سینمای کره شمالی، رستوران‌های پیونگ‌یانگ و نمایشگاه‌های هنری؛ حضور فرهنگ کره شمالی در مسکو به بخشی از زندگی روزمره تبدیل می‌شود
نویسنده: ژانگ چنیی (张宸懿)، دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل در گروه مطالعات فرایند جهانی‌شدن دانشگاه مسکو
گوانچای چین
ترجمهٔ مجلهٔ جنوب جهانی
در یک نگاه: نزدیکی روسیه و کره شمالی پس از آغاز جنگ اوکراین، به‌تدریج از همکاری‌های نظامی و یادبودهای رسمی فراتر رفته و به عرصهٔ زندگی روزمره در روسیه راه یافته است. نمایش فیلم‌های کره شمالی، برگزاری نمایشگاه‌های هنری، گسترش رستوران‌های پیونگ‌یانگ و همکاری‌های دانشگاهی، بخشی از تلاش دو کشور برای تبدیل نزدیکی سیاسی به پیوندهای فرهنگی و اجتماعی پایدارتر است. در مقابل، فرهنگ کره جنوبی با وجود سردی روابط رسمی سئول و مسکو، به پشتوانهٔ بازار مصرف، موسیقی، سینما، آموزش زبان و شبکه‌های اجتماعی علاقه‌مندان، همچنان مخاطبان گسترده‌ای در روسیه دارد. مقایسهٔ این دو تجربه نشان می‌دهد که حمایت سیاسی و دولتی می‌تواند زمینهٔ گسترش روابط فرهنگی را فراهم کند، اما تبدیل این روابط به بخشی ماندگار از زندگی مردم، به تداوم تماس‌های روزمره و شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی نیاز دارد.
حافظهٔ جنگ، نقطهٔ آغاز روایت تازه
[متن اصلی مقاله]
پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، روابط روسیه و کره شمالی به‌آرامی وارد مرحله‌ای تازه شده است.
در دو سال گذشته، خاطرهٔ مشترک جنگ محور اصلی مناسبات فرهنگی روسیه و کره شمالی بوده است؛ اما در همین حال، محتوای این مناسبات، مکان‌های برگزاری آن‌ها و گروه‌های مخاطب نیز به‌تدریج تغییر کرده‌اند. کره شمالی می‌کوشد نزدیکی سیاسی در سطح دولت‌ها را به عناصری از زندگی روزمره تبدیل کند که مردم روسیه بتوانند آن‌ها را ببینند، بچشند و به‌طور مستمر با آن‌ها در تماس باشند.
در گذشته، تصویر کره شمالی در فضای عمومی روسیه عمدتاً با اخبار دیپلماتیک، تاریخ نظامی و مسائل امنیتی شبه‌جزیرهٔ کره پیوند داشت. اکنون روس‌ها می‌توانند در سینما فیلم‌های کره شمالی تماشا کنند، در سالن‌های نمایشگاهی آثار هنری این کشور را ببینند و در شمار فزاینده‌ای از رستوران‌های تازه‌تأسیس کره شمالی، غذاهای آن را بچشند. به این ترتیب، حضور قابل‌مشاهدهٔ فرهنگ کره شمالی افزایش یافته و شیوهٔ انتشار آن نیز از مراسم یادبود مقطعی به‌سوی فضاهای فرهنگی پایدارتر در شهر حرکت کرده است.
در اول اکتبر ۲۰۲۵، مجسمه‌ای با عنوان «متحدان؛ سرباز کره‌ای» در پارک «پاتریوت» در استان مسکو رونمایی شد. این اثر را کارگاه هنرمندان نظامی گریگوریف روسیه و گروه هنری مانسودائه کره شمالی به‌طور مشترک خلق کرده بودند. مجسمه یادبود چریک‌های ضدژاپنی کره‌ای بود که در دوران جنگ جهانی دوم در کنار ارتش سرخ جنگیده بودند.
