ترس از باخت سنا، همه در پی فرافکنی: ترامپ و جمهوری‌خواهان بی‌تاب شده‌اند
شین چیانگ، مدیر مرکز مطالعات تایوان دانشگاه فودان
ترجمهٔ مجلهٔ جنوب جهانی
در یک نگاه
پیشنهاد وزیر جنگ آمریکا برای پخش زندهٔ اینترنتی اعدام نیدال حسن، سرگرد پیشین ارتش، که ترامپ نخست با آن موافقت کرد و در آخرین لحظه متوقفش ساخت، به نمادی از آشفتگی دولت ترامپ در آستانهٔ انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر بدل شده است. در میزگردی از رسانهٔ گوانچا، شین چیانگ، تانگ شیانگ‌لونگ و چن فِنگ‌شین استدلال می‌کنند که جنگ ناتمام علیه ایران، گرانی نفت و کالاها و بی‌ثباتی در کاخ سفید، شانس جمهوری‌خواهان برای حفظ سنا را به‌شدت کاهش داده است؛ ترامپ و اطرافیانش از هم‌اکنون به فرافکنی روی آورده‌اند؛ و از دست رفتن سنا به معنای مسدود شدن دستور کار داخلی ترامپ، گشوده شدن پرونده‌های فساد نزدیکانش و آغاز زودهنگام رقابت ونس و روبیو بر سر «دورانِ پس از ترامپ» خواهد بود.
با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای، دولت ترامپ با پیشنهاد «اعدام با پخش زندهٔ اینترنتی» به کانون انتقادها رانده شده است. هگست، وزیر جنگ، خواستار پخش زندهٔ اعدام نیدال حسن، سرگرد پیشین ارتش، شد؛ ترامپ نخست سر تکان داد، اما در آخرین لحظه دستور توقف داد و حتی ونس، معاون رئیس‌جمهور، نیز شتابزده خود را از ماجرا کنار کشید. متوقف کردن آسان بود، اما آسیب وارد شده بود. تبدیل صحنهٔ اجرای قانون به سرگرمی و ابزار کردن خشونت دولتی—این رفتار به‌ظاهر بی‌دردسر را حتی خود جنبش «مگا» هم نمی‌پذیرد.
ماجرا از آن رو دردسرسازتر شد که با وضعیت از پیش نابسامان انتخاباتی جمهوری‌خواهان برخورد کرد. جنگ ایران پایانی ندارد، قیمت نفت و کالاها مهار نمی‌شود و چهار ایالت کلیدی انتخابات سنا یکی پس از دیگری در وضعیت هشدار قرار گرفته‌اند. سخنگوی کاخ سفید پنج روز پس از انتصاب برکنار شد و نمایش مقصرتراشی در میان تیم او آغاز شده است. ترامپ برآشفته است و جمهوری‌خواهان نیز همراه با او دست‌وپا می‌زنند. اگر سنا در انتخابات میان‌دوره‌ای از دست برود، دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ ناگزیر در تنگنا خواهد گذشت و جمهوری‌خواهان نیز باید زودتر از موعد با «دورانِ پس از ترامپ» روبه‌رو شوند. ونس جانشین خواهد شد یا روبیو بر صحنه خواهد آمد؟
در این شمارهٔ «میزگرد دو سوی تنگه»، شین چیانگ، مدیر مرکز مطالعات تایوان دانشگاه فودان، در کنار تانگ شیانگ‌لونگ و چن فِنگ‌شین، دو رسانه‌کارِ کهنه‌کار، از ماجرای توقف «اعدام با پخش زنده» آغاز می‌کنند و حساب‌وکتاب سیاسی پشت این انتخابات میان‌دوره‌ای را می‌گشایند.
