌عیار» خواند و گفت حمله به یک فرودگاه غیرنظامی «حمله‌ای تروریستی و بزدلانه» است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز وارد بحث شد و شوک خود را از آنچه نقض حقوق بین‌الملل خواند ابراز کرد و خواستار توقف این حملات شد.
با این حال، گوترش و مقامات مختلف دولتی هرگز درباره حملات هوایی عربستان سعودی به فرودگاه بین‌المللی صنعا در ۱۳ ژوئیه که آتش‌بس چندساله میان یمن و عربستان سعودی را شکست، اظهارنظر نکردند. همچنین بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که خود سال گذشته دستور حملات هوایی به فرودگاه بین‌المللی صنعا در پایتخت یمن را صادر کرد، هیچ واکنشی نشان نداد.
افشای دروغ‌ها و ریاکاری
در حالی که رهبری عربستان سعودی فرودگاه‌های خود را هدف حمله قرار گرفته نشان می‌دهد تا همدلی بین‌المللی برانگیزد، بیش از یک دهه است که به فرودگاه‌های یمن حمله هوایی می‌کند.
در نخستین روز جنگ عربستان سعودی علیه یمن، در ۲۶ مارس ۲۰۱۵، حملات هوایی هم فرودگاه بین‌المللی صنعا و هم محله مسکونی همجوار بنی هوات را هدف گرفت و حدود ۳۴ غیرنظامی، از جمله کودکان، را کشت. از آن زمان، نیروی هوایی عربستان بیش از ۲۲۷ حمله به فرودگاه‌های یمن انجام داده است.
شکست آتش‌بسی که در سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل به دست آمده بود، نتیجه بمباران فرودگاه اصلی پایتخت یمن توسط عربستان سعودی در تلاش برای جلوگیری از فرود یک هواپیمای مسافربری ایرانی بود. ریاض از سال ۲۰۱۵ محاصره‌ای زمینی، هوایی و دریایی بر یمن تحمیل کرده و حتی قحطی ساخته دست بشر را بر این کشور وارد کرده است.
عربستان سعودی مسئول کشتن بین ۹٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ غیرنظامی در داخل یمن است. مدارس، مساجد، عروسی‌ها، بیمارستان‌ها و حتی مراسم تشییع جنازه توسط نیروی هوایی عربستان بمباران شده‌اند. در مجموع، حدود ۴۰۰٬۰۰۰ نفر در نتیجه جنگ به رهبری عربستان علیه این کشور کشته شده‌اند.
با این حال، پوشش رسانه‌های بین‌المللی، رویدادهای کنونی را از بستر تاریخی و کنونی محروم می‌کند. برای مثال، تیتر زیر را در نظر بگیرید که رویترز منتشر کرد و به‌عنوان استاندارد طلایی روزنامه‌نگاری غربی شناخته می‌شود:
تیتر چنین بود: «حوثی‌ها موشک‌هایی به سوی عربستان سعودی شلیک کردند و سال‌ها آرامش را شکستند.» اما همان گزارش که با استفاده از ویدئوی حملات عربستان به فرودگاه بین‌المللی صنعا همراه بود، یمن را به‌عنوان متجاوز معرفی می‌کرد.
در واقع، هیچ موجودیت سیاسی به نام «حوثی‌ها» وجود ندارد؛ نام حزبی که رسانه‌های شرکتی از نامیدن درست آن خودداری می‌کنند انصارالله است که ریاست دولتی را بر عهده دارد که بر اکثریت جمعیت یمن حکومت می‌کند و در پایتخت این کشور مستقر است. مخالفان آن شورای رهبری ریاستی (PLC) نامیده می‌شود که رسماً در سال ۲۰۲۲ در هتل ریتز-کارلتون در ریاض، عربستان سعودی، تشکیل شد. PLC نماینده و عامل دولت عربستان است و رهبرانش همگی در خاک عربستان سعودی مستقرند، نه در یمن.
نکته آشکار بعدی این است که نیروهای مسلح یمن با شلیک موشک به سوی عربستان سعودی پاسخ می‌دادند؛ آن‌ها متجاوز نبودند. در تلافی تصمیم ریاض به ادامه تحمیل خشونت‌آمیز محاصره‌اش بر این کشور، یمن نیز محاصره بندرهای دریای سرخ عربستان سعودی را اعلام کرد.
برای پرداختن مشخص به نکته حملات به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد، مهم است که بدانیم چرا این اتفاق افتاد و مقامات سعودی از خطرات آگاه بودند. در اوایل اکتبر، عربستان سعودی ۱٬۰۰۰ حمله هوایی به یمن با استفاده از ۱۰۰ هواپیما انجام داد، در حالی که نیروهای مستقر در یمن تلاش می‌کردند ضدحمله‌ای زمینی آغاز کنند.