این مجسمه در «خیابان متحدان»، واقع در مجموعهٔ موزهٔ نظامی نیروهای مسلح روسیه و کلیسای وابسته به آن، نصب شد. وزیران دفاع دو کشور در مراسم رونمایی حضور داشتند. یک میدان نبرد مشترک، گروهی از همرزمان و یک جنگ مشترک؛ این عناصر، دوستی روسیه و کره شمالی را در چارچوب تاریخی واحدی با عنوان «برادری رزمی» قرار می‌دهند.
در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، یعنی یک روز پس از سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک روسیه و کره شمالی، موزهٔ پیروزی روسیه نمایشگاه ویژه‌ای با عنوان «شانه‌به‌شانه» برپا کرد. این نمایشگاه از عملیات ارتش شوروی علیه ژاپن در سال ۱۹۴۵، تأسیس کره شمالی و جنگ کره آغاز می‌شد و تا مشارکت راهبردی جامع دو کشور و حضور نظامیان کره شمالی در عملیات نظامی منطقهٔ کورسک امتداد می‌یافت.
در ۱۷ اکتبر، سفارت کره شمالی در روسیه ضیافتی در مسکو برگزار کرد تا هفتادوهفتمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دو کشور را جشن بگیرد. مقام‌های دو کشور در این مراسم بار دیگر بر عزم خود برای توسعهٔ بیشتر روابط ائتلافی، تعمیق همکاری‌های راهبردی و کمک به ثبات منطقه‌ای تأکید کردند.
در مجموع، مراسم سالگرد روابط دیپلماتیک روسیه و کره شمالی در سال ۲۰۲۵ همچنان حول محور روایت «برادری رزمی» شکل گرفته بود. هدف این روایت، ایجاد پیوستگی تاریخی از تجربهٔ جنگ مشترک تا همکاری راهبردی امروز و فراهم‌کردن پشتوانه‌ای تاریخی برای روابط کنونی دو کشور بود.
بااین‌حال، این شیوهٔ انتقال پیام محدودیت‌های مشخصی نیز دارد. بناهای یادبود و مراسم رسمی در سطح عالی، در درجهٔ نخست مخاطبانی همچون دیپلمات‌ها، نمایندگان پارلمان، نظامیان، پژوهشگران و افرادی را هدف قرار می‌دهند که توجه ویژه‌ای به روابط دو کشور دارند. اگر قرار باشد نزدیکی سیاسی به شناختی گسترده‌تر در جامعه تبدیل شود، کره شمالی باید به زندگی فرهنگی مردم عادی روسیه نیز راه پیدا کند.
تحولات سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که فعالیت‌های یادبود به‌تدریج از این مرز عبور می‌کنند.
مراسم یادبود وارد فضای فرهنگی عمومی روسیه می‌شود
مراسم یادبود روسیه و کره شمالی در سال جاری همچنان حول محور سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک، سالگرد معاهده‌ها و مناسبت‌های مهم کره شمالی برگزار می‌شود؛ اما ابزارها و بسترهای انتقال پیام تنوع چشمگیری یافته‌اند.
در سطح دولتی، در ۹ مه ۲۰۲۶، یگان‌های ارتش خلق کره در رژهٔ میدان سرخ مسکو به مناسبت هشتاد و یکمین سالگرد پیروزی در جنگ میهنی بزرگ شرکت کردند. این نخستین بار بود که ارتش کره شمالی در رژهٔ روز پیروزی مسکو حضور می‌یافت؛ همچنین نخستین بار بود که نظامیان روسیه و کره شمالی در چنین مراسم ملی و نمادین مهمی در کنار یکدیگر ظاهر می‌شدند. ناظران عموماً این رویداد را نشانه‌ای از علنی‌ترشدن همکاری نظامی دو کشور و تقویت ماهیت ائتلافی روابط آن‌ها دانستند.