چن فِنگ‌شین: اکنون نگاهمان را به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌دوزیم. پیش از انتخابات، هگست، وزیر جنگ آمریکا، ایده‌ای مطرح کرد: نیدال حسن، سرگرد پیشین ارتش آمریکا، به اتهام خیانت به کشور قرار است اعدام شود و قرار بود روند اجرای حکم به‌صورت زنده در اینترنت پخش شود. ترامپ در آغاز موافقت کرد، اما در آخرین لحظه متوقفش کرد، چون سیاستمداران هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه مخالف بودند و حتی ونس، معاون رئیس‌جمهور، گفت: «من این پخش زنده را تماشا نمی‌کنم.» این توقف چه معنایی دارد؟ چه تأثیری بر انتخابات میان‌دوره‌ای خواهد گذاشت؟ و آیندهٔ سیاسی هگست را چگونه باید پیش‌بینی کرد؟
تانگ شیانگ‌لونگ: معنای پخش زندهٔ اینترنتی در این است که برای همیشه در اینترنت باقی می‌ماند. دردسر اصلی اینجاست که با دیدنش در همان لحظه تمام نمی‌شود و شسته نمی‌شود؛ حجم انبوهی از آن برای مدتی طولانی در شبکه ذخیره می‌ماند. به عبارت دیگر، نسل‌های بعدیِ شما، هر چند نسل که بگذرد، این تصویر تیرباران را خواهند دید.
در اینجا دو جنبه وجود دارد. نخست، همان‌طور که فِنگ‌شین اشاره کرد، هگست این بار به‌شدت زیر تیغ بازبینی قرار گرفته است. صادقانه بگویم، حتی بدون این رویداد هم اگر ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر شکست بخورد، با توجه به منش او گمان می‌کنم پس از شکست، توفان خونینِ جابه‌جایی‌ها در کل کابینه اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
هگست، بی‌آنکه به گذشته‌های دور برگردیم، تنها در همین جنگ علیه ایران مسئولیتی سنگین بر دوش دارد. این همان رویداد کلیدی است که ترامپ را امروز سرافکنده کرده و آمریکا را پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در وضعیت سرگردانی، دودلی و ناهم‌رأیی گذاشته است. همه به یاد دارند که وقتی در ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل با هم به ایران حملهٔ غافلگیرانه کردند، ابتدا گمان می‌شد جنگ در همان روز نخست تمام شود، سپس گفته شد حدود چهار روز طول می‌کشد، بعد چهار هفته و بعد چهار ماه؛ تا به امروز چقدر گذشته است؟ هنوز نمی‌توان آن را جمع‌وجور کرد. و آنکه آسیب واقعی دیده، خود آمریکا و دولت ترامپ است.
بنابراین، اگر این بار مگا با شکستی بی‌سابقه روبه‌رو شود، هگست به احتمال زیاد کانون بازنگری درونی آمریکا خواهد شد. او بزِ قربانی نیست؛ یکی از کسانی است که باید پاسخگو باشند. در گذشته، وقتی دربارهٔ سیاست ترامپ بحث می‌شد، نکتهٔ نخست این بود که ترامپ در گزینش افراد بر وفاداری تأکید می‌کند. اما در نظامی که بیش از حد بر وفاداری پای می‌فشارد، اغلب در اجرای سیاست‌ها و تصمیمات خودسری پدید می‌آید. آیا حس نمی‌کنید که بسیاری از اقدامات جنجالی ترامپ لزوماً از خود ترامپ نیست، بلکه از خودسری زیردستانش است؟ هگست نیز چنین است. به گمان من، بسیاری از اقدامات نابخردانه‌اش در ارتش امروز را ترامپ نمی‌داند و حرفی در آن‌ها برای گفتن ندارد، یا پس از وقوع نمی‌تواند به این‌همه برسد. اما در این مورد ترامپ ناگزیر باید دخالت می‌کرد، چون پیش از انتخابات رخ داد.
در عین حال، اجرای اعدام از راه پخش زندهٔ اینترنتی پیش از هر چیز مستقیماً متمم هشتم قانون اساسی آمریکا را نقض می‌کند. این متمم مجازات‌های ظالمانه و غیرمعمول را ممنوع می‌کند، چه رسد به افشای عمومی. این کار بر تعلیم‌وتربیت اثر می‌گذارد و برداشت اجتماعی نامطلوبی نیز می‌آفریند. توصیف مگا به‌عنوان مواضع سیاسی افراطی و رادیکال درست نیست. پایگاه اصلی مگا، مثلاً ونس یا مجری‌هایی که فاکس را ترک کردند، در اصل مدافعان ارزش‌های محافظه‌کارانهٔ باثبات‌اند. نسبت به چنین کشتار آشکار، ابزار کردن خشونت و سرگرمی ساختن از صحنهٔ اجرای قانون قطعاً موافق نیستند.