نیروهای مسلح دولت تحت رهبری انصارالله سپس در پاسخ به این تهاجم گسترده اعلام کردند که منطقه پرواز ممنوع بر فراز حریم هوایی عربستان سعودی اعمال خواهند کرد. آنچه سپس رخ داد، چندین حمله موشکی به فرودگاه‌ها برای تعطیل کردن آن‌ها بود؛ در ابتدا، این حملات هیچ تلفات شناخته‌شده‌ای نداشتند و به‌عنوان هشدار عمل می‌کردند.
همان‌طور که عربستان سعودی حملات هوایی خود را در سراسر خاک یمن ادامه داد، سطح تنش بالا رفت و فرودگاه اصلی ریاض هدف قرار گرفت. موشک‌ها ابتدا به سمت اهدافی در فرودگاه شلیک شدند تا هشداری برای تعطیل کردن آن باشد. مقامات سعودی این هشدارها را نادیده گرفتند. در ۸ اکتبر، موشک‌های یمنی هواپیماهایی را که در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد روی زمین بودند هدف قرار دادند که یک هواپیمای مسافربری را نابود کرد، دو هواپیمای دیگر را آسیب رساند و ۳ نفر را کشت.
با وجود این حمله و هشدارهای روشن برای تعطیل کردن فرودگاه، سعودی‌ها بر باز نگه داشتن آن اصرار ورزیدند. در ۱۰ اکتبر، سپس فاجعه‌ای انسانی رخ داد که ۱۳ کشته و صدها زخمی در میان غیرنظامیان برجای گذاشت.
هدف قرار دادن یک فرودگاه غیرنظامی واقعاً نقض حقوق بین‌الملل است. با این حال، وقتی اسرائیل و عربستان سعودی فرودگاه‌های یمن را بمباران می‌کنند، هیچ اعتراضی شنیده نمی‌شود. این ما را به قلب این مسئله می‌رساند: چرا باید انتظار داشت انصارالله در این زمینه به حقوق بین‌الملل احترام بگذارد، وقتی هیچ پیامدی برای عربستان سعودی، اسرائیل، یا حتی ایالات متحده وجود ندارد؟
ریاض در حال حاضر اهدافی را در سراسر یمن بمباران می‌کند و از پشتیبانی اطلاعاتی نظامی اسرائیل برای این کار استفاده می‌کند. یعنی سعودی‌ها توسط دولتی حمایت می‌شوند که در حال ارتکاب نسل‌کشی است. از سوی دیگر، تنها دولتی در جهان عرب که به کنوانسیون نسل‌کشی استناد کرد، محاصره اعمال کرد و مستقیماً به سوی اسرائیل مهمات شلیک کرد، دولت تحت رهبری انصارالله در صنعا بود.
به گفته رهبران غربی، اسرائیل و عربستان سعودی، انصارالله یک سازمان تروریستی است. پس چرا عربستان سعودی فرودگاهش را به‌عنوان اقدام احتیاطی تعطیل نکرد تا از غیرنظامیان پس از حملات مستقیم به آن و تهدیدهای برای ادامه، محافظت کند؟ آیا ریاض مسئولیت حفاظت از مسافران غیرنظامی را ندارد؟
چرا بمباران یک فرودگاه سعودی یک اقدام تروریستی است، اما بمباران فرودگاه‌های یمن صدها بار حتی موضوعی نیست که بتواند تیتری بگیرد؟ چگونه می‌توان انتظار داشت کسی به حقوق بین‌الملل احترام بگذارد، وقتی کسانی که ادعای بیشترین دفاع از آن را دارند، آن را فقط زمانی به‌صورت گزینشی به کار می‌برند که به نفعشان باشد؟ این‌ها صرفاً سؤالاتی از سر عقل سلیم هستند.
آنچه یمن اکنون انجام می‌دهد، تحمیل همان واقعیتی است بر عربستان سعودی که بیش از یک دهه بر خودش تحمیل شده است. فقط اکنون، وقتی متحد غربی مورد حمایت اسرائیل هدف قرار می‌گیرد، کسی متوجه می‌شود.
یمن از بسیاری جهات وضعیتی مشابه فلسطین دارد. هیچ‌کس تا حمله تحت رهبری حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به شرایط غزه پلک هم نمی‌زد. سپس رسانه‌ها فلسطینی‌ها را به‌عنوان متجاوز معرفی کردند.
رسانه‌های شرکتی از «وزارت بهداشت غزه تحت اداره حماس» سخن می‌گفتند تا تلفات غیرنظامیان را کم‌اهمیت جلوه دهند؛ به همین ترتیب، در یمن، آن‌ها از «وزارت بهداشت یمن تحت اداره حوثی‌ها» گزارش می‌دهند. درک حملات به عربستان سعودی اگر زمینه در نظر گرفته شود ساده است. یا باید به یک راه‌حل مذاکره‌شده برای پایان دادن به این جنگ رسید، یا این جنگ تا زمانی که تغییر رژیم در یک طرف رخ دهد ادامه خواهد یافت.
— رابرت اینلاکش روزنامه‌نگار، نویسنده و مستندساز است. او بر خاورمیانه تمرکز دارد و در زمینه فلسطین تخصص دارد. او این مقاله را به پورتال خبری «پالستین کرونیکل» ارائه کرده است.