در همین حال، انتقال فرهنگ کره شمالی از مکان‌های اختصاصی یادبودهای سیاسی فراتر رفته و به کاخ‌های فرهنگ محلی و کتابخانه‌های عمومی راه یافته است.
کاخ فرهنگ کارگران معدن در شهر آرتیوم، در منطقهٔ پریموریه، با استفاده از کتاب‌ها، نقاشی‌ها، صنایع‌دستی و عکس‌های زندگی روزمره، جامعهٔ کره شمالی را به نمایش گذاشته است. کتابخانهٔ علمی دولتی خاور دور در خاباروفسک نیز نمایشگاهی از کتاب‌ها، عکس‌ها و آثار هنری و صنایع‌دستی برگزار کرده و ۷۰۰ اثر چاپی اهدایی طرف کره شمالی را دریافت کرده است. در مسکو نیز کتابخانهٔ ادبیات خارجی، آثار گلدوزی، نقاشی و خاتم‌کاری صدفی کره شمالی را به نمایش گذاشته است.
این فعالیت‌ها با استفاده از امکانات فرهنگی آشنای مردم روسیه، دامنهٔ تماس میان فرهنگ کره شمالی و مخاطبان عادی را گسترش می‌دهند.
البته، در پشت این تحولات، ابتکار و حمایت فعالانهٔ دولت‌ها نیز نقش مهمی دارد. برنامهٔ همکاری فرهنگی روسیه و کره شمالی برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷، چارچوب نهادی لازم را برای تداوم مبادلات فراهم کرده است. کتابخانهٔ دولتی روسیه و کتابخانهٔ بزرگ مطالعات مردم کره شمالی نیز بر اساس این برنامه تفاهم‌نامه‌ای امضا کرده‌اند تا همکاری در زمینهٔ حفاظت از مجموعه‌ها، دیجیتالی‌کردن منابع و تبادل تجربیات حرفه‌ای را پیش ببرند. مشارکت نهادهای فرهنگی روسیه در برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی این فعالیت‌ها و همکاری‌های بلندمدت، راه‌هایی برای آشنایی عمومی با فرهنگ کره شمالی ایجاد می‌کند.
در میان فعالیت‌های فرهنگی امسال، نمونه‌ای که بیش از همه نشان می‌دهد چگونه مناسبت‌های سیاسی به زندگی روزمره نزدیک می‌شوند، نخستین جشنوارهٔ فیلم روسیه و کره شمالی بود که از ۲ تا ۵ اکتبر در سینمای «اکتیابر» مسکو برگزار شد.
هفت فیلم شرکت‌کننده در این جشنواره، ژانرهای مختلفی از جمله جنگی، اکشن، خانوادگی، مدرسه‌ای، ماجراجویی و پویانمایی علمی‌تخیلی را در بر می‌گرفتند. این آثار به مخاطبان روسی تصویری از جامعهٔ کره شمالی فراتر از ارتش و تشریفات سیاسی ارائه کردند؛ از جمله زندگی خانوادگی، رشد و تجربه‌های نوجوانان و سرگرمی‌های عمومی.
استفاده از سینمای تجاری، به‌عنوان فضایی آشنا در زندگی روزمره، باعث شد بزرگداشت روابط دیپلماتیک روسیه و کره شمالی بیش از گذشته از قالب نمایش نمادین و تشریفاتی خارج شود و به فعالیتی فرهنگی تبدیل گردد که تماشاگران عادی نیز می‌توانند در آن مشارکت کنند.
همکاری‌های آموزشی نیز زیرساخت نهادی لازم را برای تداوم تماس‌های اجتماعی میان دو کشور فراهم می‌کنند. در اواخر سپتامبر، مجمع رؤسای دانشگاه‌های روسیه و کره شمالی در دانشگاه کیم ایل سونگ در پیونگ‌یانگ برگزار شد. در این نشست، نمایندگان ۳۵ دانشگاه کره شمالی و ۶۰ دانشگاه روسیه، به همراه هشت مؤسسهٔ پژوهشی، شرکت کردند. دو طرف توافق‌نامه‌هایی دربارهٔ به‌رسمیت‌شناختن متقابل مدارک تحصیلی، صلاحیت‌های حرفه‌ای و درجات دانشگاهی امضا کردند و دربارهٔ تبادل دانشجو و استاد، آموزش زبان و برنامه‌های آموزشی مشترک به بحث پرداختند.