اما هگست کنونی دقیقاً صحنهٔ اجرای قانون را سرگرمی می‌کند، خشونت دولتی را ابزار می‌سازد، خون را سرگرمی و کشتن را وسیلهٔ تخلیهٔ هیجان می‌شمارد. این با ارزش‌های جاری غالب آمریکا فاصلهٔ بسیار دارد. بنابراین موضع‌گیری هگست روشن می‌کند که او در فهم و درک فضای اجتماعی آمریکا مشکل بزرگی دارد. از واکنش نخستینِ ترامپ هم شگفت‌زده شدم: او در همان لحظهٔ اول موافقت کرد. پیداست ترامپ دربارهٔ اینکه هر موضوع چه واکنش اجتماعی برمی‌انگیزد، واقعاً تصور چندانی ندارد.
با این همه، ماجرا سرانجام با ترمز کشیدن ترامپ پایان یافت. به گمان من در سیاست دیگر جبران‌پذیر نیست؛ آسیب وارد شده است. در حال حاضر، راستش، انجام دادن یا ندادن، هر دو به ترامپ آسیب بزرگی زده‌اند. تفاوت در این است که همه‌چیز به همین انتخابات میان‌دوره‌ای بستگی دارد. وقتی انتخابات تمام شود، اگر جمهوری‌خواهان هر دو مجلس را از دست بدهند، ترامپ فشار و آسیب بزرگی می‌بیند. در آن هنگام، ترامپ به احتمال زیاد نه توبه می‌کند، بلکه می‌خواهد چهره عوض کند و برای دو سال پایانی دورهٔ ریاستش کابینه را از نو جابه‌جا کند. و هگست حتماً در آن فهرست خواهد بود.
چن فِنگ‌شین: ۳ نوامبر، انتخابات میان‌دوره‌ای نتیجه را روشن می‌کند. از استاد شین چیانگ می‌پرسم: اخیراً در درون آمریکا پیرامون ترامپ آشفتگی‌هایی پدید آمده است. مثلاً تیمش شروع کرده است به انداختن تقصیر به گردن یکدیگر. وضعیت انتخاباتی جمهوری‌خواهان اکنون چنین نزار است؛ مقصر کیست؟ و نیز همین اعدام زنده‌ای که اشاره شد، از طرح و جنجال تا توقف ناگهانی. سخنگوی کاخ سفید پنج روز پس از انتصاب تعویض شد. افزون بر آن، سیاست نوسانی در قبال ایران، شتاب در تعلیق یا رفع تحریم‌های روسیه و مانند آن، همه نشان می‌دهد جمهوری‌خواهان در آستانهٔ انتخابات میان‌دوره‌ای در موضع ضعف‌اند.
اگر با نظرسنجی‌های قمارگونه‌ای مثل پلی‌مارکت بسنجیم، اگر جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان را از دست بدهند، مهم‌ترین چیز سنا است. اما اکنون جمهوری‌خواهان ۶۵ درصد احتمال دارد کنترل سنا را از دست بدهند و دموکرات‌ها یکسره مسلط شوند. فاصله شاید در چهار ایالت کلیدی باشد. آخرین نظرسنجی‌های آن چهار ایالت را که می‌بینم، در نهایت احتمالاً ۵۳ بر ۴۷ خواهد شد؛ یعنی ۵۳ کرسی دموکرات و ۴۷ کرسی جمهوری‌خواه. استاد شین، به نظر شما تیم ترامپ و خود ترامپ برای انتخابات میان‌دوره‌ای هنوز چاره‌ای در آخرین لحظه دارند؟
شین چیانگ: نیمه‌سال پیش به‌طور گسترده پیش‌بینی شده بود که دموکرات‌ها می‌توانند مجلس نمایندگان را پس بگیرند. این ارزیابی اکنون اساساً تغییر نکرده، در محافل پژوهشی آمریکا نیز چنین است. اما سه ماه پیش بیشتر مردم هنوز پیش‌بینی می‌کردند جمهوری‌خواهان با برتری بسیار ناچیزی سنا را نگه دارند. آن ارزیابی عمدتاً بر این فرض بود که رویداد بزرگی رخ ندهد یا وضعیتی بسیار ناسازگار با بخت انتخاباتی جمهوری‌خواهان پیش نیاید. این شامل این بود که آیا قیمت نفت پیوسته بالا می‌رود، آیا قیمت‌ها افزایش می‌یابد، ادامهٔ درگیری ایران چه سرریزهایی به همراه می‌آورد، و برخی سیاست‌های مشخص ترامپ. اکنون به نظر می‌رسد همهٔ این شرط‌ها شاید محقق شده‌اند.
