ایران چگونه به پایگاه‌های آمریکا ضربه زد و میلیاردها دلار خسارت وارد کرد
آنیکا آرورا ست، شلبی هالیدی، لارا سلیگمن، کارل چرچیل، کاترین چویی و جان وست — وال‌استریت ژورنال
ترجمه مجله جنوب جهانی
در یک نگاه
وال‌استریت ژورنال با بررسی ده‌ها هزار تصویر ماهواره‌ای، ادعاهای رسانه‌های وابسته به دولت ایران و گفت‌وگو با مقام‌های آمریکایی، نخستین حسابِ جامعِ علنی از خسارت‌های جنگ به تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه را ارائه کرده است. به نوشتهٔ این روزنامه، ۲۷۴ سازه در ۲۴ تأسیسات در شش ماه نخست جنگ آسیب دیده‌اند. هزینهٔ بازسازی فقط ساختمان‌ها بیش از ۴ میلیارد دلار و خسارت وارده به پایگاه‌ها دست‌کم ۵ و شاید تا ۱۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود. پس از فروپاشی آتش‌بس در ژوئیه، ایران تمرکز حملاتش را به غرب، یعنی اردن، منتقل کرد و سازه‌های کوچک‌تر، به‌ویژه محل اسکان نیروها را هدف گرفت. این تغییر از دقت بیشتر و توان بهتر در هماهنگ‌سازی حملات حکایت دارد. در همان حال سخنان علنی مقام‌های آمریکایی دربارهٔ نابودی توان ایران با واقعیت میدانی فاصله دارد، پنتاگون اطلاعات خسارت را از نمایندگان کنگره پنهان می‌کند و نگرانی از آن است که ایران بخشی از پیشرفته‌ترین موشک‌هایش را برای دور بعدی نگه داشته باشد.
سه نظامی آمریکایی در حملهٔ ۱۷ ژوئیهٔ ایران به پایگاه هوایی موفق السلطی در صحرای اردن کشته شدند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد این حملهٔ شبانه دست‌کم ۱۹ ساختمان را که نیروها در آن می‌خوابند، آسیب زده است.
آن شب یکی از مرگبارترین شب‌های جنگ برای نیروهای آمریکایی بود، اما تنها حمله‌ای نبود که محل زندگی و خوابِ آنان را نشانه گرفت. در همان هفته، ایران چندین واحد مسکونی را در دیگر تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه نیز زد.
حملات ژوئیه نشانهٔ تغییری نگران‌کننده در تاکتیک‌های ایران بود و نشان داد توان این کشور در توالی‌بندی حملات و اصابت دقیق بهتر شده است. بر پایهٔ تحلیل ژورنال از داده‌های ماهواره‌ای، اظهارات نظامی ایران و مصاحبه با مقام‌های آمریکایی، ایران ساختمان‌هایی را که نیروهای آمریکایی در آن‌ها اسکان دارند، مستقیم‌تر هدف می‌گرفت.
تحلیل ژورنال جامع‌ترین حساب علنی از خسارت جنگ به تأسیسات آمریکا تا امروز است.
ژورنال در پایگاه هوایی موفق السلطی (تصویر ۱۹ اوت ۲۰۲۶) در شش ماه نخست جنگ ۲۵ ساختمان با نشانه‌های آسیب یافت.
در سراسر خاورمیانه، ژورنال با بررسی ده‌ها هزار تصویر با وضوح پایین آژانس فضایی اروپا نزدیک به ۲۰۰ سازهٔ آسیب‌دیدهٔ دیگر را در تأسیساتی با حضور نظامی آمریکا شناسایی کرد. این روزنامه همچنین تصاویر با وضوح بالاتر و تصاویر میدانی از سازه‌های آسیب‌دیدهٔ دیگر را، هر جا در دسترس بود، به دست آورد و صحت آن‌ها را تأیید کرد. در مجموع، ژورنال ۲۷۴ سازه را در ۲۴ تأسیسات یافت که در شش ماه نخست جنگ آسیب دیده بودند.
ایران به تأسیسات آمریکا سخت ضربه زده است. اکنون که پرزیدنت ترامپ موج تازه‌ای از حملات به ایران را بررسی می‌کند، به گزارش ژورنال ارتش آمریکا پیش از تلافی احتمالی، نیروهایی را از چند مورد از این پایگاه‌ها بیرون کشیده است. در عین حال، مقام‌های پنتاگون نگران‌اند که ایران برخی از پیشرفته‌ترین موشک‌هایش را ذخیره کرده باشد و در دور بعدی درگیری بتواند حملاتش را ارتقا دهد.