اگرچه خود این مجمع همچنان نوعی تعامل نهادی تحت هدایت دولت‌ها و دانشگاه‌هاست، ایجاد سازوکارهای به‌رسمیت‌شناختن مدارک و توافق‌نامه‌های دانشگاهی می‌تواند زمینه را فراهم کند تا تماس‌های عمومی که در حال حاضر عمدتاً به نمایشگاه‌ها و نمایش فیلم محدودند، به رفت‌وآمدهای پایدار میان دانشجویان، استادان و پژوهشگران گسترش یابند.
در همین سال، انجمن‌های علاقه‌مندان به کره شمالی در شماری از دانشگاه‌ها و دانشکده‌های روسیه، از جمله دانشکدهٔ آسیا و آفریقا در دانشگاه مسکو، دانشگاه دولتی ورونژ، دانشگاه دولتی چلیابینسک و دانشگاه تمدن‌های جهانی ژیرینوفسکی، تأسیس شدند. این انجمن‌ها به‌طور منظم نشست‌های مطالعاتی و بحث‌هایی دربارهٔ فلسفه، ادبیات و فرهنگ کره شمالی برگزار می‌کنند.
تغییرات صنعت رستوران‌داری، از این هم به زندگی روزمره نزدیک‌تر است.
از اواخر سال ۲۰۲۵ تا میانهٔ سال ۲۰۲۶، پنج رستوران کره شمالی با نام‌های «پیونگ‌یانگ»، «پیروزی»، «نِنگ‌نادو»، «یونگ‌دوک» و «میوهانگ‌گوان» در مسکو افتتاح شدند.
این پنج رستوران، هرکدام جایگاه متفاوتی دارند. رستوران «پیونگ‌یانگ» مجموعه‌ای چندمنظوره برای برگزاری ضیافت‌ها و مراسم است که سالن اصلی و سالن پذیرایی، صحنه، تجهیزات نمایش تصویر و کارائوکه دارد. «میوهانگ‌گوان» بر کباب و هات‌پات تمرکز می‌کند. «نِنگ‌نادو» و «یونگ‌دوک» بیشتر به غذاخوری‌های محلی شباهت دارند.
رستوران «پیروزی» نیز از الگوی معمول رستوران‌های کره شمالی، که عمدتاً در حاشیهٔ مسکو یا نزدیک سفارتخانه‌ها متمرکزند، فاصله گرفته است. این رستوران در خیابان مرکزی و گران‌قیمت توِرسکایا قرار دارد و به‌عنوان رستوران شاخص کره شمالی در مسکو، در کنار ارائهٔ غذا، نقش درگاه ارتباطی برای پذیرایی از مهمانان خارجی را نیز بر عهده دارد.
اگرچه این پنج رستوران از نظر کارکرد و مخاطب با یکدیگر متفاوت‌اند، همگی فرهنگ کره شمالی را از محدودهٔ مراسم یادبود با تاریخ آغاز و پایان مشخص خارج می‌کنند و به حضوری دائمی در عرصهٔ مصرف روزمره تبدیل می‌سازند.
فرهنگ کره جنوبی با چه نوع مخاطبانی در روسیه روبه‌روست؟
برای درک چگونگی ورود فرهنگ کره شمالی به زندگی روزمرهٔ مردم روسیه، باید به تجربه‌های فرهنگی پیشین جامعهٔ روسیه نیز توجه کرد. از این منظر، فرهنگ کره جنوبی نمونه‌ای مهم برای مقایسه است.