به همین دلیل است که اکنون حتی سناتورهای جمهوری‌خواه نیز عموماً معتقدند احتمال بسیار زیادی دارد که سنا را از دست بدهند. می‌بینیم که در چند ایالت سنتیِ «سرخ‌تیره» مانند کانزاس، آلاسکا، تگزاس، و ایالت نسبتاً نوسانیِ اوهایو، نامزدهای سناتوری جمهوری‌خواه گرفتار نبردی دشوارند.
از اینجا می‌توان دید که افکار عمومی آمریکا، دست‌کم آنچه ما می‌بینیم، نارضایتی و خشم از گرانی نفت، گرانی کالاها و لطمه به معیشت اقتصادی با شتاب انباشته و بالا می‌رود و اثر سرریز سیاسی آشکاری پدید آورده است. بنابراین می‌بینیم ترامپ اکنون نگران است، واقعاً نگران است. برای او از دست دادن مجلس نمایندگان البته می‌تواند با استیضاح‌های فراوان همراه باشد، اما می‌توان گفت وقتی شپش‌ها زیاد شوند دیگر خارش حس نمی‌شود؛ او در دورهٔ نخست خود دو بار استیضاح شده است. ولی اگر در سنا شکست سنگین بخورد، یعنی قوهٔ مقننه کاملاً در دست دموکرات‌هاست.
در آن صورت، هرچند به حدی نمی‌رسد که به ترامپ، به‌ویژه به اختیارات دیپلماتیکش، ضربهٔ استخوان‌شکنی وارد کند—زیرا بر پایهٔ طراحی چارچوب قدرت در آمریکا، اختیار سیاست خارجی اساساً در دست رئیس‌جمهور است—کنگره به‌هرحال صاحب اختیار قانون‌گذاری و نظارت است، یعنی همان که معمولاً «اختیار کیسهٔ پول» می‌نامیم. بنابراین تقریباً همهٔ قانون‌گذاری‌های داخلی ترامپ و دستور کارهای سیاسی مورد توجه او جداً مسدود خواهد شد و در این تردیدی نیست.
هم‌زمان، پرونده‌های تحقیق دربارهٔ فساد ترامپ، خانواده و نزدیکانش نیز توجه سیاسی او را به‌شدت درگیر می‌کند و منابع سیاسی‌اش را می‌بلعد. جمهوری‌خواهان نیز دیگر نمی‌توانند مانند دو سال گذشته در برابر ترامپ سر فرود آورند و بی‌چون‌وچرا فرمان ببرند. در این وضع، ریاست‌جمهوری ترامپ بسیار گرفتار و حتی ناتوان و خفت‌بار خواهد بود. برای شخصیتی چون ترامپ البته پذیرفتنی نیست.
او اکنون برنامهٔ بسیار فشردهٔ حمایت از نامزدها را آغاز کرده است. هم‌زمان، از منش ترامپ پیداست که اکنون به انداختن تقصیر روی دیگران پرداخته: اگر ببازد، گناه از «شخص همایونی» نیست، گناه از دیگران است، به‌ویژه آن زیردستانی که کار را خراب‌تر می‌کنند. اما اطرافیانش هم نمی‌خواهند سرانجام خودشان بار تقصیر را به دوش بکشند. بنابراین از هم‌اکنون یکدیگر را عقب می‌زنند و می‌کوشند تقصیر را به گردن دیگری بیندازند. جرئت ندارند آن را به گردن رئیس‌شان ترامپ بیندازند، اما دست‌کم می‌توان به گردن دیگران، به گردن همکاران انداخت تا خودشان داغ شکست میان‌دوره‌ای یا خطای سیاستی را بر پیشانی نداشته باشند.
مجری پیشتر اشاره کرد که سخنگوی کاخ سفید پنج روز پس از انتصاب برکنار شد. سخنگوی کاخ سفید جایگاهی عادی نیست و آن‌قدر ناچیز که تصور می‌کنیم نیست. چنین جایگاه سنگینی را این‌چنین سرسری به کسی سپردن و این‌چنین سرسری کسی را دور انداختن، راستش در تاریخ سیاسی آمریکا بسیار کم‌سابقه است.
