نقشۀ تسلیم ایران؛ ضرورت هوشیاری و آمادگی ملی
محمد حقیقت
خطر برای ایران تنها در حمله‌ای نیست که ممکن است دوباره آغاز شود؛ در محاسبه‌ای نیز هست که می‌خواهد جنگ، محاصره و تحریم را به تسلیم سیاسی کشور تبدیل کند. در این محاسبه، فشار بیرونی باید زندگی مردم را فرسوده کند، اعتماد به آینده را سست سازد و با گسستن پیوندهای درونی، راه تحمیل ارادۀ خارجی را بگشاید. شناخت این خطر، ایستادگی امروز را به مسئولیت آمادگی برای فردا پیوند می‌زند.
نوشتۀ ست دی. کاپلان، منتشرشده در مجلۀ جنوب جهانی با عنوان «نقشه راه امپریالیسمِ آمریکا برای ایران»، منطق چنین محاسبه‌ای را آشکار می‌کند. او برای تبدیل فشار نظامی و اقتصادی به تغییر سیاسی، سازمان‌دادن بدیل حکومتی، شکاف‌انداختن در ائتلاف حاکم، جلب بخش‌هایی از مدیران و نیروهای امنیتی و تسلط بر فضای اطلاعاتی را پیشنهاد می‌کند. همکاری طیفی از نخبگان، در این طرح، باید راه انتقال قدرت را هموار سازد.
پیشنهاد ایجاد قلمروهای حفاظت‌شدۀ مخالفان در مناطق مرزی ایران و کم‌نمایان‌نگه‌داشتن پشتیبانی خارجی نیز اجزای همین راهبردند. این گزارش، پیشنهاد یک اندیشکده است و انتشارش به‌تنهایی نشان نمی‌دهد تمام اجزای آن به سیاست مصوب واشنگتن تبدیل شده‌اند. بااین‌حال، هدف پیشنهادی روشن است: فشار آمریکا و اسرائیل باید به پیدایش نیرویی برای در دست گرفتن قدرت در ایران کمک کند. (۱)
مسأله این است که ارادۀ قدرت‌های خارجی، با استفاده از نیروهای داخلی، به نام خواست مردم بر کشور تحمیل شود. حضور چهره‌های ایرانی در پیشاپیش چنین فرایندی، استقلال آن را تضمین نمی‌کند. باید دید راه رسیدن آنان به قدرت چگونه هموار می‌شود، به کدام پشتیبانی وابسته‌اند و در برابر چه کسانی پاسخ‌گو خواهند بود.
مقالۀ روشنگر رفیق مجید افسر، «حق دفاع از ایران؛ مرز میان مبارزه برای آزادی و مداخلۀ امپریالیستی»، در برابر همین منطق می‌ایستد. استدلال محوری او روشن است: اختلاف با حکومت، حق دفاع از میهن را از مردم سلب نمی‌کند و هیچ قدرت خارجی از نارضایتی آنان، مجوز تعیین سرنوشت کشور را به دست نمی‌آورد. دفاع از استقلال و زیرساخت‌های ایران، حفاظت از شرایط زندگی جامعه و امکان ساختن آینده‌ای آزاد و عادلانه نیز هست. (۲)
از کنار هم گذاشتن این دو نوشته، باید به هشداری عملی رسید: ناکام‌ماندن یک محاسبۀ دشمن، به معنای پایان تلاش او نیست. وقتی برای تبدیل فشار خارجی به تغییر قدرت داخلی راهبرد پیشنهاد می‌شود، نمی‌توان خطر را با امید به فرونشستن خودبه‌خودی تهدیدها کنار گذاشت. آمادگی باید هم‌زمان عرصه‌های نظامی، اقتصادی، اطلاعاتی و اجتماعی را در بر گیرد.
در همین زمینه، موضع رهبر انقلاب در گزارش رسمی دیدار با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، منتشرشده در ۹ آبان ۱۴۰۵، اهمیت ویژه‌ای دارد. آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای بر پاسخ «فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی» تأکید کردند و آمادگی رزمی را لازمۀ بازدارندگی دانستند. همچنین تصریح کردند که در صورت آغاز دوبارۀ حملات نظامی یا تروریستی، تعیین زمان و شرایط پایان رویارویی با نیروهای مسلح و ملت ایران خواهد بود. (۳)
اهمیت راهبردی این تصریح را می‌توان در به‌چالش‌کشیدن یک محاسبۀ خطرناک دید: اینکه آمریکا و اسرائیل بتوانند زمان حمله، اندازۀ ضربه و محدودۀ پاسخ ایران را یک‌طرفه تعیین کنند. اعلام نپذیرفتن محدودیت جغرافیایی برای پاسخ، هشدار می‌دهد که پیامدهای تجاوز الزاماً در میدان دلخواه مهاجمان محصور نخواهد ماند. اثر بازدارندۀ این موضع زمانی استوار می‌شود که دشمن، توان و ارادۀ اجرای آن را باور کند.
قاطعیت در اعلام موضع دفاعی باید با آمادگی همه‌جانبۀ کشور پشتیبانی شود. حفظ و تقویت توان ارتش، سپاه، بسیج و دیگر نیروهای مدافع کشور، حفاظت از زیرساخت‌ها و پدافند غیرعامل، همراه با تداوم خدمات ضروری، اجزای به‌هم‌پیوستۀ این آمادگی‌اند. مسئولیت هر نهاد و شیوۀ همکاری میان دستگاه‌ها باید پیش از تشدید بحران روشن باشد.
