رسانه‌های شرکتی آمریکا، طراح خشونت‌بار کودتا در نیکاراگوئه را «زندانی سیاسی» جلوه می‌دهند
نویسنده: جان پری
منتشرشده در گری زون
ترجمهٔ مجلهٔ جنوب جهانی
در یک نگاه
رسانه‌های شرکتی آمریکا و صنعت حقوق بشر، جفری جارکین، فعال مخالف دولت نیکاراگوئه را که در جریان تلاش خشونت‌بار و مورد حمایت آمریکا برای کودتا در سال ۲۰۱۸ نقش داشت، همچون مبارزی قهرمان در راه آزادی و قربانی شکنجه و زندانی‌شدن ناعادلانه معرفی می‌کنند. بااین‌حال، سوابق قضایی او نشان می‌دهد که در نوامبر ۲۰۱۸، به اتهام مشارکت در تخریب یک دانشگاه دولتی، به‌آتش‌کشیدن مرکز نگهداری کودکان، ایجاد رعب و وحشت و ارتکاب جرائم دیگر به بیش از ۱۶ سال زندان محکوم شده بود. جان پری استدلال می‌کند که رسانه‌های آمریکایی، با چشم‌پوشی از نقش او در خشونت‌های مخالفان و با پذیرفتن بی‌چون‌وچرای ادعاهایش، بار دیگر کارنامهٔ نیروهای مورد حمایت واشنگتن را تطهیر کرده و روایت یک‌جانبه‌ای از بحران نیکاراگوئه ارائه می‌دهند.
در اول اکتبر ۲۰۲۶، جفری ایساک جارکین، شهروند ۳۵ سالهٔ نیکاراگوئه، از سوی ادارهٔ مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) به کشورش اخراج شد. او به‌محض ورود به ماناگوا، به دستور مقام‌های نیکاراگوئه به زندان منتقل شد.
رسانه‌ها او را «قربانی شکنجه»، «زندانی سیاسی» و «چهره‌ای برجسته در اعتراضات ضد دولتی» سال ۲۰۱۸ نیکاراگوئه معرفی کردند. روزنامهٔ واشنگتن پست، شبکهٔ سی‌ان‌ان، ای‌بی‌سی نیوز، لس‌آنجلس تایمز و رسانه‌های دیگر، پروندهٔ او را بدون بررسی انتقادی پوشش دادند. این موضوع در برنامهٔ دموکراسی ناو! نیز مطرح شد و کنت راث، رئیس پیشین و باسابقهٔ سازمان دیده‌بان حقوق بشر، از او حمایت کرد.
بااین‌حال، هیچ‌یک از این گزارش‌ها نقش جارکین را در آنچه «اعتراضات» خوانده می‌شد، بررسی نکردند. هیچ‌کدام نیز به این واقعیت اشاره نکردند که او در نوامبر ۲۰۱۸، به اتهام ارتکاب اعمال مختلف تروریستی مجرم شناخته شده و به بیش از ۱۶ سال زندان محکوم شده بود.
«شکنجه‌شده» یا «شکنجه‌گر»؟
جفری ایساک جارکین کیست؛ همان فردی که رسانه‌های شرکتی او را همچون مبارزی قهرمان در راه آزادی معرفی می‌کنند که گویا از سوی حکومتی اقتدارگرا شکنجه شده است؟
در آوریل ۲۰۱۸، اعتراضاتی در نیکاراگوئه آغاز شد که بخشی از تلاش برای کودتایی به رهبری و با تأمین مالی آمریکا بود. ازآنجاکه این اعتراضات ظاهراً به رهبری دانشجویان برگزار می‌شد، چند دانشگاه در ماناگوا به اشغال درآمدند و مجرمان مزدوری که منابع مالی‌شان از آژانس توسعهٔ بین‌المللی آمریکا (USAID) و بنیاد ملی دموکراسی (NED) تأمین می‌شد، از این دانشگاه‌ها به‌عنوان مراکز فرماندهی استفاده کردند.
در مه ۲۰۱۸، مقام‌های دانشگاه ملی خودمختار نیکاراگوئه (UNAN)، دانشگاهی دولتی و رایگان، اعلام کردند که افراد خارج از دانشگاه با توسل به زور محوطهٔ آن را اشغال کرده‌اند. جارکین، که در میان اطرافیانش با لقب «اِل نِنه» (El Nene، به معنای «بچه») شناخته می‌شد، یکی از این افراد بود.
از گروه‌های مخالف دولت در داخل دانشگاه فیلم‌هایی منتشر شد که آن‌ها را در حال حمل سلاح گرم و استفاده از امکانات دانشگاه برای ساخت مواد منفجره نشان می‌داد. در جریان این اشغال، افراد مسلح به خودروهای حامل حامیان دولت در بزرگراه مجاور دانشگاه تیراندازی کردند و چند نفر را زخمی کردند. یکی از مجروحان، کارلوس سانچز، از تخت بیمارستان دربارهٔ این واقعه شهادت داد.