بنا بر آمار وزارت دفاع، از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه بیش از ۲۰ نظامی آمریکایی در فعالیت‌های مرتبط با جنگ ایران جان باخته‌اند. پیش از فروپاشی آتش‌بس موقت در ژوئیه، بیش از ۴۰۰ نفر زخمی شده بودند؛ پس از آن، دولت انتشار آمار تلفات ویژهٔ این جنگ را متوقف کرد.
بر پایهٔ سندی که ژورنال دیده است، آخرین برآورد هزینهٔ جنگ ایران تا ۱۶ اکتبر ۴۷٫۱ میلیارد دلار است. این رقم خسارت به پایگاه‌ها را شامل نمی‌شود؛ پنتاگون خسارت پایگاه‌ها را جداگانه دست‌کم ۵ میلیارد دلار برآورد کرده است، به گفتهٔ مقام‌های آمریکایی آگاه از موضوع. به گفتهٔ فردی دیگر که از هزینه‌ها مطلع شده، این رقم ممکن است تا ۱۵ میلیارد دلار هم برسد.
ژورنال یافته‌های خود دربارهٔ ساختمان‌های آسیب‌دیده را با مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) در میان گذاشت. این مرکز برآورد کرد که هزینهٔ بازسازی ساختمان‌ها به‌تنهایی، بدون جایگزینی تجهیزات و سامانه‌های درون آن‌ها، بیش از ۴ میلیارد دلار خواهد بود.
به گفتهٔ مقام‌ها، آمریکا با کشورهای متحد برای پرداخت بخشی از تعمیرات در حال مذاکره است که می‌تواند از هزینهٔ آمریکا بکاهد. بسیاری از این تأسیسات با متحدان مشترک یا متعلق به آن‌هاست؛ از این رو ساختمان‌های آسیب‌دیده لزوماً آمریکایی نیستند یا فقط نیروهای آمریکایی از آن‌ها استفاده نمی‌کنند.
با این همه، ممکن است بخشی از زیرساخت‌ها هرگز بازسازی نشود. به گزارش ژورنال، پنتاگون بررسی کرده است که پایگاه‌ها را دورتر از دسترس ایران منتقل کند و از تأسیسات خود در کویت و عربستان سعودی عقب بنشیند. چنین خروجی می‌تواند متحدان آمریکا را بیشتر در معرض خطر قرار دهد.
وزارت دفاع و فرماندهی مرکزی آمریکا که بر عملیات نظامی در خاورمیانه نظارت دارد، از اظهارنظر خودداری کردند.
تحلیل ژورنال از تصاویر ماهواره‌ای عمومی آژانس فضایی اروپا، که یکی از معدود منابع تصویری پیوسته در طول جنگ بوده است، نشان می‌دهد حملات چگونه پیش رفت.
در نزدیکی خانه: ۲۸ فوریه تا ۷ آوریل
سازه‌های آسیب‌دیده: ۱۷۳
پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، موشک‌ها و پهپادهای ایران پایگاه‌های سراسر خلیج فارس را کوبیدند. در دو هفتهٔ نخست، دست‌کم ۱۱۹ ساختمان در ۱۳ تأسیسات، بیشتر در کویت همسایه، نشانهٔ آسیب داشتند؛ این رقم از هر دورهٔ دیگر جنگ بیشتر بود.
پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی در بحرین، مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، در همین دو هفته زیر آتش سنگین قرار گرفت. فرماندهی مرکزی بیشتر پرسنل را از این پایگاه تخلیه کرد.
در ۱۳ مارس، پیت هگست، وزیر دفاع، برنامهٔ موشکی ایران را تقریباً تمام‌شده اعلام کرد. او در نشست خبری پنتاگون گفت: «کل ظرفیت تولید موشک‌های بالستیک ایران، هر شرکتی که هر قطعهٔ این موشک‌ها را می‌سازد، عملاً شکست خورده و نابود شده است.»
اما ایران به حمله ادامه داد. در بقیهٔ همان ماه، به گفتهٔ تحلیل ژورنال، آسیب در شش تأسیسات دیگر نیز پدیدار شد.