این مقایسه پیش از هر چیز در زبان نمود پیدا می‌کند. در زبان چینی معمولاً از دو واژهٔ متمایز برای «کره شمالی» و «کره جنوبی» استفاده می‌شود؛ اما در زبان روسی، دو اصطلاح «Северная Корея» به معنای کرهٔ شمالی و «Южная Корея» به معنای کرهٔ جنوبی، هر دو نام مشترک «Корея» را در خود دارند. همچنین صفت «корейский» که برای اشاره به زبان، غذا و فرهنگ کره‌ای به کار می‌رود، به‌خودی‌خود تمایزی میان شمال و جنوب قائل نمی‌شود و معنای دقیق آن به بافت و زمینهٔ کاربرد بستگی دارد.
افزون بر این، دو بخش شبه‌جزیرهٔ کره در برخی سنت‌های فرهنگی و غذایی مشترک‌اند. ازاین‌رو، مردم روسیه هنگام آشنایی با فرهنگ کره شمالی ممکن است از برداشت‌ها و تصورات فرهنگی‌ای آغاز کنند که پیش‌تر دربارهٔ کل شبه‌جزیرهٔ کره در ذهن خود شکل داده‌اند.
مرجع مقایسهٔ مستقیم‌تر، شبکه‌های ارتباطی پایداری است که فرهنگ کره جنوبی در روسیه ایجاد کرده است.
در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، روسیه و کره جنوبی به مناسبت سی‌امین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک، سال مبادلات متقابل را برگزار کردند. برنامه‌های این مناسبت شامل اجراهای مشترک، جشنواره‌های فیلم و مجامع فرهنگی بود.
پس از سال ۲۰۲۲، کره جنوبی به تحریم‌های روسیه پیوست و مسکو این کشور را در فهرست کشورهای «غیردوست» قرار داد. پروازهای مستقیم متوقف شد و پروژه‌های همکاری میان دولت‌ها به حالت تعلیق درآمد. بااین‌حال، سردشدن روابط سیاسی به کاهش هم‌زمان علاقهٔ جامعهٔ روسیه به فرهنگ کره جنوبی منجر نشد.
در سال ۲۰۲۵، پلتفرم موسیقی روسی «زواک» و پلتفرم خرده‌فروشی «ساموکات» یک نظرسنجی آنلاین از ۱۳۴۰ نفر در شهرهای روسیه با جمعیت بیش از یک میلیون نفر انجام دادند. ۳۵ درصد از پاسخ‌دهندگان گفتند به فرهنگ کره جنوبی علاقه‌مندند.
در میان حوزه‌های مورد علاقه، که انتخاب هم‌زمان چند گزینه در آن‌ها مجاز بود، غذاهای کره‌ای با ۴۷ درصد، موسیقی با ۳۶ درصد و فیلم با ۲۲ درصد در صدر قرار داشتند. این نظرسنجی در میان ساکنان شهرهای بزرگ نشان می‌دهد که غذا و سرگرمی‌های عامه‌پسند همچنان از مهم‌ترین مجراهای جذب مخاطبان روسی به فرهنگ کره جنوبی هستند.
این علاقه از طریق نهادهای فرهنگی، انجمن‌های دانشگاهی و فعالیت‌های علاقه‌مندان تداوم می‌یابد.
در سپتامبر ۲۰۲۶، مرکز فرهنگی کره جنوبی مسابقات سراسری کی‌پاپ روسیه را برگزار کرد. حدود ۷۰ گروه برای شرکت در این مسابقات درخواست داده بودند و سرانجام ۲۲ گروه در مرحلهٔ نهایی در مسکو به رقابت پرداختند.