در اقتصاد، تأمین پایدار دارو، غذا، انرژی و نیازهای تولید، پشتیبانی از مراکز درمانی و تداوم پرداخت دستمزد و مستمری باید در اولویت قرار گیرد. منابع و امکانات باید بر پایۀ این نیازها تخصیص یابند و اجرای تصمیم‌ها قابل پیگیری باشد. تأخیر و ناهماهنگی، فشار بحران را مستقیماً به زندگی مردم منتقل می‌کند و پشتوانۀ اجتماعی دفاع را فرسوده می‌سازد.
مبارزه با فساد، احتکار و سودجویی از تنگناها نیز بخشی از همین مسئولیت است. دریافت سهم متناسب از ثروت و درآمد برخورداران و حمایت مؤثر از مزدبگیران و تولیدکنندگان باید نشان دهد که هزینه‌های دفاع عادلانه تقسیم می‌شود. عدالت اجتماعی، توان ماندن و ایستادگی مردم را افزایش می‌دهد و از همین راه به قدرت دفاعی کشور عمق می‌بخشد.
در عرصۀ اطلاعاتی، هوشیاری به صداقت و اعتماد نیاز دارد. خلأ خبر معتبر، تناقض‌گویی و وعده‌های بی‌پشتوانه، میدان را برای شایعه و عملیات روانی باز می‌کند. اطلاع‌رسانی به‌موقع، توضیح روشن تصمیم‌ها و پذیرش و اصلاح خطاها، به مردم امکان می‌دهد خطر را بشناسند و با اطمینان بیشتری عمل کنند.
در برابر طرح‌هایی که بر همراهی بخش‌هایی از نخبگان حساب می‌کنند، مسئولیت ملی نیز باید صریح باشد. نقد سیاست‌ها و اختلاف نظر، حق افراد و نیروهای اجتماعی است؛ اما پیوندزدن آیندۀ سیاسی به بمباران، تحریم و حمایت دستگاه‌های مداخله‌گر، سرنوشت کشور را در گرو ارادۀ خارجی می‌گذارد. داوری دربارۀ این مرز باید بر رفتار و پیوندهای قابل‌اثبات استوار باشد؛ اتهام‌زنی بی‌دلیل، اعتماد لازم برای مقابله با نفوذ را آسیب می‌زند.
جامعه نیز تابع محاسبات نخبگان نیست. کارگر، معلم، کشاورز، پرستار و بازنشسته می‌توانند منتقد سیاست‌های کشور باشند و آگاهانه در برابر تجاوز بایستند. به‌رسمیت‌شناختن حقوق، شنیدن مطالبات و گسترش مشارکت آنان، این انتخاب مستقل را تقویت می‌کند. تلاش خارجی برای مصادرۀ نارضایتی، مسئولیت رسیدگی به مشکلات واقعی مردم را سنگین‌تر می‌سازد.
در مناطق مرزی و میان اقوام گوناگون ایران، رفع محرومیت، احترام به حقوق فرهنگی و مشارکت برابر در ادارۀ میهن مشترک اهمیت ویژه‌ای دارد. مردمی که امنیت، آبادانی و آیندۀ خود را در تصمیم‌های ملی بازمی‌یابند، پشتوانۀ استوار دفاع از یکپارچگی کشورند. تقویت این تعلق مشترک، پاسخ اجتماعی به طرح‌هایی است که می‌خواهند تفاوت‌ها را به شکاف و شکاف‌ها را به ابزار مداخله تبدیل کنند.
وظیفۀ نیروهای چپ، عدالت‌خواه و میهن‌دوست، پیوندزدن همین عرصه‌هاست: دفاع قاطع از استقلال و یکپارچگی ایران، مخالفت صریح با تجاوز و تحریم آمریکا و اسرائیل، حمایت از نیروهای مدافع کشور و تلاش برای آنکه زندگی و حقوق زحمتکشان در مرکز تصمیم‌ها قرار گیرد. همکاری نیروهای گوناگون بر پایۀ این مسئولیت مشترک، انسجام ملی را گسترده‌تر و پایدارتر می‌کند.
تهدید را باید جدی گرفت و هوشیاری را به تصمیم، سازمان‌دهی و اقدام تبدیل کرد. دشمن برای فرسودن و تسلیم ایران برنامه می‌ریزد؛ ما باید با تقویت توان دفاعی، تأمین زندگی مردم و استوارکردن انسجام ملی، چنان قدرتی بسازیم که دشمن حتی سودای به بند کشیدن میهن ما را به سر راه ندهد.
منابع
(۱) ست دی. کاپلان، «نقشه راه امپریالیسمِ آمریکا برای ایران»، ترجمۀ مجلۀ جنوب جهانی، ۱ نوامبر ۲۰۲۶. متن اصلی: «Fracturing the Iranian Regime»، مجمع خاورمیانه، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶.
(۲) مجید افسر، «حق دفاع از ایران؛ مرز میان مبارزه برای آزادی و مداخلۀ امپریالیستی»، مجلۀ جنوب جهانی، ۱ نوامبر ۲۰۲۶.
(۳) «دیدار فرماندهان ارشد نیروهای مسلح با فرمانده معظم کل قوا»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، ۹ آبان ۱۴۰۵.