در ۱ آوریل ترامپ در سخنرانی تلویزیونی در ساعات اوج بیننده به ملت گفت نیروی نظامی ایران تقریباً از پا افتاده است: «نیروی دریایی‌شان رفته است. نیروی هوایی‌شان رفته است. موشک‌هایشان تقریباً تمام شده یا نابود شده است.»
تا آن زمان، به گفتهٔ تحلیل ژورنال، بیش از ۱۵ جزء از زیرساخت‌های حفاظت از پایگاه‌ها، از جمله رادار، دفاع موشکی و سامانه‌های ارتباطی، آسیب دیده بود.
آتش‌بسی ناپایدار: ۸ آوریل تا ۶ ژوئیه
سازه‌های آسیب‌دیده: ۳
پس از برقراری آتش‌بسی ناپایدار در اوایل آوریل، تصاویر ماهواره‌ای آسیب تازهٔ اندکی به پایگاه‌ها نشان داد.
مقام‌های دولت از خسارت‌هایی که آمریکا به ایران وارد کرده بود، سخن می‌گفتند. هگست در نشست خبری ۱۶ آوریل خطاب به رهبران ایران گفت: «فعلاً می‌توانید خودتان را از زیر آوار بیرون بکشید، اما نمی‌توانید بازسازی کنید.» مارکو روبیو، وزیر خارجه، در اوایل ژوئن به سناتورها گفت: «خب، جنگ اکنون تمام شده است.»
پشت این اطمینان علنی، ارتش در حال بیرون بردن نیروها از پایگاه‌ها بود. حتی پیش از آغاز عملیات، پنتاگون نیروها را از معرض خطر خارج کرده بود. هگست در ۲۹ آوریل به کنگره گفت آمریکا در آغاز عملیات ۷٬۵۰۰ نیرو را «از روی نقطهٔ هدف» برداشته، یعنی از پایگاه‌های شناخته‌شده دور کرده است.
به گفتهٔ مقام‌های آمریکایی، حملات ایران آمریکا را وادار کرد نیروهای بیشتری را از منطقهٔ خطر خارج کند، از جمله با تخلیهٔ عمدهٔ کمپ بوهرینگ و کمپ عریفجان در کویت.
پیشروی به غرب: ۷ ژوئیه تا ۲۸ اوت
سازه‌های آسیب‌دیده: ۴۴
وقتی آتش‌بس در ۷ ژوئیه فروپاشید، ایران آتش خود را به غرب، به پایگاه‌هایی صدها مایل دورتر از مرزهایش، متمرکز کرد. ژورنال تا نقطهٔ شش‌ماههٔ جنگ دست‌کم ۱۱ حملهٔ جداگانه را شناسایی کرد که پنج مورد آن در اردن بود. تأسیسات خلیج فارس که همسایهٔ ایران‌اند و پیش‌تر بار اصلی حملات را تحمل کرده بودند، اکنون فقط آسیب‌های پراکنده دیدند.
ظرف چند روز پس از حملهٔ مرگبار ۱۷ ژوئیه به موفق السلطی، ژورنال در سه تأسیسات دیگر آسیب به ساختمان‌هایی یافت که به گفتهٔ نظامیان فعلی و سابق آمریکا به محل اسکان پایگاه‌ها شباهت داشتند. در همان هفته، مقام‌های آمریکایی در خفا از هدف‌گیری نیروها در محل خوابشان ابراز نگرانی کردند.
ایران ساختمان‌های کوچک‌تر را نیز می‌زد و این یکی از نشانه‌های دقتی است که نگرانی مقام‌های آمریکایی را روزافزون کرده است. ژورنال دریافت سازه‌هایی که پس از فروپاشی آتش‌بس آسیب دیدند، کمتر از نیمی از اندازهٔ سازه‌های هدف‌گرفته‌شده در مراحل پیشین بودند. به گفتهٔ برخی نظامیان فعلی و سابق، محل اسکان در پایگاه‌ها اغلب کانتینرهای حمل‌ونقل تبدیل‌شده یا حتی چادر است و کوچک است.