در همان سال، چهارمین دورهٔ جشنوارهٔ سراسری فیلم کره‌ای، موسوم به «کی‌فیلم»، به سینماهای جریان اصلی مسکو و سن‌پترزبورگ راه یافت. مراسم افتتاحیهٔ این جشنواره در مسکو حدود ۱۵۰۰ نفر را جذب کرد. به گفتهٔ منابع رسمی کره جنوبی، این رویداد از نظر شمار تماشاگران، بزرگ‌ترین برنامهٔ نمایش فیلم در یک سالن سینما در روسیه از زمان همه‌گیری کرونا بود.
انجمن‌های فرهنگی کره جنوبی در دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه مسکو، دانشگاه عالی اقتصاد و دانشگاه سن‌پترزبورگ نیز در کنار کلاس‌های حضوری زبان کره‌ای در مرکز آموزشی «سجونگ‌هک‌دانگ»، وابسته به مرکز فرهنگی کره جنوبی در خیابان آربات مسکو، فرصت‌هایی برای مشارکت مستمر مردم فراهم می‌کنند.
به این ترتیب، مخاطبان از تماشای فیلم و گوش‌دادن به موسیقی فراتر می‌روند و به یادگیری زبان، سازمان‌دهی فعالیت‌ها و گسترش فرهنگ کره جنوبی می‌پردازند.
مصرف بازار و رفت‌وآمد مردم نیز پایداری این علاقه را نشان می‌دهد.
در فاصلهٔ ژانویه تا اوت ۲۰۲۶، ارزش صادرات لوازم آرایشی کره جنوبی به روسیه به ۲۸۷٫۷ میلیون دلار رسید که در مقایسه با دورهٔ مشابه سال قبل ۲۰٫۳ درصد افزایش داشت. در ۳۷ هفتهٔ نخست سال، سامسونگ از اپل پیشی گرفت و از نظر ارزش فروش، به پرفروش‌ترین برند تلفن هوشمند در بازار روسیه تبدیل شد. همچنین در هفت ماه نخست سال، فروش خودروهای نو با برندهای کره‌ای در روسیه به ۱۰ هزار و ۹۰۰ دستگاه رسید که ۳۴ درصد بیشتر از دورهٔ مشابه سال قبل بود.
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده در سال ۲۰۲۶ از سوی مؤسساتی مانند کتاب‌فروشی زنجیره‌ای روسی «چیتای‌گورود»، تقاضای بازار برای ادبیات کره‌ای و کتاب‌های غیرداستانی به‌ترتیب ۲۲ و ۱۳۴ درصد افزایش یافت.
با وجود آنکه پروازهای مستقیم منظم میان روسیه و کره جنوبی هنوز از سر گرفته نشده‌اند، شهروندان روسیه همچنان می‌توانند از طریق کشورهای ثالث یا با کشتی از ولادی‌وستوک به کره جنوبی سفر کنند. ترتیبات سفر بدون روادید میان دو کشور نیز همچنان برقرار است.
شمار سفرهای شهروندان روسیه به کره جنوبی از حدود ۱۶۰ هزار مورد در سال ۲۰۲۳ به ۲۲۴ هزار و ۵۰۰ مورد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافت. در فاصلهٔ ژانویه تا اوت ۲۰۲۶ نیز این رقم به ۱۶۵ هزار و ۹۰۰ مورد رسید که نسبت به دورهٔ مشابه سال قبل ۹٫۱ درصد رشد داشت.
این داده‌ها نشان می‌دهند که محصولات فرهنگی، مصرف روزمره و رفت‌وآمد مردم می‌توانند حتی پس از سردشدن روابط سیاسی، پیوندهای اجتماعی را زنده نگه دارند.
مسیر تحول انتشار فرهنگ کره جنوبی و کره شمالی در روسیه، دو روند متفاوت و حتی معکوس را نشان می‌دهد.
سازوکارهای همکاری فرهنگی میان دولت‌های روسیه و کره جنوبی به‌وضوح محدود شده‌اند؛ اما فرهنگ کره جنوبی به پشتوانهٔ انباشت تجربه در طول سال‌ها، شبکه‌ای اجتماعی از بازار مصرف، انجمن‌های دانشگاهی، نهادهای فرهنگی و گروه‌های علاقه‌مند ایجاد کرده است که به انتشار آن کمک می‌کنند.