اشغالگران همچنین ساختمان‌های دانشگاه، از جمله مرکز نگهداری کودکان، را به آتش کشیدند. تصاویر ثبت‌شده پس از این وقایع، جزئیات گسترده‌ای از ویرانی دانشگاه ملی خودمختار و سلاح‌های کشف‌شده در آن را نشان می‌داد.
دانیل اورتگا، رئیس‌جمهور نیکاراگوئه، در سخنرانی ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، از دانشگاه ملی خودمختار و دیگر دانشگاه‌های اشغال‌شده به‌عنوان «مراکز شکنجه» یاد کرد.
اتحادیهٔ دانشجویان دانشگاه‌های نیکاراگوئه نیز بعدتر در بیانیه‌ای مفصل، مواردی از خشونت مخالفان را شرح داد و خاطرنشان کرد که رهبر این اتحادیه به دست اراذل وابسته به مخالفان چنان مورد حمله قرار گرفته بود که او را به حال مرگ رها کرده بودند.
بازداشت، محکومیت و عفو عمومی
جارکین به‌زودی بازداشت شد و در نوامبر ۲۰۱۸، همراه با هشت نفر دیگر، به اتهام مجموعه‌ای از جرائم مجرم شناخته شد. این اتهامات عبارت بودند از: واردکردن خسارت و تخریب تأسیسات دانشگاه ملی خودمختار، به‌آتش‌کشیدن مرکز نگهداری کودکان، مسدودکردن راه‌ها و برهم‌زدن نظم عمومی، سرقت همراه با ارعاب، استفاده از ساختمان شمارهٔ ۶۸ دانشگاه برای شکنجهٔ افرادی که آن‌ها را نفوذی می‌پنداشتند و حمل سلاح گرم غیرقانونی.
اگرچه جارکین بعداً به بیش از ۱۶ سال زندان محکوم شد، تنها ۹ ماه از دوران محکومیت خود را در زندان گذراند.
در ژوئن ۲۰۱۹، جارکین همراه با ۵۵ زندانی دیگر، در چارچوب عفو عمومی افرادی آزاد شد که در جریان تلاش برای کودتا مرتکب جرم شده بودند.
این عفو مشروط بود: اگر زندانیان آزادشده بار دیگر مرتکب جرم می‌شدند، امکان بازگرداندن آن‌ها به زندان برای گذراندن محکومیت اولیه‌شان وجود داشت.
داوطلب کارزار انتخاباتی ترامپ که دولت ترامپ اخراجش کرد
یک سال بعد، پلیس نیکاراگوئه جارکین را برای مدت کوتاهی به ظن فروش مواد مخدر بازداشت کرد. به نظر می‌رسد او پس از آن خود را به مرز جنوبی آمریکا رسانده، به‌صورت غیرقانونی وارد این کشور شده و درخواست پناهندگی داده است. در اوایل سال ۲۰۲۶، مقام‌های آمریکایی درخواست پناهندگی او را رد کردند و در پی آن، حکم اخراجش صادر شد.
جارکین در دوران اقامتش در آمریکا، خدمات خود را برای کمک به شهروندان نیکاراگوئه در زمینهٔ دریافت اقامت قانونی و پناهندگی سیاسی تبلیغ می‌کرد. همچنین به فروش گذرنامه‌های نیکاراگوئه متهم شده بود؛ اتهامی که بنا بر گزارش‌ها، خودش نیز در شبکهٔ اجتماعی ایکس آشکارا به آن مباهات کرده بود.
در نوامبر ۲۰۲۴، جارکین به‌عنوان داوطلب در یک گردهمایی انتخاباتی دونالد ترامپ در میامی، از دسترسی ویژه برخوردار شد. او در آن مراسم با مارکو روبیو، سناتور وقت و وزیر امور خارجهٔ کنونی آمریکا، عکس سلفی گرفت.
در ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، جارکین در میامی بازداشت شد و در پی اتهام حمله به یک فرد در منطقهٔ لیتل هاوانا، با اتهام ضرب‌وجرح روبه‌رو شد. اگرچه این پرونده به پیگیری قضایی نینجامید، جارکین به بازداشت ادارهٔ مهاجرت و گمرک آمریکا منتقل شد. او را در زندان بدنام این اداره موسوم به «جزیرهٔ تمساح‌ها» نگه داشتند و سرانجام به نیکاراگوئه اخراج کردند.
کاستی‌های گزارش‌های رسانه‌ای
ما با شیوهٔ رفتار ادارهٔ مهاجرت و گمرک آمریکا با جارکین و دیگر مهاجران موافق نیستیم و رنجی را که آنان متحمل شده‌اند، تأیید می‌کنیم. همچنین باید توجه داشت که از میان بیش از ۶۰۰۰ شهروند نیکاراگوئه‌ای که از ابتدای سال جاری میلادی به کشورشان اخراج شده‌اند، مقام‌های نیکاراگوئه از اکثریت قاطع آن‌ها هنگام ورود استقبال کرده و به آن‌ها برای بازگشت نزد خانواده‌هایشان کمک کرده‌اند.
