ارزش‌های انجیلی و انتخابات
فری بتو – کوبا دباته
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
این متن از منظر الاهیات رهایی‌بخش می‌پرسد رأی‌دادنِ مسیحی در بستر انتخابات برزیل باید بر چه معیاری استوار باشد. فری بتو استدلال می‌کند که پروژهٔ سیاسیِ پیرو انجیل از محوریت فقرا آغاز می‌شود و با گرسنگی، نابرابری، بی‌حقوقی کارگران، محرومیت از آموزش و درمان، طرد مهاجران، پرستش رهبر، نفرت‌پراکنی، ویرانی محیط‌زیست و تبدیل سیاست به کسب‌وکار درمی‌افتد. به باور او نه حجم کتاب مقدسی که نامزد حمل می‌کند و نه تکرار نام خدا، بلکه «میوه‌ها»، یعنی کارنامهٔ عملی نامزدان، ملاک تشخیص است؛ ایمان نباید به سلاح انتخاباتی بدل شود و مسیحی باید با وجدانی که انجیل روشنش کرده رأی دهد.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی از محوریت فقرا آغاز می‌شود. نخستین پرسشی که یک مسیحی باید پای صندوق رأی بپرسد این است: چه کسی فقرا را در مرکز پروژهٔ خود قرار می‌دهد؟ عیسی نمی‌گوید «گرسنه بودم و تو اعتبارنامهٔ ایدئولوژیک مرا وارسی کردی». می‌گوید: «گرسنه بودم و به من خوراک دادی.» انجیل بی‌تفاوتی نسبت به کسی را که گرسنه است نمی‌پذیرد، فقر را سرنوشتی گریزناپذیر نمی‌شمارد و ثروت را نشانهٔ خودکارِ برکت الاهی نمی‌کند.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید با گرسنگی مبارزه کند. میان اقرار به ایمان مسیحی در روزهای یکشنبه و دفاع سیاسی از اقداماتی که میلیون‌ها نفر را به ناامنی غذایی محکوم می‌کند، هیچ سازگاری‌ای وجود ندارد. مسیحی نمی‌تواند به این پرسش بسنده کند که یک سیاست عمومی برای دولت چقدر هزینه دارد؛ باید بپرسد برای فقیر چقدر هزینه دارد. اقتصاد برای خدمت به زندگی وجود دارد، نه برای آن‌که زندگی را قربانیِ سود بازار کند.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید از کار و کارگران دفاع کند. عیسی در خانوادهٔ کارگران زیست. کار کالایی دورانداختنی نیست و نمی‌توان با کارگر همچون هزینه‌ای رفتار کرد که برای افزایش سود باید کاهش یابد. دستمزد شرافتمندانه، حقوق کار، بازنشستگی، اشتغال، پایان نظام کاری ۶×۱ [م: شش روز کار در برابر یک روز استراحت] و حمایت اجتماعی لطف دولت‌ها نیستند. ابزارهای عدالت‌اند.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید با نابرابری مبارزه کند. عیسی با کسانی که ثروت می‌اندوختند و نیازمندان را نادیده می‌گرفتند به‌ویژه سخت‌گیر بود. مَثَل ثروتمند و ایلعازر همچنان زنده است: مردی هر روز ضیافت می‌گیرد و فقیری به نام ایلعازر بر درِ خانهٔ او چشم‌به‌راهِ خرده‌نان‌هاست. مشکل ضیافت نبود، بی‌تفاوتی بود. جامعه‌ای که در آن عده‌ای انگشت‌شمار ثروت می‌اندوزند و میلیون‌ها نفر برای بقا می‌جنگند، ناگزیر این پرسش را پیش می‌کشد که انسان در کدام سو ایستاده است.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید آموزش عمومیِ باکیفیت را تضمین کند. فرزندِ فقیر همان حقی را برای رؤیاپردازی دارد که فرزندِ ثروتمند دارد. کودک انتخاب نمی‌کند که در یک فاولا یا در حاشیهٔ شهر زاده شود. بر عهدهٔ دولت است که تضمین کند خاستگاه اجتماعی او سرنوشتش را تعیین نکند. سرمایه‌گذاری در مدرسه، دانشگاه، علم و فرهنگ شیوه‌ای انضمامی برای چندبرابرکردن استعدادها و فرصت‌هاست.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید از «نظام واحد سلامت» (SUS) [م: نظام همگانی بهداشت و درمان برزیل] و از سلامت عمومی دفاع کند. عیسی هنگامی که بیماری را می‌یافت، از او نمی‌پرسید بیمهٔ درمانی دارد یا نه. نزدیک می‌شد، لمسش می‌کرد و از او مراقبت می‌کرد. جامعه‌ای مسیحی نمی‌تواند بپذیرد که کسی به‌دلیل نداشتن پول از درمان بازبماند. دفاع از سلامت عمومی، دفاع از جان کسانی است که بیش از همه به آن نیاز دارند.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید بیگانه، پناهنده و مهاجر را بپذیرد. عیسی گفت: «غریب بودم و مرا پذیرفتی.» بنابراین مهاجر را بزِ قربانی کردن، پیش‌داوری‌ها را برانگیختن یا با بیگانه همچون تهدیدی دائمی رفتار کردن، آشکارا با انجیل در تضاد است. مسیحی انتخاب نمی‌کند که چه کسی شایستهٔ انسانیت است.