از اینجا پیداست که مدیریت درونی کاخ سفید آشفته است و درگیری و کشمکش درونی پیوسته شدیدتر می‌شود. خبرهایی هم هست که سخنگوی جدید کاخ سفید را سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، کنار زده است. این هنوز شایعهٔ تأییدنشده است، اما می‌توان گفت نوک کوه یخ است. اکنون ترامپ واقعاً نگران است و جمهوری‌خواهان هم واقعاً نگران‌اند. هر کرسی که بتوان نجات داد، همان‌قدر غنیمت است و شاید با شانس هنوز سنا را حفظ کنند. از دست دادن هر دو مجلس برای ترامپ در آینده بهای سیاسی سنگینی دارد. این همان چیزی است که اکنون بیش از همه نگران آن است و دردسرش را می‌کشد.
البته برخی می‌اندیشند که آیا ترامپ راهبردش را عوض می‌کند و دیگر یکسره به دنبال خشنود کردن رأی‌دهندگان پایگاه نمی‌گردد، بلکه رأی‌دهندگان میانه را جذب می‌کند. به گمان من با منش ترامپ او چنین نخواهد کرد؛ این از منش او برمی‌آید.
افزون بر این، مشارکت در انتخابات میان‌دوره‌ای معمولاً کمتر است و حتی در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا مشارکت حدود ۵۰ درصد است. مهم‌ترین راهبرد انتخاباتی اکنون، به گمان من، گام بعدی او قطعاً این است که همچنان پرچم مگا را بالا نگه دارد و مدام حس بحران و اضطراب رأی‌دهندگان پایگاه را برانگیزد و تشویق کند افراد بیشتری پای صندوق بیایند. هر چه افراد بیشتری رأی بدهند، برای او ممکن است پیروزی یا گشایشی بیاورد. برای ترامپ و تیم انتخاباتی‌اش این هم از عملیات پایهٔ سیاسی است. بنابراین در آینده اختلاف، مبارزه و شکاف میان دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه آمریکا ممکن است شدیدتر شود، نه آرام‌تر.
چن فِنگ‌شین: موافقم. در واقع فکر می‌کنم پس از این انتخابات میان‌دوره‌ای، آیا منش ترامپ تغییر می‌کند؟ البته که نه. آن شیوهٔ ضدنهادهای مستقر نیز ادامه می‌یابد. در واقع جریان مگا از ابتدا به سوی جهت ضدنهادهای مستقر حرکت کرده است. نکتهٔ کلیدی این است که اگر سنا را ببازد، برای ترامپ باخت بزرگی است؛ پس گناه البته به گردن اوست، حتی به گردن جنگی که علیه ایران به راه انداخت. بنابراین اینکه جنگ بعدی او با ایران چگونه پایان می‌یابد، بیشتر درخور مشاهده است. اینکه خانواده‌اش و خودش چگونه استیضاح و تحقیر شوند—در واقع فکر نمی‌کنم استیضاح واقعاً بگذرد، اما تحقیر شدن حتمی است. فقط ترامپ پوست کلفت دارد و حتماً آن را به روایت دیگری تبدیل می‌کند.
با این حال، در پایان فکر می‌کنم «دورانِ پس از ترامپ» سریع‌تر دیده خواهد شد. اگر ترامپ خوش‌شانسی کند و سنا را ببرد، نفوذش همچنان بسیار بزرگ خواهد بود. اگر سنا را ببازد، نفوذش به‌سرعت رو به افول می‌رود. آن‌گاه جمهوری‌خواهان پشتیبانی خود را روی چه کسی متمرکز می‌کنند؟ رقبای اصلی اکنون در واقع معاون رئیس‌جمهور ونس و وزیر خارجه روبیو هستند. اگر روی ونس متمرکز شود، نیروی مگا ادامه می‌یابد؛ اگر روبیو باشد، بخش بسیار بزرگی از جریان نهادهای مستقر بازمی‌گردد. من فکر می‌کنم تأثیر بلندمدت «دورانِ پس از ترامپ» بر آمریکا ممکن است بزرگ‌تر باشد.