بااین‌حال، باید به این نکته توجه کرد که پوشش رسانه‌ای پروندهٔ جارکین چگونه نگرش بی‌چون‌وچرای رسانه‌های شرکتی را در قبال نیکاراگوئه بازتاب می‌دهد؛ نگرشی که در آن، کارزار خشونت‌باری که او در آن علیه شهروندان نیکاراگوئه نقش داشت، به‌کلی نادیده گرفته می‌شود.
تمام گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی دربارهٔ پروندهٔ او دست‌کم دو نقص آشکار داشتند.
نخست، ادعای جارکین مبنی بر اینکه قربانی شکنجه بوده است، به‌عنوان واقعیتی اثبات‌شده پذیرفته شد؛ رویکردی که اگر ادعاهای مشابهی دربارهٔ آمریکا یا یکی دیگر از کشورهای غربی مطرح می‌شد، بدون تحقیقات بیشتر اتخاذ نمی‌شد.
رسانه‌های مخالف دولت نیکاراگوئه ــ که در بیشتر موارد از سوی نهادهای آمریکایی تأمین مالی می‌شوند ــ توانسته‌اند نهادهای حقوق بشری را متقاعد کنند که روایت شکنجه را به‌عنوان حقیقتی مسلم بپذیرند. بااین‌حال، دربارهٔ دوران حبس جارکین در زندان‌های نیکاراگوئه، شواهد متعددی وجود داشت که با این روایت در تضاد بود.
برای مثال، کمیسیون بین‌آمریکایی حقوق بشر، کمیسر حقوق بشر خود نیکاراگوئه و یک کمیسیون پارلمانی این کشور، هر یک به‌طور جداگانه ادعاهای مربوط به شکنجه را در سال ۲۰۱۸ بررسی کردند. آن‌ها از زندان‌ها بازدید کردند و با زندانیانی که «سیاسی» خوانده می‌شدند، مصاحبه کردند.
هر سه نهاد پس از بررسی‌های خود به این نتیجه رسیدند که ادعاهای مطرح‌شده صحت ندارد؛ هرچند کمیسیون بین‌آمریکایی حقوق بشر بعدها تحت فشار سیاسی موضع خود را تغییر داد.
دومین نقص گزارش‌ها این بود که شواهد فراوان دربارهٔ استفادهٔ مخالفان دولت از دانشگاه‌های نیکاراگوئه، از جمله دانشگاه ملی خودمختار، به‌عنوان مراکز شکنجه را نادیده گرفتند.
مکس بلومنتال، روزنامه‌نگار گری‌زون، نخستین خبرنگار بین‌المللی بود که پس از پایان کودتا در ژوئیهٔ ۲۰۱۸ از نیکاراگوئه گزارش تهیه کرد. او از دانشگاه ملی خودمختار بازدید کرد، با دانشجویانی که از دانشگاه آواره شده بودند مصاحبه کرد و از ویرانی‌های به‌جامانده عکس گرفت.
بلومنتال گزارش داد:
«رسانه‌های غربی مخالفان نیکاراگوئه را افرادی اساساً صلح‌طلب و دموکراتیک معرفی می‌کنند که قربانی سرکوبی بی‌دلیل شده‌اند. امروز از دانشگاه ملی خودمختار بازدید کردم؛ دانشگاهی دولتی در ماناگوا که مخالفان آن را اشغال و غارت کرده بودند. آن‌ها پیش از آنکه پلیس در ۱۳ ژوئیه بیرونشان کند، مرکز نگهداری کودکان این دانشگاه را به آتش کشیدند.»
خشونت در دانشگاه ملی خودمختار به‌هیچ‌وجه رویدادی استثنایی نبود.
در گزارشی انتقادی و مفصل دربارهٔ عملکرد سازمان عفو بین‌الملل در پوشش تلاش برای کودتا در نیکاراگوئه، با عنوان نادیده‌گرفتن حقیقت: چرا عفو بین‌الملل دربارهٔ نیکاراگوئه اشتباه می‌کند، شواهد گسترده‌ای از قتل و شکنجه به دست عوامل مخالفان ارائه شد. نویسندگان این گزارش یافته‌های خود را با شهادت‌های نادرستی که در گزارش‌های عفو بین‌الملل آمده بود، مقایسه کردند.
ما به‌عنوان نویسندگان، خود با قربانیان شکنجه دیدار کرده‌ایم و صحت ادعاهای آنان را نیز بررسی و تأیید کرده‌ایم.
در جریان کودتای خشونت‌بار سال ۲۰۱۸ علیه دولت ساندینیستی نیکاراگوئه، رسانه‌های شرکتی آمریکا و صنعت حقوق بشر، مخالفان مورد حمایت واشنگتن را به‌دروغ قربانیانی بی‌گناه و پاک‌نیت از خشونت‌ها معرفی کردند.
بنابراین، جای تعجب نیست که همین رسانه‌ها سوابق یک فعال مخالف دولت، مورد حمایت آمریکا، را که در تخریب یک دانشگاه دولتی نقش داشته است، نیز تطهیر کنند.