اظهارات علنی خود ایران نیز این تغییر را بازتاب می‌دهد. از ۷ ژوئیه تا ۲۸ اوت، ایران بر پایهٔ تحلیل ژورنال از چهار رسانهٔ وابسته به دولت ایران بیش از ۴۰ حمله به تأسیسات آمریکا را ادعا کرد. بیش از سه‌چهارم این ادعاها نوع مشخصی از ساختمان را در تأسیساتی نام‌برده توصیف می‌کردند، در حالی که پیش‌تر در جنگ این نسبت کمتر از نیمی بود؛ و ادعاهای حمله به محل اسکان دو برابر شد.
برایان کارتر، تحلیلگر دفاعی مؤسسهٔ امریکن اینترپرایز، اندیشکده‌ای با گرایش محافظه‌کار، که بر ایران تمرکز دارد، گفت: «قطعاً تلاشی از سوی ایرانی‌ها برای وارد کردن تلفات به نیروهای آمریکایی در جریان است.»
چند روز پس از حمله‌ای که سه نظامی را در موفق السلطی کشت، هگست همچنان جنگ را موفقیت می‌خواند. او در ۲۱ ژوئیه گفت ایران «کاملاً مغلوب و درهم‌کوبیده» شده و «از کار افتاده» است.
«آن‌ها هنوز برخی توانایی‌ها را دارند»
پنتاگون به‌طور علنی اطلاعات اندکی دربارهٔ خسارت‌ها منتشر کرده است. اوایل همین ماه پنج عضو دموکرات کمیتهٔ نیروهای مسلح سنا از وزارت دفاع خواستند برآورد هزینهٔ خسارت به تأسیسات آمریکا را که در یک جلسهٔ توجیهی طبقه‌بندی‌شده ارائه شده بود، علنی کند.
سناتور کریس مورفی (دموکرات، کانتیکت)، عضو کمیتهٔ روابط خارجی و زیرکمیتهٔ اعتبارات دفاعی سنا، در سفر این ماه به خاورمیانه از بازدید پایگاه هوایی العدید در قطر منع شد. به گفتهٔ او، رهبران نظامی آمریکا در منطقه از ارائهٔ توجیهی به او نیز خودداری کردند. به گفتهٔ تحلیل ژورنال، دست‌کم ده‌ها ساختمان در این پایگاه نشانه‌های آسیب داشت.
وزارت دفاع می‌گوید پیش از سفر به مورفی اطلاع داده شده بود که به دلیل محدودیت‌های سفر در منطقه به این پایگاه دسترسی نخواهد داشت.
مورفی به ژورنال گفت دولت دارد «اطلاعات مربوط به خسارت‌ها را پنهان می‌کند» تا «هزینهٔ واقعی جنگ را بپوشاند».
الین مک‌کاسکر، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ امریکن اینترپرایز و سرپرست پیشین امور مالی پنتاگون در دولت نخست ترامپ، گفت الگوی حملات ایران می‌تواند به پنتاگون در تصمیم دربارهٔ اینکه چه چیزی را و کجا در منطقه نگه دارد، کمک کند. به گفتهٔ او، این الگو نشان می‌دهد ایران چند موشک و پهپاد برایش مانده و تا چه سرعتی می‌تواند بیشتر بسازد. او گفت: «نوع و تعداد حملات در طول زمان، نشانه‌هایی دربارهٔ عمق ذخیرهٔ مهمات نیز در بر دارد.»
ایران به‌سرعت زیرساخت‌های آسیب‌دیدهٔ خود، از جمله پایگاه‌های موشکی و تأسیسات تولید را بازسازی می‌کند و انبار موشک‌های مدفون‌شدهٔ خود را بیرون می‌کشد، در حالی که آمریکا ذخیرهٔ موشک‌های رهگیر خود را تهی کرده است.
پنتاگون در علن همچنان کم‌اهمیت‌نمایی می‌کند. هگست در ۲۴ اوت گفت: «آن‌ها هنوز برخی توانایی‌ها را دارند، اما به‌هیچ‌وجه نزدیک به آنچه پیش‌تر بود، نیست.»
یک هفته بعد، یعنی کمی بیش از شش ماه پس از آغاز جنگ، ایران برای نخستین‌بار به کمپ تیتین در اردن حمله کرد، چنان‌که ژورنال دریافت.
منابع و مآخذ
وال‌استریت ژورنال، «چگونه ایران به پایگاه‌های آمریکا ضربه زد و میلیاردها دلار خسارت وارد کرد»، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶. تصاویر ماهواره‌ای: آژانس فضایی اروپا، پلنت لبز، ایرباس، گوگل ارث.