در مقابل، انتشار فرهنگ کره شمالی از حمایت سیاسی و منابع دولتی به‌مراتب بیشتری برخوردار شده است؛ بااین‌حال، پایه‌های شناخت اجتماعی این کشور در جامعهٔ روسیه و مجراهای تماس روزمره با فرهنگ آن هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارند.
این تفاوت، زمینهٔ مهمی برای درک فعالیت‌های فرهنگی سال ۲۰۲۶، در آستانهٔ هفتادوهشتمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک روسیه و کره شمالی، فراهم می‌کند.
جمع‌بندی
نزدیکی کنونی روسیه و کره شمالی را، افزون بر نیازهای امنیتی و راهبردی، می‌توان از منظر برداشت دو کشور از موقعیت و شرایط خود نیز بررسی کرد.
در روایت‌های رسمی هر دو کشور، دفاع از حاکمیت ملی، پاسداری از حافظهٔ تاریخی و پایبندی به مسیر توسعهٔ مستقل، از موضوعات تکرارشونده‌اند. فشارهای خارجی و هزینه‌هایی که دو کشور در برابر این فشارها متحمل شده‌اند نیز در همین چارچوب روایی جای می‌گیرند.
از این منظر، ممکن است هر یک از دو کشور در دیگری موقعیتی آشنا ببیند: کشوری که انتخاب‌هایش زیر سؤال می‌رود، اما هزینه‌ها و فداکاری‌هایش از سوی طرف مقابل به رسمیت شناخته می‌شود. چنین درکی از یکدیگر، به همکاری‌های واقعی دو کشور معنایی فراتر از محاسبات معمول سیاسی می‌بخشد؛ نوعی همدلی ناشی از تجربه‌های مشترک و احساس نزدیکی متقابل.
مبادلات فرهنگی به این شناسایی متقابل شکلی ملموس می‌بخشند. بزرگداشت نبردهای مشترک، احترام به فداکاری‌های یکدیگر را بیان می‌کند؛ درحالی‌که سینما، نمایشگاه‌ها، همکاری‌های آموزشی و رستوران‌ها، مناسبات دو کشور را به عرصه‌هایی از زندگی گسترش می‌دهند که مردم عادی نیز می‌توانند با آن‌ها تماس مستقیم داشته باشند.
کره شمالی می‌کوشد مردم روسیه شناخت بیشتری از کشورش پیدا کنند و روسیه نیز از طریق مشارکت نهادهای فرهنگی خود، به ایجاد پیوندهای اجتماعی گسترده‌تر برای این مناسبات کمک می‌کند. از این منظر، گسترش حضور فرهنگ کره شمالی در روسیه حاصل تعامل نزدیکی سیاسی دو کشور با همکاری‌های فرهنگی آن‌هاست.
بااین‌حال، شناسایی متقابل در سطح دولت‌ها تنها زمانی می‌تواند به آشنایی میان مردم تبدیل شود که از مسیر تماس‌های روزمره عبور کند. تجربهٔ تداوم حضور فرهنگ کره جنوبی در روسیه نشان می‌دهد که علاقهٔ فرهنگی مخاطبان به‌تدریج شکل می‌گیرد و برای پایدارماندن، به محتوای جذاب، مجراهای ارتباطی و فرصت‌های مشارکت نیاز دارد.
تحولاتی که در آستانهٔ هفتادوهشتمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک روسیه و کره شمالی پدیدار شده‌اند، راه‌های تازه‌ای برای شکل‌گیری چنین فرایندی می‌گشایند. شاید حرکت از شناخت اینکه طرف مقابل برای چه چیزی می‌جنگد، به شناخت اینکه چگونه زندگی می‌کند، یکی از گام‌های مهم در تعمیق مبادلات فرهنگی روسیه و کره شمالی باشد.