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید از دموکراسی دفاع کند. عیسی هرگز نیاموخت که حقیقت برای پیروزی به سانسور، آزار یا خشونت نیاز دارد. دموکراسی اجازه می‌دهد عقاید گوناگون در کنار هم زندگی کنند و قدرت بی‌خونریزی دست‌به‌دست شود.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید پرستش رهبر را رد کند. مسیحی نمی‌تواند نامزدی را به مسیحای موعود، رئیس‌جمهوری را به ناجی میهن یا رقیبی را به تجسم شیطان بدل کند. تنها یک مسیحا هست: عیسی. سیاستمداران انسان‌هایی‌اند در معرض خطا، منافع و وسوسه. دموکراسی شهروند می‌طلبد، نه هواداران متعصب یک حزب.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید از صلح دفاع کند. «خوشا به حال آنان که از صلح دفاع می‌کنند»، عیسی چنین می‌آموزد. بنابراین برانگیختن نفرت، ستایش سلاح، تجلیل از خشونت یا رفتار با مخالفان همچون دشمنانی که باید حذف شوند، با موعظهٔ سرکوه ناسازگار است. سیاست دموکراتیک بر تعارض اندیشه‌ها استوار است، نه بر جنگ داخلیِ دائمی.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید از آفرینش پاسداری کند. فقیرترین‌ها نخستین کسانی‌اند که از سیل، خشک‌سالی، آتش‌سوزی، آلودگی و ویرانی محیط‌زیست رنج می‌برند. دفاع از آمازون، رودخانه‌ها، جنگل‌ها و مردمان بومی تفنن ایدئولوژیک نیست. دفاع از زندگی است. و کسی که می‌گوید از زندگی دفاع می‌کند، باید آنجا نیز از آن دفاع کند که زندگی در روستایی در معرض تهدید، در حاشیه‌ای فقیرشده یا در خانواده‌ای است که خانه‌اش را از دست داده است.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی باید سیاست را به خدمت بدل کند، نه به کسب‌وکار. قدرت عمومی را نمی‌توان برای نفع‌رساندن به دوستان، خویشان، گروه‌های اقتصادی یا منافع خصوصی به کار گرفت. عیسی پاهای شاگردان را شست. این تصویری حیرت‌آور است برای کسی که گمان می‌کند حکومت‌کردن یعنی فرمان‌راندن بر دیگران. در انجیل، اقتدار یعنی خدمت.
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی همچنین باید رأی را جهت دهد. کاتولیک‌ها و انجیلی‌ها به صرف تعلق به کلیسایی معین ملزم نیستند به حزب یا نامزدی خاص رأی دهند. بلکه دقیقاً از آن‌رو که ایمان خود را جدی می‌گیرند، باید نامزدان را با معیارهای انجیل روبه‌رو کنند: چه کسی با گرسنگی مبارزه می‌کند؟ چه کسی از آسیب‌پذیران دفاع می‌کند؟ چه کسی حقوق را گسترش می‌دهد؟ چه کسی از دموکراسی پاسداری می‌کند؟ چه کسی صلح را ترویج می‌کند؟ چه کسی طردشدگان را می‌پذیرد؟ چه کسی از محیط‌زیست مراقبت می‌کند؟
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی را نه از اندازهٔ کتاب مقدسی که نامزد با خود حمل می‌کند می‌شناسند، نه از تکرار مکرر نام خدا بر زبان او و نه از شمار معبدهایی که در طول کارزار انتخاباتی بازدید می‌کند. آن را از میوه‌هایش می‌شناسند. «از میوه‌هایشان آنان را خواهید شناخت»، عیسی هشدار می‌دهد. بنابراین هنگام رأی‌دادن، پرسیدن این‌که چه کسی بیشتر از خدا سخن می‌گوید کم‌اهمیت‌تر از وارسی این است که چه کسی بیشتر بر وفق آنچه خدا بنا بر انجیل از ما می‌خواهد عمل می‌کند. «گرسنه بودم و به من خوراک دادی؛ تشنه بودم و به من آب دادی؛ مهاجر بودم و مرا پذیرفتی.»
پروژهٔ سیاسیِ پیرو ارزش‌های انجیلی سرانجام ایجاب می‌کند که ایمان همچون سلاحی انتخاباتی به کار گرفته نشود. خدا به هیچ حزبی تعلق ندارد. انجیل کارگزار انتخاباتیِ نامزد نیست. اما ارزش‌های آن امکان می‌دهد پروژه‌های سیاسی از هم تمیز داده شوند: کسانی هستند که زندگی را گسترش می‌دهند و کسانی که امتیازها را چندبرابر می‌کنند؛ آنان که شامل می‌کنند و آنان که طرد می‌کنند؛ آنان که صلح را ترویج می‌کنند و آنان که نفرت را دامن می‌زنند؛ آنان که دموکراسی را تقویت می‌کنند و آنان که با اقتدارگرایی لاس می‌زنند.
مسیحی باید پای صندوق‌های رأی بر وفق وجدان خود، که ارزش‌های انجیل روشنش کرده است، رأی دهد.
یادداشت: فری بتو، از جمله، نویسندهٔ چهارگانه‌ای دربارهٔ انجیل‌ها با عنوان‌های عیسای مبارز، عیسای سرکش، عیسای انقلابی و عیسای مهرورز (انتشارات وُزس / Vozes) است.